Luận văn thạc sĩ kiểm định sự hòa hợp của các chuẩn mực kế toán về tài sản giữa việt nam và quốc tế

Luận văn thạc sĩ phân tích sự hòa hợp giữa các chuẩn mực kế toán về tài sản giữa Việt Nam và quốc tế nhằm nâng cao hiệu quả báo cáo tài chính.

• Tác giả: Phạm Thị Thuỳ Thanh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Anh Hiền
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kiểm Định Sự Hòa Hợp Của Các Chuẩn Mực Kế Toán Về Tài Sản Giữa Việt Nam Và Quốc Tế
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Đóng góp mới của đề tài
• 1.5. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ HÒA HỢP KẾ TOÁN CỦA CÁC CHUẨN MỰC KẾ TOÁN VỀ TÀI SẢN
• 2.1. Các khái niệm cơ bản
• 2.2. Chuẩn mực kế toán
• 2.2.1. Chuẩn mực kế toán Việt Nam
• 2.2.2. Chuẩn mực kế toán Quốc tế
• 2.3. Chuẩn mực kế toán về tài sản
• 2.3.1. Các chuẩn mực kế toán Việt Nam về tài sản
• 2.3.2. Các chuẩn mực kế toán quốc tế về tài sản
• 2.4. Khái niệm về hòa hợp kế toán
• 2.5. Tiến trình hòa hợp kế toán quốc tế
• 2.6. Tổng quan các nghiên cứu trước đây
• 2.6.1. Nghiên cứu trên thế giới
• 2.6.2. Nghiên cứu trong nước
• 2.7. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mục tiêu và giả thuyết nghiên cứu
• 3.1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 3.1.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.2. Thiết kế nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4. Mô tả dữ liệu
• 3.5. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kiểm định các giả thuyết về sự hòa hợp giữa kế toán Việt Nam và quốc tế qua các chuẩn mực về tài sản
• 4.2. Kết quả kiểm định
• 4.3. Kết luận về giả thuyết H1
• 4.4. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Một số kiến nghị
• 5.1.1. Kiến nghị chung
• 5.1.2. Kiến nghị đối với các chuẩn mực cụ thể
• 5.1.2.1. Chuẩn mực VAS 02
• 5.1.2.2. Chuẩn mực VAS 03
• 5.1.2.3. Chuẩn mực VAS 04
• 5.1.2.4. Chuẩn mực VAS 05
• 5.2. Kết luận chương 5
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về sự hòa hợp chuẩn mực kế toán tài sản quốc tế và Việt Nam

Sự hòa hợp giữa các chuẩn mực kế toán về tài sản giữa Việt Nam và quốc tế là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa. Việc áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế (IAS/IFRS) đã trở thành xu hướng tất yếu nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong báo cáo tài chính. Việt Nam đã xây dựng hệ thống chuẩn mực kế toán (VAS) dựa trên các chuẩn mực quốc tế, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc đạt được sự hòa hợp hoàn toàn.

1.1. Khái niệm và vai trò của chuẩn mực kế toán

Chuẩn mực kế toán là những nguyên tắc và quy định cơ bản để ghi sổ kế toán và lập báo cáo tài chính. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính nhất quán và minh bạch trong báo cáo tài chính của các doanh nghiệp.

1.2. Tình hình hiện tại của chuẩn mực kế toán tại Việt Nam

Hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam đã được ban hành từ những năm 2000, nhưng mức độ hòa hợp với các chuẩn mực quốc tế vẫn còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc áp dụng các quy định này.

II. Vấn đề và thách thức trong việc hòa hợp chuẩn mực kế toán

Mặc dù đã có những nỗ lực trong việc áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức. Sự khác biệt trong cách đo lường và ghi nhận tài sản giữa VAS và IAS/IFRS là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến mức độ hòa hợp chưa cao.

2.1. Sự khác biệt trong cách ghi nhận tài sản

Một trong những vấn đề lớn nhất là sự khác biệt trong cách ghi nhận tài sản giữa chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế. Điều này ảnh hưởng đến tính chính xác và minh bạch của báo cáo tài chính.

2.2. Khó khăn trong việc áp dụng chuẩn mực quốc tế

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam gặp khó khăn trong việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế do thiếu hiểu biết và nguồn lực. Điều này dẫn đến việc không thể đạt được sự hòa hợp như mong muốn.

III. Phương pháp nghiên cứu kiểm định sự hòa hợp chuẩn mực kế toán

Để kiểm định sự hòa hợp giữa các chuẩn mực kế toán về tài sản, nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng. Các chỉ số đo lường mức độ hòa hợp sẽ được áp dụng để đánh giá sự tương đồng giữa VAS và IAS/IFRS.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Nghiên cứu sẽ thiết kế một bảng hỏi để thu thập dữ liệu từ các doanh nghiệp, nhằm đánh giá mức độ áp dụng các chuẩn mực kế toán hiện hành.

3.2. Phân tích dữ liệu và kiểm định giả thuyết

Dữ liệu thu thập sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê để kiểm định giả thuyết về mức độ hòa hợp giữa các chuẩn mực kế toán.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy mức độ hòa hợp giữa chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế về tài sản còn thấp. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng có nhiều cơ hội để cải thiện tình hình này thông qua việc điều chỉnh các quy định hiện hành.

4.1. Mức độ hòa hợp giữa VAS và IAS

Kết quả cho thấy mức độ hòa hợp trung bình giữa các chuẩn mực kế toán về tài sản là 68%. Các chuẩn mực về doanh thu và chi phí có mức độ hòa hợp cao hơn so với tài sản.

4.2. Đề xuất cải thiện hệ thống chuẩn mực kế toán

Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao mức độ hòa hợp giữa chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế, bao gồm việc điều chỉnh các quy định và tăng cường đào tạo cho các doanh nghiệp.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc hòa hợp các chuẩn mực kế toán về tài sản giữa Việt Nam và quốc tế là một quá trình cần thiết và cấp bách. Cần có những nỗ lực liên tục để cải thiện tình hình này trong tương lai.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng mặc dù có những nỗ lực trong việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế, nhưng mức độ hòa hợp vẫn còn hạn chế.

5.2. Định hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến sự hòa hợp giữa các chuẩn mực kế toán và đề xuất các giải pháp cụ thể hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của thị trường vốn đã thúc đẩy xu hướng hòa hợp và hội tụ kế toán trên phạm vi toàn cầu. Tính đến năm 2014, Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASB) đã ban hành 28 Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IAS) và 15 Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS), được áp dụng rộng rãi nhằm thống nhất việc lập và công bố báo cáo tài chính. Ở Việt Nam, từ năm 2000 đến 2005, Bộ Tài chính đã xây dựng hệ thống Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) dựa trên hệ thống chuẩn mực quốc tế, tuy nhiên mức độ hòa hợp giữa VAS và IAS/IFRS vẫn còn hạn chế, đặc biệt là các chuẩn mực về tài sản.

Mức độ hòa hợp trung bình của VAS với IAS/IFRS liên quan đến 10 chuẩn mực được nghiên cứu đạt khoảng 68%, trong đó các chuẩn mực về doanh thu và chi phí có mức độ hòa hợp cao hơn các chuẩn mực về tài sản. Sự khác biệt chủ yếu nằm ở cơ sở đo lường tài sản dựa trên giá trị hợp lý và các quy định về khai báo thông tin. Do đó, việc kiểm định mức độ hòa hợp các chuẩn mực kế toán về tài sản giữa Việt Nam và quốc tế có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá khoảng cách, tìm nguyên nhân và đề xuất hướng hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các chuẩn mực về tài sản gồm VAS 02 (Hàng tồn kho), VAS 03 (Tài sản cố định hữu hình), VAS 04 (Tài sản cố định vô hình), VAS 05 (Bất động sản đầu tư) và các chuẩn mực quốc tế tương ứng IAS 02, IAS 16, IAS 38, IAS 40. Mục tiêu nghiên cứu là kiểm định mức độ hòa hợp giữa các chuẩn mực này, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao sự hội tụ kế toán Việt Nam với quốc tế, góp phần cải thiện tính minh bạch và chất lượng thông tin tài chính trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và khái niệm cơ bản về chuẩn mực kế toán và hòa hợp kế toán quốc tế. Chuẩn mực kế toán được hiểu là các nguyên tắc và phương pháp cơ bản để ghi sổ kế toán và lập báo cáo tài chính, nhằm cung cấp thông tin tài chính hữu ích cho các nhà đầu tư, chủ nợ và các bên liên quan. Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) được xây dựng dựa trên chuẩn mực quốc tế (IAS/IFRS) nhưng có sự vận dụng có chọn lọc phù hợp với đặc điểm kinh tế và trình độ quản lý của doanh nghiệp Việt Nam.

Khái niệm hòa hợp kế toán được phân biệt thành hai loại: hòa hợp trong chuẩn mực (hài hòa về nguyên tắc, quy định) và hòa hợp trong thực hành kế toán (thực tế trình bày thông tin tài chính). Quá trình hòa hợp kế toán quốc tế được thúc đẩy bởi sự phát triển của kinh tế toàn cầu, với các giai đoạn từ những năm 1960 đến nay, trong đó IASB đóng vai trò trung tâm trong việc ban hành và cập nhật các chuẩn mực quốc tế.

Các khái niệm chuyên ngành chính bao gồm:

• Chuẩn mực kế toán (Accounting Standards)
• Hòa hợp kế toán (Accounting Harmonization)
• Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và Chuẩn mực kế toán quốc tế (IAS/IFRS)
• Các chỉ số đo lường mức độ hòa hợp: Hệ số Jaccard có điều chỉnh, Chỉ số Absence, Chỉ số Divergence, Khoảng cách Average

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp định lượng để đo lường mức độ hòa hợp giữa các chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế về tài sản. Dữ liệu nghiên cứu là các nguyên tắc kế toán được quy định trong các chuẩn mực VAS 02, 03, 04, 05 và các chuẩn mực quốc tế IAS 02, 16, 38, 40, được ban hành và áp dụng từ năm 2003 đến 2005.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phương pháp quan sát: Thu thập và tổng hợp thông tin từ các chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế.
• Phương pháp giả thuyết: Đặt giả thuyết về mức độ hòa hợp thấp giữa VAS và IAS/IFRS về tài sản.
• Phương pháp thống kê: Áp dụng các chỉ số đo lường mức độ hòa hợp như Hệ số Jaccard có điều chỉnh, Chỉ số Absence, Chỉ số Divergence và Khoảng cách Average để đánh giá sự tương đồng và khác biệt giữa các nguyên tắc kế toán trong từng cặp chuẩn mực.

Cỡ mẫu là toàn bộ các nguyên tắc kế toán liên quan đến tài sản trong 4 cặp chuẩn mực được chọn. Việc lựa chọn phương pháp phân tích định lượng dựa trên tính phù hợp với đặc điểm dữ liệu và khả năng so sánh chi tiết các nguyên tắc kế toán giữa hai hệ thống chuẩn mực.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ hòa hợp chung thấp: Kết quả đo lường cho thấy mức độ hòa hợp trung bình giữa các chuẩn mực kế toán về tài sản của Việt Nam và quốc tế đạt khoảng 68%, thấp hơn mức hòa hợp của các chuẩn mực về doanh thu và chi phí.
2. Sự khác biệt về cơ sở đo lường tài sản: Chuẩn mực Việt Nam chủ yếu áp dụng nguyên tắc giá gốc, trong khi chuẩn mực quốc tế cho phép đánh giá lại tài sản theo giá trị hợp lý, dẫn đến sự khác biệt lớn trong ghi nhận và đo lường tài sản.
3. Khác biệt trong các phương pháp kế toán hàng tồn kho: VAS cho phép áp dụng phương pháp "Nhập sau - Xuất trước" (LIFO), trong khi IAS 02 không cho phép phương pháp này, gây ra sự không đồng nhất trong tính giá hàng tồn kho.
4. Khác biệt trong công bố thông tin và trình bày báo cáo: Chuẩn mực quốc tế yêu cầu công bố chi tiết hơn về các khoản mục tài sản, trong khi VAS còn hạn chế về các quy định này, ảnh hưởng đến tính minh bạch của báo cáo tài chính.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự khác biệt là do VAS được xây dựng dựa trên cơ sở vận dụng có chọn lọc các chuẩn mực quốc tế, đồng thời phải phù hợp với đặc điểm kinh tế, trình độ quản lý và môi trường pháp lý của Việt Nam. Việc chưa cho phép đánh giá lại tài sản theo giá trị hợp lý và hạn chế trong công bố thông tin làm giảm mức độ hòa hợp với IAS/IFRS.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế cho thấy mức độ hòa hợp của VAS với IAS/IFRS về tài sản thấp hơn mức trung bình của các bộ chuẩn mực khác. Điều này phản ánh sự cần thiết phải cập nhật và hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam để đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh mức độ hòa hợp từng chuẩn mực (VAS 02 vs IAS 02, VAS 03 vs IAS 16, v.v.) và bảng tổng hợp các chỉ số Jaccard, Absence, Divergence, giúp minh họa rõ ràng mức độ tương đồng và khác biệt.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cập nhật và hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam: Bộ Tài chính cần rà soát, sửa đổi và bổ sung các chuẩn mực kế toán về tài sản, đặc biệt là cho phép áp dụng mô hình đánh giá lại tài sản theo giá trị hợp lý nhằm nâng cao tính minh bạch và phù hợp với chuẩn mực quốc tế. Thời gian thực hiện: 2-3 năm.
2. Tăng cường công bố thông tin và minh bạch báo cáo tài chính: Ban hành các hướng dẫn chi tiết về công bố thông tin liên quan đến tài sản, giúp nhà đầu tư và các bên liên quan có cái nhìn chính xác hơn về tình hình tài chính doanh nghiệp. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính và các cơ quan quản lý.
3. Đào tạo và nâng cao năng lực kế toán viên: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về chuẩn mực quốc tế và kỹ năng áp dụng chuẩn mực mới cho đội ngũ kế toán viên, nhằm đảm bảo việc thực hiện chuẩn mực được chính xác và hiệu quả. Thời gian: liên tục trong 5 năm.
4. Thúc đẩy nghiên cứu và áp dụng công nghệ thông tin trong kế toán: Khuyến khích các doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu ứng dụng công nghệ để tự động hóa và chuẩn hóa quy trình kế toán, giảm thiểu sai sót và tăng cường khả năng tuân thủ chuẩn mực. Chủ thể thực hiện: Doanh nghiệp và các tổ chức nghề nghiệp kế toán.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý tài chính: Giúp hiểu rõ khoảng cách giữa chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế, từ đó xây dựng chính sách phù hợp để thúc đẩy hội nhập và nâng cao chất lượng báo cáo tài chính.
2. Doanh nghiệp và kế toán viên: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về sự khác biệt và tương đồng giữa VAS và IAS/IFRS, hỗ trợ áp dụng chuẩn mực kế toán một cách chính xác và hiệu quả trong thực tế.
3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kế toán và tài chính: Là tài liệu tham khảo quan trọng để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về hòa hợp kế toán và cải tiến hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam.
4. Nhà đầu tư và các bên liên quan trên thị trường tài chính: Giúp đánh giá tính minh bạch và độ tin cậy của thông tin tài chính do các doanh nghiệp Việt Nam cung cấp, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần hòa hợp chuẩn mực kế toán giữa Việt Nam và quốc tế?
   Hòa hợp chuẩn mực giúp tạo ra ngôn ngữ tài chính chung, nâng cao tính minh bạch và so sánh được báo cáo tài chính giữa các quốc gia, hỗ trợ hội nhập kinh tế và thu hút đầu tư nước ngoài.

2. Mức độ hòa hợp hiện tại giữa VAS và IAS/IFRS về tài sản là bao nhiêu?
   Theo nghiên cứu, mức độ hòa hợp trung bình đạt khoảng 68%, thấp hơn mức hòa hợp của các chuẩn mực về doanh thu và chi phí, phản ánh sự khác biệt đáng kể trong các nguyên tắc kế toán về tài sản.

3. Nguyên nhân chính dẫn đến sự khác biệt giữa VAS và IAS/IFRS là gì?
   Chủ yếu do khác biệt về cơ sở đo lường tài sản (giá gốc so với giá trị hợp lý) và các quy định về khai báo thông tin, cũng như việc VAS chưa cập nhật đầy đủ các chuẩn mực mới của IASB.

4. Phương pháp nào được sử dụng để đo lường mức độ hòa hợp?
   Luận văn sử dụng các chỉ số định lượng như Hệ số Jaccard có điều chỉnh, Chỉ số Absence, Chỉ số Divergence và Khoảng cách Average để đánh giá sự tương đồng và khác biệt giữa các nguyên tắc kế toán trong từng cặp chuẩn mực.

5. Làm thế nào để nâng cao mức độ hòa hợp giữa VAS và IAS/IFRS?
   Cần cập nhật chuẩn mực kế toán Việt Nam theo hướng cho phép áp dụng giá trị hợp lý, tăng cường công bố thông tin, đào tạo kế toán viên và ứng dụng công nghệ trong kế toán nhằm nâng cao chất lượng và tính minh bạch của báo cáo tài chính.

Kết luận

• Chuẩn mực kế toán Việt Nam về tài sản có mức độ hòa hợp trung bình khoảng 68% so với chuẩn mực quốc tế, thấp hơn mức hòa hợp của các chuẩn mực về doanh thu và chi phí.
• Sự khác biệt chủ yếu nằm ở cơ sở đo lường tài sản và quy định công bố thông tin, ảnh hưởng đến tính minh bạch và chất lượng báo cáo tài chính.
• Việc sử dụng các chỉ số định lượng như Hệ số Jaccard có điều chỉnh, Chỉ số Absence, Divergence và Khoảng cách Average là phương pháp hiệu quả để đánh giá mức độ hòa hợp chuẩn mực kế toán.
• Cần có các giải pháp đồng bộ từ cập nhật chuẩn mực, đào tạo nhân lực đến ứng dụng công nghệ để nâng cao mức độ hòa hợp và chất lượng kế toán Việt Nam.
• Các bước tiếp theo bao gồm rà soát, sửa đổi chuẩn mực kế toán về tài sản trong vòng 2-3 năm tới và triển khai các chương trình đào tạo, hướng dẫn áp dụng chuẩn mực mới.

Các nhà quản lý, doanh nghiệp và chuyên gia kế toán cần phối hợp chặt chẽ để thúc đẩy quá trình hòa hợp chuẩn mực kế toán, góp phần nâng cao uy tín và hiệu quả hoạt động tài chính trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH Phạm Thị Thuỳ Thanh KIỂM ĐỊNH SỰ HOÀ HỢP CỦA CÁC CHUẨN MỰC KẾ TOÁN VỀ TÀI SẢN GIỮA VIỆT NAM VÀ QUỐC TẾ LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH Phạm Thị Thuỳ Thanh KIỂM ĐỊNH SỰ HOÀ HỢP CỦA CÁC CHUẨN MỰC KẾ TOÁN VỀ TÀI SẢN GIỮA VIỆT NAM VÀ QUỐC TẾ Chuyên ngành :Kế toán Mã số :60340301 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS.

NGUYỄN ANH HIỀN Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu trong luận văn là trung thực và đƣợc thu thập từ các nguồn dữ liệu khách quan. Các kết quả của luận văn này chƣa đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Học viên Phạm Thị Thuỳ Thanh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục từ viết tắt Danh mục các bảng, biểu CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. Đối tƣợng, phạm vi và phƣơng pháp nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Đóng góp mới của đề tài. Kết cấu của đề tài. 4 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ HÒA HỢP KẾ TOÁN CỦA CÁC CHUẨN MỰC KẾ TOÁN VỀ TÀI SẢN.

Các khái niệm cơ bản. Chuẩn mực kế toán. Chuẩn mực kế toán. Chuẩn mực kế toán Việt Nam.

Chuẩn mực kế toán Quốc tế. Chuẩn mực kế toán về tài sản. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Các chuẩn mực kế toán Việt Nam về tài sản.

Các chuẩn mực kế toán Quốc Tế về tài sản. Khái niệm về hòa hợp kế toán. Tiến trình hoà hợp kế toán quốc tế. Tổng quan các nghiên cứu trƣớc đây.

Nghiên cứu trên thế giới. Nghiên cứu trong nƣớc. 26 Kết luận chƣơng 2. 35 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Mục tiêu và giả thuyết nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Mô tả dữ liệu. 40 Kết luận chƣơng 3. 41 CHƢƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Kiểm định các giả thuyết về sự hòa hợp giữa kế toán Việt Nam và quốc tế qua các chuẩn mực về TS. Kết quả kiểm định. Kết luận về giả thuyết H1. 49 Kết luận chƣơng 4.

52 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ. Một số kiến nghị. Kiến nghị chung. Kiến nghị đối với các chuẩn mực cụ thể.

Chuẩn mực VAS 02. Chuẩn mực VAS 03. Chuẩn mực VAS 04. Chuẩn mực VAS 05.

63 Kết luận chƣơng 5. 64 Tài liệu tham khảo Phụ lục TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Các từ viết tắt tiếng Việt Chữ viết tắt Tên đầy đủ BCĐKT Bảng cân đối kế toán BCKQHĐKD Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh BCTC Báo cáo tài chính BCTC HN Báo cáo tài chính hợp nhất BĐS Bất động sản BĐSĐT Bất động sản đầu tƣ CMKT Chuẩn mực kế toán DN Doanh nghiệp HTK Hàng tồn kho TS Tài sản TSCĐ Tài sản cố định TSCĐHH Tài sản cố định hữu hình TSCĐVH Tài sản cố định vô hình Các từ viết tắt tiếng Anh Chữ viết tắt Tên đầy đủ tiếng Anh Tên đầy đủ tiếng Việt Financial Accounting Hội đồng Chuẩn mực Kế FASB Standards Board toán Tài chính International Accounting Chuẩn mực kế toán quốc IAS Standard tế International Accounting Hội Đồng Chuẩn Mực Kế IASB Standards Board Toán Quốc Tế International Accounting Ủy ban chuẩn mực kế IASC Standards Committee toán quốc tế International Financial Chuẩn mực báo cáo tài IFRSs Reporting Standard chính quốc tế Securities and Exchange Uỷ ban hối đoái và chứng SEC Commission khoán Mỹ Vietnamese Accounting Chuẩn mực kế toán Việt VAS Standard Nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU Bảng 2. So sánh các chuẩn mực kế toán về tài sản giữa Việt Nam và quốc tế. Các loại yêu cầu áp dụng của nguyên tắc kế toán.

Mức độ hoà hợp gữa VAS 2 và IAS 2. Mức độ hoà hợp gữa VAS 3 và IAS 16. Mức độ hoà hợp gữa VAS 4 và IAS 38. Mức độ hoà hợp gữa VAS 5 và IAS 40.

Phân tích những khác biệt dẫn đến mức độ hòa hợp cao/mức độ hòa hợp thấp giữa các cặp CMKT. 47 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU 1. Tính cấp thiết của đề tài Quá trình toàn cầu hóa với sự phát triển mạnh mẽ của thị trƣờng vốn đã tác động đến quá trình hòa hợp và hội tụ kế toán trên phạm vi toàn thế giới. Biểu hiện cụ thể của nó là sự ra đời của Hội Đồng Chuẩn Mực Kế Toán Quốc Tế (IASB) và các chuẩn mực kế toán quốc tế (IASs) và chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRSs).

Cho đến thời điểm hiện tại, IASC đã ban hành 28 chuẩn mực kế toán (CMKT) quốc tế và IASB đã ban hành 15 chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRSs). Các chuẩn mực này đã đƣợc sử dụng ở nhiều quốc gia nhằm đáp ứng yêu cầu thống nhất trong việc lập và ban hành báo cáo tài chính (BCTC). Không nằm ngoài xu thế này, ở nƣớc ta, từ những năm 2000 đến 2005, Bộ Tài Chính đã xây dựng hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) dựa trên hệ thống chuẩn mực kế toán quốc tế. Tuy vậy, mặc dù đƣợc xây dựng với nguyên tắc vận dụng có chọn lọc thông lệ quốc tế, phù hợp với đặc điểm nền kinh tế và trình độ quản lý của doanh nghiệp Việt Nam, chuẩn mực kế toán Việt Nam vẫn có mức độ hòa hợp chƣa cao với chuẩn mực kế toán quốc tế.

Theo một nghiên cứu gần đây về mức độ hòa hợp giữa chuẩn mực kế toán Việt Nam và chuẩn mực kế toán quốc tế, mức độ hòa hợp của VAS với IAS/IFRS liên quan đến 10 chuẩn mực đƣợc chọn nghiên cứu ở mức bình quân là 68%. Theo đó, các chuẩn mực về doanh thu và chi phí có mức độ hòa hợp cao hơn các chuẩn mực về tài sản (TS). Sự khác biệt chủ yếu giữa VAS và IAS/IFRS là khác biệt về cơ sở đo lƣờng tài sản dựa trên cơ sở giá trị hợp lý và vấn đề khai báo thông tin. Lựa chọn IAS/IFRS làm cơ sở chủ yếu để xây dựng hệ thống chuẩn mực kế toán là một sự lựa chọn hợp lý.

Tuy vậy, khoảng cách giữa chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế, đặc biệt là các chuẩn mực về tài sản vẫn còn lớn đã ảnh hƣởng đến quá trình hội nhập và hoàn thiện chuẩn mực kế toán của nƣớc ta. Việc tìm hiểu mức độ hòa hợp của chuẩn mực kế toán tài sản của Việt Nam và quốc tế có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá mức độ hòa hợp, tìm nguyên nhân và đƣa ra định hƣớng cho việc hoàn thiện các chuẩn mực về tài sản nói riêng và hệ thống chuẩn mực kế TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 toán Việt Nam nói chung. Tuy vậy, ở Việt Nam vẫn chƣa có nhiều nghiên cứu định lƣợng về vấn đề này. Do đó, tôi chọn đề tài “Kiểm định sự hòa hợp của các chuẩn mực kế toán về tài sản giữa Việt Nam và Quốc Tế” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc sỹ của mình.

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu 1. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu chính của luận văn là kiểm định mức độ hoà hợp của CMKT về tài sản giữa Việt Nam và quốc tế, từ đó đƣa ra kiến nghị nhằm hoàn thiện hệ thống CMKT Việt Nam nói chung và các CMKT của Việt Nam về tài sản nói riêng. Tuy nhiên, do phạm vi nghiên cứu chỉ là so sánh các nguyên tắc kế toán của từng cặp CMKT chọn lọc để nghiên cứu, phần tính toán chỉ dừng lại ở các chỉ số đo lƣờng mức độ hòa hợp của hai bộ CMKT chứ không đƣa ra mức ý nghĩa để kiểm định giả thiết nghiên cứu. Để đạt đƣợc mục tiêu trên, luận văn thực hiện các bƣớc nghiên cứu sau: - Tổng hợp lý thuyết về chuẩn mực kế toán, hoà hợp kế toán và khái quát về hệ thống CMKT Việt Nam và quốc tế về tài sản làm nền tảng lý thuyết cho nghiên cứu - Tổng hợp và phân tích các nghiên cứu ở Việt Nam và trên thế giới đã thực hiện về mức độ hoà hợp của các bộ CMKT - Xây dựng giả thuyết về mức độ hoà hợp giữa CMKT Việt Nam và quốc tế về tài sản - Tập hợp dữ liệu, thực hiện tính toán các chỉ số để xác định mức độ hoà hợp giữa CMKT Việt Nam và quốc tế về tài sản - Đƣa ra một số đề xuất nhằm nâng cao mức độ hoà hợp giữa CMKT Việt Nam với CMKT quốc tế nói chung và giữa các chuẩn mực kế toán về tài sản nói riêng 1.

Câu hỏi nghiên cứu Các câu hỏi nghiên cứu của luận văn sẽ đƣợc làm rõ qua các bƣớc trên, gồm có: - Bản chất của hoà hợp kế toán là gì? TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 - Các nghiên cứu đã có về mức độ hoà hợp giữa các bộ CMKT cho thấy điều gì? Các vấn đề nào cần tiếp tục nghiên cứu? - Các giả thuyết nào có thể đặt ra về mức độ hoà hợp giữa CMKT Việt Nam và quốc tế về tài sản? - Luận văn có thể sử dụng phƣơng pháp nào để kiểm định giả thuyết đặt ra? - Kết quả nghiên cứu về mức độ hoà hợp giữa CMKT Việt Nam và quốc tế về tài sản là gì? - Các giải pháp nào có thể đặt ra nhằm nâng cao mức độ hoà hợp giữa CMKT Việt Nam và quốc tế nói chung và giữa các chuẩn mực kế toán về tài sản nói riêng? 1. Đối tƣợng, phạm vi và phƣơng pháp nghiên cứu 1. Đối tƣợng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là mức độ hòa hợp giữa các CMKT của Việt Nam và quốc tế về tài sản 1. Phạm vi nghiên cứu Các CMKT của Việt Nam đƣợc nghiên cứu là các VAS hiện hành liên quan đến tài sản, bao gồm: VAS 02 (Hàng tồn kho), VAS 03 (Tài sản cố định hữu hình), VAS 04 (Tài sản cố định vô hình) và VAS 05 (Bất động sản đầu tƣ).