mở đầu tác phẩm Đồng qu cho ta thấy được tác giả đã rất tôn trọng sự thật khi ghi chép lại những chuyện đã xảy ra ở vùng quê Nam Bộ lúc bấy giờ. Bằng ngòi bút chuyên nghiệp của một nhà báo và chit văn chương có sẵn Phi 'Vân đã ghỉ lại một giai đoạn đã qua với những hoài niệm về những người đã cùng chia ngọt sẽ bùi với tác giả. "Hình ảnh những nhân vật trong chuyện - những người đã cùng tôi sống chung ~ ngày nay đã mờ trong ký ức ”. “Trong khi hầu hết những phóng sự giai đoạn này hoặc là thỉ vị hoá cuộc sống, hoặc là nhìn hiện thực với những gam màu đen tối như Việc làng của Ngô Tắt Tố, Kỹ nghệ lấy Tây, Cạm bẫy người cuà Vũ Trọng Phụng,.
thì Phi 'Vân vẫn phát hiện ở hiện thực những giá trị cuộc sống với tỉnh thin lac quan và niềm tin vững chải. Ở đâu dó trong những xóm thôn nghèo khó, người dân qué vẫn háo hức đi xem hát bội giữa đình làng, “Cảnh ghe hát đâu trước đình làng là một “sự kid náo nức đối với mọi người, nhất là đám con nít: “Con nít chạy bu theo trên bờ kinh vỗ tay la rằm ri: “- Bau Téo 6 cit lao Heo tui bay oi!” [63; tr. Cả xóm nhỏ xộn rộn hẳn. lên và từ già đến trẻ ai nấy đều nôn nao trong lòng, mong công việc mau hết, mong trời chóng tối để kéo nhau đi coi hát: “Người ta thấp thóm chờ đến buổi chiều.
Trẻ con rộn rực đôi áo quẩn, xin xu ăn bánh; các anh trai trắng nôn. nao bỏ giắc ngủ trưa ở luôn ngoài ruộng đợi chiéu về sớm một chút; các cô gái, mặt trời chua chênh bóng là đã lo làm cá, nấu cơm ” [63 ; tr.*Có vài chị đàn bà bằng con, tay vạch áo đưa vú cho con bú mà mắt chăm ngay lên sản khẩu, hẳn gới trọn cho Điêu ThuyÈn. Đửa con ngậm vú không được vùng rẻ lên. Chị ta không kễ đắn, cứ đứng sững giơ tay đánh chan chát vào đĩt đứa eon"|62; tr.
50] Phải chăng hiện thực đen tối quá làm Phi Vân bỗng có nhu cầu tha thiết tìm đến những vẻ đẹp bình dị, trong trẻo tỉnh khôi để cân bằng cuộc sống, để. có điểm tựa, có niềm tin mà yêu hơn, trân trọng hơn những giá trị cuộc sống 19 mà đất trời ban ting? Hay sông nước quê hương đẹp quá, đáng yêu quá đối với một tâm hồn tha thiết với quê hương làm Phi Vân không sao cưỡng lại? Được sống, được đắm mình trong thể giới cảnh vật êm đẻm, tươi xanh của vùng đất Nam Bộ. Phi Vân đã biết chất lọc từng chữ để vẽ nên một bức tranh. cảnh vật giàu sức ám ảnh, biết thanh lọc đẻ chưng cất nên những giá trị quí hiếm trong hiện thực còn quá nhiều đau thương.
“Làng Thới Bình nép mình trong chòm dừa xanh rậm. Và xóm nhà lá leo heo ở dọc theo bờ kinh nhỏ, yên tĩnh với tháng ngày. Cứ mỗi buổi sáng là đàn ông, đàn bà lẫn cả con nít vác cuốc ra đằng, quanh năm làm bạn với mẫy mẫu ruộng nhà, vài công rẫy khóm (.) Dòng sông Trẹm lừng lờ trôi ngang và ban chiều, trong chòm dừa xanh đấy, mắy làn khói trắng bắc lên. Người đàn bà xong việc bếp mic, dm con ra đợi chẳng vẻ, lâu lâu đuổi bằy gà đang bới trên giỏng rau cái.
68, 69], "Thành tựu đặc sắc trong nghệ thuật viết phóng sự của Phi Vân được thể hiện ở nhiều phương diện: nghệ thuật khám phá m thực và khai thác tư liệu, nghệ thuật trằn thuật và phong cách ngôn ngữ, giọng điệu. Đây là những yếu. tố làm nên chất “văn”, chất “báo” hay nói cách khác tạo nên chất thời sự tư liệu hoà quyện chất văn học đậm đà, đồng thời cũng là những chắt liệu giúp. phóng sự Đồng qué nói riêng và các tác phẩm của Phi Vân có những đóng.
góp quan trọng vào văn học Quốc ngữ Nam Bộ nửa đầu thé ky XX. Sự tỉnh tế trong tuyển chọn thực tại được thấy rất rõ trong phóng sự của. Sẽ không có bức tranh hoàn chỉnh về nông thôn Việt Nam nếu không khẳng định những đóng góp tích cực của Phi Vân. Đồng qué là tác phẩm xuất sắc nhất của ông.
Ngồi bút Phi Vân đã đi sâu khai thác các khía cạnh phong tục tập quán và sinh hoạt văn hóa của người nông dân miền Nam. 'Vùng quê sông nước Nam Bộ tuy là ít lễ nghỉ, phong tục, nhưng với phóng sự Đồng quê, Phi Vân đã giúp người đọc cảm thấy thích thú khi cảm nhận những. nét đặc sắc, độc đáo về những phong tục, những lễ hội mang đậm bản sắc văn. 20 hoá của người dân Nam Bộ.
Những phóng sự ngắn đều là một số đặc tả chớp. nhoáng về khung cảnh sinh hoạt, vui chơi, lễ tục. của vùng sông rạch ở cực. Nam dat nước.
Bằng việc miêu tả chỉ tiết những phong tục cưới hỏi nơi đồng bằng sông nước Nam Bộ đã cho thấy Phi Vân rất thành công khi miêu tả lại phong tục của cha ông xưa. Và như lời nhận xét của Vũ Ngọc Phan rằng “những riểu thuyết về phong tục là những tiểu thuyết sống lâu hơn tắt cả các tiểu thuyết khác, nhưng lại không được hạng người trung lưu, hạng người có óc quan sắt hoan nghênh cho lắm. Cái đó cũng dễ hiểu: không được hạng người dy hoan. nghênh, vì những phong tục hiện thời ở nước nhà không làm lạ cho những mgười chỉ muốn tìm trong tiểu thuyết những sự quái đản, những điều kỳ quặc và chỉ biết nhìn đời bằng con mắt lãnh đạm.
Song đỗi với người ngoại quốc. và người thời sau, một quyển tiểu thuyết vẻ phong tục, đo một ngòi bút lão luyện viết, bao giờ cũng là một quyển có giá trị và được lưu truy lẽ chính vì thế mà những thiên phóng sự ngắn nhưng vẫn có cốt truyện của. Phi Vân vẫn còn sống mãi trong lòng người đọc, đặc biệt nó còn là bài học cho những những tác giá Nam Bộ giai đoạn sau này như Sơn Nam, Nguyễn ‘Quang Sáng, Trang Thể Hy. những tác giả cũng đã bỏ công sức nghiên cứu và tìm hiểu phong tục nơi miền quê sông nước Nam Bộ này.
Bên cạnh những nét đẹp trong lễ nghỉ phong tục của người dân quê thì vẫn còn tổn tại một tệ nạn xã hội cũng không kém phẩn nhức nhối được Phi 'Vân đề cập đến trong phóng sự của mình là ¢@ mé tín dị đoan ở chốn thôn quê. 'Căn nguyên sâu xa của căn bệnh này là sự kém hiểu biết và lạc hậu của người dân. Phóng sự Đảng quế của Phi Vân cho thấy những mê tín dị đoan của người lao động nơi vùng sông nước mênh mông của cực nam Tổ quốc. Châu “Xương cử thanh long đao và Ông tướng thầy Ba là chuyện những kẻ kiếm ăn 21 ‘bing nghé thay cúng mà ở vùng quê Nam Bộ này thì nghề đó rất được quý trọng, Với cách tuyển chọn tinh tế này, tác phẩm đã vẽ nên những nét đặc sắc.
và độc đáo của nông thôn và con người Nam Bộ. Bút pháp hóm hinh, rất lời của Phi Vân đã làm cho thiên truyện thêm màu sắc hài hước, và bớt đi cái cảm giác nặng nhọc của một ngòi bút chỉ lấy việc vạch trần hiện thực làm. chính đề, đó cũng là đặc sắc nghệ thuật của toàn tập phóng sự. Nghệ thuật lựa chọn những vấn đẻ, những tình huống tiêu biểu của hiện thực với những con người tiêu biểu đã được thể hiện rất sinh động trong từng.
thiên phóng sự. Trong vô vàn cái phức tạp của cuộc sống đương thời, mỗi sự kiện được nhà phóng sự lựa chọn cùng tài năng sáng tạo, khai thác của họ đã góp pÏ quan trọng làm nên giá trị của các thiên phóng sự. Sức thuyết phục. trong phóng sự của Phi Vân khi viết về đồng quê Nam Bộ giai đoạn này trước.
hết là ở khả năng phản ánh chân thực đến từng chỉ tiết sự kiện, đối tượng được miêu tả, đem đến cho độc giả cảm giác được sống “y như thật”. được điều đó, Phi Vân đã không chí xuất hiện với tư cách là người quan sét, ghỉ chép và kế chuyện mà họ còn là người chứng kiến và trực tiếp tham gia vào các sự kiện. Một điều lý thú là con người Nam Bộ hiện lên trong phóng sự Đảng qué với vẻ đẹp chân chất, phác thực, hồn hậu như bao người nông dân trong cả. nước, song người đọc không cảm thấy cảm giác nặng né, mệt mỏi của họ, dầu rằng cuộc sống vẫn còn quá nhiều đau thương.
Họ vẫn lạc quan, tin yêu cuộc. Nếu những người nông din trong Việc làng cứ cung kính, ngây thơ trước hủ tục thì nông dân Nam Bộ trong Đảng qu rạch ròi, dứt khoát, khi cần họ có thể vùng lên anh dùng đấu tranh chống áp bức bóc lột, chống những bắt công còn tồn tại. Tuân theo tục lệ là biểu hiện của thái độ thành kính với tổ tiên, và quí trọng hiện tại nhưng trong Trao thân con khi mắc, thấy những tục 2 lệ cưới hoi quá cầu kì, rườm rà chỉ để bắt bí nhau của nhà gái mà không có sự cảm thông, ngay tức khắc nhà trai có sự phản kháng. Hoặc trong Côn tre ci cặp giỏ xưa, nhận ra mình bị lửa dối, bóc lột, thing Tu Rỗ vùng lên trói ông.
Bá, đè lên ván, xách dao hãm doạ rồi dẫn vợ bỏ trốn Bức tranh cảnh vật, bức tranh phong tục đậm sắc màu văn hoá đều được. Phi Vân tô điểm mang hồn cốt của người dân Nam Bộ. Tắt cả đều được ngợi ca say sưa với một tắm lòng yêu thương cuộc sống, 1. NHÀ VĂN PHI VÂN TRONG QUÁ TRÌNH VẬN ĐỌNG CỦA VĂN.
XUÔI NAM BỘ ĐẦU THÊ KỶ XX 1. Vài nét về văn xuôi Nam Bộ nữa dau thé ky XX_ 'Văn học quốc ngữ Nam Bộ được hình thành vào khoảng cuối TK.XIX, đến đầu thế kỷ XX. Nhiều thành tựu quan trọng, nỗi lớn như: Trương Vĩnh Ký — nhà văn hóa, người viết ký sự quốc ngữ đầu tiên;Nguyễn Trọng Quản — nhà tiểu thuyết quốc ngữ đầu tiên; Trương Minh Ký — nha văn, dịch giả văn học Pháp đầu tiên; Huỳnh Tịnh Của ~ nha van tiên phong; Trần Chánh Chiếu - nhà văn Minh tân; Lương Khắc Ninh - nhà thơ nhà báo duy tân; Hồ Biểu Chánh - nhà tiểu thuyết xã hội - đạo lý cự phách; rồi Trương Duy Toản; Lê Hoằng Mưu; Nguyễn Chánh Sắc cùng với hàng trăm quyển tiểu thuyết thật giá trị ra doi va nó đã khẳng định được sức sống mãnh liệt của văn học Nam Bộ.