Luận văn thạc sĩ kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ tại công ty cổ phần dịch vụ hàng không thăng long taseco

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ tại công ty cổ phần dịch vụ hàng không thăng long taseco, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Giang Đỗ Minh Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Đoàn Vân Anh
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế Toán Doanh Thu Bán Hàng Và Cung Cấp Dịch Vụ Tại Công Ty Cổ Phần Dịch Vụ Hàng Không Thăng Long (Taseco)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.1. DOANH THU VÀ VAI TRÒ CỦA KẾ TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.2. ĐẶC ĐIỂM NGHIỆP VỤ BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.3. KẾ TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.4. KẾ TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TRONG DOANH NGHIỆP CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG I
• 3. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ HÀNG KHÔNG THĂNG LONG
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ HÀNG KHÔNG THĂNG LONG
• 2.2. THỰC TRẠNG KẾ TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ HÀNG KHÔNG THĂNG LONG
• 2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ HÀNG KHÔNG THĂNG LONG
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 4. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ HÀNG KHÔNG THĂNG LONG
• 3.1. DỰ BÁO TRIỂN VỌNG VÀ YÊU CẦU HOÀN THIỆN KẾ TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ HÀNG KHÔNG THĂNG LONG
• 3.2. CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ HÀNG KHÔNG THĂNG LONG
• 3.3. ĐIỀU KIỆN ĐỂ THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Giới thiệu và tính cấp thiết của đề tài

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào kế toán doanh thu bán hàng và dịch vụ tại Công ty Cổ phần Dịch vụ Hàng không Thăng Long Taseco. Với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ hàng không, việc quản lý và kiểm soát doanh thu bán hàng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Taseco, một trong những công ty hàng đầu trong lĩnh vực này, cần hoàn thiện hệ thống kế toán doanh thu để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả trong quản lý tài chính. Đề tài này nhằm phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu bán hàng và dịch vụ tại Taseco.

1.1. Bối cảnh và mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu này được thực hiện trong bối cảnh Taseco đang mở rộng hoạt động kinh doanh đa ngành, bao gồm dịch vụ hàng không, bất động sản, và khách sạn. Mục tiêu chính là đánh giá thực trạng kế toán doanh thu và đề xuất các giải pháp hoàn thiện, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và tăng cường sức cạnh tranh của công ty.

II. Lý luận chung về kế toán doanh thu bán hàng và dịch vụ

Chương này trình bày các khái niệm cơ bản về doanh thu bán hàng và dịch vụ, vai trò của kế toán doanh thu trong doanh nghiệp, và các phương thức ghi nhận doanh thu theo chuẩn mực kế toán quốc tế và Việt Nam. Kế toán doanh thu không chỉ là công cụ quản lý tài chính mà còn là cơ sở để đưa ra các quyết định chiến lược kinh doanh.

2.1. Khái niệm và phân loại doanh thu

Doanh thu bán hàng và dịch vụ được định nghĩa là tổng giá trị các lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp thu được từ hoạt động bán hàng và cung cấp dịch vụ. Doanh thu được phân loại thành doanh thu từ hoạt động chính và doanh thu từ hoạt động khác, giúp doanh nghiệp quản lý và phân tích hiệu quả kinh doanh.

2.2. Vai trò của kế toán doanh thu

Kế toán doanh thu đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin chính xác và kịp thời cho nhà quản trị. Thông qua việc ghi nhận và phân tích doanh thu, doanh nghiệp có thể đánh giá hiệu quả kinh doanh và điều chỉnh chiến lược phù hợp.

III. Thực trạng kế toán doanh thu tại Taseco

Chương này phân tích thực trạng kế toán doanh thu bán hàng và dịch vụ tại Công ty Cổ phần Dịch vụ Hàng không Thăng Long Taseco. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù Taseco đã áp dụng các chuẩn mực kế toán hiện đại, vẫn còn tồn tại một số hạn chế trong việc ghi nhận và quản lý doanh thu, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ hàng không.

3.1. Đánh giá thực trạng

Thực trạng kế toán doanh thu tại Taseco cho thấy sự thiếu đồng bộ trong việc áp dụng các chuẩn mực kế toán, dẫn đến việc ghi nhận doanh thu không chính xác. Điều này ảnh hưởng đến việc đánh giá hiệu quả kinh doanh và ra quyết định chiến lược.

3.2. Nguyên nhân tồn tại

Nguyên nhân chính của những tồn tại này là do sự thiếu hụt nhân lực có chuyên môn cao trong lĩnh vực kế toán doanh thu, cũng như sự phức tạp trong việc quản lý doanh thu từ nhiều nguồn khác nhau tại Taseco.

IV. Giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu tại Taseco

Chương này đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán doanh thu bán hàng và dịch vụ tại Công ty Cổ phần Dịch vụ Hàng không Thăng Long Taseco. Các giải pháp bao gồm việc đào tạo nâng cao năng lực nhân viên kế toán, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý doanh thu, và cải tiến quy trình ghi nhận doanh thu.

4.1. Giải pháp về nhân lực

Để nâng cao hiệu quả kế toán doanh thu, Taseco cần đầu tư vào đào tạo và phát triển năng lực của đội ngũ kế toán, đặc biệt là trong việc áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế.

4.2. Giải pháp về công nghệ

Việc áp dụng các phần mềm kế toán hiện đại sẽ giúp Taseco quản lý doanh thu bán hàng và dịch vụ một cách chính xác và hiệu quả hơn, đồng thời giảm thiểu sai sót trong quá trình ghi nhận doanh thu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam hội nhập sâu rộng với thế giới, các doanh nghiệp trong nước phải đối mặt với nhiều cơ hội và thách thức mới. Công ty Cổ phần Dịch vụ Hàng không Thăng Long (TASECO), thành lập năm 2005, đã phát triển nhanh chóng với vốn điều lệ tăng từ 5 tỷ đồng lên 300 tỷ đồng trong hơn một thập kỷ. TASECO hoạt động đa ngành, tập trung vào dịch vụ phi hàng không tại các sân bay lớn như Nội Bài, Đà Nẵng và Phú Bài, đồng thời mở rộng sang lĩnh vực bất động sản và đầu tư tài chính. Với quy mô và đa dạng ngành nghề, việc quản lý và kiểm soát doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ chính xác là yếu tố sống còn để đảm bảo hiệu quả kinh doanh và sức cạnh tranh.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ tại TASECO trong giai đoạn 2016-2017, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản lý doanh thu. Nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá các quy trình kế toán tài chính và kế toán quản trị, đồng thời so sánh với các chuẩn mực kế toán quốc tế và kinh nghiệm từ các quốc gia phát triển. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp thông tin chính xác, kịp thời cho nhà quản trị, giúp tối ưu hóa các quyết định kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong môi trường kinh tế đầy biến động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế, đặc biệt là Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 (VAS 01) về doanh thu và thu nhập khác, Chuẩn mực kế toán số 14 (VAS 14) về doanh thu, cùng với Thông tư 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính. Các lý thuyết trọng tâm bao gồm:

• Khái niệm doanh thu: Doanh thu là tổng giá trị lợi ích kinh tế thu được trong kỳ kế toán từ hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường, không bao gồm vốn góp của cổ đông.
• Phân loại doanh thu: Theo loại hình kinh doanh (bán hàng hóa, bán thành phẩm, cung cấp dịch vụ), phương thức bán hàng (bán buôn, bán lẻ, gửi đại lý), phương thức thanh toán, và mối quan hệ với điểm hòa vốn.
• Nguyên tắc ghi nhận doanh thu: Tuân thủ nguyên tắc dồn tích và phù hợp, ghi nhận doanh thu khi chuyển giao rủi ro và lợi ích, xác định được lợi ích kinh tế và chi phí liên quan.
• Vai trò kế toán doanh thu: Cung cấp thông tin chính xác, kịp thời cho nhà quản trị, giúp đánh giá hiệu quả kinh doanh và ra quyết định chiến lược.

Ngoài ra, luận văn tham khảo mô hình kế toán doanh thu của Mỹ và Pháp để rút ra bài học kinh nghiệm phù hợp với đặc điểm doanh nghiệp Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu sau:

• Thu thập dữ liệu: Sử dụng tài liệu lý luận từ các chuẩn mực kế toán, luật kế toán, báo cáo tài chính, chứng từ kế toán của TASECO năm 2016-2017. Thu thập dữ liệu thực tế qua quan sát trực tiếp, phỏng vấn các bộ phận kế toán, và điều tra bằng bảng câu hỏi gửi tới 40 kế toán trưởng, kế toán tổng hợp và kế toán chuyên quản tại TASECO và các công ty con, thu về 35 phiếu hợp lệ (tỷ lệ 87%).
• Phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel và SPSS để tổng hợp, phân loại, xử lý số liệu, từ đó đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ.
• Phạm vi nghiên cứu: Tập trung vào kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ tại TASECO trong năm 2016-2017, với trọng tâm là các nghiệp vụ kế toán tài chính và quản trị liên quan đến doanh thu.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khách quan, khoa học và phù hợp với mục tiêu đề tài, giúp đưa ra các kết luận và giải pháp thực tiễn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng kế toán doanh thu tài chính tại TASECO: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ năm 2016 đạt khoảng 1.200 tỷ đồng, tăng 15% so với năm trước. Tuy nhiên, việc ghi nhận doanh thu chưa hoàn toàn tuân thủ nguyên tắc dồn tích, dẫn đến hiện tượng "lãi giả, lỗ thật" trong một số kỳ kế toán. Các khoản giảm trừ doanh thu như chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại chiếm khoảng 5% tổng doanh thu, nhưng chưa được phản ánh đầy đủ và kịp thời trên sổ sách kế toán.

2. Kế toán quản trị doanh thu còn hạn chế: Hệ thống báo cáo quản trị doanh thu chưa chi tiết theo từng nhóm mặt hàng và khu vực kinh doanh, gây khó khăn trong việc phân tích và dự báo doanh thu. Việc lập dự toán doanh thu chưa được thực hiện đầy đủ, dẫn đến sai lệch giữa kế hoạch và thực tế lên tới 12%.

3. Quy trình luân chuyển chứng từ và kiểm soát nội bộ: Quy trình xử lý chứng từ kế toán doanh thu tại TASECO còn thiếu khoa học, gây trễ nải trong việc cập nhật số liệu. Việc kiểm tra, đối chiếu doanh thu với các bộ phận liên quan chưa được thực hiện thường xuyên, làm tăng rủi ro sai sót và gian lận.

4. So sánh với chuẩn mực và mô hình quốc tế: TASECO chưa áp dụng đầy đủ các quy định của Chuẩn mực kế toán quốc tế về ghi nhận doanh thu (IAS 18), đặc biệt trong việc xác định thời điểm ghi nhận doanh thu và phân loại doanh thu theo nhiều tiêu thức. So với mô hình kế toán Mỹ và Pháp, công tác kế toán doanh thu tại TASECO còn thiếu tính linh hoạt và chi tiết trong kế toán quản trị.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tồn tại là do hệ thống kế toán chưa được cập nhật kịp thời theo các chuẩn mực mới, thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban, và hạn chế về nguồn lực nhân sự chuyên môn cao. Việc chưa xây dựng hệ thống báo cáo quản trị chi tiết làm giảm hiệu quả trong việc ra quyết định kinh doanh. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu trong ngành dịch vụ phi hàng không tại Việt Nam, cho thấy nhu cầu cấp thiết phải hoàn thiện công tác kế toán doanh thu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng doanh thu theo năm, bảng phân tích tỷ lệ các khoản giảm trừ doanh thu, và biểu đồ so sánh mức độ sai lệch dự toán doanh thu. Các biểu đồ này giúp minh họa rõ ràng những điểm mạnh và hạn chế trong công tác kế toán doanh thu tại TASECO, từ đó làm cơ sở cho các đề xuất cải tiến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy trình ghi nhận doanh thu: Áp dụng nghiêm ngặt nguyên tắc dồn tích và phù hợp theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam và quốc tế, đảm bảo ghi nhận doanh thu đúng thời điểm và đầy đủ các khoản giảm trừ. Thời gian thực hiện: 6 tháng; Chủ thể: Phòng Kế toán tài chính phối hợp với Ban Giám đốc.

2. Xây dựng hệ thống báo cáo quản trị doanh thu chi tiết: Thiết kế báo cáo phân tích doanh thu theo nhóm mặt hàng, khu vực kinh doanh và phương thức thanh toán, phục vụ công tác dự báo và ra quyết định. Thời gian thực hiện: 9 tháng; Chủ thể: Phòng Kế toán quản trị và Phòng CNTT.

3. Tăng cường kiểm soát nội bộ và luân chuyển chứng từ: Rà soát, chuẩn hóa quy trình luân chuyển chứng từ kế toán doanh thu, tổ chức kiểm tra, đối chiếu thường xuyên giữa các bộ phận để giảm thiểu sai sót và gian lận. Thời gian thực hiện: 6 tháng; Chủ thể: Ban Kiểm soát nội bộ và Phòng Kế toán.

4. Đào tạo nâng cao năng lực nhân sự kế toán: Tổ chức các khóa đào tạo về chuẩn mực kế toán mới, kỹ năng phân tích và lập báo cáo quản trị doanh thu cho đội ngũ kế toán. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Ban Lãnh đạo và Phòng Nhân sự.

Các giải pháp trên nhằm mục tiêu nâng cao độ chính xác, kịp thời và hiệu quả trong công tác kế toán doanh thu, góp phần tăng trưởng doanh thu và cải thiện sức cạnh tranh của TASECO trong vòng 1-2 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp dịch vụ phi hàng không: Nhận diện các vấn đề thực tiễn trong quản lý doanh thu, từ đó áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả kế toán doanh thu, giúp ra quyết định chiến lược chính xác.

2. Phòng kế toán và tài chính doanh nghiệp: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về quy trình kế toán doanh thu, các chuẩn mực áp dụng và kỹ thuật lập báo cáo quản trị, hỗ trợ cải tiến quy trình làm việc.

3. Giảng viên và sinh viên ngành Kế toán – Tài chính: Là tài liệu tham khảo thực tiễn quý giá về ứng dụng lý thuyết kế toán doanh thu trong doanh nghiệp đa ngành, đặc biệt trong lĩnh vực dịch vụ hàng không.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức kiểm toán: Hiểu rõ thực trạng và khó khăn trong công tác kế toán doanh thu tại doanh nghiệp Việt Nam, từ đó xây dựng chính sách hỗ trợ và kiểm soát phù hợp.

Luận văn giúp các đối tượng trên có cái nhìn toàn diện về kế toán doanh thu trong doanh nghiệp đa ngành, đồng thời cung cấp các giải pháp thực tiễn để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính.

Câu hỏi thường gặp

1. Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là gì?
   Kế toán doanh thu là công tác ghi nhận, phản ánh và kiểm soát các khoản thu nhập từ hoạt động bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp. Ví dụ, tại TASECO, kế toán doanh thu giúp xác định chính xác doanh thu từ các dịch vụ phi hàng không và kinh doanh bất động sản.

2. Tại sao việc ghi nhận doanh thu đúng thời điểm lại quan trọng?
   Ghi nhận doanh thu đúng thời điểm đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính, phản ánh đúng kết quả kinh doanh và giúp nhà quản trị đưa ra quyết định kịp thời. Nếu ghi nhận sai, có thể dẫn đến "lãi giả, lỗ thật" như đã xảy ra tại một số kỳ kế toán của TASECO.

3. Các khoản giảm trừ doanh thu gồm những gì?
   Bao gồm chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại. Những khoản này phải được hạch toán riêng biệt để xác định doanh thu thuần chính xác, tránh làm sai lệch kết quả kinh doanh.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả kế toán quản trị doanh thu?
   Cần xây dựng hệ thống báo cáo chi tiết theo từng nhóm mặt hàng, khu vực kinh doanh, đồng thời tổ chức đào tạo nhân sự và áp dụng công nghệ thông tin để xử lý dữ liệu nhanh chóng, chính xác.

5. TASECO có thể học hỏi gì từ mô hình kế toán doanh thu của Mỹ và Pháp?
   TASECO nên kết hợp kế toán tài chính và quản trị trong cùng một hệ thống, phân loại doanh thu rõ ràng theo nhiều tiêu thức, đồng thời tuân thủ chuẩn mực kế toán quốc tế để nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý.

Kết luận

• Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là công cụ quản lý quan trọng giúp TASECO kiểm soát và tối ưu hóa hoạt động kinh doanh đa ngành.
• Thực trạng kế toán doanh thu tại TASECO còn tồn tại các hạn chế về ghi nhận doanh thu, quản lý báo cáo và kiểm soát nội bộ.
• Nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện quy trình kế toán doanh thu, nâng cao chất lượng thông tin và hiệu quả quản trị.
• Việc áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế và bài học từ mô hình Mỹ, Pháp sẽ giúp TASECO nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường kinh tế hội nhập.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai đào tạo, hoàn thiện hệ thống báo cáo và kiểm soát nội bộ trong vòng 1-2 năm tới để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

Quý độc giả và các nhà quản lý doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng các kiến thức và giải pháp từ nghiên cứu này nhằm nâng cao hiệu quả công tác kế toán doanh thu và phát triển kinh doanh bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TRONG DOANH NGHIỆP 1.Doanh thu và vai trò của kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ trong doanh nghiệp: 1. Doanh thu và phân loại doanh thu trong doanh nghiệp: 1.Khái niệm: Trong quá trình sản xuất kinh doanh, tài sản của doanh nghiệp được vận động qua các giai đoạn khác nhau của quá trình tái sản xuất. Tài sản vận động qua các giai đoạn nào tùy thuộc vào từng loại hình doanh nghiệp, nhưng nhìn chung khi tài sản của doanh nghiệp chuyển từ hình thái hàng hóa sang hình thái tiền tệ (H-T) chính là lúc mà doanh nghiệp thực hiện việc bán hàng và doanh thu đã được tạo ra. Có rất nhiều cách quan niệm về doanh thu, có thể xem xét và ghi nhận những khoản được coi là doanh thu của doanh nghiệp dưới dạng sự gia tăng của dòng vốn lưu động, có thể coi doanh thu là lợi tức hay được xác định là các luồng tiền vào hoặc tiết kiệm luồng tiền ra, hoặc là những lợi ích kinh tế tương lai dưới hình thức gia tăng giá trị tài sản.

Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 “VAS 01” định nghĩa: “Doanh thu và thu nhập khác là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường và các hoạt động khác của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản góp vốn của cổ đông hoặc chủ sở hữu”. Theo chuẩn mực kế toán quốc tế số 18 (IAS 18) định nghĩa: “Doanh thu là luồng thu gộp các lợi ích kinh tế trong kỳ, phát sinh trong quá trình hoạt động thông thường, làm nguồn vốn chủ sở hữu, chứ không phải phần đóng góp của những người tham gia góp vốn cổ phần. Doanh thu không bao gồm những khoản thu cho bên thứ ba”. Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) định nghĩa: “ Doanh thu chỉ bao gồm tổng giá trị của các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được.

Các khoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn lợi ích kinh tế, không làm 10 tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp sẽ không được coi là doanh thu (Ví dụ: Khi người nhận đại lý thu hộ tiền bán hàng cho đơn vị chủ hàng, thì doanh thu của người nhận đại lý chỉ là tiền hoa hồng được hưởng). Các khoản góp vốn của cổ đông hoặc chủ sở hữu làm tăng vốn chủ sở hữu nhưng không là doanh thu” Theo thông tư 200/2014/TT-BTC (Điều 78) định nghĩa: “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp ngoại trừ phần đóng góp thêm của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền”. Như vậy, qua các khái niệm trên, doanh thu chính là sự gia tăng giá trị tài sản của doanh nghiệp và được tính trong một thời kỳ nhất định.

Doanh thu trong kỳ là tổng số tiền và các khoản phải thu có được từ việc bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra, bán hàng hóa mua vào và cung cấp dịch vụ cho khách hàng trong kỳ kinh doanh; các khoản thu từ hoạt động ngoài các hoạt động tạo ra doanh thu được coi là thu nhập khác, các khoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn lợi ích kinh tế của doanh nghiệp và không làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp thì không được coi là doanh thu. Ngoài ra, khi tìm hiểu về doanh thu cần quan tâm tới các khái niệm sau: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Là toàn bộ doanh thu của khối lượng thành phẩm, khối lượng hàng hóa, khối lượng dịch vụ đã được xác định là tiêu thụ trong kỳ kế toán của doanh nghiệp. Doanh thu hoạt động tài chính: Là doanh thu phát sinh từ các hoạt động giao dịch thuộc hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Doanh thu thuần: là số chênh lệch giữa doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ với các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại).

Chiết khấu thương mại: Là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với khối lượng lớn. Giảm giá hàng bán: Là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hóa kém phẩm chất, sai quy cách hoặc lạc hậu thị hiếu. 11 Giá trị hàng bán bị trả lại: Là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán. Chiết khấu thanh toán: Là khoản tiền người bán giảm trừ cho người mua, do người mua thanh toán tiền mua hàng trước thời hạn theo hợp đồng.

Phân loại doanh thu: Doanh thu kinh doanh trong doanh nghiệp có ý nghĩa vô cùng quan trọng quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Tùy thuộc vào yêu cầu quản lý mà có những cách phân loại doanh thu theo những tiêu thức phân loại thích hợp, phù hợp với trình độ, năng lực quản lý và đặc điểm ngành hàng kinh doanh, quy mô hoạt động của doanh nghiệp. Sau đây là các tiêu thức phân loại doanh thu phổ biến đó là:  Phân loại doanh thu theo loại hình kinh doanh: - Doanh thu bán hàng hóa: Là toàn bộ doanh thu của khối lượng hàng hóa đã được xác định là tiêu thụ trong kỳ kế toán của doanh nghiệp. - Doanh thu bán thành phẩm: Là toàn bộ doanh thu của khối lượng sản phầm ( thành phẩm, nửa thành phẩm) đã được xác định là tiêu thụ trong kỳ kế toán của doanh nghiệp.

- Doanh thu cung cấp dịch vụ: Là toàn bộ doanh thu của khối lượng dịch vụ đã hoàn thành, đã cung cấp cho khách hàng và đã được xác định là tiêu thụ trong kỳ kế toán của doanh nghiệp. Cách phân loại này giúp cho việc xác định doanh thu theo từng loại hình hoạt động của doanh nghiệp, từ đó xác định được tỷ trọng doanh thu của từng loại hoạt động trong tổng doanh thu bán hàng. Qua đó thấy được vai trò chủ đạo của từng loại hình hoạt động của doanh nghiệp.  Phân loại doanh thu theo phương thức bán hàng: - Doanh thu bán buôn: Là toàn bộ doanh thu của khối lượng sản phẩm, hàng hóa v.

bán cho các cơ quan, đơn vị khác v. nhằm mục đích để tiếp tục chuyển bán hoặc gia công sản xuất. - Doanh thu bán lẻ: là toàn bộ doanh thu của khối lượng sản phẩm, hàng hóa.bán cho cơ quan, đơn vị khác, cá nhân. nhằm mục đích để tiêu dùng.

12 - Doanh thu gửi bán đại lý: Là toàn bộ doanh thu của khối lượng hàng gửi bán đại lý theo hợp đồng ký kết. Cách phân loại này giúp nhà quản trị doanh nghiệp xác định được tổng mức lưu chuyển hàng hóa theo từng loại, xây dựng mức dự trữ hàng hóa cần thiết, tránh được tình trạng ứ đọng hoặc thiếu hàng gây ảnh hưởng không tốt cho quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.  Phân loại doanh thu theo phương thức thanh toán tiền hàng gồm: Doanh thu bán hàng được chia thành doanh thu bán hàng thu tiền ngay, doanh thu bán hàng trả chậm, doanh thu bán hàng trả góp, doanh thu nhận trước. Cách phân loại này giúp doanh nghiệp lập dự toán số tiền thu được trong kỳ, là cơ sở để xây dựng dự toán về thanh toán các khoản công nợ và chi phí trong kỳ của doanh nghiệp.

Ngoài ra, cách phân loại này giúp cho việc phân tích, đánh giá khả năng thanh toán của khách hàng, là căn cứ quan trọng để xác định mức dự phòng phải thu khó đòi.  Phân loại doanh thu theo mối quan hệ với điểm hòa vốn: Doanh thu bán hàng được chia thành hai loại, đó là doanh thu hòa vốn và doanh thu an toàn. Trong đó doanh thu hòa vốn là doanh thu của khối lượng bán ở điểm hòa vốn; doanh thu an toàn là phần chênh lệch của doanh thu thực hiện được với doanh thu hòa vốn. Cách phân loại này giúp nhà quản trị nhận thức được những vấn đề cơ bản và trực quan về tình hình kết quả kinh doanh nói chung và của nhóm, mặt hàng, bộ phận nói riêng; xác định được phạm vi lời, lỗ cũng như đo lường được mức độ an toàn hay tính rủi ro trong kinh doanh của từng nhóm, mặt hàng hay bộ phận kinh doanh.

 Phân loại doanh thu theo mối quan hệ với hệ thống tổ chức kinh doanh của doanh nghiệp: Doanh thu bán hàng được chia thành doanh thu bán hàng cho bên ngoài và doanh thu bán hàng nội bộ. Trong đó, doanh thu bán hàng cho bên ngoài là toàn bộ doanh thu của khối lượng hàng hóa bán ra thực tế của doanh nghiệp cho khách hàng ngoài hệ thống tổ chức kinh doanh của doanh nghiệp; doanh thu bán hàng nội bộ là 13 doanh thu của khối lượng hàng bán trong nội bộ hệ thống tổ chức kinh doanh của doanh nghiệp như tiêu thụ nội bộ giữa các đơn vị trực thuộc trong cùng một công ty, tổng công ty v. Cách phân loại này vừa giúp cho việc xác định chính xác kết quả kinh doanh thực tế của doanh nghiệp trong kỳ, vừa phục vụ cho việc lập báo các kết quả kinh doanh hợp nhất. Ngoài các tiêu thức phân loại trên, doanh thu bán hàng còn có thể được phân loại thành doanh thu thực tế, doanh thu bị giảm trừ và doanh thu thuần v.

Nhìn chung, mỗi cách phân loại doanh thu đều có ý nghĩa nhất định đối với nhà quản trị doanh nghiệp. Do đó, tùy thuộc vào yêu cầu của nhà quản trị doanh nghiệp mà kế toán thực hiện tổ chức thu thập, xử lý và cung cấp thông tin về doanh thu theo những cách thức nhất định.Vai trò và nhiệm vụ kế toán doanh thu trong doanh nghiệp: Kế toán là một bộ phận cấu thành trong hệ thống các công cụ quản lý kinh tế tài chính. Ở góc độ quản lý, kế toán có vai trò tích cực trong điều hành, kiểm soát các hoạt động kinh tế tài chính; ở góc độ cung cấp thông tin, kế toán đảm nhận chức năng cung cấp thông tin về các hoạt động kinh tế tài chính của doanh nghiệp cho những người sử dụng thông tin để họ đưa ra quyết định kinh tế đối với doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh.