Luận văn thạc sĩ kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty cổ phần 199

Luận văn thạc sĩ phân tích chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần 199, đánh giá hiệu quả quản lý chi phí trong doanh nghiệp.

• Tác giả: Nguyễn Thị Nga
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Dự
• Trường học: Đại học Lao động – Xã hội
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần 199
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Tổng quan các công trình nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
• 2.1. Khái quát chung về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất
• 2.2. Chi phí sản xuất
• 2.2.1. Khái niệm
• 2.2.2. Phân loại chi phí sản xuất
• 2.2.2.1. Phân loại CP theo nội dung tính chất kinh tế của chi phí
• 2.2.2.2. Phân loại CP theo mục đích, công dụng chi phí và quản lý giá thành

Tóm tắt

I. Giới thiệu đề tài nghiên cứu

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần 199. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi quản lý chi phí hiệu quả để duy trì khả năng cạnh tranh. Kế toán quản trị và kế toán tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin chính xác cho nhà quản trị. Nghiên cứu này nhằm đánh giá thực trạng quản lý chi phí và đề xuất giải pháp tối ưu hóa chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất.

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong ngành dệt may, việc kiểm soát chi phí và tính giá thành sản phẩm là yếu tố then chốt để duy trì sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Công ty Cổ phần 199 với quy mô sản xuất lớn cần hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả. Nghiên cứu này góp phần giải quyết vấn đề thực tiễn, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm.

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu nhằm hệ thống hóa lý luận về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, đánh giá thực trạng tại Công ty Cổ phần 199, và đề xuất giải pháp hoàn thiện. Mục tiêu cụ thể bao gồm phân tích quản lý chi phí, kế toán quản trị, và phân tích chi phí để tối ưu hóa quy trình sản xuất.

II. Cơ sở lý luận về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm

Chương này trình bày khái niệm và phân loại chi phí sản xuất trong doanh nghiệp sản xuất. Chi phí sản xuất bao gồm các yếu tố như nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, và chi phí sản xuất chung. Việc phân loại chi phí theo nội dung kinh tế và mục đích sử dụng giúp doanh nghiệp quản lý hiệu quả hơn. Kế toán quản trị đóng vai trò quan trọng trong việc phân tích và kiểm soát chi phí, từ đó tối ưu hóa giá thành sản phẩm.

2.1 Khái niệm chi phí sản xuất

Chi phí sản xuất là toàn bộ các khoản chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất, bao gồm nguyên vật liệu, nhân công, và chi phí sản xuất chung. Theo kế toán tài chính, chi phí sản xuất được tính vào giá thành sản phẩm. Trong khi đó, kế toán quản trị tập trung vào việc phân tích chi phí để hỗ trợ ra quyết định quản lý.

2.2 Phân loại chi phí sản xuất

Chi phí sản xuất được phân loại theo nội dung kinh tế (nguyên vật liệu, nhân công, khấu hao) và mục đích sử dụng (chi phí trực tiếp, chi phí gián tiếp). Việc phân loại này giúp doanh nghiệp xác định rõ cơ cấu chi phí và đưa ra chiến lược quản lý phù hợp.

III. Thực trạng kế toán chi phí sản xuất tại Công ty Cổ phần 199

Chương này phân tích thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần 199. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù công ty đã áp dụng các phương pháp kế toán hiện đại, vẫn tồn tại một số hạn chế trong việc kiểm soát chi phí và phân tích chi phí. Các giải pháp được đề xuất nhằm hoàn thiện hệ thống kế toán, nâng cao hiệu quả quản lý chi phí và giá thành sản phẩm.

3.1 Quy trình kế toán chi phí sản xuất

Quy trình kế toán tại Công ty Cổ phần 199 bao gồm các bước: tập hợp chi phí, phân bổ chi phí, và tính giá thành sản phẩm. Tuy nhiên, việc phân bổ chi phí chưa thực sự hợp lý, dẫn đến sai lệch trong tính toán giá thành.

3.2 Đánh giá thực trạng

Nghiên cứu chỉ ra rằng, công ty cần cải thiện hệ thống kế toán quản trị để tăng cường kiểm soát chi phí và phân tích chi phí. Việc áp dụng các công cụ quản lý hiện đại sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.

IV. Giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất

Chương này đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí sản xuất tại Công ty Cổ phần 199. Các giải pháp bao gồm: cải tiến quy trình kế toán, áp dụng công nghệ thông tin, và tăng cường đào tạo nhân viên. Những giải pháp này không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí hiệu quả hơn mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

4.1 Cải tiến quy trình kế toán

Đề xuất cải tiến quy trình kế toán bằng cách áp dụng các phương pháp phân bổ chi phí chính xác hơn và sử dụng phần mềm kế toán hiện đại để tự động hóa quy trình.

4.2 Đào tạo và nâng cao năng lực nhân viên

Việc đào tạo nhân viên về kế toán quản trị và phân tích chi phí sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý chi phí và giá thành sản phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, ngành dệt may Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật với kim ngạch xuất khẩu năm 2011 đạt khoảng 13 tỷ đô la Mỹ, chiếm 2,5% thị phần toàn cầu. Các thị trường chính bao gồm Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc, trong đó xuất khẩu sang Hoa Kỳ đạt gần 7 tỷ đô la, EU hơn 2 tỷ đô la và Nhật Bản khoảng 1,5 tỷ đô la. Tuy nhiên, sự cạnh tranh không chỉ dựa trên chất lượng mà còn tập trung vào giá thành sản phẩm, đòi hỏi các doanh nghiệp phải kiểm soát chi phí sản xuất một cách chặt chẽ để nâng cao sức cạnh tranh.

Công ty cổ phần 199, một trong những doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực sản xuất đồng phục quân đội và quần áo lao động, đang đối mặt với thách thức trong việc quản lý chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm do quy trình sản xuất phức tạp và đa dạng sản phẩm. Luận văn tập trung nghiên cứu kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm may mặc tại công ty này trong giai đoạn 2017-2019 nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Mục tiêu nghiên cứu bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, khảo sát thực trạng tại Công ty cổ phần 199, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm may mặc. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp thông tin chính xác, kịp thời cho nhà quản trị nhằm kiểm soát chi phí, hạ giá thành sản phẩm và nâng cao lợi nhuận doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và chuẩn mực kế toán Việt Nam liên quan đến kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, bao gồm:

• Lý thuyết chi phí sản xuất: Chi phí sản xuất bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. Chi phí được phân loại theo nội dung kinh tế, mục đích sử dụng, mối quan hệ với khối lượng sản phẩm và phục vụ cho việc ra quyết định quản trị.

• Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS): Áp dụng các chuẩn mực như VAS 01 (Chuẩn mực chung), VAS 02 (Hàng tồn kho), VAS 03 (Tài sản cố định hữu hình), VAS 16 (Chi phí đi vay) để đảm bảo tính chính xác và phù hợp trong việc ghi nhận, phân bổ chi phí và tính giá thành sản phẩm.

• Mô hình tính giá thành sản phẩm: Các phương pháp tính giá thành gồm phương pháp giản đơn, phương pháp hệ số, phương pháp tỉ lệ, phương pháp tổng cộng chi phí và phương pháp liên hợp. Đặc biệt, phương pháp tính giá thành theo đơn đặt hàng được áp dụng cho doanh nghiệp sản xuất theo đơn đặt hàng cụ thể.

• Khái niệm định mức chi phí và dự toán chi phí: Định mức chi phí là cơ sở để lập dự toán và kiểm soát chi phí sản xuất, giúp nhà quản trị đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn lực và ra quyết định kinh doanh hợp lý.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp dữ liệu sơ cấp và thứ cấp:

• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông tin qua phỏng vấn trực tiếp cán bộ kế toán và quản lý tại Công ty cổ phần 199, quan sát thực tế quy trình kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, phân tích chứng từ kế toán, sổ sách và báo cáo tài chính trong giai đoạn 2017-2019.

• Dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp từ các tài liệu, báo cáo ngành dệt may, các nghiên cứu trước đây về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là ngành may mặc.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp phân tích định lượng dựa trên số liệu kế toán thực tế, so sánh tỷ trọng các khoản chi phí, đánh giá hiệu quả quản lý chi phí và tính giá thành sản phẩm. Phân tích định tính được thực hiện qua đánh giá quy trình, chính sách kế toán và thực tiễn áp dụng tại công ty.

• Cỡ mẫu và timeline: Nghiên cứu tập trung vào số liệu kế toán của Công ty cổ phần 199 trong giai đoạn 2017-2019, với các bộ phận kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm làm đối tượng khảo sát chính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu chi phí sản xuất: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chiếm khoảng 60% tổng chi phí sản xuất, chi phí nhân công trực tiếp chiếm 25%, còn lại là chi phí sản xuất chung. Tỷ trọng chi phí nguyên vật liệu cao phản ánh đặc thù ngành may mặc sử dụng nhiều nguyên liệu đầu vào.

2. Phương pháp tính giá thành: Công ty áp dụng phương pháp tính giá thành theo đơn đặt hàng, phù hợp với đặc điểm sản xuất gia công xuất khẩu. Tuy nhiên, việc phân bổ chi phí sản xuất chung còn chưa đồng bộ, dẫn đến sai lệch trong xác định giá thành từng đơn hàng, với sai số ước tính khoảng 5-7%.

3. Quản lý chi phí sản xuất chung: Chi phí sản xuất chung chưa được phân loại rõ ràng giữa chi phí cố định và biến đổi, gây khó khăn trong việc kiểm soát và phân bổ chi phí. Chi phí sản xuất chung cố định chiếm khoảng 40% tổng chi phí sản xuất chung, nhưng chưa được phân bổ theo công suất bình thường, dẫn đến tình trạng phân bổ không hợp lý.

4. Xây dựng định mức và dự toán chi phí: Công ty đã xây dựng định mức chi phí nguyên vật liệu và nhân công trực tiếp nhưng chưa hoàn thiện định mức chi phí sản xuất chung. Việc lập dự toán chi phí còn mang tính hình thức, chưa phản ánh sát thực tế sản xuất, ảnh hưởng đến hiệu quả kiểm soát chi phí.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các vấn đề trên xuất phát từ việc tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm chưa đồng bộ, thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận liên quan. So với các nghiên cứu trong ngành may mặc tại các địa phương khác, Công ty cổ phần 199 có điểm tương đồng về tỷ trọng chi phí nguyên vật liệu và nhân công, nhưng điểm khác biệt là mức độ hoàn thiện hệ thống kế toán quản trị chi phí còn hạn chế.

Việc phân bổ chi phí sản xuất chung chưa hợp lý làm sai lệch giá thành sản phẩm, ảnh hưởng đến quyết định giá bán và chiến lược cạnh tranh của công ty. Nếu được trình bày qua biểu đồ tròn, tỷ trọng các khoản chi phí sẽ minh họa rõ ràng sự chi phối của nguyên vật liệu và nhân công trong tổng chi phí sản xuất. Bảng so sánh chi phí sản xuất chung cố định và biến đổi theo công suất thực tế và công suất bình thường sẽ giúp làm rõ vấn đề phân bổ chi phí chưa hợp lý.

Kết quả nghiên cứu khẳng định tầm quan trọng của việc hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chi phí, giảm giá thành sản phẩm, từ đó tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu dệt may.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống phân loại và tập hợp chi phí sản xuất: Đề nghị công ty xây dựng hệ thống phân loại chi phí rõ ràng theo chi phí cố định, biến đổi và hỗn hợp, đồng thời áp dụng phương pháp tập hợp chi phí trực tiếp và phân bổ chi phí gián tiếp phù hợp. Mục tiêu giảm sai số phân bổ chi phí sản xuất chung xuống dưới 3% trong vòng 12 tháng, do phòng kế toán phối hợp với bộ phận sản xuất thực hiện.

2. Xây dựng và cập nhật định mức chi phí sản xuất chung: Thiết lập định mức chi phí sản xuất chung dựa trên phân tích kỹ thuật và số liệu thực tế, bao gồm cả chi phí cố định và biến đổi. Định kỳ rà soát và điều chỉnh định mức hàng quý để đảm bảo tính chính xác và phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế.

3. Áp dụng phương pháp tính giá thành theo đơn đặt hàng một cách đồng bộ: Tăng cường phối hợp giữa các phân xưởng và bộ phận kế toán để đảm bảo việc tập hợp và phân bổ chi phí chính xác cho từng đơn hàng. Triển khai phần mềm quản lý chi phí sản xuất để tự động hóa quy trình tính giá thành, dự kiến hoàn thành trong 18 tháng.

4. Nâng cao năng lực và đào tạo cán bộ kế toán: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, cập nhật các chuẩn mực kế toán mới và kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý chi phí. Mục tiêu nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng thực hành cho 100% cán bộ kế toán trong vòng 6 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị doanh nghiệp sản xuất dệt may: Giúp hiểu rõ về quản lý chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, từ đó đưa ra các quyết định chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và cạnh tranh trên thị trường.

2. Cán bộ kế toán và kiểm toán nội bộ: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về các phương pháp kế toán chi phí, kỹ thuật phân bổ chi phí và xây dựng định mức chi phí, hỗ trợ công tác kiểm soát và báo cáo tài chính chính xác.

3. Chuyên gia tư vấn quản lý và tài chính doanh nghiệp: Là tài liệu tham khảo để tư vấn các giải pháp tối ưu hóa chi phí sản xuất, cải tiến quy trình kế toán và nâng cao hiệu quả quản trị chi phí cho các doanh nghiệp sản xuất.

4. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành kế toán, quản trị kinh doanh: Giúp nắm vững lý thuyết và thực tiễn về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt trong ngành dệt may, phục vụ cho học tập và nghiên cứu chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

1. Kế toán chi phí sản xuất là gì và tại sao quan trọng?
   Kế toán chi phí sản xuất là quá trình ghi nhận, phân loại và tập hợp các chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất. Nó quan trọng vì cung cấp thông tin chính xác giúp nhà quản trị kiểm soát chi phí, tính giá thành sản phẩm và ra quyết định kinh doanh hiệu quả.

2. Phương pháp tính giá thành sản phẩm nào phù hợp với doanh nghiệp sản xuất theo đơn đặt hàng?
   Phương pháp tính giá thành theo đơn đặt hàng là phù hợp nhất, vì nó tập hợp chi phí trực tiếp và phân bổ chi phí chung cho từng đơn hàng cụ thể, giúp xác định chính xác giá thành và lợi nhuận từng đơn hàng.

3. Làm thế nào để phân bổ chi phí sản xuất chung một cách hợp lý?
   Phân bổ chi phí sản xuất chung cần dựa trên tiêu thức phân bổ phù hợp như giờ công lao động trực tiếp, chi phí nguyên vật liệu trực tiếp hoặc giờ máy chạy. Việc phân loại chi phí thành chi phí cố định và biến đổi cũng giúp phân bổ chính xác hơn.

4. Định mức chi phí có vai trò gì trong quản lý chi phí sản xuất?
   Định mức chi phí là tiêu chuẩn để lập dự toán, kiểm soát và đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn lực. Nó giúp phát hiện sai lệch chi phí thực tế so với kế hoạch, từ đó có biện pháp điều chỉnh kịp thời.

5. Chuẩn mực kế toán Việt Nam nào liên quan đến kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm?
   Các chuẩn mực quan trọng gồm VAS 01 (Chuẩn mực chung), VAS 02 (Hàng tồn kho), VAS 03 (Tài sản cố định hữu hình) và VAS 16 (Chi phí đi vay). Chúng quy định nguyên tắc ghi nhận, đánh giá và phân bổ chi phí trong doanh nghiệp.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực trạng kế toán chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần 199 trong giai đoạn 2017-2019.
• Phân tích chi tiết cơ cấu chi phí, phương pháp tính giá thành và các vấn đề tồn tại trong quản lý chi phí sản xuất chung.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí, xây dựng định mức chi phí và áp dụng phương pháp tính giá thành phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chi phí.
• Khuyến nghị nâng cao năng lực cán bộ kế toán và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý chi phí sản xuất.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và áp dụng các giải pháp đề xuất trong thực tế để đánh giá hiệu quả và điều chỉnh phù hợp.

Các nhà quản trị và cán bộ kế toán tại doanh nghiệp nên triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời theo dõi, đánh giá kết quả để liên tục cải tiến công tác kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường trong nước và quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Giới thiệu về đề tài nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất. Chương 3: Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phâm may mặc tại Công ty cỗ phần 199 Chương 4: Giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm may mặc tại Công ty cô phần 199. 12 CHUONG 2: CO SO LY LUAN VE KE TOAN CHI PHi SAN XUAT VA GIA THANH SAN PHAM TRONG DOANH NGHIEP SAN XUAT 2. Khái quát chung về chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất 2.

Chi phí sản xuất 2. Khái niệm Quá trình SXKD là quá trình mà doanh nghiệp phải thường xuyên đầu tư các loại chi phí khác nhau để cùng đạt được mục đích là tạo ra khối lượng sản phẩm, lao vụ hoặc khối lượng công việc phù hợp với nhiệm vụ sản xuất đã xác định và thực hiện. Thực chất hoạt động SXKD của DN là sự vận động, kết hợp, tiêu dùng và chuyển đổi các yếu tố tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động để tạo ra kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất. Quá trình vận động của chu kỳ SXKD có thể khái quát thành ba giai đoạn.

Quá trình hoạt động SXKD của doanh nghiệp được thực hiện liên tục, lặp lại không ngừng và điểm khởi đầu của mỗi quá trình SXKD là tiền, các khoản phải thu, các tài sản khác. Như vậy, chi phí hoạt động của doanh nghiệp phát sinh trong tat cả các giai đoạn sản xuất, tuy nhiên chỉ các chỉ phí phát sinh trong giai đoạn biến đổi các yếu tố đầu vào để trở thành các sản phẩm, lao vụ, dịch vụ mới được gọi là chi phi san xuất. Chỉ phí sản xuất có thể được định nghĩa theo nhiều phương diện khác nhau. Theo VAS 01 và IAS 01 “Chuẩn mực chưng” thì: “Chi phí là các yếu tô làm giảm các lợi ích kinh tế của doanh nghiệp trong kỳ, dưới hình thức các khoản tiền chỉ ra hoặc giảm tài sản hoặc làm phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm nguồn vốn chủ sở hữu nhưng không bao gồm khoản phân phối cho các cô đông hoặc chủ sỡ hữu”.

Theo định nghĩa này, chi phí được xem xét theo từng kỳ kế toán và là các khoản mục trong báo cáo tài chính. Theo cách đó thì chỉ phí được ghi nhận, phản ánh theo những nguyên tắc nhất định. Dinh nghĩa chỉ phí như vậy phù hợp khi đứng trên góc độ của đối tượng sử dụng thông tin kế toán tài chính, chủ yếu là đối tượng bên ngoài doanh nghiệp. 13 Vậy để tiến hành hoạt động sản xuất kinh đoanh của mình các doanh nghiệp phải huy động, sử dụng các nguồn lực như lao động, vật tư, tiền vốn.

để tạo ra sản phẩm hay hoàn thành công việc, lao vụ của mình. Những chỉ phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra dé tiến hành sản xuất sản phâm, hoàn thành công việc, lao vụ đó được gọi là chi phí sản xuất. Chi phí sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp phát sinh thường xuyên trong suốt quá trình tồn tại và hoạt động của doanh nghiệp. Nhưng để phục vụ cho nhu cầu quản lý chỉ phí sản xuất kinh doanh phải được tập hợp theo từng thời kỳ: tháng, quý, năm.

Trên góc độ KTTC: Chi phí sản xuất hay chỉ phí chế tạo sản phẩm là toàn bộ các khoản chi phi liên quan tới việc sản xuất, chế tạo sản phẩm phát sinh trong quá trình sản xuất. Toàn bộ các chỉ phí này được tính vào giá thành sản phẩm. Chỉ những chỉ phí dùng dé tiến hành các hoạt động sản xuất mới được coi là chi phí sản xuất và là bộ phận quan trọng trong chi phí SXKD của DN. Chỉ phí sản xuất gồm nhiều khoản mục khác nhau, thông thường gồm: CP nguyên vật liệu trực tiếp, CP nhân công trực tiếp, CP sản xuất chung.

Trên góc độ KTOT: Chi phí có thể là dòng phí tổn thực tế gắn liền với hoạt động hàng ngày khi tổ chức thực hiện, kiểm tra, ra quyết định, chi phí cũng có thể là dòng phí tổn ước tính đề thực hiện dự án, những phí tốn mắt đi do chọn lựa phương án, hy sinh cơ hội kinh doanh. Như vậy, chi phí có thê đã thực tế phát sinh, cũng có thể chưa phát sinh mà mới chỉ ước tính; có thể là những cơ hội bị mat di do chúng ta đã lựa chọn một cơ hội khác. Chi phi không phải gắn liền với một kỳ cụ thể nào mà nó được xem xét gắn liền với các phương án, cơ hội kinh doanh gắn liền với một quyết định cụ thể mà nhà quản trị phải đưa ra. Chi phí là các hy sinh về các lợi ích kinh tế, phản ánh các nguồn lực mà đơn vị sử dụng để cung cấp các sản phẩm, dịch vụ.

Xét về mặt bản chất thì chỉ phí sản xuất là sự chuyên dịch vốn vào đối tượng tính giá nhất định, vốn này được DN bỏ ra trong quá trình sản xuất. Xuất phát từ mục đích và nguyên tắc KD thì mọi sản phẩm tạo ra luôn được DN quan tâm đến hiệu quả mang lại. Phân loại chỉ phí sản xuất a) Phân loại CP theo nội dung tính chất kinh tế của chỉ phí Đặc điểm của cách phân loại này là căn cứ vào nội dung, tính chất kinh tế của chỉ phi, các chi phí giống nhau được xếp vào một yếu tố, không phân biệt chỉ phí đó phát sinh trong lĩnh vực hoạt động nào, bao gồm: Chỉ phí nguyên vật liệu: Là trị giá nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế đã sử dụng phục vụ trực tiếp sản xuất. Chỉ phí tiền lương, tiễn công: Là chi phí về tiền lương, tiền công phải trả cho người lao động tham gia vào quá trình sản xuất.

Chỉ phí các khoản trích theo lương: Là các khoản trích theo lương phải trả người lao động như BHXH, BHYT, BHTN, KPCD. Chỉ phí về công cụ, dụng cụ: Là giá trị công cụ dụng cụ xuất sử dụng và tính phân bổ cho chỉ phí sản xuất trong kỳ. Chỉ phí khấu hao tài sản cố định: Là chi phí về tri gid hao mon cua TSCĐ sử dụng phục vụ trực tiếp cho sản xuất. Chỉ phí dịch vụ mua ngoài: Là các khoản chi phí về dịch vụ phục vụ trực tiếp cho quá trình sản xuất như: Vận chuyển, điện thoại, nước.

Các chỉ phí khác bằng tiền: Là những khoản chi phí trực tiếp khác ngoài những chỉ phí trên như: tiếp khách, hội nghị, thuế tài nguyên (nếu có). Cách phân loại này cho biết kết cấu, tỷ trọng của từng loại chi phí sản xuất mà doanh nghiệp đã chỉ ra để lập bản thuyết minh báo cáo tài chính, phân tích tình hình, thực hiện dự toán chi phí và lập dự toán chi phí kỳ sau. b)Phân loại CP theo mục đích, công dụng chỉ phí và quản lý giá thành Theo cách phân loại này thì những chỉ phí có công dụng như nhau sẽ được xếp vào một yếu tố, bao gồm: Chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp là toàn bộ giá trị nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, vật liệu khác. được sử dụng trực tiếp sản xuất sản phẩm.

15 Chỉ phí nhân công trực tiếp là toàn bộ chỉ phí trả cho công nhân trực tiếp sản xuất sản phâm như tiền lương, các khoản phụ cấp, các khoản BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ trích theo lương của công nhân trực tiếp sản xuất. Chỉ phí sản xuất chung là những khoản chỉ phí sản xuất liên quan đến việc phục vụ và quản lý sản xuất trong phạm vi các phân xưởng, tổ đội sản xuất bao gồm chỉ phí nhân viên phân xưởng, chi phí khấu hao TSCĐ, chỉ phí vật liệu, công cụ dụng cu, chi phi dich vụ mua ngoài. phục vụ cho sản xuất. Tùy theo đặc điểm, yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp mà chỉ phí sản xuất cũng có thể được theo dõi chỉ tiết thành các khoản mục nhỏ hơn.

Đối với các doanh nghiệp sản xuất ra nhiều loại sản phâm thì chỉ phí sản xuất còn có thể được hạch toán theo từng khoản mục chỉ phí cho từng sản phâm. Cách phân loại này là cơ sở để doanh nghiệp quản lý chi phí theo định mức, tô chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phâm theo khoản mục. Ngoài ra, đây căn cứ để phân tích tình hình thực hiện kế hoạch và xây dựng định mức chỉ phí sản xuất cho kỳ sau. c) Phân loại CP theo mối quan hệ với khối lượng sản phẩm hoàn thành Đây là phương pháp phân loại chi phí được sử dụng nhiều trong kế toán quản tri chi phí sản xuất.

Mỗi yếu tố chi phí tham gia vào quá trình sản xuất với mức độ khác nhau, có yêu tố chủ yếu chiếm tỷ trọng lớn trong chỉ phí sản xuất sản phẩm, có yếu tố không chủ yếu chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng chỉ phí sản xuất đó. Theo cách phân loại này, chỉ phí sản xuất được chia thành: Chỉ phí biến đổi là những chỉ phí có sự thay đôi về lượng tương quan tỷ lệ thuận với sự thay đôi của khối lượng SP sản xuất trong kỳ. CP biến đổi cho một đơn vị sản phẩm lại không đổi như CP nhân công, CP nguyên vật liệu,. Chỉ phí có định là những chỉ phí không biến đổi khi mức độ hoạt động thay đổi, nhưng khi tính cho một đơn vị hoạt động thì chi phi nay lại thay đổi như chi phí thuê nhà xưởng, lương của ban quản lý.

16 Chỉ phí hỗn hợp là những chi phí gồm các yếu tố của chỉ phí có định và chi phí biến đổi. Trong một giới hạn nhất định nó là chi phí cố định nhưng vượt qua giới hạn đó nó trở thành chi phí biến đôi (như CP điện thoại, fax,. Việc phân loại chi phí theo tiêu thức này có ý nghĩa quan trọng trong quá trình quản lý chỉ phí sản xuất tại doanh nghiệp, là cơ sở thiết kế và xây dựng mô hình chỉ phí trong mối quan hệ giữa chỉ phí - khối lượng - lợi nhuận, dùng để phân tích điểm hòa vốn và đưa ra các quyết định quan trọng trong kinh doanh. Ngoài ra, cách phân loại này còn giúp các nhà quản trị xác định đúng đắn phương hướng sử dụng và nâng cao hiệu quả của các loại chỉ phí.

d) Phân loại CP nhằm phục vụ cho việc ra quyết định Theo quan điểm này, chỉ phí bao gồm: Chỉ phí chênh lệch là những khoản chi phí có ở phương án này nhưng chỉ có một phần hoặc không có ở phương án khác.