NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP HỒ CHÍ MINH ------------------O--------------- LƯƠNG XUÂN MINH NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ Chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng Mã số : 9.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Hà Quang Đào TP. HỒ CHÍ MINH- THÁNG 6 NĂM 2020 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com i LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là: Lương Xuân Minh Sinh ngày: 05/08/1986 Nơi sinh: Hà Nội Hiện đang công tác tại Trường Đại học ngân hàng Tp. Là Nghiên cứu sinh khóa 17 của Trường Đại học ngân hàng Tp.HCM Tên luận án: Nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần trên địa bàn Tp.HCM Người hướng dẫn khoa học: PGS. Hà Quang Đào Tôi xin cam đoan luận án này chưa từng được trình nộp để lấy học vị tiến sĩ tại bất cứ một cơ sở đào tạo nào. Luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã được công bố trước đây hoặc các nội dung do người khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn được dẫn nguồn đầy đủ trong luận án.HCM, ngày tháng năm 2020 Nghiên cứu sinh Lương Xuân Minh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ii LỜI CÁM ƠN Tôi xin chân trọng cảm ơn các thầy, cô, bạn bè đồng nghiệp Trường Đại học ngân hàng Tp.HCM đã giúp đỡ tôi trong qua trình làm luận án. Đặc biệt em xin trân trọng gửi lời cảm ơn sâu sắc đến PGS. Hà Quang Đào – Người hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đỡ và trực tiếp hướng dẫn em nghiên cứu và hoàn thành luận án. Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu, song do khả năng và kinh nghiệm của bản thân có hạn, nên luận án không tránh khỏi những tồn tại, hạn chế và thiếu sót. Vì vậy tôi rất mong được nhận được sự góp ý chân thành của các thầy cô, của các chuyên gia nhằm bổ sung hoàn thiện trong quá trình nghiên cứu tiếp theo. Xin chân thành cảm ơn! LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iii TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ Tên luận án: Nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần trên địa bàn Tp.HCM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 9.01 Nghiên cứu sinh: Lương Xuân Minh Người hướng dẫn khoa học: PGS. Hà Quang Đào Cơ sở đào tạo: Trường đại học Ngân Hàng TP.HCM Trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, môi trường cạnh tranh của các ngân hàng ngày càng gay gắt. Các NHTM trong nước không chỉ cạnh tranh với nhau mà còn đối mặt với sự cạnh tranh từ các ngân hàng nước ngoài, các tổ chức tài chính. Đặc biệt là việc ứng dụng khoa học công nghệ 4.0 vào hoạt động kinh doanh ngân hàng. Luận án đã khái quát được những vấn đề cơ bản mang tính lý thuyết liên quan đến cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của các NHTM từ đó rút ra quan niệm về năng lực cạnh tranh của NHTM. Luận án cũng đã trình bày một số bài học kinh nghiệm trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của một số ngân hàng trên thế giới. Bằng phương pháp nghiên cứu định lượng thông qua việc xây dựng các thang đo, trải qua các quá trình điều chỉnh, thu thập số liệu và xử lý trên phần mềm SPSS 26, luận án đã xây dựng được mô hình các nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh của các ngân hàng TMCP trên địa bàn Tp.HCM, đó là: NLCT = 0,502*Taichinh + 0,161* Congnghe + 0,043* Nhanluc + 0,101*Quantri + 0,431* Phanphoi. Từ đó, xác định mức độ tác động của các nhân tố để làm căn cứ xây dựng giải pháp. Bằng phương pháp thống kê, mô tả dựa trên những số liệu thu thập được, tác giả đã phân tích thực trạng NLCT của 10 ngân hàng TMCP trên địa bàn Tp.HCM dựa trên các yếu tố: Năng lực tài chính; Năng lực công nghệ, Nguồn nhân lực; Năng lực quản trị và cơ cấu tổ chức; Hệ thống kênh phân phối. Những kết quả đạt được, đó là: - SCB, Sacombank, HDbank đã nâng cao năng lực tài chính của mình bằng hình thức sáp nhập; ABBank, ACB, Eximbank đã tận dụng nguồn vốn ngoại để gia tăng vốn; - Nợ xấu của Eximbank, Sacombank và ACB được xử lý tốt, nợ xấu giảm. - Đầu tư phát triển công nghệ hiện đại, từng bước triển khai ngân hàng số để nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, các ngân hàng còn có những mặt hạn chế, đó là: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iv - Saigonbank có quy mô tổng tài sản còn thấp, thấp nhất trong các NHTM trong nước, mặc dù Saigonbank là ngân hàng TMCP đầu tiên được thành lập. - SCB là ngân hàng có quy mô TTS lớn nhưng tỷ lệ VCSH/TTS lại quá thấp, điều đó dẫn tới rủi ro cao trong hoạt động kinh doanh. Saigonbank có tỷ lệ VCSH/TTS cao nhất, điều đó cho thấy Saigonbank chưa phát huy hết tiềm năng của mình. - Mặc dù một số ngân hàng đã có thành tích trong việc xử lý các khoản nợ xấu nhưng quy mô nợ xấu vẫn còn cao, tiềm ẩn nhiều rủi ro. - Quy mô nhân sự của một số ngân hàng còn thiếu, chưa đáp ứng được yêu cầu công việc. Nguyên nhân của những hạn chế, đó là: - Tỷ lệ cổ đông nhỏ còn thấp, số lượng cổ đông lớn ít nhưng chiếm tỷ lệ cao gây khó khăn trong việc gia tăng nguồn vốn bằng hình thức phát hành cổ phiếu. - Ngoài những ngân hàng đã sáp nhập thì các ngân hàng khác còn chậm trễ trong việc tìm đối tác để có thể hợp nhất với nhau. - Đội ngũ lãnh đạo cấp cao thiếu sự ổn định, phần đông gắn bó với ngân hàng chưa lâu nên chưa am hiểu văn hóa kinh doanh của chính ngân hàng đó. Từ mô hình các nhân tố tác động và thực trạng NLCT, tác giả đã đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao NLCT cho các ngân hàng TMCP trên địa bàn Tp. Đó là: - Các giải pháp nhằm nâng cao năng lực tài chính, trong đó các giải pháp tăng quy mô tổng tài sản là trọng tâm. Tuy nhiên, phải đảm bảo sự cân đối giữa VCSH và Vốn huy động. Đồng thời, kết hợp các giải pháp để nâng cao chất lượng tài sản, từ đó gia tăng lợi nhuận. - Giải pháp phát triển hệ thống kênh phân phối: tập trung xây dựng CN/PGD khang trang, hiện đại; phát triển các kênh phân phối hiện đại; mở rộng kênh phân phối ra thị trường quốc tế. - Giải pháp phát triển ứng dụng công nghệ: đầu tư, đổi mới, nâng cấp và ứng dụng để xây dựng phát triển ngân hàng số - Giải pháp nâng cao năng lực quản trị - Giải pháp phát triển nguồn nhân lực Bên cạnh các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh, tác giả cũng đã có một số kiến nghị đối với Chính Phủ và NHNN nhằm tạo điều kiện cho các ngân hàng thực hiện tốt nhóm giải pháp trên. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TỪ VIẾT TẮT DIỄN GIẢI NHTM Ngân hàng thương mại TMCP Thương mại cổ phần NLCT Năng lực cạnh tranh NHNN Ngân hàng nhà nước ATM Máy rút tiền tự động EFTPOS/POS Máy thanh toán tại điểm bán hàng CN/PGD Chi nhánh hoặc phòng giao dịch VCSH Vốn chủ sở hữu TSCĐ Tài sản cố định HĐQT Hội đồng quản trị TGĐ Tổng giám đốc ROE/ROEA Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu ROA/ROAA Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản CAR Tỷ lệ an toàn vốn TCTD Tổ chức tín dụng Tp.HCM Thành phố Hồ Chí Minh VAMC Công ty quản lý tài sản Việt Nam DATC Công ty mua bán nợ và tài sản tồn đọng của doanh nghiệp XHCN Xã hội chủ nghĩa TTCK Thị trường chứng khoán GTCG Giấy tờ có giá BCTC Báo cáo tài chính BCTN Báo cáo thường niên TTS Tổng tài sản LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vi DANH SÁCH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VÀ TÊN VIẾT TẮT STT TÊN NGÂN HÀNG TMCP VIẾT TẮT CÁC NHTM CỔ PHẦN NHÀ NƯỚC 1 Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Vietinbank 2 Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam BIDV 3 Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam VCB/Vietcombank CÁC NGÂN HÀNG TMCP KHÁC (ĐANG HOẠT ĐỘNG) 1 Ngân hàng TMCP Á Châu ACB 2 Ngân hàng TMCP An Bình ABBank 3 Ngân hàng TMCP Bản Việt VietcapitalBank 4 Ngân hàng TMCP Bưu điện liên Việt Lienvietpostbank 5 Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Techcombank 6 Ngân hàng TMCP Phương Đông OCB/OceanBank 7 Ngân hàng TMCP Quân đội MBBank 8 Ngân hàng TMCP Quốc tế VIBank 9 Ngân hàng TMCP Quốc dân NCB 10 Ngân hàng TMCP Sài gòn SCB 11 Ngân hàng TMCP Sài gòn công thương SGB/Saigonbank 12 Ngân hàng TMCP Sài gòn thương tín Sacombank 13 Ngân hàng TMCP Sài gòn- Hà Nội SHB 14 Ngân hàng TMCP Tiên Phong TPBank 15 Ngân hàng TMCP Việt Nam thịnh vượng VPBank 16 Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu EIB/Eximbank 17 Ngân hàng TMCP Nhà Tp.HCM HDBank 18 Ngân hàng TMCP Nam Á NamABank LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vii 19 Ngân hàng TMCP Hàng Hải MSB 20 Ngân hàng TMCP Đông Nam Á Seabank 21 Ngân hàng TMCP Đông Á DongABank/EAB 22 Ngân hàng TMCP Đại chúng PVcombank 23 Ngân hàng TMCP Bảo Việt BaoVietbank 24 Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex PGBank 25 Ngân hàng TMCP Việt Á VietABank 26 Ngân hàng TMCP Bắc Á BacABank 27 Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín VietBank 28 Ngân hàng TMCP Kiên Long KienLongBank CÁC NGÂN HÀNG BỊ XÓA TÊN 1 Ngân hàng TMCP Nhà Hà Nội Habubank 2 Ngân hàng TMCP Việt Nam Tín nghĩa TinnghiaBank 3 Ngân hàng TMCP Đệ nhất Ficombank 4 Ngân hàng Phát triển Nhà Đồng bằng sông Cửu Long MHB 5 Ngân hàng TMCP Phương Nam Southernbank 6 Ngân hàng TMCP Đại Á DaiABank/DAB 7 Ngân hàng TMCP Phát triển Mê kong MDB LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com viii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii TÓM TẮT LUẬN ÁN . iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT . v DANH SÁCH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VÀ TÊN VIẾT TẮT . vi MỤC LỤC . viii DANH MỤC BẢNG- HÌNH . xiii PHẦN MỞ ĐẦU . Lý do chọn đề tài . Mục tiêu nghiên cứu . Mục tiêu tổng quát . Mục tiêu cụ thể . Câu hỏi nghiên cứu . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Đối tượng nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Những đóng góp mới của luận án . Những đóng góp mới về lý luận . Những đóng góp mới về thực tiễn . Kết cấu của đề tài . 6 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRƯỚC . 7 PHẦN NỘI DUNG.
