Luận văn Thạc sĩ Kinh tế: hoạt động thanh tra giám sát các quỹ tín dụng

Luận văn nghiên cứu hoạt động thanh tra giám sát các quỹ tín dụng nhân dân của NHNN chi nhánh tỉnh Đồng Tháp, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Cương
• Người hướng dẫn: NGƯT. Nguyễn Thị Loan
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Hoạt Động Thanh Tra, Giám Sát Các Quỹ Tín Dụng Nhân Dân Của Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam Chi Nhánh Tỉnh Đồng Tháp
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Toàn cảnh hoạt động thanh tra giám sát các quỹ tín dụng nhân dân

Hoạt động thanh tra, giám sát các tổ chức tín dụng là một công cụ quản lý nhà nước cốt lõi của Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Đối với hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND), vai trò này càng trở nên quan trọng. Đây là loại hình tín dụng hợp tác, hoạt động chủ yếu ở khu vực nông thôn, có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển kinh tế địa phương và an sinh xã hội. Luận văn của tác giả Nguyễn Thị Kim Cương (2017) đã cung cấp một cái nhìn sâu sắc về hoạt động thanh tra giám sát các quỹ tín dụng nhân dân tại tỉnh Đồng Tháp. Mục tiêu chính của hoạt động này là đảm bảo hệ thống QTDND phát triển an toàn, lành mạnh, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người gửi tiền và tuân thủ đúng pháp luật. NHNN thực hiện chức năng này thông qua hai phương pháp chính: thanh tra tuân thủ và thanh tra trên cơ sở rủi ro. Thanh tra tuân thủ là phương pháp truyền thống, tập trung vào việc kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật đã ban hành. Ngược lại, thanh tra trên cơ sở rủi ro là phương pháp hiện đại, hướng tới việc nhận diện, đo lường, giám sát và kiểm soát các rủi ro tiềm ẩn trong hoạt động của QTDND. Việc áp dụng hiệu quả các phương pháp này giúp NHNN kịp thời phát hiện, cảnh báo và xử lý các yếu kém, ngăn ngừa các vi phạm có thể gây mất an toàn hệ thống. Đây là nền tảng để duy trì lòng tin của công chúng và góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng.

1.1. Mục tiêu cốt lõi của thanh tra giám sát ngân hàng TTGSNH

Theo Điều 50 Luật NHNN năm 2010, hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng có năm mục tiêu chính. Thứ nhất, góp phần đảm bảo sự phát triển an toàn, lành mạnh của hệ thống các TCTD. Thứ hai, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền và khách hàng. Thứ ba, duy trì và nâng cao lòng tin của công chúng. Thứ tư, đảm bảo việc chấp hành nghiêm túc chính sách, pháp luật về tiền tệ và ngân hàng. Cuối cùng, góp phần nâng cao hiệu quả và hiệu lực quản lý nhà nước. Các mục tiêu này tạo thành một khuôn khổ toàn diện, định hướng mọi hoạt động của cơ quan TTGSNH, từ việc xây dựng kế hoạch đến thực thi và xử lý sau thanh tra, đặc biệt là đối với các QTDND có quy mô nhỏ và năng lực quản trị còn hạn chế.

1.2. Phân biệt phương pháp thanh tra tuân thủ và thanh tra rủi ro

Phương pháp thanh tra tuân thủ tập trung vào việc đối chiếu hoạt động của QTDND với các quy định pháp luật hiện hành. Đây là cách tiếp cận dựa trên các sự kiện đã xảy ra, chủ yếu trả lời câu hỏi "có vi phạm hay không?". Trong khi đó, phương pháp thanh tra trên cơ sở rủi ro mang tính dự báo và phòng ngừa. Nó không chỉ xem xét sự tuân thủ mà còn đánh giá toàn diện hệ thống quản trị rủi ro, tình hình tài chính và năng lực điều hành của TCTD. Phương pháp này cho phép cơ quan thanh tra phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn, tập trung vào những đơn vị hoặc lĩnh vực có rủi ro cao. Việc chuyển đổi từ thanh tra tuân thủ sang thanh tra trên cơ sở rủi ro là một yêu cầu cấp thiết để nâng cao hiệu quả giám sát trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng phức tạp.

II. Top 4 hạn chế trong hoạt động thanh tra giám sát QTDND Đồng Tháp

Mặc dù đã đạt được những kết quả nhất định trong việc duy trì sự ổn định của hệ thống QTDND, hoạt động thanh tra giám sát của NHNN chi nhánh tỉnh Đồng Tháp trong giai đoạn 2012-2016 vẫn tồn tại nhiều hạn chế. Những hạn chế này được xác định qua phương pháp thống kê, phân tích và khảo sát thực tế trong luận văn. Các vấn đề này không chỉ làm giảm hiệu quả quản lý mà còn tiềm ẩn nguy cơ cho sự phát triển an toàn của các QTDND. Có bốn nhóm nguyên nhân chính được chỉ ra, bao gồm: nhân lực thanh tra, khung pháp lý, hệ thống công nghệ thông tin, và thái độ tuân thủ của đối tượng được thanh tra. Việc nhận diện rõ các hạn chế và nguyên nhân là bước đầu tiên để xây dựng các giải pháp khắc phục phù hợp. Luận văn chỉ rõ, công tác giám sát từ xa chưa hiệu quả, chưa kịp thời phát hiện và cảnh báo rủi ro. Việc kết hợp kết quả giám sát từ xa để xây dựng kế hoạch thanh tra tại chỗ chưa được thực hiện tốt. Lực lượng thanh tra vừa thiếu về số lượng, vừa hạn chế về kỹ năng, đặc biệt là kỹ năng phân tích và đánh giá rủi ro theo các phương pháp hiện đại. Đây là những thách thức lớn đòi hỏi phải có sự thay đổi toàn diện từ cơ cấu tổ chức đến quy trình nghiệp vụ.

2.1. Thách thức về nguồn nhân lực thanh tra giám sát

Một trong những rào cản lớn nhất là chất lượng và số lượng nguồn nhân lực thanh tra. Theo số liệu từ luận văn, tại NHNN-ĐT, tỷ lệ công chức chưa được bổ nhiệm vào ngạch thanh tra viên còn cao (chiếm 83,33% vào năm 2017). Điều này hạn chế quyền hạn của thành viên đoàn thanh tra trong quá trình thực thi công vụ. Bên cạnh đó, lực lượng công chức còn thiếu kinh nghiệm thực tế và kỹ năng chuyên sâu về thanh tra trên cơ sở rủi ro. Việc đào tạo chưa thực sự đi vào chiều sâu, đặc biệt là các kiến thức về sản phẩm, dịch vụ ngân hàng hiện đại và kỹ năng nhận diện, đánh giá rủi ro phức tạp.

2.2. Bất cập trong quy trình thanh tra giám sát hiện hành

Nghiên cứu cho thấy quy trình thanh tra, giám sát tại NHNN-ĐT còn mang nặng tính hình thức. Kế hoạch thanh tra tại chỗ chủ yếu dựa trên cơ sở thời gian mà các QTDND chưa được thanh tra, thay vì dựa trên đánh giá mức độ rủi ro từ công tác giám sát từ xa. Luận văn chỉ ra rằng "chưa sử dụng kết quả giám sát để đề xuất nội dung thanh tra". Điều này làm cho hoạt động thanh tra trở nên bị động, kém hiệu quả trong việc phòng ngừa rủi ro từ sớm. Sự kết hợp giữa giám sát từ xa và thanh tra tại chỗ chưa chặt chẽ, làm lãng phí nguồn lực và giảm khả năng phát hiện các vấn đề trọng yếu.

2.3. Hạn chế từ khung pháp lý và cơ sở hạ tầng công nghệ

Khung pháp lý liên quan đến hoạt động của QTDND và công tác TTGSNH đôi khi chưa đồng bộ và đầy đủ. Sự thay đổi nhanh chóng của các quy định đôi khi khiến các QTDND không kịp thích ứng. Ngoài ra, hệ thống công nghệ thông tin hỗ trợ cho công tác giám sát từ xa còn hạn chế. Việc thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu báo cáo từ các QTDND chưa được tự động hóa cao, gây khó khăn cho việc xây dựng một hệ thống cảnh báo sớm hiệu quả. Cán bộ thanh tra chưa thể truy cập trực tiếp vào hệ thống của đối tượng thanh tra, làm giảm tính chính xác và kịp thời của thông tin.

III. Phương pháp hoàn thiện cơ cấu tổ chức và nhân lực thanh tra

Để giải quyết các hạn chế trong hoạt động thanh tra, luận văn đề xuất một nhóm giải pháp tập trung vào việc củng cố nền tảng bên trong của cơ quan TTGSCN tại NHNN chi nhánh tỉnh Đồng Tháp. Con người và cơ cấu tổ chức được xem là yếu tố quyết định đến chất lượng và hiệu quả của mọi hoạt động. Một đội ngũ công chức đủ về số lượng, mạnh về chất lượng, được đặt trong một cơ cấu tổ chức hợp lý sẽ là tiền đề vững chắc để triển khai các phương pháp thanh tra hiện đại. Do đó, việc kiện toàn bộ máy và đầu tư vào phát triển nguồn nhân lực là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. Các giải pháp này không chỉ dừng lại ở việc tuyển dụng thêm người, mà còn bao gồm việc xây dựng kế hoạch đào tạo bài bản, chuyên sâu, gắn liền với thực tiễn hoạt động của các QTDND. Đồng thời, cần có cơ chế chính sách phù hợp để thu hút và giữ chân những cán bộ có năng lực, tâm huyết với ngành. Việc hoàn thiện cơ cấu tổ chức cũng bao gồm việc phân định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng bộ phận, cá nhân, tránh chồng chéo và đảm bảo sự phối hợp nhịp nhàng trong toàn đơn vị, đặc biệt là giữa bộ phận giám sát từ xa và thanh tra tại chỗ.

3.1. Kiện toàn bộ máy thanh tra và nâng cao chất lượng công chức

Giải pháp đầu tiên là phải củng cố, kiện toàn đội ngũ công chức cả về số lượng và chất lượng. Cần xây dựng kế hoạch tuyển dụng để bổ sung nhân sự, đáp ứng yêu cầu công việc ngày càng tăng. Song song đó, phải chú trọng công tác đào tạo và đào tạo lại. Nội dung đào tạo cần tập trung vào các kỹ năng cốt lõi như quản trị rủi ro, phân tích tài chính, công nghệ ngân hàng và các quy định pháp luật mới. Đặc biệt, cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu để nâng cao tỷ lệ công chức được bổ nhiệm vào ngạch thanh tra viên, đảm bảo đầy đủ thẩm quyền khi thi hành nhiệm vụ.

3.2. Xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ QTDND

Hoạt động của Quỹ tín dụng nhân dân có những đặc thù riêng so với các ngân hàng thương mại. Do đó, cần có các chương trình đào tạo chuyên biệt cho đội ngũ thanh tra viên về mô hình TCTD hợp tác. Nội dung đào tạo nên bao gồm các kiến thức về quản trị, kiểm soát nội bộ tại QTDND, các rủi ro đặc thù trong hoạt động cho vay ở nông thôn, và các quy định pháp lý riêng cho loại hình này. Việc am hiểu sâu sắc đối tượng thanh tra sẽ giúp cán bộ nhận diện rủi ro chính xác và đưa ra các kiến nghị phù hợp, khả thi.

IV. Cách tối ưu quy trình thanh tra giám sát trên cơ sở rủi ro

Một trong những giải pháp trọng tâm được luận văn đề xuất là phải đổi mới căn bản quy trình thanh tra, giám sát. Cần chuyển dịch dứt khoát từ phương pháp thanh tra tuân thủ truyền thống sang thanh tra trên cơ sở rủi ro. Sự thay đổi này đòi hỏi một cách tiếp cận chủ động, có hệ thống và dựa trên phân tích dữ liệu. Thay vì dàn trải nguồn lực để kiểm tra tất cả các mặt hoạt động của mọi QTDND, phương pháp mới sẽ tập trung vào những lĩnh vực và những đơn vị tiềm ẩn rủi ro cao nhất. Để làm được điều này, cần thực hiện đồng bộ nhiều biện pháp. Trước hết là nâng cao năng lực của bộ phận giám sát từ xa để có thể phân tích, đánh giá và xếp hạng rủi ro của từng QTDND một cách chính xác. Kết quả của giám sát từ xa phải trở thành đầu vào quan trọng để xây dựng kế hoạch thanh tra tại chỗ. Bên cạnh đó, cần xây dựng một quy trình thanh tra tại chỗ linh hoạt, tập trung vào việc đánh giá hệ thống quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ của đơn vị. Cuối cùng, công tác xử lý và theo dõi sau thanh tra phải được tăng cường để đảm bảo các kiến nghị được thực hiện nghiêm túc, mang lại hiệu quả thực chất.

4.1. Kết hợp chặt chẽ giữa thanh tra tại chỗ và giám sát từ xa

Mối liên kết giữa giám sát từ xa và thanh tra tại chỗ cần được củng cố. Giám sát từ xa phải đóng vai trò là hệ thống cảnh báo sớm, liên tục thu thập và phân tích thông tin để xác định các xu hướng bất thường hoặc các dấu hiệu rủi ro tại các QTDND. Các phát hiện và cảnh báo từ giám sát từ xa phải được chuyển hóa thành các nội dung thanh tra cụ thể, có trọng tâm. Ngược lại, kết quả thanh tra tại chỗ cung cấp thông tin thực tế để kiểm chứng và hiệu chỉnh lại các mô hình, chỉ tiêu giám sát từ xa, tạo thành một vòng lặp cải tiến liên tục.

4.2. Áp dụng hệ thống chỉ tiêu giám sát rủi ro CAMELS

Để thực hiện thanh tra trên cơ sở rủi ro, cần xây dựng và áp dụng một bộ chỉ tiêu đánh giá toàn diện, ví dụ như hệ thống CAMELS. Hệ thống này đánh giá QTDND dựa trên 6 yếu tố: Mức độ an toàn vốn (Capital), Chất lượng tài sản (Assets), Năng lực quản lý (Management), Kết quả hoạt động (Earnings), Khả năng thanh khoản (Liquidity) và Mức độ nhạy cảm với rủi ro thị trường (Sensitivity). Việc phân tích và xếp hạng các QTDND theo hệ thống này sẽ cung cấp một bức tranh tổng thể, khách quan về mức độ rủi ro, giúp cơ quan thanh tra định hướng hoạt động hiệu quả.

4.3. Nâng cao hiệu quả xử lý và theo dõi kiến nghị sau thanh tra

Hiệu quả của hoạt động thanh tra giám sát không chỉ nằm ở việc phát hiện vi phạm mà còn ở khả năng yêu cầu đối tượng thanh tra khắc phục triệt để. Cần thiết lập một cơ chế theo dõi, đôn đốc việc thực hiện các kiến nghị sau thanh tra một cách quyết liệt. Các trường hợp chây ì, không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ cần được xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật. Việc tổ chức tốt công tác này sẽ nâng cao tính răn đe và đảm bảo các rủi ro được xử lý kịp thời, tránh tích tụ thành các vấn đề lớn trong tương lai.

V. Đánh giá kết quả thanh tra giám sát QTDND giai đoạn 2012 16

Luận văn đã tiến hành phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động thanh tra giám sát các quỹ tín dụng nhân dân của NHNN chi nhánh tỉnh Đồng Tháp trong giai đoạn 5 năm, từ 2012 đến 2016. Giai đoạn này ghi nhận những nỗ lực của cơ quan thanh tra trong việc đảm bảo sự ổn định của hệ thống QTDND trên địa bàn. Các cuộc thanh tra, kiểm tra đã góp phần chấn chỉnh, phòng ngừa và ngăn chặn nhiều hành vi có nguy cơ vi phạm pháp luật. Hoạt động của các QTDND nhìn chung vẫn duy trì được sự an toàn, không có trường hợp nào phải đặt vào tình trạng kiểm soát đặc biệt. Tốc độ tăng trưởng huy động vốn và dư nợ cho vay khá ổn định, chất lượng tín dụng được kiểm soát tốt với tỷ lệ nợ xấu ở mức thấp (1,24% vào cuối năm 2016). Tuy nhiên, phân tích sâu hơn cho thấy các cuộc thanh tra vẫn phát hiện nhiều hạn chế, vi phạm lặp đi lặp lại ở các QTDND. Điều này cho thấy hiệu quả răn đe và khắc phục sau thanh tra chưa cao. Kết quả khảo sát cũng chỉ ra những bất cập từ góc nhìn của cả công chức thanh tra và cán bộ QTDND, làm rõ hơn những điểm nghẽn cần tháo gỡ.

5.1. Thống kê hoạt động thanh tra và các kết quả đạt được

Trong giai đoạn 2012-2016, NHNN-ĐT đã thực hiện nhiều cuộc thanh tra, kiểm tra đối với các QTDND. Bảng 2.8 trong luận văn thống kê chi tiết số lượng các cuộc thanh tra theo từng năm. Kết quả tích cực là hoạt động của hệ thống QTDND trên địa bàn được giữ vững, góp phần tích cực vào phát triển kinh tế nông thôn. Các kiến nghị của đoàn thanh tra đã giúp các QTDND nhận diện và từng bước khắc phục các yếu kém trong quản trị điều hành và kiểm soát nội bộ. Qua đó, năng lực quản trị rủi ro của các QTDND đã có những cải thiện nhất định, đảm bảo tuân thủ tốt hơn các tỷ lệ an toàn trong hoạt động.

5.2. Tổng hợp các hạn chế vi phạm phổ biến của các QTDND

Mặc dù đạt được kết quả tích cực, các cuộc thanh tra cũng đã phát hiện nhiều hạn chế và vi phạm còn tồn tại ở các QTDND. Bảng 2.9 của luận văn đã tổng hợp các vi phạm phổ biến. Các vi phạm này thường liên quan đến quy trình cấp tín dụng, phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro, việc chấp hành các quy định về tỷ lệ đảm bảo an toàn, và công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ. Sự tồn tại của các vi phạm này cho thấy công tác tự kiểm tra của bản thân các QTDND còn yếu, đồng thời cũng phản ánh những lỗ hổng trong quy trình thanh tra, giám sát của NHNN-ĐT cần được khắc phục để ngăn chặn rủi ro hiệu quả hơn.

VI. Kiến nghị hoàn thiện hoạt động thanh tra giám sát các QTDND

Trên cơ sở phân tích thực trạng và nguyên nhân, luận văn đã đưa ra một hệ thống các giải pháp và kiến nghị đồng bộ nhằm hoàn thiện hoạt động thanh tra giám sát các quỹ tín dụng nhân dân tại Đồng Tháp cho giai đoạn 2017-2020 và xa hơn. Các kiến nghị này không chỉ nhắm đến NHNN chi nhánh tỉnh Đồng Tháp mà còn mở rộng ra các cơ quan cấp cao hơn như Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các cơ quan chức năng liên quan tại địa phương. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một cơ chế giám sát hiệu quả, linh hoạt và có khả năng thích ứng cao, góp phần đảm bảo hệ thống QTDND phát triển bền vững, an toàn và đúng mục tiêu. Các kiến nghị tập trung vào ba nhóm chính: hoàn thiện khung pháp lý và cơ sở hạ tầng kỹ thuật từ cấp Trung ương; tăng cường năng lực nội tại và đổi mới phương pháp hoạt động tại chi nhánh; và đẩy mạnh cơ chế phối hợp với các bên liên quan. Sự thành công của các giải pháp này đòi hỏi quyết tâm chính trị và sự vào cuộc đồng bộ của tất cả các cấp, các ngành, từ đó tạo ra một môi trường hoạt động lành mạnh cho các QTDND.

6.1. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Trung ương

Luận văn đề xuất NHNN Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động của QTDND và công tác TTGSNH. Cần sớm ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết, phù hợp với thực tiễn, đặc biệt là các quy định về quản trị rủi ro. Song song đó, cần đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật, xây dựng hệ thống thông tin quản lý tập trung, kết nối thông suốt từ Trung ương đến chi nhánh và các TCTD. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai hiệu quả công tác giám sát từ xa trên toàn hệ thống, cung cấp dữ liệu kịp thời và chính xác cho hoạt động thanh tra trên cơ sở rủi ro.

6.2. Đề xuất tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng liên quan

Hiệu quả của hoạt động thanh tra giám sát không chỉ phụ thuộc vào nỗ lực của riêng ngành ngân hàng. Luận văn nhấn mạnh sự cần thiết của việc tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng khác tại địa phương như Ủy ban Nhân dân tỉnh, cơ quan công an, tòa án. Sự phối hợp này rất quan trọng trong việc thực hiện các kiến nghị sau thanh tra, đặc biệt là trong việc xử lý các vi phạm pháp luật, thu hồi nợ xấu, và xử lý tài sản đảm bảo. Một cơ chế phối hợp chặt chẽ, thường xuyên sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp, giúp giải quyết các vấn đề một cách nhanh chóng và triệt để, góp phần làm lành mạnh hóa môi trường hoạt động của các QTDND.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I của đề tài sẽ giới thiệu tổng quan về hoạt động thanh tra, giám sát của NHNN và khái quát về TCTD hợp tác. KHÁI QUÁT VỀ TỔ CHỨC TÍN DỤNG HỢP TÁC 1.1 Khái niệm, nguyên tắc hoạt động của Tổ chức tín dụng hợp tác. TCTD hợp tác là loại hình TCTD được tổ chức theo mô hình hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng nhằm mục đích chủ yếu là tương trợ giữa các thành viên thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh dịch vụ và cải thiện đời sống. TCTD hợp tác gồm Ngân hàng HTX và QTDND.

Trong đó, Ngân hàng HTX là một TCTD hợp tác nhằm tương trợ và tăng cường hiệu quả hoạt động của hệ thống các QTDND, làm đầu mối của hệ thống QTDND, giữ vai trò điều hòa vốn, thanh toán, cung ứng các dịch vụ cho các QTDND. Ngân hàng HTX là ngân hàng của tất cả các QTDND do các QTDND và một số pháp nhân góp vốn thành lập nhằm mục tiêu chủ yếu là liên kết hệ thống, hỗ trợ tài chính, điều hòa vốn trong hệ thống các QTDND, trao đổi thông tin, kinh nghiệm, tư vấn cho các QTDND thành viên về tổ chức, quản trị và điều hành, đào tạo hướng dẫn một số nghiệp vụ cho các QTDND. Ngân hàng HTX Việt Nam được chuyển đổi từ mô hình QTDND Trung ương và chính thức hoạt động theo mô hình ngân hàng HTX vào ngày 04/06/2013. Theo Luật các TCTD năm 2010, QTDND được định nghĩa là một TCTD do các pháp nhân, cá nhân và hộ gia đình tự nguyện thành lập dưới hình thức HTX để thực hiện một số hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật các TCTD 2010 và Luật HTX 2012.

QTDND hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động, thực hiện mục tiêu chủ yếu là tương trợ giữa các thành viên, nhằm phát huy sức mạnh của tập thể và của từng thành viên giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động sẩn xuất, kinh doanh, dịch vụ và cải thiện đời sống, hoạt động của QTDND phải đảm bảo bù đắp chi phí và có tích lũy để phát triển. So với chuẩn mực quốc tế, thì định nghĩa và nguyên tắc hoạt động QTDND 2 theo Luật các TCTD năm 2010 của Việt Nam không nằm ngoài nguyên tắc mà Liên minh HTX quốc tế (IC ) đã đưa ra (Bảng 1.1: Các nguyên tắc về HTX STT Các nguyên tắc Diễn giải HTX là các tổ chức tự nguyện, mở cửa đối với tất cả mọi người có thể sử dụng dịch vụ Tự nguyện và tự do gia 1 và sẵn sàng chấp nhận nghĩa vụ thành viên, nhập làm thành viên không phân biệt giới tính, xã hội, chủng tộc, chính trị hay tôn giáo. HTX là những tổ chức dân chủ được kiểm Kiểm soát thành viên soát bởi chính các thành viên, là những người 2 dựa trên nguyên tắc dân tích cực tham gia xây dựng chính sách và đưa chủ ra quyết định. Đóng góp kinh tế của Thành viên đóng góp một cách công bằng và 3 thành viên kiểm soát một cách dân chủ số vốn của HTX.

HTX là các tổ chức dân chủ được kiểm soát 4 Quyền tự chủ và độc lập một cách dân chủ số vốn của HTX. HTX thực hiện giáo dục và đào tạo cho các thành viên, các đại diện được lựa chọn dựa Giáo dục, đào tạo và 5 trên bầu cử. Thông báo cho công chúng và thông tin các lãnh đạo tư tưởng về bản chất và lợi ích của sự hợp tác. HTX phục vụ thành viên và tăng cường hợp tác một cách có hiệu quả nhất bằng cách phối 6 Phối hợp giữa các HTX hợp với các cơ quan địa phương, quốc gia, khu vực, quốc tế.

HTX hoạt động vì sự phát triển bền vững của 7 Quan tâm đến cộng đồng cộng đồng thông qua các chính sách được thành viên đồng thuận. (Nguồn: T -8391 VIE, www.vn/wp-content/uploads/2013/07/CMS-TOR. 3 Cơ cấu tổ chức của TCTD hợp tác gồm: Đại hội thành viên, Hội đồng quản trị (HĐQT), ban kiểm soát (BKS), bộ máy điều hành và phải có kiểm toán nội bộ, hệ thống kiểm soát nội bộ. Tính đến 31/12/2016, mạng lưới hoạt động của TCTD hợp tác tại Việt Nam gồm trụ sở chính của Ngân hàng HTX, 27 chi nhánh, 70 phòng giao dịch và 1.150 QTDND thành viên, ngoài ra, Ngân hàng HTX còn có Trung tâm công nghệ thông tin và Trung tâm đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ.

Hoạt động của TCTD hợp tác Ngân hàng HTX thực hiện các quy định về an toàn trong hoạt động ngân hàng theo quy định tại Luật các TCTD và hướng dẫn cụ thể của NHNN VN. Hoạt động chủ yếu của ngân hàng HTX là điều hòa vốn và thực hiện các hoạt động ngân hàng đối với thành viên là các QTDND, bên cạnh đó còn thực hiện các hoạt động khác đối với khách hàng không phải là thành viên (Thông tư 31/2012/TT-NHNN ngày 26/11/2012 của NHNN quy định về Ngân hàng HTX). Hoạt động của ngân hàng HTX đối với các QTDND thành viên gồm: Mở tài khoản tiền gửi cho các thành viên là QTDND, nhận tiền gửi, cho vay điều hòa vốn đối với các QTDND thành viên theo Quy chế điều hòa vốn được HĐQT ngân hàng HTX thông qua và được công khai đến tất cả các QTDND thành viên; xây dựng, phát triển và ứng dụng các sản phẩm, dịch vụ mới trong hoạt động của QTDND thành viên đáp ứng nhu cầu của các thành viên QTDND và phục vụ phát triển lợi ích cộng đồng trên địa bàn; thực hiện các hoạt động ngân hàng khác theo quy định của pháp luật đối với QTDND thành viên. Hoạt động của ngân hàng HTX đối với khách hàng không phải là QTDND thành viên gồm: Ngân hàng HTX được thực hiện một số hoạt động ngân hàng, hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật các TCTD sau khi được NHNN chấp thuận bằng văn bản; cho vay đối với khách hàng không phải là QTDND thành viên khi đã ưu tiên đáp ứng nhu cầu điều hòa vốn của QTDND thành viên.

Trong trường hợp cần thiết, NHNN VN có thể quy định hạn chế việc cấp tín dụng của ngân hàng HTX đối với khách hàng không phải là QTDND thành viên. Hoạt động của QTDND gồm: Vốn và nghiệp vụ huy động vốn, hoạt động cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ và các hoạt động khác. Trong đó: nghiệp vụ huy động vốn và cấp tín dụng là hai hoạt động chủ yếu, quyết định kết quả hoạt động 4 kinh doanh của QTDND. Vốn và nghiệp vụ huy động vốn của QTDND: vốn tự có, một trong những yếu tố để tăng trưởng là QTDND phải không ngừng phát triển thành viên, họ sẽ thực hiện nghĩa vụ của mình trong việc đóng góp vốn vào QTDND, việc góp vốn và vay vốn của thành viên là cơ sở gắn bó quyền lợi và trách nhiệm của mỗi thành viên với QTDND của mình.

Vốn huy động, QTDND được phép huy động vốn tạm thời nhàn rỗi của các tổ chức, cá nhân không phải là thành viên dưới hình thức nhận tiền gửi để cho vay nhằm tương trợ, phát triển sản xuất, nâng cao đời sống thành viên và phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật trong việc huy động và sử dụng vốn của mình. Bên cạnh đó, QTDND có thể vay Ngân hàng HTX, các tổ chức tài chính, tín dụng khác hoặc vay tại NHNN thông qua tái cấp vốn. Hoạt động cấp tín dụng: QTDND được cho vay bằng đồng Việt Nam đối với khách hàng là thành viên hoặc cho vay đối với các khách hàng không phải là thành viên. QTDND được cung ứng dịch vụ chuyển tiền, thực hiện các nghiệp vụ thu hộ, chi hộ cho các thành viên; được tiếp nhận vốn ủy thác cho vay của Chính phủ, tổ chức, cá nhân, mở tài khoản tại NHNN, góp vốn tham gia thành lập Ngân hàng HTX, nhận ủy thác và làm đại lý một số lĩnh vực liên quan đến hoạt động ngân hàng… Trong tổ chức và hoạt động của ngân hàng HTX và QTDND thì việc tuân thủ cơ chế tự giám sát, kiểm soát nội bộ thường xuyên trong nội bộ hệ thống của Ngân hàng HTX, QTDND là điều kiện đầu tiên để đảm bảo hoạt động an toàn, tuy nhiên nhằm đảm bảo duy trì sự phát triển ổn định, an toàn và bền vững thì cần phải có sự giám sát từ bên ngoài.

Trong số các tổ chức tham gia thực hiện giám sát hoạt động của hệ thống QTDND, Thanh tra giám sát ngân hàng thuộc NHNN đóng vai trò quan trọng. TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG THANH TRA, GIÁM SÁT CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI TCTD HỢP TÁC 1. Khái niệm, mục tiêu hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng của Ngân hàng Nhà nƣớc. Khái niệm hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ở hầu hết các quốc gia trên thế giới mặc dù 5 được tổ chức theo các mô hình khác nhau nhưng đều thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về lĩnh vực được giao (lĩnh vực tiền tệ và hoạt động ngân hàng), đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền, phục vụ cho việc thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia.

Để thực hiện tốt những chức năng trên, NHNN phải sử dụng nhiều công cụ, từ đó đưa ra các giải pháp và kiến nghị kịp thời nhằm phục vụ cho mục tiêu quản lý. Trong đó thanh tra, giám sát là một công cụ có vị trí đặc biệt quan trọng. Hoạt động thanh tra, giám sát của NHNN được gọi là thanh tra, giám sát ngân hàng (TTGSNH), hay nói khác đi đó là hoạt động thanh tra chuyên ngành về ngân hàng. Thuật ngữ giám sát ngân hàng (Banking supervision) được nêu trong trang www.org/bcbs / y ban Basel là một hoạt động bao quát toàn bộ lĩnh vực ngân hàng như: cấp phép, giám sát từ xa, thanh tra tại chỗ, thu thập thông tin, đánh giá xếp hạng tín dụng, bảo hiểm tiền gửi, bảo vệ khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố … nhằm bảo đảm sự hoạt động an toàn và lành mạnh của hệ thống các định chế tài chính.

Hoạt động giám sát ngân hàng là tập hợp nhiều phương pháp, công cụ chứa đựng nhiều yếu tố kỹ thuật và có yếu tố thay đổi liên tục.