Luận văn Thạc sĩ Kinh tế: hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động

Nghiên cứu phương án hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ trong hoạt động tín dụng tại chi nhánh Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam TP HCM.

• Tác giả: Trần Lê Thương Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Thị Thanh Hằng
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Hướng dẫn toàn diện về kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng

Hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng là một tập hợp các cơ chế, chính sách và quy trình do ban lãnh đạo và toàn thể nhân viên ngân hàng thiết lập và vận hành. Mục tiêu cốt lõi là đảm bảo sự hữu hiệu và hiệu quả của hoạt động, độ tin cậy của báo cáo tài chính và sự tuân thủ pháp luật cũng như các quy định hiện hành. Theo luận văn của tác giả Trần Lê Thương Huyền, hệ thống này không phải là một công việc riêng lẻ mà là một quá trình liên tục, được tích hợp vào mọi cấp độ hoạt động của ngân hàng. Hoạt động tín dụng, vốn là nguồn thu chính nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro lớn nhất, đòi hỏi một hệ thống kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo an toàn hoạt động ngân hàng. Một hệ thống KSNB hiệu quả giúp ngăn ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời các sai sót, gian lận, từ đó hạn chế rủi ro trong cho vay và tối ưu hóa lợi nhuận. Đặc biệt, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng trở thành yếu tố sống còn, giúp ngân hàng đứng vững và phát triển bền vững. Luận văn nhấn mạnh, việc xây dựng hệ thống KSNB cần dựa trên các chuẩn mực quốc tế, điển hình là hệ thống KSNB theo chuẩn COSO, để đảm bảo tính toàn diện và hiệu quả. Quá trình này bao gồm việc thiết lập một môi trường kiểm soát minh bạch, thực hiện đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ một cách định kỳ, xây dựng các hoạt động kiểm soát cụ thể, đảm bảo thông tin thông suốt và giám sát liên tục. Vai trò của kiểm toán nội bộ ngân hàng cũng cực kỳ quan trọng trong việc đánh giá độc lập và khách quan hiệu quả của hệ thống, cung cấp những khuyến nghị giá trị để cải tiến.

1.1. Mục tiêu cốt lõi của hệ thống kiểm soát nội bộ tín dụng

Mục tiêu chính của hệ thống KSNB trong hoạt động tín dụng là đảm bảo các quyết định cấp tín dụng được thực hiện đúng đắn, an toàn và hiệu quả. Cụ thể, hệ thống này nhằm ngăn chặn các sai sót trong quá trình xử lý nghiệp vụ, bảo vệ tài sản của ngân hàng trước những thất thoát và rủi ro tiềm ẩn. Đồng thời, nó đảm bảo việc tuân thủ nghiêm ngặt các chính sách kinh doanh và quy định của NHNN về KSNB. Một hệ thống KSNB hữu hiệu sẽ cung cấp sự đảm bảo hợp lý, chứ không phải tuyệt đối, rằng các mục tiêu về hoạt động, báo cáo và tuân thủ sẽ đạt được. Điều này giúp nâng cao hiệu quả hệ thống kiểm soát nội bộ và xây dựng lòng tin với các nhà đầu tư và khách hàng.

1.2. Sự cần thiết phải hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, sự phức tạp của các sản phẩm tín dụng và quy mô hoạt động ngân hàng ngày càng mở rộng. Điều này làm gia tăng rủi ro, đặc biệt là rủi ro tín dụng. Luận văn chỉ ra rằng, việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng là yêu cầu cấp thiết để đối phó với những thách thức này. Một hệ thống KSNB mạnh mẽ không chỉ giúp quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn quản trị quốc tế. Nó giúp ngân hàng phát hiện sớm các lỗ hổng, ngăn ngừa gian lận và đảm bảo hoạt động an toàn, minh bạch, góp phần vào sự ổn định của toàn hệ thống tài chính.

II. Thách thức trong thực trạng kiểm soát nội bộ tại VietinBank

Luận văn của Trần Lê Thương Huyền đã tiến hành phân tích sâu sắc thực trạng kiểm soát nội bộ tại VietinBank chi nhánh TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2014-2016. Kết quả cho thấy, mặc dù chi nhánh đã bám sát các nguyên tắc theo chuẩn COSO, vẫn tồn tại những hạn chế nhất định. Một trong những thách thức lớn nhất là rủi ro tín dụng có xu hướng gia tăng song hành với tốc độ tăng trưởng dư nợ. Điều này cho thấy quy trình kiểm soát tín dụng hiện tại vẫn còn những lỗ hổng cần được khắc phục. Các chỉ tiêu về chất lượng tín dụng và phân loại nhóm nợ được phân tích trong luận văn đã chứng minh điều này. Cụ thể, một số hoạt động kiểm soát chỉ được thực hiện mang tính hình thức, chưa đi vào chiều sâu và chưa được đánh giá cao về chất lượng. Bên cạnh đó, áp lực về chỉ tiêu kinh doanh đôi khi khiến các cán bộ tín dụng có thể bỏ qua một vài bước trong quy trình thẩm định, dẫn đến những rủi ro tiềm ẩn. Việc xử lý nợ xấu vẫn còn gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến lợi nhuận và an toàn hoạt động ngân hàng. Thách thức còn đến từ yếu tố con người, khi nhận thức và ý thức tuân thủ của một bộ phận nhân viên chưa thực sự cao. Hệ thống thông tin và truyền thông tuy đã được đầu tư nhưng đôi khi chưa cung cấp thông tin cảnh báo sớm một cách kịp thời và hiệu quả, gây khó khăn cho công tác quản trị rủi ro tín dụng. Việc đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ cần được thực hiện thường xuyên và quyết liệt hơn để xác định chính xác các điểm yếu và đưa ra các giải pháp hoàn thiện KSNB phù hợp.

2.1. Hạn chế trong quy trình kiểm soát tín dụng hiện hữu

Khảo sát thực tế tại chi nhánh cho thấy một số hạn chế trong quy trình kiểm soát tín dụng. Ví dụ, việc thẩm định tài sản đảm bảo đôi khi chưa được thực hiện kỹ lưỡng, hoặc việc giám sát sau cho vay chưa được chú trọng đúng mức. Các báo cáo lỗi được ghi nhận tại các bộ phận (Bảng 2.8 trong luận văn) cho thấy sai sót vẫn xảy ra ở nhiều khâu, từ thẩm định, phê duyệt đến giải ngân và quản lý nợ. Điều này không chỉ làm tăng nguy cơ phát sinh nợ xấu mà còn cho thấy sự cần thiết phải rà soát và chuẩn hóa lại toàn bộ quy trình để hạn chế rủi ro trong cho vay.

2.2. Rủi ro tiềm ẩn và vấn đề xử lý nợ xấu tại chi nhánh

Luận văn chỉ ra rằng, tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn tại chi nhánh có những biến động đáng chú ý trong giai đoạn nghiên cứu. Mặc dù ban lãnh đạo đã có nhiều nỗ lực, công tác xử lý nợ xấu vẫn là một bài toán nan giải. Nguyên nhân đến từ cả yếu tố khách quan (môi trường kinh doanh biến động) và chủ quan (chất lượng thẩm định, giám sát khoản vay). Những rủi ro này nếu không được kiểm soát chặt chẽ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh và uy tín của ngân hàng. Do đó, việc tăng cường các biện pháp quản trị rủi ro tín dụng là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu.

III. Phương pháp hoàn thiện hệ thống KSNB theo chuẩn COSO

Để giải quyết các thách thức hiện hữu, luận văn đề xuất một lộ trình hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng dựa trên 5 thành phần của khung COSO 2013. Đây là một phương pháp tiếp cận toàn diện, có hệ thống, giúp VietinBank không chỉ khắc phục các điểm yếu mà còn xây dựng một nền tảng quản trị rủi ro vững chắc. Đầu tiên, cần củng cố Môi trường kiểm soát bằng cách nâng cao tính trung thực, giá trị đạo đức và năng lực của đội ngũ nhân sự. Ban lãnh đạo cần thể hiện cam kết mạnh mẽ đối với công tác kiểm soát và xây dựng một văn hóa quản trị rủi ro xuyên suốt toàn chi nhánh. Thứ hai, cần cải tiến quy trình Đánh giá rủi ro. Ngân hàng phải xác định và phân tích các rủi ro tín dụng một cách có hệ thống, bao gồm cả rủi ro gian lận, và đánh giá các thay đổi trọng yếu có thể ảnh hưởng đến hoạt động. Thứ ba, cần tăng cường các Hoạt động kiểm soát. Điều này bao gồm việc phân cấp, ủy quyền rõ ràng, thực hiện nguyên tắc bất kiêm nhiệm, đối chiếu chéo và xây dựng các chốt chặn kiểm soát hiệu quả trong suốt quy trình kiểm soát tín dụng. Thứ tư, Hệ thống thông tin và truyền thông phải được nâng cấp để đảm bảo thông tin chính xác, kịp thời được truyền đạt đến đúng người, đúng thời điểm, hỗ trợ ra quyết định và cảnh báo sớm rủi ro. Cuối cùng, cần đẩy mạnh hoạt động Giám sát, kết hợp giữa giám sát thường xuyên trong hoạt động hàng ngày và các cuộc kiểm toán nội bộ ngân hàng định kỳ để đảm bảo hệ thống KSNB luôn vận hành hiệu quả. Việc áp dụng đồng bộ hệ thống KSNB theo chuẩn COSO sẽ là giải pháp hoàn thiện KSNB mang tính chiến lược.

3.1. Xây dựng môi trường kiểm soát và đánh giá rủi ro tín dụng

Nền tảng của một hệ thống KSNB hiệu quả là môi trường kiểm soát. Cần ban hành các quy định rõ ràng về đạo đức nghề nghiệp, chính sách nhân sự minh bạch và cơ cấu tổ chức hợp lý. Song song đó, quy trình đánh giá rủi ro trong hoạt động tín dụng phải được chuẩn hóa. Ngân hàng cần sử dụng các công cụ, mô hình định lượng và định tính để nhận diện, phân tích và đo lường rủi ro, từ đó có biện pháp phòng ngừa và xử lý phù hợp, thay vì chỉ phản ứng khi rủi ro đã xảy ra.

3.2. Tăng cường hoạt động kiểm soát và hệ thống thông tin

Các hoạt động kiểm soát cụ thể cần được tích hợp chặt chẽ vào quy trình nghiệp vụ. Ví dụ, cần có sự phê duyệt độc lập giữa bộ phận kinh doanh và bộ phận thẩm định rủi ro. Hệ thống thông tin cần được cải tiến để tự động hóa một số khâu kiểm tra, cung cấp các báo cáo quản trị rủi ro đa chiều và cảnh báo tức thì khi phát hiện các dấu hiệu bất thường. Điều này giúp nâng cao hiệu quả hệ thống kiểm soát nội bộ và giảm thiểu sai sót do con người.

3.3. Cơ chế giám sát liên tục và hoạt động kiểm toán nội bộ

Giám sát không chỉ là nhiệm vụ của bộ phận kiểm toán nội bộ ngân hàng. Ban lãnh đạo các cấp cần thực hiện giám sát thường xuyên thông qua việc kiểm tra các báo cáo, rà soát hồ sơ tín dụng đột xuất. Hoạt động kiểm toán nội bộ cần được tăng cường cả về tần suất và chất lượng, tập trung vào các lĩnh vực có rủi ro cao. Kết quả giám sát và kiểm toán phải được báo cáo trực tiếp cho cấp quản lý cao nhất để có hành động khắc phục kịp thời, đảm bảo an toàn hoạt động ngân hàng.

IV. Top 5 giải pháp hoàn thiện KSNB hoạt động tín dụng hiệu quả

Dựa trên phân tích thực trạng và định hướng chiến lược, luận văn đề xuất các giải pháp hoàn thiện KSNB cụ thể và mang tính thực tiễn cao cho VietinBank chi nhánh TP.HCM. Các giải pháp này tập trung vào việc nâng cao hiệu quả hệ thống kiểm soát nội bộ, giảm thiểu rủi ro và đảm bảo sự phát triển bền vững. Thứ nhất, hoàn thiện cơ cấu tổ chức và phân định rõ ràng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cá nhân, bộ phận trong quy trình kiểm soát tín dụng. Cần tách bạch rõ ràng giữa chức năng tìm kiếm khách hàng, thẩm định, phê duyệt và quản lý nợ để tránh xung đột lợi ích. Thứ hai, đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Con người là yếu tố trung tâm của mọi hệ thống kiểm soát. Do đó, cần tổ chức các khóa đào tạo thường xuyên về nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp và kỹ năng nhận diện rủi ro cho cán bộ. Thứ ba, ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động kiểm soát. Xây dựng hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ tự động, hệ thống cảnh báo sớm (EWS) và số hóa quy trình phê duyệt giúp tăng tốc độ xử lý, đồng thời đảm bảo tính chính xác và minh bạch. Thứ tư, xây dựng và hoàn thiện bộ chỉ số đo lường rủi ro (KRIs). Các chỉ số này giúp ban lãnh đạo theo dõi và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ một cách định lượng, từ đó đưa ra các quyết định điều chỉnh kịp thời. Thứ năm, tăng cường vai trò của bộ phận kiểm toán nội bộ ngân hàng và tuân thủ. Bộ phận này cần hoạt động độc lập, có đủ nguồn lực và thẩm quyền để thực hiện các cuộc kiểm tra toàn diện, giúp hạn chế rủi ro trong cho vay một cách hiệu quả.

4.1. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và văn hóa quản trị rủi ro

Chất lượng nhân sự là nhân tố quyết định đến sự thành công của hệ thống KSNB. VietinBank cần có chính sách tuyển dụng, đào tạo và đãi ngộ hợp lý để thu hút và giữ chân nhân tài. Quan trọng hơn, cần xây dựng một văn hóa trong đó mọi nhân viên đều nhận thức được vai trò của mình trong việc quản trị rủi ro tín dụng. Lãnh đạo phải là người làm gương, và các hành vi tuân thủ phải được khen thưởng, trong khi các vi phạm phải được xử lý nghiêm minh.

4.2. Ứng dụng công nghệ và tự động hóa quy trình kiểm soát

Công nghệ là công cụ đắc lực để nâng cao hiệu quả hệ thống kiểm soát nội bộ. Việc đầu tư vào hệ thống core banking hiện đại, phần mềm quản lý quan hệ khách hàng (CRM) và các công cụ phân tích dữ liệu lớn (Big Data) sẽ giúp ngân hàng nhận diện rủi ro chính xác hơn, tự động hóa các khâu kiểm tra tuân thủ và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ tín dụng, nâng cao trải nghiệm khách hàng mà vẫn đảm bảo an toàn.

V. Kết quả đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ tại VietinBank

Nghiên cứu của luận văn đã cung cấp một bức tranh chi tiết về hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng tại VietinBank chi nhánh TP.HCM. Thông qua phương pháp khảo sát bằng thang đo Likert và phân tích số liệu kinh doanh, tác giả đã tiến hành đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ trên cả năm phương diện của COSO. Kết quả cho thấy, về tổng thể, hệ thống KSNB của chi nhánh được thực hiện và tuân thủ khá tốt các quy định của NHNN về KSNB. Đội ngũ nhân viên và ban lãnh đạo đều nhận thức được tầm quan trọng của công tác kiểm soát. Môi trường kiểm soát được đánh giá ở mức khá, với các chính sách và quy trình được ban hành tương đối đầy đủ. Tuy nhiên, kết quả khảo sát cũng chỉ ra những điểm yếu cần cải thiện. Hoạt động Đánh giá rủi ro và Giám sát được đánh giá thấp hơn so với các thành phần khác. Điều này cho thấy công tác nhận diện, phân tích rủi ro một cách chủ động và việc giám sát sau cho vay chưa thực sự hiệu quả. Các chỉ tiêu tài chính như tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu (Biểu đồ 2.3, 2.4 trong luận văn) cho thấy rủi ro vẫn hiện hữu và có thể tác động tiêu cực đến kết quả kinh doanh nếu không có giải pháp hoàn thiện KSNB kịp thời. Những kết quả này là cơ sở thực tiễn quan trọng để ban lãnh đạo chi nhánh nhìn nhận lại thực trạng kiểm soát nội bộ tại VietinBank và đưa ra những điều chỉnh cần thiết nhằm hạn chế rủi ro trong cho vay và nâng cao hiệu quả hoạt động.

5.1. Phân tích kết quả khảo sát về 5 thành phần của COSO

Kết quả khảo sát (Bảng 2.2 đến 2.7) cho thấy, Môi trường kiểm soát và Hoạt động kiểm soát nhận được điểm đánh giá cao nhất, phản ánh sự nỗ lực của chi nhánh trong việc xây dựng quy trình và chính sách. Tuy nhiên, Hệ thống thông tin và truyền thông và Giám sát còn những hạn chế về tính kịp thời và hiệu quả. Việc phân tích sâu từng yếu tố giúp xác định chính xác đâu là điểm mạnh cần phát huy và đâu là lỗ hổng cần khắc phục trong hệ thống KSNB.

5.2. Đánh giá dựa trên các chỉ tiêu chất lượng tín dụng thực tế

Số liệu về tăng trưởng dư nợ và chất lượng nợ (Bảng 2.9, 2.10) là thước đo khách quan nhất về hiệu quả của quy trình kiểm soát tín dụng. Luận văn chỉ ra mối tương quan giữa sự gia tăng dư nợ và rủi ro nợ xấu. Điều này khẳng định rằng, dù các quy trình đã được thiết lập, việc thực thi và giám sát chúng vẫn cần được siết chặt hơn nữa để đảm bảo tăng trưởng tín dụng đi đôi với chất lượng và an toàn hoạt động ngân hàng.

VI. Định hướng hoàn thiện KSNB hạn chế rủi ro trong cho vay

Tương lai của ngành ngân hàng gắn liền với năng lực quản trị rủi ro tín dụng. Việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng không phải là một dự án nhất thời mà là một quá trình cải tiến liên tục. Dựa trên những phân tích từ luận văn, định hướng cho VietinBank chi nhánh TP.HCM trong thời gian tới cần tập trung vào việc chuyển đổi từ mô hình kiểm soát mang tính tuân thủ, đối phó sang mô hình quản trị rủi ro chủ động, tích hợp. Ngân hàng cần xem KSNB là một phần của văn hóa doanh nghiệp, là trách nhiệm của mỗi cá nhân chứ không chỉ của bộ phận chuyên trách. Định hướng phát triển giai đoạn 2017-2022 được đề cập trong luận văn cũng nhấn mạnh nhiệm vụ hoàn thiện hệ thống KSNB là một trong những ưu tiên hàng đầu. Cần tiếp tục rà soát, cập nhật các chính sách, quy trình cho phù hợp với quy định của NHNN về KSNB và các thông lệ quốc tế tốt nhất. Đầu tư vào công nghệ, đặc biệt là phân tích dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, sẽ là chìa khóa để nhận diện rủi ro sớm và đưa ra quyết định tín dụng chính xác hơn. Cuối cùng, vai trò giám sát của Hội đồng quản trị và Ban điều hành cần được đề cao, đảm bảo rằng hệ thống KSNB không chỉ tồn tại trên giấy tờ mà thực sự vận hành hiệu quả trong thực tế, góp phần hạn chế rủi ro trong cho vay và bảo vệ lợi ích của cổ đông, khách hàng và toàn xã hội.

6.1. Chuyển đổi từ kiểm soát tuân thủ sang quản trị rủi ro chủ động

Mô hình quản trị rủi ro chủ động đòi hỏi ngân hàng phải có khả năng dự báo và phòng ngừa rủi ro trước khi chúng xảy ra. Điều này yêu cầu một hệ thống thông tin mạnh mẽ, các công cụ phân tích tiên tiến và một đội ngũ nhân sự có tư duy về rủi ro. Thay vì chỉ kiểm tra xem các quy trình có được tuân thủ hay không, cần tập trung vào việc đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ có thực sự hiệu quả trong việc giảm thiểu rủi ro hay không.

6.2. Kiến nghị và tầm nhìn dài hạn cho hệ thống KSNB VietinBank

Luận văn đã đưa ra các kiến nghị cụ thể cho cả cấp chi nhánh và hội sở chính của VietinBank. Về dài hạn, VietinBank cần xây dựng một khung quản trị rủi ro tín dụng tích hợp, trong đó hệ thống KSNB là một trụ cột quan trọng. Tầm nhìn là xây dựng một hệ thống KSNB thông minh, linh hoạt, có khả năng thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của thị trường, đảm bảo an toàn hoạt động ngân hàng và tối đa hóa giá trị cho các bên liên quan.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động tín dụng luôn đóng vai trò là nguồn tạo ra thu nhập chủ chốt nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro mang tính hệ thống đối với các ngân hàng thương mại. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam (VietinBank) – Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh, quy mô kinh doanh liên tục mở rộng với mạng lưới gồm 14 phòng giao dịch và tổng thu nhập năm 2016 đạt tới 5.925 tỷ đồng. Tuy nhiên, sự tăng trưởng nhanh chóng của dư nợ cho vay luôn đi kèm với áp lực gia tăng nợ quá hạn và nợ xấu, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc kiện toàn hệ thống kiểm soát nội bộ. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là nhận diện toàn diện các lỗ hổng kiểm soát trong quy trình cấp tín dụng nhằm giảm thiểu nguy cơ thất thoát vốn vay.

Mục tiêu cụ thể của đề tài là phân tích thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng theo chuẩn mực COSO 2013, đánh giá những thành tựu đạt được cũng như các mặt hạn chế còn tồn tại tại chi nhánh. Phạm vi nghiên cứu tập trung chuyên sâu vào nghiệp vụ cho vay đối với khách hàng cá nhân và doanh nghiệp trong giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2016 tại địa bàn TP. Hồ Chí Minh. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp các căn cứ khoa học và thực tiễn giúp tối ưu hóa hiệu quả vận hành, hướng tới mục tiêu kiểm soát tỷ lệ chi phí hoạt động trên thu nhập (vốn ở mức cao 94% năm 2016) và duy trì tỷ lệ nợ xấu ở ngưỡng an toàn dưới 1,5% cho giai đoạn tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết kiểm soát nội bộ hiện đại theo báo cáo COSO 2013 với 5 bộ phận hợp thành gắn kết hữu cơ: Môi trường kiểm soát, Đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Hệ thống thông tin và truyền thông, cùng Hoạt động giám sát. Khung lý thuyết này được cụ thể hóa thông qua 17 nguyên tắc cốt lõi nhằm định hướng các định chế tài chính thiết lập các chốt chặn ngăn ngừa sai sót và gian lận. Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp Bộ nguyên tắc quản trị rủi ro tín dụng của Ủy ban Basel năm 2000 và các quy chuẩn an toàn của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Các khái niệm then chốt được làm rõ gồm: kiểm soát nội bộ theo Thông tư 44/2011/TT-NHNN; rủi ro tín dụng theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN; và hệ thống phân loại chất lượng nợ gồm 5 nhóm theo Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN (từ nhóm 1 nợ đủ tiêu chuẩn đến nhóm 5 nợ có khả năng mất vốn).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đồng bộ phương pháp định tính và định lượng nhằm đảm bảo tính khách quan và chiều sâu khoa học. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo tài chính, báo cáo hoạt động kinh doanh và thống kê tín dụng nội bộ của VietinBank Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn 3 năm từ 2014 đến 2016. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực tế với cỡ mẫu gồm 65 phiếu khảo sát hợp lệ phát ra cho đội ngũ lãnh đạo phòng và cán bộ nghiệp vụ trực tiếp tại 14 phòng giao dịch cùng các phòng ban liên quan.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện được lựa chọn để phản ánh chính xác đánh giá của từng vị trí trong chu trình cấp tín dụng, từ quan hệ khách hàng, thẩm định đến quản trị rủi ro. Phương pháp phân tích dựa trên thang đo Likert 5 mức độ để định lượng nhận thức về tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát, kết hợp phương pháp thống kê mô tả và so sánh chuỗi thời gian. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đối chiếu toàn diện giữa quy định văn bản và thực tiễn thực thi, tạo cơ sở thực nghiệm vững chắc cho các giải pháp hoàn thiện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2014 - 2016 cho thấy sự biến động lớn về doanh thu và tỷ trọng chi phí. Năm 2014, thu nhập của chi nhánh đạt 5.492 tỷ đồng, chi phí chiếm 5.108 tỷ đồng (chiếm 93% tổng thu nhập). Sang năm 2015, thu nhập giảm 22,32% xuống còn 4.266 tỷ đồng, nhưng nhờ kiểm soát chi phí giảm còn 90% thu nhập, lợi nhuận đạt 427 tỷ đồng (tăng 10,97%). Đến năm 2016, thu nhập phục hồi mạnh đạt 5.925 tỷ đồng (tăng 38,89%), nhưng chi phí hoạt động tăng vọt 41,98% lên 5.574 tỷ đồng, chiếm 94% tổng thu nhập, khiến lợi nhuận ròng sụt giảm 16,67% xuống mức 356 tỷ đồng.

Thứ hai, kết quả khảo sát thang đo Likert cho thấy hệ thống kiểm soát nội bộ đã phủ kín các khâu nghiệp vụ nhưng vẫn mang tính hình thức ở một số bước. Hoạt động kiểm tra sau giải ngân và định giá lại tài sản bảo đảm định kỳ chưa được thực hiện thực chất, chủ yếu tập trung vào tính đầy đủ của hồ sơ giấy tờ.

Thứ ba, phân tích cơ cấu nợ theo 5 nhóm cho thấy tỷ lệ nợ cần chú ý (nhóm 2) và nợ xấu (nhóm 3 đến nhóm 5) có xu hướng gia tăng tương ứng với tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay, phản ánh nguy cơ tiềm ẩn từ khâu thẩm định năng lực tài chính và kiểm soát mục đích sử dụng vốn vay của khách hàng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các tồn tại bắt nguồn từ cơ chế phân cấp ủy quyền phê duyệt tín dụng tại chi nhánh còn nhiều tầng nấc. Việc chuyển hồ sơ vượt hạn mức lên Phòng Phê duyệt Miền Nam hoặc Trụ sở chính làm kéo dài thời gian xử lý, tạo áp lực cho cán bộ tín dụng và làm giảm tính kịp thời trong giám sát dòng tiền. Đồng thời, hệ thống văn bản hướng dẫn nội bộ đồ sộ khiến việc cập nhật quy định mới chưa đạt hiệu quả cao.

So sánh với kinh nghiệm thực tiễn tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) và Ngân hàng Quân Đội (MB Bank), việc phân quyền hạn mức linh hoạt theo năng lực chi nhánh và áp dụng hệ thống số hóa quy trình (BPM) giúp giảm thiểu sai sót đáng kể. Trong nghiên cứu, dữ liệu biến động thu nhập và chất lượng nợ được tổng hợp trực quan qua hệ thống 7 biểu đồ và 10 bảng phân tích, giúp chỉ rõ mối tương quan giữa tốc độ tăng trưởng quy mô tín dụng và sự gia tăng các khoản nợ quá hạn.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao năng lực kiểm soát rủi ro và tối ưu hóa hoạt động tín dụng trong giai đoạn 2017 - 2022, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, kiện toàn môi trường kiểm soát và đẩy mạnh phân cấp quản lý. Ban Giám đốc VietinBank Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh cần kiến nghị Trụ sở chính trao quyền phê duyệt linh hoạt cho Giám đốc chi nhánh đối với các hồ sơ vay có tài sản bảo đảm tính thanh khoản cao, phấn đấu rút ngắn 30% thời gian thẩm định hồ sơ trong năm 2018.

Thứ hai, hoàn thiện quy trình nhận diện và đánh giá rủi ro sớm. Phòng Quản trị rủi ro cần xây dựng mô hình cảnh báo sớm đối với các khoản nợ nhóm 2 (nợ quá hạn từ 10 đến 90 ngày) nhằm ngăn chặn kịp thời việc chuyển nhóm nợ xấu, đảm bảo duy trì tỷ lệ nợ xấu của chi nhánh dưới ngưỡng 1,5% xuyên suốt giai đoạn 2017 - 2022.

Thứ ba, tăng cường các chốt chặn trong hoạt động kiểm soát thực địa. Bộ phận Kiểm tra kiểm soát nội bộ và Cán bộ quản lý khách hàng phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc bất kiêm nhiệm, thực hiện kiểm tra định kỳ mục đích sử dụng vốn vay tối thiểu 1 lần mỗi quý đối với 100% khách hàng doanh nghiệp có dư nợ lớn.

Thứ tư, nâng cấp hệ thống thông tin truyền thông và triển khai văn phòng điện tử. Khối Công nghệ thông tin cần tích hợp quy trình phê duyệt điện tử để minh bạch hóa dữ liệu, hướng tới mục tiêu kéo giảm tỷ lệ chi phí trên tổng thu nhập từ mức 94% năm 2016 xuống dưới 85% vào năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, Ban lãnh đạo và cán bộ quản trị tại các ngân hàng thương mại: Cung cấp góc nhìn thực tiễn về cách thức phân cấp ủy quyền tín dụng và quản trị chi phí hoạt động cho hơn 14 phòng giao dịch trong các chi nhánh đô thị quy mô lớn.

Thứ hai, Cán bộ kiểm soát nội bộ và chuyên viên thẩm định tín dụng: Tham khảo phương pháp sử dụng thang đo Likert để tự đánh giá mức độ tuân thủ quy trình nghiệp vụ và nhận diện kịp thời các rủi ro phát sinh trong khâu cho vay.

Thứ ba, Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Nguồn tài liệu học thuật giá trị minh họa cách vận dụng khung chuẩn mực COSO 2013 và các văn bản điều hành của Ngân hàng Nhà nước vào phân tích dữ liệu thực tế giai đoạn 2014 - 2016.

Thứ tư, Cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng và hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở thực chứng về việc thực thi Thông tư 44/2011/TT-NHNN và Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN, hỗ trợ điều chỉnh các quy định an toàn hệ thống phù hợp với thực tế vận hành.

Câu hỏi thường gặp

Khung kiểm soát COSO 2013 mang lại lợi ích gì cho hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại?

COSO 2013 cung cấp hệ thống 5 thành phần và 17 nguyên tắc kiểm soát toàn diện, giúp ngân hàng nhận diện đầy đủ rủi ro tiềm ẩn trong quá trình cho vay. Việc áp dụng chuẩn mực này tạo ra các chốt kiểm soát độc lập, nâng cao tính minh bạch thông tin và giảm thiểu tỷ lệ nợ quá hạn hiệu quả.

Tại sao chi phí hoạt động của VietinBank Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh năm 2016 lại tăng cao chiếm tới 94% thu nhập?

Năm 2016, chi phí tăng mạnh 41,98% lên mức 5.574 tỷ đồng do chi phí trích lập dự phòng rủi ro tín dụng và chi phí vận hành gia tăng theo quy mô mở rộng tín dụng. Điều này trực tiếp làm lợi nhuận ròng của chi nhánh giảm 16,67% so với năm 2015, chỉ còn 356 tỷ đồng.

Quy định phân loại nợ theo Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN được áp dụng như thế nào trong luận văn?

Luận văn áp dụng phân loại dư nợ thành 5 nhóm: Nhóm 1 nợ đủ tiêu chuẩn, Nhóm 2 nợ cần chú ý (quá hạn từ 10 đến 90 ngày), Nhóm 3 nợ dưới tiêu chuẩn (quá hạn 91 đến 180 ngày), Nhóm 4 nợ nghi ngờ (181 đến 360 ngày) và Nhóm 5 nợ có khả năng mất vốn (trên 360 ngày).

Kinh nghiệm chuyển đổi số quy trình từ MB Bank đóng góp gì cho VietinBank?

Hệ thống khởi tạo và phê duyệt khoản vay tự động (BPM) của MB Bank giúp giảm tải thao tác thủ công, liên kết trực tiếp giữa cán bộ khách hàng và trung tâm phê duyệt tập trung, từ đó rút ngắn chu kỳ cấp tín dụng và hạn chế tối đa rủi ro đạo đức của cán bộ.

Quy mô khảo sát 65 phiếu có đảm bảo độ tin cậy khoa học cho nghiên cứu không?

Quy mô 65 cán bộ được chọn lọc kỹ lưỡng theo phương pháp phân tầng chuyên môn từ 14 phòng giao dịch và các phòng nghiệp vụ tín dụng nòng cốt. Điều này đảm bảo phản ánh sâu sắc, đa chiều và chính xác về tính tuân thủ quy trình tại chi nhánh.

Kết luận

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng ngân hàng dựa trên khung tiêu chuẩn COSO 2013 và các quy định của Ngân hàng Nhà nước.
• Đánh giá chi tiết thực trạng kiểm soát tín dụng tại VietinBank Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2014 - 2016 thông qua chuỗi số liệu tài chính và 65 mẫu khảo sát thực tế.
• Chỉ rõ nguyên nhân khiến chi phí hoạt động chiếm 94% tổng thu nhập năm 2016 và đề xuất các giải pháp khắc phục tính hình thức trong quy trình kiểm tra sau giải ngân.
• Đúc kết bài học quản trị tín dụng giá trị từ BIDV và MB Bank để xây dựng mô hình kiểm soát tinh gọn, hiện đại.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ và khả thi nhằm hướng tới mục tiêu hoàn thiện kiểm soát rủi ro trong định hướng kinh doanh giai đoạn 2017 - 2022.

Kính mời quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cán bộ ngành ngân hàng tiếp tục tham khảo toàn văn luận văn để áp dụng hiệu quả vào thực tiễn quản trị rủi ro tín dụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1, tác giả xin trình bày những kiến thức được tìm hiểu của mình về hoạt động tín dụng, rủi ro tín dụng và hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng bám sát trọng tâm là nội dung theo tiêu chuẩn COSO 2013, cùng với đó tác giả đưa ra những chỉ tiêu nhằm đánh giá về chất lượng tín dụng và những bài học kinh nghiệm từ những Ngân hàng khác trong nước. Khái quát về hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm hoạt động tín dụng Tín dụng được hiểu thông qua các định nghĩa như sau: Tín dụng là “quan hệ vay mượn, quan hệ sử dụng vốn lẫn nhau giữa người đi vay và người cho vay theo nguyên tắc hoàn trả. Nói cách khác tín dụng là sự chuyển giao tạm thời quyền sử dụng một lượng giá trị được biểu hiện bằng hình thái tiền tệ hoặc tài sản hiện vật từ người cho vay này sang người vay với những điều kiện nhất định để sau một thời gian nhất định người cho vay thu được một lượng giá trị dánh nghĩa lớn hơn ban đầu”.1: Hoạt động tín dụng 2 Hồ Diệu 2003 định nghĩa tín dụng là: “một loại giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa bên cho vay (ngân hàng và các định chế tài chính khác) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp và các chủ thể khác) theo đó, bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho bên vay khi đến thời hạn thanh toán”.

Rủi ro trong hoạt động tín dụng Không một doanh nghiệp nào là không phải đối mặt với những nguy cơ rủi ro trong hoạt động kinh doanh. Các rủi ro thường gặp trong Ngân hàng thương mại có thể được liệt kê như sau: 2 Hình 1.2: Rủi ro đối với Ngân hàng Là nguồn kinh doanh thu về lợi nhuận cao nhất của Ngân hàng, cùng với những đặc điểm và đặc thù. Nghiệp vụ tín dụng là nghiệp vụ cơ bản của Ngân hàng, 3 nó thường chiếm phần lớn trong các hoạt động kinh doanh, tỷ lệ thuận với lợi nhuận từ nghiệp vụ tín dụng là rủi ro. Theo đó, rủi ro tín dụng phát sinh trong trường hợp Ngân hàng không thu được đầy đủ cả gốc và lãi của khoản vay.

Thùy Linh và Việt Trinh 2014 cho rằng: “ Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra do khách hàng không thực hiện trả nợ theo các điều khoản đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng”. (Bernard Manso 1992) viết rằng “ rủi ro là tác động của những biến cố xảy ra trong tương lai lên giá trị ròng của một chủ thể kinh tế hay một danh mục tài sản mà khả năng xảy ra biến cố đó có thể dự đoán trước nhưng không thể dự đoán chính xác biến cố xảy ra như thế nào. Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra những tổn thất mà ngân hàng phải gánh chịu do khách hàng vay không trả đúng hạn, không trả hoặc không trả đầy đủ tiền lãi hoặc tiền gốc theo các điều kiện và cam kết trong hợp đồng tín dụng”. Tại Việt Nam, theo khoản 1, điều 2 quyết định 493/QĐ-NHNN của Thống đốc NHNNVN, đề cập khái niệm “rủi ro tín dụng trong hoạt động Ngân hàng của TCTD là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động Ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết” Bên cạnh đó, Basel Committee on Banking Supervision 2000 trong bộ nguyên tắc quản trị rủi ro tín dụng năm 2000 cho rằng: “ Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất khi khách hàng vay hoặc bên đối tác không thực hiện đúng cam kết đã thỏa thuận” Rủi ro tín dụng có nhiều hình thái và mức độ khác nhau, nó luôn tiềm ẩn trong suốt quá trình trước, trong và sau khi cho vay, nhìn chung rủi ro tín dụng được biểu hiện bằng hình thái là món vay không thu hồi được, nợ quá hạn, nợ khó đòi, mất vốn,… Đề tài chỉ nghiên cứu đến những rủi ro khi tiến hành giao dịch cấp tín dụng cho khách hàng, Thùy Linh và Việt Trinh 2014 cho rằng “Rủi ro trong giao dịch là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, đánh giá khách hàng.

Rủi ro giao dịch có 3 bộ phận chính là rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm và rủi ro nghiệp vụ”. Theo quan điểm của tác giả: Rủi ro tín dụng là những tổn thất tiềm năng có thể 4 xảy ra do phía khách hàng không có khả năng hoặc không có đủ năng lực thực hiện nghĩa vụ của họ một cách đầy đủ hoặc đúng hạn theo cam kết với ngân hàng. Rủi ro tín dụng chính là khả năng xảy ra sự khác biệt ngoài mong muốn giữa thu nhập thực tế và thu nhập dự tính đúng hạn, nhận được đầy đủ gốc và lãi. Rủi ro tín dụng cũng sẽ dẫn đến tổn thất làm giảm thu nhập ròng.

Rủi ro giao dịch phát sinh do nhiều nguyên nhân như trong quá trình phân tích, đánh giá, thẩm định và xét duyệt tín dụng hoặc phát sinh do thiếu chặt chẽ ở khâu theo dõi kiểm soát quá trình sử dụng vốn vay hoặc phát sinh ở khâu đảm bảo thực hiện những cam kết trong hợp đồng tín dụng. Mặt khác, cũng có thể rủi ro xuất phát từ việc khách hàng sử dụng sai mục đích vay vốn, Ngân hàng không phát hiện để ngăn chặn kịp thời. Khái quát về hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm về hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng KSNB là các chính sách, quy trình, thông lệ và cơ cấu tổ chức được thiết lập nhằm có được sự đảm bảo ở mức độ hợp lý rằng Ngân hàng sẽ đạt được các mục tiêu kinh doanh và phòng ngừa, phát hiện hoặc khắc phục các sự việc ngoài mong muốn.

Là công cụ quản lý rủi ro mang tính bao quát, KSNB là công việc của tất cả mọi người, ở mọi khâu công việc. Trong quá trình nghiên cứu và tìm hiểu về kiểm soát nội bộ, có rất nhiều định nghĩa khác nhau từ tổng quát đến cụ thể được đưa ra từ các tổ chức như: Hội kế toán Anh quốc (England Association of Accountant - EAA), Viện kiểm toán độc lập Hoa Kỳ (American Institute of Certificated Public Accountant - AICPA), Liên đoàn kế toán quốc tế (The International Federation of Accountant - IFAC),… Tuy nhiên, lý thuyết được chấp nhận rộng rãi hiện nay là của COSO (Committee of Sponsoring Organization), một ủy ban thuộc hội đồng quốc gia Hoa Kỳ về việc chống gian lận về báo cáo tài chính. Theo COSO (Committee of Sponsoring Organizations) (1992, 2013) định nghĩa: “KSNB là một quá trình do Hội đồng quản trị, người quản lý và các nhân viên của đơn vị cùng thiết kế để cung cấp một sự đảm bảo hợp lý nhằm đạt được ba mục tiêu sau: 5 – Sự hữu hiệu và hiệu quả của hoạt động – Sự tin cậy của báo cáo tài chính 3Hình 1.3: Mô hình kiểm soát nội bộ theo COSO – Sự tuân thủ pháp luật và các quy định” 1 Trong đó: – KSNB là một quá trình: Hệ thống KSNB không chỉ là một thủ tục hay một chính sách được thực hiện ở một vài thời điểm nhất định mà được vận hành liên tục ở tất cả mọi cấp độ. – KSNB được thiết kế và vận hành bởi con người: Vì KSNB không chỉ là những chính sách, thủ tục, biểu mẫu đơn điệu, độc lập,… mà phải bao gồm cả yếu tố con người: Hội đồng quản trị, Ban giám đốc, nhân viên của tổ chức.

Chính con người định ra mục tiêu kiểm soát và thiết lập nên cơ chế kiểm soát và vận hành 1 Định nghĩa COSO được đưa ra vào năm 1992, COSO (The Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission) là một Uy ban thuộc Hội đồng quốc gia Hoa kỳ về chống gian lận khi lập báo cáo tài chính (The National Commission on Fraudulent Financial Reporting hay còn gọi là Treadway Commission). COSO được thành lập nhằm nghiên cứu về KSNB, cụ thể là: ˗ Thống nhất định nghĩa về KSNB để phục vụ cho nhiều đối tượng khác nhau. ˗ Công bố đầy đủ một hệ thống tiêu chuân để giúp các đơn vị có thể đánh giá hệ thống KSNB của họ nhằm tìm giải pháp hoàn thiện. Cụ thể: Hội đồng quản trị và các nhà quản trị cấp cao chịu trách nhiệm cho việc thiết lập một văn hóa, mô hình phù hợp nhằm hỗ trợ cho quy trình KSNB hiệu quả, giám sát tính hiệu quả của hệ thống này một cách liên tục, tất cả các thành viên của Ngân hàng đều tham gia vào quy trình này.

Bên cạnh đó, theo Thông tư 44/2011/TT-NHNN ngày 29/12/2011, khái niệm về KSNB là “Việc rà soát, đánh giá độc lập, khách quan đối với hệ thống KSNB; đánh giá độc lập về tính thích hợp và tuân thủ quy định, chính sách nội bộ, thủ tục, quy trình đã được thiết lập trong tổ chức tín dụng, chi nhánh Ngân hàng nước ngoài; đưa ra kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của các hệ thống, quy trình, quy định, góp phần bảo đảm tổ chức tín dụng hoạt động an toàn, hiệu quả, đúng pháp luật”. Tóm lại, KSNB là một hệ thống những chốt chặn kiểm soát do con người thiết lập và vận hành, đây không phải là một công việc của một cá nhân cụ thể mà nó là cả một mạng lưới của toàn bộ ban lãnh đạo cũng như cán bộ, nhân viên. Dựa vào những mục tiêu do ban lãnh đạo đề ra, từ đó xây dựng được một hệ thống gồm những quy định, chính sách cụ thể nhằm thực hiện được mục tiêu đã đề ra, KSNB chính là những chốt chặn nhằm ngăn ngừa rủi ro hoặc những sai lệch xảy ra, thông qua những báo cáo nhằm kịp thời điều chỉnh đảm bảo cho những mục tiêu cuối cùng sẽ thực hiện được. Bên cạnh đó, KSNB hoạt động tín dụng nói chung là một trong những khâu của quá trình KSNB do hệ thống KSNB tiến hành nên sẽ không có một khái niệm chính xác và hoàn chỉnh.

Do đó, ta có thể hiểu một cách đơn giản KSNB hoạt động tín dụng là một hoạt động của hệ thống KSNB, trong đó toàn thể cán bộ nhân viên đóng vai trò là các chốt chặn, nhằm hoàn thành đầy đủ vai trò của mình, dùng các phương pháp nghiệp vụ thích hợp nhằm kiểm tra, kiểm soát để phát hiện những sai sót, vi phạm trong quá trình thực hiện quy trình tín dụng.