MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trƣớc tác động của toàn cầu hoá và xu thế nhất thể hoá thị trƣờng tài chính tiền tệ đang diễn ra nhanh chóng, Việt Nam đang từng bƣớc mở cửa tiến tới hội nhập khu vực và Quốc tế. Trong xu thế đó Việt Nam đã kí kết không ít các hiệp định song phƣơng và đa phƣơng liên quan tới hoạt động tài chính ngân hàng. Đặc biệt Hiệp định thƣơng mại Việt - M cũng nhƣ cam kết gia nhập tổ chức Thƣơng mại thế giới (WTO) đã buộc chúng ta phải đổi mới và phát triển hệ thống Ngân hàng.
Để giành thế chủ động trong tiến trình hội nhập Việt Nam cần xây dựng một hệ thống Ngân hàng đa dạng về hình thức, có uy tín với khách hàng, hoạt động có hiệu quả, an toàn, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng đầu tƣ đáp ứng nhu cầu CNH- HĐH đất nƣớc Cùng với xu thế đó là sự phát triển không ngừng và ngày càng mạnh mẽ của khoa học kĩ thuật và thông tin. Cũng cùng với thế giới Việt Nam đang dần hình thành một nền thƣơng mại điện tử trong đó các nghiệp vụ về thanh toán và chuyển tiền đều đƣợc điện tử hoá. Ngân hàng là trung gian thanh toán đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế nên cũng là ngƣời bạn không thể thiếu của khách hàng tham gia thƣơng mại điện tử. Với sự phát triển của thƣơng mại điện tử cũng đã tạo ra cho ngân hàng một loạt các dịch vụ mới, trong đó phải kể đến các dịch vụ ngân hàng hiện đại.
Đây là những dịch vụ ngân hàng đƣợc ra đời và phát triển dựa trên một trình độ công nghệ kĩ thuật hiện đại. ở Việt Nam kể từ khi các NHTM thực hiện đổi mới tái cơ cấu lại tổ chức và hiện đại hoá công nghệ ngân hàng cũng đã bắt đầu đƣa ra những sản phẩm dịch vụ hiện đại phù hợp với sự phát triển của quốc tế cũng nhƣ đáp ứng đƣợc nhu cầu của khách hàng. Phát triển các dịch vụ ngân hàng hiện đại có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển và tồn tại của các NHTM Việt Nam hiện nay.Tuy nhiên trong khi các NHTM trên thế giới đã phát triển mạnh mẽ các dịch vụ hiện đại của mình thì ở Việt Nam do nhiều điều kiện khách quan và chủ quan mà việc phát triển các dịch vụ ngân hàng hiện đại mới đang ở giai đoạn nghiên cứu, triển khai thử nghiệm, chƣa phát LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 triển rộng rãi. Bƣớc đầu đã thu đƣợc một số kết quả nhất định nhƣng vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn vƣớng mắc cần tháo gỡ.
NHTMCP ĐT&PTVN CN Nam Thái Nguyên là một chi nhánh của hệ thống NHTMCP ĐT&PTVN, là một trong những đơn vị hàng đầu của hệ thống và luôn đi đầu trong việc ứng dụng công nghệ hiện đại vào phát triển dịch vụ của mình. Tuy nhiên cùng với tình trạng chung của các NHTM Việt Nam mà trong quá trình phát triển các dịch vụ ngân hàng hiện đại của mình vẫn còn nảy sinh nhiều vấn đề cần giải quyết. Do đó để tìm ra giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng hiện đại của BIDV Nam Thái Nguyên nói riêng và hệ thống NHTM Việt Nam nói chung nhằm thu hút khách hàng, tạo uy tín và vị thế cạnh tranh trên thị trƣờng là vấn đề hết sức cần thiết hiện nay. Nhận thức đƣợc vấn đề này em đã chọn đề tài để làm luận văn thạc sĩ kinh tế: “Phát triển dịch vụ ngân hàng hiện đại tại NHTMCP đầu tư và phát triển Việt Nam chi nhánh Nam Thái Nguyên”.
Mục tiêu nghiên cứu Hệ thống hóa, phân tích, tổng hợp những vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động dịch vụ ngân hàng hiện đại. Mô tả thực trạng phân tích và đánh giá thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng hiện đại tại BIDV Nam Thái Nguyên, qua đó rút ra những nhận định về những ƣu, nhƣợc điểm, những hạn chế cần khắc phục trong quá trình phát triển DVTT tại Ngân hàng này. Trên cơ sở phân tích thực trạng kết hợp với những nghiên cứu về lý luận, đề tài đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm phát triển dịch vụ ngân hàng hiện đại tại BIDV Nam Thái Nguyên. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3.
Đối tượng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là những vấn đề phát triển dịch vụ ngân hàng hiện đại tại NHTM. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phạm vi nghiên cứu Nghiên cứu phân tích, đánh giá thực trạng dịch vụ ngân hàng hiện đại tại BIDV Nam Thái Nguyên chỉ giới hạn trong các dữ liệu từ năm 2013 đến năm 2014. Ý nghĩa khoa học thực tiễn và dự kiến đóng góp mới của đề tài 4.
Ý nghĩa khoa học thực tiễn của đề tài - Nhằm hệ thống hóa một số lý luận cơ bản về dịch vụ ngân hàng hiện đại - Nghiên cứu xu hƣớng phát triển hoạt động dịch vụ ngân hàng hiện đại - Đánh giá đúng thực trạng hoạt động dịch vụ ngân hàng hiện đại tại BIDV Nam Thái Nguyên từ đó kiến nghị và đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động thanh toán trong điều kiện hiện nay. Dự kiến những đóng góp mới của đề tài - Nghiên cứu hệ thống hóa lý luận về hoạt động dịch vụ ngân hàng hiện đại của ngân hàng thƣơng mại. - Mô tả phân tích và đánh giá thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng hiện đại tại NHTMCP Đầu tƣ và phát triển VN - chi nhánh Nam Thái Nguyên. - Đề xuất các giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng hiện đại nhằm tăng sức cạnh tranh với các ngân hàng khác trên địa bàn.
Bố cục của luận văn Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm các NHTM về phát triển dịch vụ ngân hàng hiện đại của ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng hiện đại tại NHTMCP Đầu tƣ và phát triển VN- Chi nhánh Nam Thái Nguyên. Chƣơng 4: Định hƣớng và giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng hiện đại tại NHTMCP Đầu tƣ và phát triển VN - Chi nhánh Nam Thái Nguyên. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM CÁC NHTM VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG HIỆN ĐẠI CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Tổng quan về ngân hàng thƣơng mại 1.
Khái niệm về ngân hàng Ngân hàng là một loại hình tổ chức quan trọng đối với kinh tế. Các NHTM đƣợc định nghĩa qua chức năng, các dịch vụ và vai trò mà chúng thực hiện trong nền kinh tế. Với mỗi cách tiếp cận khác nhau ta sẽ có khái niệm ngân hàng khác nhau. Luật ngân hàng Pháp 1941 định nghĩa NHTM căn cứ vào mục đích và tính chất hoạt động.
Ngân hàng đƣợc coi là “những xí nghiệp hay cơ sở hành nghề thƣờng xuyên nhận của công chúng dƣới hình thức ký thác hay hình thức khác các số tiền mà họ dùng cho chính họ vào các nghiệp vụ chứng khoán, tín dụng hay dịch vụ tài chính”. Nếu xét trên phƣơng diện những loại hình dịch vụ cung cấp có thể hiểu: “Ngân hàng là các tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất, đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm, dịch vụ thanh toán và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế”. Xem xét trên các hoạt động chủ yếu Luật các tổ chức tín dụng của nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam ghi: “Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thƣờng xuyên nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ thanh toán”. Với nội dung của đề tài nghiên cứu, luận văn sẽ đi theo khái niệm về NHTM dựa trên những loại hình dịch vụ cung cấp và trên các hoạt động chủ yếu của nó.
Chức năng của các ngân hàng thương mại Ngân hàng là một tổ chức trung gian tài chính có vai trò vô cùng quan trọng trong nền kinh tế, với vị trí và vai trò của mình ngân hàng thực hiện các chức năng cơ bản sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Chức năng trung gian tín dụng: Với chức năng này ngân hàng đã khắc phục đƣợc những hạn chế trong quan hệ tín dụng trực tiếp giữa các chủ thể kinh tế. Ngân hàng chuyển những khoản tiết kiệm nhàn rỗi thành những khoản tín dụng cho các tổ chức kinh tế và các thành phần kinh tế khác để đầu tƣ. Ngân hàng đồng thời vừa là ngƣời đi vay vừa là ngƣời cho vay. Đây là chức năng quan trọng nhất vì nó phản ánh bản chất của NHTM đó là đi vay để cho vay, nó quyết định sự tồn tại và phát triển của NHTM, đồng thời là cơ sở để thực hiện những chức năng tiếp theo Chức năng là trung gian thanh toán: Ngân hàng làm trung gian thanh toán, thay mặt khách hàng thực hiện thanh toán việc mua hàng hoá và dịch vụ bằng việc trích từ tài khoản tiền gửi của khách hàng, hay nhập tiền vào tài khoản của khách hàng , thanh toán hộ cho khách hàng .Khi nền kinh tế càng phát triển xu hƣớng thanh toán bằng tiền mặt giảm, thanh toán qua ngân hàng tăng nên ngân hàng ngày càng bộc lộ rõ tầm quan trọng của mình trong thanh toán.
Chức năng là người bảo lãnh: Ngân hàng cam kết trả nợ cho khách hàng khi khách hàng mất khả năng thanh toán (phát hành thƣ tín dụng) Chức năng là đại lý: Thay mặt khách hàng quản lý và bảo vệ tài sản cho họ, phát hành và chuộc lại chứng khoán. Các hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại Nhìn chung các hoạt động cơ bản của NHTM đều hƣớng tới mục tiêu tối cao, chi phối các hoạt động khác đó là tối thiểu hoá chi phí, tối đa hóa lợi nhuận và đạt đƣợc mục tiêu an toàn. Về cơ bản một NHTM thƣờng xuyên thực hiện các hoạt động chính sau: - Huy động vốn: Đây là hoạt động tiền đề có ý nghĩa đối với bản thân ngân hàng cũng nhƣ đối với xã hội. Trong hoạt động này NHTM đƣợc phép sử dụng những biện pháp và công cụ cần thiết mà luật pháp cho phép để huy động các nguồn tiền nhàn rỗi trong xã hội, làm nguồn vốn tín dụng để cho vay đối với nền kinh tế.