Luận văn thạc sĩ: Giáo dục kiến thức chủ quyền lãnh thổ biên giới trong dạy học Địa lí 12 - Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên

• Tác giả: Nguyễn Bá Đoàn
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Xuân Trường
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học Địa lí
• Đề tài: Giáo dục kiến thức về chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia trong dạy học Địa lí lớp 12 - Trung học phổ thông
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo dục kiến thức chủ quyền lãnh thổ biên giới quốc gia

Giáo dục kiến thức về chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia là nhiệm vụ quan trọng trong chương trình giáo dục phổ thông. Chủ đề này được nghiên cứu chuyên sâu trong luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục của Nguyễn Bá Đoàn, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên năm 2018. Luận văn tập trung phân tích việc tích hợp nội dung chủ quyền lãnh thổ vào dạy học Địa lí lớp 12 trung học phổ thông. Nghiên cứu chỉ rõ tầm quan trọng của việc bồi dưỡng ý thức bảo vệ Tổ quốc cho thế hệ trẻ thông qua môn học Địa lí. Chương trình Địa lí lớp 12 cung cấp nền tảng kiến thức về địa lí tự nhiên, kinh tế - xã hội Việt Nam và thế giới. Đây là cơ sở thuận lợi để lồng ghép giáo dục chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia. Nội dung tích hợp thuộc dạng liên môn, chủ yếu ở mức độ lồng ghép và liên hệ. Phương pháp nghiên cứu bao gồm phân tích tài liệu, điều tra khảo sát và thực nghiệm sư phạm tại các trường THPT ở tỉnh Bắc Ninh.

1.1. Khái niệm chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia

Chủ quyền lãnh thổ là quyền lực tối cao của nhà nước đối với toàn bộ lãnh thổ quốc gia. Lãnh thổ bao gồm đất liền, vùng biển, vùng trời và các đảo, quần đảo thuộc chủ quyền quốc gia. Biên giới quốc gia là đường ranh giới xác định phạm vi lãnh thổ giữa các quốc gia. Biên giới trên đất liền được xác định theo điều ước quốc tế và thực địa. Biên giới trên biển tuân theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982. Việt Nam có đường biên giới tiếp giáp với Trung Quốc, Lào, Campuchia trên đất liền. Đường bờ biển dài hơn 3.260 km với nhiều đảo, quần đảo quan trọng. Giáo dục kiến thức này giúp học sinh hiểu rõ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

1.2. Vị trí Địa lí lớp 12 trong giáo dục chủ quyền lãnh thổ

Địa lí lớp 12 thuộc chương trình giáo dục phổ thông, tập trung vào nội dung địa lí Việt Nam và địa lí kinh tế thế giới. Chương trình cung cấp kiến thức về vị trí địa lí, tự nhiên, dân cư và kinh tế - xã hội Việt Nam. Các bài học về vùng biển, hải đảo, biên giới có nội dung phù hợp với giáo dục chủ quyền lãnh thổ. Sách giáo khoa Địa lí 12 trình bày các vấn đề về khai thác biển, bảo vệ chủ quyền biển đảo. Đặc điểm tâm sinh lí học sinh lớp 12 đã trưởng thành, có khả năng tư duy trừu tượng. Các em sẵn sàng tiếp nhận kiến thức phức tạp về chủ quyền quốc gia. Việc tích hợp giáo dục chủ quyền lãnh thổ vào Địa lí 12 mang lại hiệu quả cao.

II. Phân tích thực trạng dạy học nội dung chủ quyền lãnh thổ biên giới

Nghiên cứu thực trạng dạy học tại các trường THPT ở tỉnh Bắc Ninh cho thấy nhiều kết quả đáng chú ý. Khảo sát được tiến hành tại ba trường: THPT Thuận Thành số 3, THPT Hàn Thuyên và THPT Quế Võ số 1. Phần lớn giáo viên Địa lí nhận thức được tầm quan trọng của giáo dục chủ quyền lãnh thổ. Tuy nhiên, việc tích hợp nội dung này vào bài giảng chưa được thực hiện thường xuyên. Giáo viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu cập nhật về biên giới quốc gia. Phương pháp dạy học chủ yếu vẫn là thuyết trình, thiếu các hoạt động trải nghiệm. Học sinh tiếp nhận kiến thức một cách thụ động, chưa phát huy được tinh thần yêu nước. Cơ sở vật chất phục vụ dạy học còn hạn chế, thiếu bản đồ, mô hình trực quan. Thời gian dành cho nội dung tích hợp không đủ để đạt hiệu quả mong muốn. Đội ngũ giáo viên cần được bồi dưỡng thêm về phương pháp dạy học tích hợp liên môn.

2.1. Điểm mạnh và hạn chế trong dạy học hiện tại

Điểm mạnh của thực trạng dạy học là giáo viên có nhận thức đúng đắn về vai trò giáo dục chủ quyền lãnh thổ. Nhiều thầy cô chủ động bổ sung kiến thức thời sự về biển đảo vào bài giảng. Học sinh thể hiện sự quan tâm đến các vấn đề chủ quyền quốc gia. Nhà trường tạo điều kiện cho các hoạt động ngoại khóa về chủ đề bảo vệ Tổ quốc. Tuy nhiên, hạn chế lớn là thiếu tài liệu hướng dẫn tích hợp chính thức. Giáo viên chưa được bồi dưỡng đầy đủ về phương pháp dạy học tích hợp. Kiến thức về biên giới quốc gia còn phân tán, chưa có hệ thống. Việc đánh giá kết quả giáo dục chủ quyền lãnh thổ chưa được chú trọng đúng mức.

2.2. Nguyên nhân của những hạn chế trong dạy học

Nguyên nhân đầu tiên là chương trình giáo khoa chưa tích hợp rõ ràng nội dung chủ quyền lãnh thổ. Giáo viên thiếu tài liệu tham khảo chuyên biệt về biên giới quốc gia Việt Nam. Thời lượng chương trình Địa lí 12 dày đặc, khó dành thêm thời gian cho nội dung bổ sung. Công tác bồi dưỡng giáo viên về dạy học tích hợp chưa được triển khai rộng rãi. Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học tại nhiều trường còn thiếu thốn. Một số giáo viên chưa nhận thức đầy đủ về trách nhiệm giáo dục chính trị tư tưởng. Sự phối hợp giữa các bộ môn trong giáo dục chủ quyền lãnh thổ còn lỏng lẻo. Học sinh chưa được tạo nhiều cơ hội tham gia hoạt động thực tiễn về chủ đề này.

III. Giải pháp tích hợp giáo dục chủ quyền lãnh thổ biên giới quốc gia

Luận văn đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kiến thức về chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia trong dạy học Địa lí lớp 12. Giải pháp đầu tiên là xây dựng hệ thống tài liệu tích hợp có chất lượng. Tài liệu cần bám sát chương trình hiện hành, cập nhật thông tin mới nhất về biên giới quốc gia. Giáo viên cần được bồi dưỡng phương pháp dạy học tích hợp liên môn một cách bài bản. Các phương pháp dạy học tích cực như thảo luận nhóm, đóng vai, giải quyết tình huống cần được áp dụng rộng rãi. Sử dụng công nghệ thông tin, bản đồ số, video minh họa giúp bài học sinh động hơn. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa, tham quan thực tế tại khu vực biên giới, hải đảo. Xây dựng hệ thống câu hỏi, bài tập tích hợp kiến thức chủ quyền lãnh thổ vào kiểm tra đánh giá. Phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong giáo dục tinh thần yêu nước cho học sinh.

3.1. Phương pháp dạy học tích hợp chủ quyền lãnh thổ

Phương pháp dạy học tích hợp cần đảm bảo tính khoa học, sư phạm và thực tiễn. Giáo viên sử dụng phương pháp nêu vấn đề, đặt câu hỏi gợi mở về chủ quyền biển đảo. Thảo luận nhóm giúp học sinh trao đổi, chia sẻ quan điểm về bảo vệ lãnh thổ quốc gia. Phương pháp đóng vai cho phép học sinh nhập vai các nhà ngoại giao, chiến sĩ biên phòng. Sử dụng bản đồ tư duy giúp hệ thống hóa kiến thức về biên giới quốc gia. Phương pháp nghiên cứu bài tập nhóm khuyến khích học sinh tìm hiểu sâu về các vùng lãnh thổ. Kết hợp phương pháp trực quan với bản đồ, hình ảnh, video về biên giới, hải đảo. Đánh giá kết quả học tập cần chú trọng cả quá trình và sản phẩm của học sinh.

3.2. Xây dựng tài liệu và sử dụng phương tiện dạy học

Tài liệu tích hợp cần được biên soạn theo từng chuyên đề phù hợp với chương trình Địa lí 12. Mỗi chuyên đề bao gồm mục tiêu, nội dung, hoạt động học tập và đánh giá. Bản đồ hành chính Việt Nam thể hiện rõ đường biên giới trên đất liền và trên biển. Hình ảnh, video về các đảo, quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa cần được sưu tầm đầy đủ. Ứng dụng công nghệ thông tin giúp học sinh tiếp cận thông tin nhanh chóng, chính xác. Phần mềm Google Earth hỗ trợ dạy học về vị trí địa lí, biên giới quốc gia hiệu quả. Giáo viên cần xây dựng ngân hàng câu hỏi tích hợp kiến thức chủ quyền lãnh thổ. Phương tiện dạy học trực quan giúp tăng hứng thú học tập và nâng cao hiệu quả giáo dục.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn giáo dục chủ quyền lãnh thổ

Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Bá Đoàn đã đạt được các mục tiêu nghiên cứu đề ra. Kết quả nghiên cứu khẳng định việc giáo dục kiến thức về chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia trong dạy học Địa lí lớp 12 là cần thiết và khả thi. Thực nghiệm sư phạm tại ba trường THPT ở Bắc Ninh cho thấy hiệu quả tích cực của các giải pháp đề xuất. Học sinh tiếp nhận kiến thức tốt hơn, ý thức bảo vệ chủ quyền quốc gia được nâng cao rõ rệt. Giáo viên chủ động hơn trong việc tích hợp nội dung giáo dục chính trị tư tưởng vào bài giảng Địa lí. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa lý luận và thực tiễn đối với việc đổi mới phương pháp dạy học. Mô hình tích hợp có thể áp dụng rộng rãi tại các trường THPT trên cả nước. Đề tài mở ra hướng nghiên cứu mới về giáo dục chủ quyền quốc gia trong nhà trường phổ thông. Nghiên cứu góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ Việt Nam.

4.1. Ý nghĩa lý luận của kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu bổ sung cơ sở lý luận cho việc tích hợp giáo dục chủ quyền lãnh thổ trong dạy học Địa lí. Luận văn hệ thống hóa các khái niệm, nội dung về chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia. Mô hình tích hợp liên môn được xây dựng trên nền tảng khoa học giáo dục hiện đại. Nghiên cứu làm sáng tỏ mối quan hệ giữa dạy học Địa lí và giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc. Các tiêu chí đánh giá kết quả giáo dục chủ quyền lãnh thổ được đề xuất cụ thể, rõ ràng. Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo quý giá cho giáo viên và nhà quản lý giáo dục. Công trình đóng góp vào kho tàng lý luận dạy học bộ môn Địa lí ở Việt Nam.

4.2. Ứng dụng thực tiễn và hướng phát triển đề tài

Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng trực tiếp vào thực tế dạy học Địa lí tại các trường THPT. Giáo viên sử dụng tài liệu tích hợp để nâng cao chất lượng bài giảng về chủ quyền lãnh thổ. Nhà trường tổ chức các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm về bảo vệ biên giới quốc gia. Sở Giáo dục có thể tham khảo mô hình để chỉ đạo đổi mới dạy học Địa lí toàn tỉnh. Hướng phát triển đề tài bao gồm mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các tỉnh, thành khác. Nghiên cứu tiếp theo có thể áp dụng cho các cấp học khác nhau trong hệ thống giáo dục. Việc cập nhật tài liệu tích hợp cần được tiến hành thường xuyên theo diễn biến thực tế. Ứng dụng công nghệ số trong giáo dục chủ quyền lãnh thổ là hướng nghiên cứu tiềm năng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM –––––––––––––––––––––––––– NGUYỄN BÁ ĐOÀN GIÁO DỤC KIẾN THỨC VỀ CHỦ QUYỀN LÃNH THỔ, BIÊN GIỚI QUỐC GIA TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÍ LỚP 12 - TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC THÁI NGUYÊN - 2018 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM –––––––––––––––––––––– NGUYỄN BÁ ĐOÀN GIÁO DỤC KIẾN THỨC VỀ CHỦ QUYỀN LÃNH THỔ, BIÊN GIỚI QUỐC GIA TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÍ LỚP 12 - TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ngành: Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Địa lí Mã số: 8.11 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Xuân Trường THÁI NGUYÊN - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tác giả luận văn xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của tác giả. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kì công trình nào khác. Các thông tin, số liệu trích dẫn trong quá trình nghiên cứu đều được ghi rõ nguồn gốc. Tác giả luận văn Nguyễn Bá Đoàn i LỜI CẢM ƠN Trước hết, tác giả luận văn xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến PGS. Nguyễn Xuân Trường, người đã tận tình chỉ bảo và hướng dẫn tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài luận văn này. Tác giả luận văn xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo trong khoa Địa lí, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên; phòng Đào tạo, thư viện Nhà trường đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp tác giả hoàn thành luận văn này. Tác giả xin chuyển lời cảm ơn đến Ban giám hiệu, các thầy, cô giáo các trường THPT trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh: Trường THPT Thuận Thành số 3, trường THPT Hàn Thuyên và trường THPT Quế Võ số 1 đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tác giả thực nghiệm sư phạm và hoàn thành luận văn. Cuối cùng, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã chia sẻ những khó khăn, cổ vũ, động viên và tạo những điều kiện thuận lợi nhất cho tác giả hoàn thành luận văn. Thái Nguyên, tháng 6 năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Bá Đoàn ii MỤC LỤC Lời cam đoan . ii Mục lục . iii Danh mục các chữ viết tắt . iv Danh mục các bảng. v Danh mục các hình . vi MỞ ĐẦU . Lý do chọn đề tài . Mục tiêu, nhiệm vụ, giới hạn và phạm vi nghiên cứu . Lịch sử nghiên cứu vấn đề . Quan điểm và phương pháp nghiên cứu . Dự kiến kết quả nghiên cứu . Cấu trúc của luận văn . 21 Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC GIÁO DỤC KIẾN THỨC VỀ CHỦ QUYỀN LÃNH THỔ, BIÊN GIỚI QUỐC GIA . Các khái niệm và nội dung cơ bản về chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia . Các khái niệm và nội dung liên quan đến dạy học tích hợp . Cơ sở thực tiễn . Sự cần thiết phải giáo dục cho thế hệ trẻ những kiến thức về chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia . Mục tiêu, nội dung và cấu trúc chương trình Địa lí lớp 12 - Trung học phổ thông . Sự phù hợp của việc lựa chọn Địa lí lớp 12 để giáo dục kiến thức về chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia. Khảo sát thực tế dạy học nội dung kiến thức về chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia trong dạy học Địa lí ở trường trung học phổ thông . Đặc điểm tâm, sinh lí và trình độ nhận thức của học sinh lớp 12 - Trung học phổ thông và định hướng lựa chọn mức độ tích hợp . 50 Tiểu kết chương 1 . 52 Chương 2: TÍCH HỢP, LỒNG GHÉP NỘI DUNG KIẾN THỨC VỀ CHỦ QUYỀN LÃNH THỔ, BIÊN GIỚI QUỐC GIA TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÍ LỚP 12 - TRUNG HỌC PHỔ THÔNG . Nguyên tắc của việc đề ra phương pháp và biện pháp thực hiện tích hợp, lồng ghép kiến thức về chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia trong dạy học Địa lí lớp 12 - Trung học phổ thông . Xác định đúng những kiến thức cơ bản cần giáo dục . Đảm bảo tính khoa học, chính xác và tính sư phạm. Phát huy tính tích cực của học sinh . Xác định bài học và nội dung có thể tích hợp kiến thức về chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia trong chương trình Địa lí lớp 12 - Trung học phổ thông . Các nguyên tắc tích hợp . Các phương thức tích hợp . Những nội dung có thể tích hợp giáo dục kiến thức về chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia trong chương trình Địa lí lớp12 - Trung học phổ thông. Một số phương pháp dạy học tích hợp giáo dục kiến thức về chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia . Phương pháp đàm thoại gợi mở . Phương pháp thảo luận . Phương pháp nêu vấn đề . Phương pháp hướng dẫn học sinh khai thác tri thức từ bản đồ. Phương pháp đóng vai . Phương pháp động não . Các hình thức dạy học tích hợp nội dung kiến thức về chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia . Dạy học nội khóa. Dạy học ngoại khóa . Một số giáo án tích hợp nội dung kiến thức về chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia trong dạy học Địa lí lớp 12 - Trung học phổ thông. 77 Tiểu kết chương 2 . 77 Chương 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM . Mục đích, nhiệm vụ thực nghiệm . Mục đích thực nghiệm. Nhiệm vụ thực nghiệm . Nguyên tắc thực nghiệm . Quy trình thực nghiệm . Nội dung thực nghiệm . Chọn trường thực nghiệm . Chọn lớp thực nghiệm . Chọn giáo viên thực nghiệm . Phương pháp thực nghiệm . Tổ chức thực nghiệm. Kết quả thực nghiệm . Bài thực nghiệm số 1 . Bài thực nghiệm số 2 . Đánh giá kết quả thực nghiệm . Đánh giá về mặt định lượng . Đánh giá về mặt định tính . 86 Tiểu kết chương 3 . 87 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ . 88 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 90 PHỤ LỤC iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Stt Chữ viết tắt Cụm từ đầy đủ 1 ĐC Đối chứng 2 GD&ĐT Giáo dục và đào tạo 3 GV Giáo viên 4 HS Học sinh 5 KT - XH Kinh tế - xã hội 6 NXB Nhà xuất bản 7 PPDH Phương pháp dạy học 8 SGK Sách giáo khoa 9 SL Số lượng 10 TN Thực nghiệm 11 TB Trung bình 12 THPT Trung học phổ thông iv DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 3. Danh mục các bài thực nghiệm . Danh sách các lớp tham gia thực nghiệm . Danh sách giáo viên Địa lí dạy thực nghiệm . Kết quả kiểm tra bài thực nghiệm số 1 . Tỉ lệ xếp loại kết quả kiểm tra bài thực nghiệm số 1 . Kết quả kiểm tra bài thực nghiệm số 2 . Tỉ lệ xếp loại kết quả kiểm tra bài thực nghiệm số 2 . 85 v DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 3. Biểu đồ tỉ lệ xếp loại kết quả kiểm tra bài thực nghiệm số 1 của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng. Biểu đồ tỉ lệ xếp loại kết quả kiểm tra bài thực nghiệm số 2 của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng. 85 vi MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Lãnh thổ quốc gia Việt Nam là nơi sinh ra và lưu giữ, phát triển con người và những giá trị của dân tộc Việt Nam. Trải qua mấy ngàn năm dựng nước và giữ nước, các thế hệ cha ông đã phải đổ biết bao mồ hôi và xương máu để xây dựng, giữ gìn và bảo vệ được lãnh thổ quốc gia toàn vẹn, thống nhất và tươi đẹp như ngày nay. Chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia là kết quả đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam suốt chiều dài hàng ngàn năm lịch sử. Từ thưở Hùng Vương dựng nước đến thời đại Hồ Chí Minh, đứng trước những kẻ thù to lớn và hung bạo, dân tộc Việt Nam luôn có ý thức và quyết tâm bảo vệ nền độc lập và thống nhất của tổ quốc, luôn nêu cao hào khí anh hùng, lòng tự hào và tự tôn dân tộc. Chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia Việt Nam là quyền thiêng liêng, bất khả xâm phạm của dân tộc Việt Nam. Luật biên giới quốc gia của Việt Nam đã khẳng định: “Biên giới quốc gia nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thiêng liêng, bất khả xâm phạm. Xây dựng, quản lí, bảo vệ biên giới quốc gia có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền quốc gia, góp phần giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường quốc phòng và an ninh của đất nước” [27]. Bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia Việt Nam là trách nhiệm thiêng liêng của mỗi công dân Việt Nam đối với lịch sử và dân tộc, là nhân tố quan trọng bảo đảm cho dân tộc ta phát triển bền vững. Đó là ý chí sắt đá, quyết tâm không gì lay chuyển được của dân tộc Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng. Thời gian qua, sự biến động của tình hình thế giới, khu vực và trên biển Đông khiến nhiệm vụ phòng thủ, bảo vệ đất nước, nhất là an ninh trên biển trở thành nhiệm vụ khó khăn, thách thức. Để hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, điều tiên quyết đặt ra là phải không ngừng củng cố, tăng cường sức mạnh quốc gia, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân. Trong 1 đó, xây dựng thế trận lòng dân, đảm bảo bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia thiêng liêng của Tổ quốc là vấn đề chiến lược mang tính cấp bách, then chốt. Hoạt động tuyên truyền các kiến thức về chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia trong các tầng lớp nhân dân diễn ra sâu rộng, trong đó có môi trường học đường cho học sinh (HS), sinh viên trên cả nước. Bộ Giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) đã chỉ đạo các trường, đơn vị chức năng tổ chức triển khai Đề án 373 với đối tượng tuyên truyền khá đa dạng, từ HS trong các bậc học đến sinh viên các trường trung cấp, cao đẳng và đại học, đưa giáo dục chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia nói chung và chủ quyền biển, đảo nói riêng vào trong chương trình dạy học, trong đó nhấn mạnh tích hợp, lồng ghép nội dung kiến thức chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia vào trong các môn học.