Khóa luận giải pháp mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt tại Sacombank CN Điện Biên Phủ TPHCM

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín, chi nhánh Điện Biên Phủ.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hiền
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Trọng Nghĩa
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghệ TP. HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Mở Rộng Hình Thức Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại Ngân Hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín – Chi Nhánh Điện Biên Phủ TPHCM
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HÌNH THỨC THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG
• 1.1. Khái niệm về hình thức thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.2. Đặc điểm của hình thức thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.3. Các nguyên tắc trong hình thức thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.3.1. Quy định đối với Khách hàng bên trả tiền
• 1.3.2. Quy định đối với bên thụ hưởng
• 1.3.3. Quy định về phía ngân hàng
• 1.4. Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.4.1. Hình thức thanh toán bằng Séc
• 1.4.1.1. Các chủ thể tham gia thanh toán Séc
• 1.4.1.2. Phân loại Séc
• 1.4.1.3. Quy trình thanh toán Séc
• 1.4.2. Thanh toán bằng uỷ nhiệm chi (UNC) - chuyển tiền
• 1.4.3. Thanh toán bằng uỷ nhiệm thu (UNT)
• 1.4.4. Thanh toán bằng thư tín dụng (L/C)
• 1.4.5. Hình thức thanh toán bằng Thẻ ngân hàng
• 1.5. Tóm tắt Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VÀ ĐÁNH GIÁ HÌNH THỨC TTKDTM TẠI NGÂN HÀNG SACOMBANK – CN ĐIỆN BIÊN PHỦ TPCHM
• 2.1. Giới thiệu tổng quan về ngân hàng Sacombank
• 2.1.1. Giới thiệu đơn vị thực tập_Ngân hàng Sacombank – chi nhánh Điện Biên Phủ
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức, chức năng và nhiệm vụ các Phòng ban tại Ngân hàng Sacombank– CN Điện Biên Phủ
• 2.2. Phân tích thực trạng thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Sacombank – CN Điện Biên Phủ giai đoạn 2012 – 2014
• 2.2.1. Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt được áp dụng tại Chi nhánh
• 2.2.3. Đánh giá thực trạng tình hình TTKDTM tại Sacombank – CN ĐBP
• 2.3. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP MỞ RỘNG HÌNH THỨC TTKDTM TẠI NGÂN HÀNG SACOMBANK - CN ĐIỆN BIÊN PHỦ
• 3.1. Sự cần thiết phải mở rộng và các tiêu chí đánh giá sự mở rộng hình thức TTKDTM tại Ngân hàng Sacombank – CN Điện Biên Phủ
• 3.1.1. Sự cần thiết để mở rộng hình thức TTKDTM tại Ngân hàng Sacombank – CN ĐBP
• 3.1.2. Các tiêu chí đánh giá sự mở rộng hình thức TTKDTM tại Sacombank – CN Điện Biên Phủ
• 3.2. Định hướng phát triển hoạt động TTKDTM của Ngân hàng Sacombank – CN ĐBP trong những năm tới
• 3.3. Giải pháp mở rộng hình thức thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam nói chung
• 3.4. Giải pháp mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Sacombank- Chi nhánh Điện Biên Phủ
• 3.4.1. Giải pháp về con người
• 3.4.2. Giải pháp về khoa học công nghệ
• 3.4.3. Giải pháp trong hoạt động Ngân hàng
• 3.5. Kiến nghị nhằm hoàn thiện và mở rộng hệ thống TTKDTM
• 3.5.1. Kiến nghị với chính phủ
• 3.5.2. Kiến nghị với ngân hàng Nhà Nước
• 3.5.3. Kiến nghị với ngân hàng Sacombank
• DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thanh Toán Không Tiền Mặt Tại Sacombank Điện Biên

Thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM), hay còn gọi là thanh toán chuyển khoản, là phương thức thanh toán bằng cách trích một số tiền từ tài khoản của người chi trả chuyển sang tài khoản của người thụ hưởng. Hoặc có thể bù trừ lẫn nhau thông qua vai trò trung gian của các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. TTKDTM là một nghiệp vụ trung gian của ngân hàng. Ngân hàng chỉ thực hiện thanh toán khi có lệnh của chủ tài khoản, bao gồm các tổ chức kinh tế, đơn vị và cá nhân mở tài khoản tại ngân hàng. Trong quan hệ TTKDTM, ngân hàng đóng vai trò tổ chức trung gian cung cấp dịch vụ tài chính cho cả bên mua và bên bán với mức dịch vụ thích hợp. Sự ra đời của hình thức thanh toán không dùng tiền mặt gắn liền với sự ra đời của đồng tiền ghi sổ và sự phát triển của hệ thống ngân hàng.

Theo quyết định 22/NH 21/01/1994, thông tư 08/TT – NH2 do Thống đốc NHNN ban hành, các hình thức TTKDTM được áp dụng trong hệ thống ngân hàng bao gồm: Séc, Ủy nhiệm chi, Ủy nhiệm thu, Thư tín dụng, Thẻ thanh toán và một số phương tiện thanh toán khác. Trong đó mọi vấn đề về TTKDTM như phạm vi, thời gian hiệu lực, quyền hạn và nghĩa vụ các bên tham gia đều được quy định rõ ràng cụ thể.

1.1. Đặc Điểm Nổi Bật Của Thanh Toán Không Tiền Mặt Sacombank

Thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) gắn liền với sự ra đời của đồng tiền ghi sổ và sự phát triển của hệ thống ngân hàng. Điều này tạo điều kiện cho cá nhân và tổ chức mở tài khoản tiền gửi tại ngân hàng và thực hiện thanh toán trong và ngoài hệ thống. Trong TTKDTM, vật trung gian trao đổi không xuất hiện như tiền mặt mà chỉ là tiền kế toán, được ghi chép trên chứng từ. Các bên tham gia phải mở tài khoản tại ngân hàng để giao dịch. Ngân hàng đóng vai trò trung gian, tổ chức và thực hiện thanh toán. Nếu ngân hàng thực hiện tốt vai trò này, TTKDTM sẽ phát triển mạnh, góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế. Giảm bớt sự hiện diện của tiền mặt, tiết kiệm chi phí, tăng tính minh bạch và hạn chế rửa tiền.

1.2. Các Nguyên Tắc Thanh Toán Không Tiền Mặt Sacombank Điện Biên

Nguyên tắc thanh toán không dùng tiền mặt bao gồm quy định đối với khách hàng trả tiền, bên thụ hưởng và ngân hàng. Khách hàng được lựa chọn dịch vụ thanh toán phù hợp, phải có đủ số dư trên tài khoản, và chịu trách nhiệm về việc chi trả. Bên thụ hưởng phải giao hàng đầy đủ và lập giấy đòi tiền đúng thể thức. Ngân hàng có nghĩa vụ kiểm soát chứng từ, đảm bảo thủ tục, dấu chữ ký đúng mẫu, và khả năng thanh toán của khách hàng. Ngân hàng cũng có trách nhiệm thực hiện ủy thác thanh toán, giữ bí mật số dư tài khoản, và thông báo đầy đủ cho chủ tài khoản. Ngân hàng có quyền từ chối chứng từ không hợp lệ và không chịu trách nhiệm về nội dung liên quan đến hai bên khách hàng.

1.3. Các Hình Thức Thanh Toán Không Tiền Mặt Phổ Biến

Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt phổ biến bao gồm Séc, Ủy nhiệm chi, Ủy nhiệm thu, Thư tín dụng, Thẻ thanh toán và một số phương tiện thanh toán khác. Séc là phương tiện thanh toán do người ký phát lập, lệnh cho người thực hiện thanh toán trả không điều kiện một số tiền nhất định cho người thụ hưởng. Ủy nhiệm chi là lệnh của người trả tiền yêu cầu ngân hàng trích tiền từ tài khoản của mình để trả cho người thụ hưởng. Ủy nhiệm thu là giấy ủy quyền của người bán cho ngân hàng thu hộ tiền từ người mua. Thư tín dụng là cam kết của ngân hàng về việc trả tiền cho người bán khi xuất trình đầy đủ chứng từ theo yêu cầu. Thẻ thanh toán là phương tiện thanh toán cho phép người dùng mua hàng hóa, dịch vụ hoặc rút tiền mặt.

II. Thực Trạng Thanh Toán Không Tiền Mặt Tại Sacombank Điện Biên Phủ

Ngân hàng Sacombank – CN Điện Biên Phủ đã triển khai nhiều hình thức thanh toán không dùng tiền mặt. Các hình thức này bao gồm thanh toán bằng Séc, Ủy nhiệm chi, Thẻ ngân hàng, Thư tín dụng L/C và một số hình thức thanh toán khác. Tuy nhiên, việc triển khai còn gặp nhiều khó khăn do thói quen sử dụng tiền mặt của người dân, hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ và các quy định pháp lý còn chưa hoàn thiện. Cần có những giải pháp đồng bộ để thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt tại chi nhánh. Số liệu để nghiên cứu viết bài khóa luận này được trích từ Tài liệu hội nghị tổng kết tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Sacombank – CN Điện Biên Phủ các năm 2012, 2013, và 2014. Tập trung nghiên cứu hoạt đông thanh toán không dùng tiền mặt tại Chi nhánh như: hình thức thanh toán bằng Séc, Ủy nhiệm chi, Thẻ ngân hàng, Thư tín dụng L/C và một số hình thức thanh toán khác.

2.1. Giới Thiệu Tổng Quan Về Sacombank Chi Nhánh Điện Biên Phủ

Sacombank – CN Điện Biên Phủ là một chi nhánh của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín. Chi nhánh có cơ cấu tổ chức bao gồm các phòng ban chức năng như phòng giao dịch, phòng tín dụng, phòng kế toán, phòng hành chính nhân sự. Chức năng và nhiệm vụ của các phòng ban là thực hiện các hoạt động kinh doanh của ngân hàng, bao gồm huy động vốn, cho vay, thanh toán, và các dịch vụ ngân hàng khác. Chi nhánh có đội ngũ cán bộ nhân viên chuyên nghiệp, nhiệt tình, và có kinh nghiệm trong lĩnh vực ngân hàng. Chi nhánh luôn nỗ lực để cung cấp các sản phẩm dịch vụ tốt nhất cho khách hàng.

2.2. Phân Tích Các Hình Thức Thanh Toán Không Tiền Mặt Đang Áp Dụng

Sacombank – CN Điện Biên Phủ áp dụng nhiều hình thức thanh toán không dùng tiền mặt. Các hình thức này bao gồm thanh toán bằng Séc, Ủy nhiệm chi, Thẻ ngân hàng, Thư tín dụng L/C và một số hình thức thanh toán khác. Thanh toán bằng Séc là hình thức thanh toán truyền thống, được sử dụng phổ biến trong các giao dịch thương mại. Ủy nhiệm chi là hình thức thanh toán cho phép khách hàng ủy quyền cho ngân hàng trích tiền từ tài khoản của mình để thanh toán cho người thụ hưởng. Thẻ ngân hàng là phương tiện thanh toán hiện đại, được sử dụng rộng rãi trong các giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ. Thư tín dụng L/C là hình thức thanh toán quốc tế, được sử dụng để đảm bảo thanh toán trong các giao dịch xuất nhập khẩu.

2.3. Đánh Giá Thực Trạng Tình Hình TTKDTM Tại Sacombank Điện Biên

Tình hình thanh toán không dùng tiền mặt tại Sacombank – CN Điện Biên Phủ còn nhiều hạn chế. Tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt còn thấp so với tổng giá trị giao dịch. Nguyên nhân là do thói quen sử dụng tiền mặt của người dân, hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, và các quy định pháp lý còn chưa hoàn thiện. Cần có những giải pháp đồng bộ để thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt tại chi nhánh. Cần tăng cường tuyên truyền, quảng bá về lợi ích của thanh toán không dùng tiền mặt, đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ, và hoàn thiện các quy định pháp lý liên quan.

III. Giải Pháp Mở Rộng Thanh Toán Không Tiền Mặt Sacombank Điện Biên

Để mở rộng hình thức thanh toán không dùng tiền mặt tại Sacombank – CN Điện Biên Phủ, cần có các giải pháp đồng bộ về con người, khoa học công nghệ và hoạt động ngân hàng. Về con người, cần nâng cao trình độ chuyên môn của cán bộ nhân viên, tăng cường đào tạo về các sản phẩm dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt. Về khoa học công nghệ, cần đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ, phát triển các ứng dụng thanh toán di động, và tăng cường bảo mật thông tin. Về hoạt động ngân hàng, cần đa dạng hóa các sản phẩm dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, tăng cường liên kết với các đối tác, và triển khai các chương trình khuyến mãi hấp dẫn.

3.1. Sự Cần Thiết Mở Rộng TTKDTM Tại Sacombank Điện Biên Phủ

Việc mở rộng hình thức thanh toán không dùng tiền mặt tại Sacombank – CN Điện Biên Phủ là rất cần thiết. Điều này giúp giảm chi phí in ấn, vận chuyển, bảo quản tiền mặt, hạn chế rủi ro mất mát, và tăng tính minh bạch trong các giao dịch. Mở rộng TTKDTM cũng góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng, và đáp ứng nhu cầu thanh toán ngày càng cao của khách hàng. Việc mở rộng TTKDTM là xu hướng tất yếu trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

3.2. Định Hướng Phát Triển TTKDTM Của Sacombank Điện Biên

Định hướng phát triển hoạt động TTKDTM của Sacombank – CN Điện Biên Phủ trong những năm tới là tập trung vào việc phát triển các sản phẩm dịch vụ thanh toán hiện đại, tiện lợi, và an toàn. Ngân hàng sẽ đẩy mạnh phát triển các ứng dụng thanh toán di động, thanh toán QR Code, thanh toán không tiếp xúc, và các hình thức thanh toán trực tuyến khác. Ngân hàng cũng sẽ tăng cường liên kết với các đối tác, như các nhà bán lẻ, các công ty dịch vụ, và các tổ chức tài chính khác, để mở rộng mạng lưới chấp nhận thanh toán không dùng tiền mặt.

3.3. Giải Pháp Về Con Người Để Mở Rộng TTKDTM

Giải pháp về con người là yếu tố quan trọng để mở rộng TTKDTM. Cần nâng cao trình độ chuyên môn của cán bộ nhân viên, tăng cường đào tạo về các sản phẩm dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt. Cần xây dựng đội ngũ cán bộ nhân viên năng động, sáng tạo, và có khả năng tư vấn, hỗ trợ khách hàng sử dụng các sản phẩm dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt. Cần có chính sách đãi ngộ hợp lý để thu hút và giữ chân nhân tài.

IV. Ứng Dụng Khoa Học Công Nghệ Để Phát Triển TTKDTM Sacombank

Ứng dụng khoa học công nghệ là yếu tố then chốt để phát triển TTKDTM. Cần đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ, phát triển các ứng dụng thanh toán di động, và tăng cường bảo mật thông tin. Cần ứng dụng các công nghệ mới như Blockchain, AI, và Big Data để nâng cao hiệu quả hoạt động thanh toán. Cần xây dựng hệ thống thanh toán an toàn, bảo mật, và có khả năng đáp ứng nhu cầu thanh toán ngày càng cao của khách hàng.

4.1. Phát Triển Ứng Dụng Thanh Toán Di Động Sacombank Pay

Phát triển ứng dụng thanh toán di động Sacombank Pay là một trong những giải pháp quan trọng để mở rộng TTKDTM. Ứng dụng Sacombank Pay cho phép khách hàng thực hiện các giao dịch thanh toán một cách nhanh chóng, tiện lợi, và an toàn. Ứng dụng Sacombank Pay cần được tích hợp nhiều tính năng, như thanh toán QR Code, thanh toán không tiếp xúc, thanh toán hóa đơn, và chuyển tiền. Ứng dụng Sacombank Pay cần được quảng bá rộng rãi để thu hút người dùng.

4.2. Tăng Cường Bảo Mật Thông Tin Thanh Toán Cho Khách Hàng

Tăng cường bảo mật thông tin thanh toán là yếu tố quan trọng để tạo niềm tin cho khách hàng khi sử dụng các sản phẩm dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt. Cần áp dụng các biện pháp bảo mật tiên tiến, như mã hóa dữ liệu, xác thực hai lớp, và giám sát giao dịch. Cần thường xuyên kiểm tra, đánh giá hệ thống bảo mật để phát hiện và khắc phục các lỗ hổng. Cần nâng cao ý thức bảo mật cho cán bộ nhân viên và khách hàng.

4.3. Ứng Dụng Công Nghệ Blockchain Trong Thanh Toán

Ứng dụng công nghệ Blockchain trong thanh toán có thể mang lại nhiều lợi ích, như tăng tính minh bạch, giảm chi phí, và tăng tốc độ giao dịch. Công nghệ Blockchain cho phép tạo ra một hệ thống thanh toán phi tập trung, an toàn, và không thể sửa đổi. Sacombank có thể nghiên cứu, thử nghiệm ứng dụng công nghệ Blockchain trong một số lĩnh vực thanh toán nhất định, như thanh toán quốc tế, thanh toán chuỗi cung ứng, và thanh toán cho các giao dịch thương mại điện tử.

V. Kiến Nghị Hoàn Thiện Hệ Thống Thanh Toán Không Tiền Mặt

Để hoàn thiện và mở rộng hệ thống TTKDTM, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa chính phủ, ngân hàng nhà nước và ngân hàng Sacombank. Chính phủ cần tạo môi trường pháp lý thuận lợi, khuyến khích các doanh nghiệp và người dân sử dụng các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt. Ngân hàng nhà nước cần hoàn thiện các quy định về thanh toán, tăng cường giám sát hoạt động thanh toán, và hỗ trợ các ngân hàng trong việc phát triển các sản phẩm dịch vụ thanh toán mới. Ngân hàng Sacombank cần chủ động đầu tư vào công nghệ, phát triển các sản phẩm dịch vụ thanh toán đa dạng, và tăng cường quảng bá, khuyến mãi để thu hút khách hàng.

5.1. Kiến Nghị Với Chính Phủ Về Chính Sách Hỗ Trợ TTKDTM

Chính phủ cần có chính sách hỗ trợ TTKDTM, như giảm thuế cho các giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt, hỗ trợ chi phí đầu tư hạ tầng công nghệ cho các ngân hàng, và tăng cường tuyên truyền, giáo dục về lợi ích của TTKDTM. Chính phủ cũng cần có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp và người dân sử dụng các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt, như giảm phí dịch vụ, tặng quà, và tích điểm thưởng.

5.2. Kiến Nghị Với Ngân Hàng Nhà Nước Về Quy Định Thanh Toán

Ngân hàng nhà nước cần hoàn thiện các quy định về thanh toán, như quy định về phí dịch vụ thanh toán, quy định về bảo mật thông tin thanh toán, và quy định về giải quyết tranh chấp trong thanh toán. Ngân hàng nhà nước cũng cần tăng cường giám sát hoạt động thanh toán, đảm bảo an toàn, hiệu quả, và minh bạch. Ngân hàng nhà nước cần hỗ trợ các ngân hàng trong việc phát triển các sản phẩm dịch vụ thanh toán mới, như thanh toán di động, thanh toán QR Code, và thanh toán không tiếp xúc.

5.3. Kiến Nghị Với Ngân Hàng Sacombank Về Phát Triển Dịch Vụ

Ngân hàng Sacombank cần chủ động đầu tư vào công nghệ, phát triển các sản phẩm dịch vụ thanh toán đa dạng, và tăng cường quảng bá, khuyến mãi để thu hút khách hàng. Ngân hàng Sacombank cần xây dựng đội ngũ cán bộ nhân viên chuyên nghiệp, nhiệt tình, và có khả năng tư vấn, hỗ trợ khách hàng sử dụng các sản phẩm dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt. Ngân hàng Sacombank cần tăng cường liên kết với các đối tác, như các nhà bán lẻ, các công ty dịch vụ, và các tổ chức tài chính khác, để mở rộng mạng lưới chấp nhận thanh toán không dùng tiền mặt.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình đổi mới, phát triển và hội nhập kinh tế của Việt Nam, nhu cầu lưu thông tiền tệ phục vụ đời sống dân sinh và hoạt động sản xuất kinh doanh gia tăng nhanh chóng. Tuy nhiên, phương thức thanh toán bằng tiền mặt truyền thống bộc lộ nhiều điểm hạn chế, bao gồm chi phí in ấn, bảo quản, vận chuyển tốn kém, nguy cơ thất thoát, cùng các hệ lụy liên quan đến buôn lấn, trốn thuế và rửa tiền. Trước yêu cầu hạn chế tiêu cực của nền kinh tế tiền mặt, việc phát triển các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) qua hệ thống ngân hàng trở thành một xu thế tất yếu khách quan.

Đề tài khóa luận "Giải pháp mở rộng hình thức thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín – Chi nhánh Điện Biên Phủ TPHCM" do sinh viên Nguyễn Thị Hiền thực hiện (ngành Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Công nghệ TP. HCM) nhằm giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu sau:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về hình thức thanh toán không dùng tiền mặt trong hệ thống ngân hàng thương mại.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại Sacombank – Chi nhánh Điện Biên Phủ trong giai đoạn 2012 – 2014.
3. Nhận diện các nguyên nhân, thuận lợi và khó khăn tác động đến quy mô mở rộng hoạt động này tại đơn vị.
4. Đề xuất các nhóm giải pháp và kiến nghị thực tiễn nhằm mở rộng và nâng cao hiệu quả hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại chi nhánh.

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt, tập trung vào các công cụ cụ thể gồm Séc, Ủy nhiệm chi (UNC), Thẻ ngân hàng, Thư tín dụng (L/C) và các phương tiện liên quan khác. Dữ liệu nghiên cứu được trích xuất từ các Báo cáo tài chính và Tài liệu hội nghị tổng kết hoạt động kinh doanh định kỳ của đơn vị.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Không gian: Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) – Chi nhánh Điện Biên Phủ (số 549 Điện Biên Phủ, Phường 3, Quận 3, TP.HCM) và 04 Phòng Giao dịch trực thuộc (PGD Nguyễn Tri Phương, PGD Quận 10, PGD Bắc Hải, PGD Sư Vạn Hạnh).
  • Thời gian: Giai đoạn 3 năm từ năm 2012 đến năm 2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên nền tảng lý thuyết về trung gian thanh toán và sự vận hành của đồng tiền ghi sổ (tiền kế toán). Trong quan hệ TTKDTM, ngân hàng đóng vai trò trung gian cung cấp dịch vụ tài chính, trích chuyển tiền từ tài khoản của bên chi trả sang tài khoản bên thụ hưởng hoặc thực hiện bù trừ thông qua lệnh của chủ tài khoản.

Tác giả hệ thống hóa hệ thống văn bản pháp lý và chuẩn mực chuyên môn làm cơ sở phân tích:

• Văn bản quy phạm pháp luật trong nước: Nghị định số 91/CP ngày 25/11/1993 của Chính phủ về tổ chức thanh toán không dùng tiền mặt; Quyết định 22/NH ngày 21/01/1994 và Thông tư 08/TT-NH2 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước; Quyết định số 144/QĐ-NH1 ngày 30/6/1994 của Thống đốc NHNN; Thông tư số 09/2015/TT-BTC ngày 29/01/2015 của Bộ Tài chính hướng dẫn giao dịch tài chính của doanh nghiệp.
• Tập quán và chuẩn mực quốc tế: Quy tắc thực hành thống nhất tín dụng chứng từ (UCP 600, hiệu lực từ 01/07/2007), Tập quán ngân hàng tiêu chuẩn quốc tế kiểm tra chứng từ theo thư tín dụng (ISBP 681-2007 ICC), Incoterms 2000 và Luật hối phiếu.

Khóa luận xác lập nguyên tắc trách nhiệm của 3 chủ thể:

1. Bên trả tiền: Đảm bảo đủ số dư khả dụng trên tài khoản thanh toán tại thời điểm trích nợ, lập chứng từ theo đúng mẫu quy định, khớp đúng chữ ký và con dấu đăng ký.
2. Bên thụ hưởng: Thực hiện đúng cam kết hợp đồng (đặc biệt trong Ủy nhiệm thu), lập và nộp chứng từ đòi tiền hợp lệ, đúng hạn.
3. Ngân hàng cung ứng dịch vụ: Kiểm soát tính hợp pháp, hợp lệ của chứng từ, hạch toán đúng tài khoản, bảo mật số dư và thông báo kịp thời biến động tài khoản (giấy báo Nợ/báo Có).

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp bên trong (báo cáo tài chính, báo cáo tổng hợp kết quả kinh doanh giai đoạn 2012 – 2014 của chi nhánh) và dữ liệu bên ngoài (giáo trình, sách báo, tạp chí chuyên ngành). Thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua phương pháp quan sát trực tiếp quy trình giao dịch trong gần 3 tháng thực tập và phỏng vấn trực tiếp cán bộ giao dịch viên, nhân viên phòng thanh toán cùng khách hàng giao dịch tại quầy.
• Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê mô tả, tổng hợp, so sánh số tuyệt đối và số tương đối, phân tích biến động cơ cấu qua các năm.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về hình thức thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng

Chương này phân tích bản chất, đặc điểm và quy trình kỹ thuật nghiệp vụ của 5 phương thức TTKDTM chủ đạo trong hệ thống ngân hàng:

• Séc (Cheque): Lệnh trả tiền vô điều kiện do người ký phát lập trên mẫu in sẵn, có hiệu lực tối đa 30 ngày. Phân loại gồm Séc chuyển khoản, Séc bảo chi (ngân hàng phong tỏa tiền ký quỹ trước), Séc rút tiền mặt và Séc du lịch. Tác giả mô tả chi tiết quy trình xử lý luân chuyển chứng từ giữa người ký phát, người thụ hưởng, ngân hàng thanh toán và ngân hàng thu hộ thông qua thanh toán bù trừ hoặc qua NHNN.
• Ủy nhiệm chi (UNC): Lệnh trích tiền do bên trả tiền lập để chuyển cho bên thụ hưởng trong cùng hoặc khác hệ thống ngân hàng. Tác giả làm rõ quy trình kiểm soát chứng từ giấy và chứng từ điện tử, quy định thời gian xử lý hạch toán chậm nhất 01 ngày làm việc, cũng như quy trình tra soát và hoàn trả khi có sai sót thông tin.
• Ủy nhiệm thu (UNT): Lệnh đòi tiền do bên bán lập kèm chứng từ chứng minh việc giao hàng/dịch vụ theo thỏa thuận bằng văn bản giữa hai bên.
• Thư tín dụng (L/C): Cam kết thanh toán có điều kiện của ngân hàng phát hành phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu, đòi hỏi bộ chứng từ xuất trình phù hợp tuyệt đối với điều kiện L/C theo chuẩn mực UCP 600.
• Thẻ ngân hàng: Phân loại theo nguồn tài chính (Thẻ trả trước - Prepaid, Thẻ thanh toán/ghi nợ - Debit, Thẻ tín dụng - Credit) và phạm vi sử dụng (Thẻ nội địa, Thẻ quốc tế: Visa, MasterCard, JCB, UnionPay).

Chương 2: Phân tích thực trạng và đánh giá hình thức TTKDTM tại Ngân hàng Sacombank – CN Điện Biên Phủ TPHCM

Chương 2 tập trung phân tích cơ cấu tổ chức và thực trạng thanh toán tại đơn vị thực tập:

• Tổng quan đơn vị: Sacombank thành lập ngày 21/12/1991 (sáp nhập từ Ngân hàng Phát triển Kinh tế Gò Vấp và 3 HTX tín dụng Tân Bình, Thành Công, Lữ Gia), quy mô vốn điều lệ đạt 12.425 tỷ đồng, 428 điểm giao dịch. Chi nhánh Điện Biên Phủ thành lập ngày 25/09/2007 (tiền thân là Chi nhánh Quận 10), quản lý 04 PGD trực thuộc với tổng quy mô nhân sự năm 2014 là 125 người (trong đó trình độ Cao đẳng – Đại học chiếm trên 85%).

Cơ cấu phòng ban	Chức vụ chính	Số lượng nhân sự
Ban Giám đốc	Giám đốc (1), Phó Giám đốc (2)	03
Phòng Kinh doanh	Trưởng phòng, Phó phòng, Chuyên viên tư vấn, CV TTQT, CV Khách hàng	16
Phòng Kế toán và Quỹ	Trưởng/Phó phòng, Trưởng bộ phận, GDV (10), GDV quỹ (4), Kế toán (3), Hành chính, Bảo vệ, Tạp vụ	25
Phòng Kiểm soát rủi ro	Trưởng/Phó phòng, CV Quản lý tín dụng, Quản lý nợ, KSRR, NV hỗ trợ	09
04 Phòng Giao dịch trực thuộc	Trưởng/Phó PGD (8), CV Tư vấn (4), GDV (30), CV Khách hàng (15), Bảo vệ (8)	72
Tổng cộng		125

• Quy mô và tỷ trọng phương thức thanh toán (2012 – 2014):

Chỉ tiêu	Năm 2012	Năm 2013	Năm 2014
Doanh số thanh toán tiền mặt (tỷ đồng)	20.476 (31,46%)	~17.174 (22,00%)	~24.661 (20,00%)
Doanh số TTKDTM (tỷ đồng)	44.618 (68,54%)	60.889 (78,00%)	98.078 (80,00%)
Tổng giá trị thanh toán (tỷ đồng)	65.094 (100%)	78.063 (100%)	123.305 (100%)
Tổng số bút toán giao dịch (bút toán)	223.157	412.086	539.186
Tổng số món giao dịch TTKDTM (món)	Không nêu chi tiết	347.485	480.377

• Thực trạng từng công cụ thanh toán:
  • Ủy nhiệm chi: Là phương thức chiếm tỷ trọng áp đảo từ 80% - 92% trong các hình thức TTKDTM. Số lượng món UNC tăng trưởng mạnh từ 115.751 món (năm 2012) lên 289.106 món (năm 2013) và đạt 399.914 món (năm 2014, tăng 38,32% so với 2013 và tăng 245% so với 2012). Thời gian cắt lệnh chuyển tiền liên ngân hàng tại chi nhánh cố định vào 9h30 và 15h30 hàng ngày, xử lý qua phân hệ chuyển tiền Flexcube.
  • Séc: Doanh số năm 2014 đạt 6.486 món (tăng 90,4% so với năm 2013 và tăng 5.161 món so với năm 2012). Tuy nhiên, phương thức Séc lĩnh tiền mặt vẫn chiếm ưu thế: 75% (năm 2012), 62% (năm 2013) và 61% (năm 2014); Séc chuyển khoản chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn 39% trong năm 2014. Các loại séc bảo chi, séc cá nhân còn ít phổ biến do rào cản phạm vi thanh toán bù trừ ngoài hệ thống.
  • Thẻ ngân hàng và hạ tầng POS/ATM: Mạng lưới POS toàn chi nhánh đạt 1.921 máy vào năm 2014 (tăng 14% so với 2013). Số lượng thẻ phát hành lũy kế tăng đều: Thẻ ghi nợ đạt 1.576 thẻ (tăng 14,71% so với 2013), Thẻ trả trước đạt 137 thẻ (tăng 12,30%), Thẻ tín dụng đạt 154 thẻ (tăng 18,65%). Chi nhánh kết nối chấp nhận thẻ quốc tế Visa, MasterCard, JCB, UnionPay và thẻ nội địa của trên 350.000 chủ thẻ Sacombank.
  • Thư tín dụng (L/C): Doanh số thanh toán nhập khẩu đạt 90 triệu USD (năm 2012), 95 triệu USD (năm 2013) và tăng mạnh lên 167 triệu USD (năm 2014, tăng 75,79%). Doanh số L/C năm 2014 cao gấp 6,3 lần phương thức thanh toán nhờ thu, tập trung chủ yếu vào các doanh nghiệp nhập khẩu ngành dược phẩm, thuốc sát trùng, sản xuất nhựa và phụ liệu in.

Chương 3: Giải pháp mở rộng hình thức TTKDTM tại Ngân hàng Sacombank - CN Điện Biên Phủ

Trên cơ sở phân tích thực trạng, tác giả trình bày hệ thống định hướng và giải pháp cụ thể:

• Giải pháp về con người: Chú trọng đào tạo nghiệp vụ chuyên sâu cho giao dịch viên và chuyên viên tư vấn; nâng cao tinh thần trách nhiệm, kỹ năng giao tiếp và thái độ chăm sóc khách hàng tại quầy; triển khai đào tạo trực tuyến qua hệ thống ngân hàng ảo.
• Giải pháp về khoa học công nghệ: Nâng cấp hệ thống kỹ thuật vi tính, tối ưu hóa phân hệ chuyển tiền Flexcube; tiếp tục đầu tư mở rộng mạng lưới máy POS và ATM tại các trung tâm thương mại, cửa hàng tiện ích, trường học; khắc phục lỗi kết nối kỹ thuật liên ngân hàng trên máy POS.
• Giải pháp trong hoạt động ngân hàng: Đẩy mạnh công tác tiếp thị, mở rộng dịch vụ trả lương qua tài khoản cho doanh nghiệp và trường học trên địa bàn Quận 3, Quận 10; đa dạng hóa chương trình khuyến mãi (miễn phí thường niên năm đầu, giảm giá thanh toán liên kết); kết hợp chặt chẽ giữa các phòng ban trong việc thẩm định và phát hành thẻ tín dụng.
• Kiến nghị thực tiễn:
  • Với Chính phủ: Hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường chế tài xử phạt giao dịch tiền mặt vượt hạn mức, triển khai nghiêm túc Thông tư 09/2015/TT-BTC.
  • Với Ngân hàng Nhà nước: Nâng cấp hệ thống thanh toán bù trừ điện tử liên ngân hàng, chuẩn hóa hạ tầng kỹ thuật thanh toán thẻ quốc gia.
  • Với Hội sở Sacombank: Cấp thêm hạn mức ngân sách Marketing cho các chi nhánh cơ sở; hỗ trợ phí giao dịch và đầu tư nâng cấp trang thiết bị công nghệ đầu cuối.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả định lượng chính tại Chi nhánh Điện Biên Phủ giai đoạn 2012 – 2014

Phương tiện thanh toán	Số liệu năm 2012	Số liệu năm 2013	Số liệu năm 2014	Mức tăng trưởng 2014/2013
Tổng doanh số TTKDTM	44.618 tỷ đồng (68,54%)	60.889 tỷ đồng (78,00%)	98.078 tỷ đồng (80,00%)	Tăng 36.867 tỷ đồng (+61,06%)
Tổng số bút toán thanh toán	223.157 bút toán	412.086 bút toán	539.186 bút toán	Tăng 127.100 bút toán (+30,80%)
Số món giao dịch TTKDTM	Không nêu chi tiết	347.485 món	480.377 món	Tăng 132.892 món (+38,24%)
Doanh số giao dịch UNC	115.751 món	289.106 món	399.914 món	Tăng 110.808 món (+38,32%)
Doanh số giao dịch Séc	1.325 món	3.406 món	6.486 món	Tăng 3.080 món (+90,43%)
Số lượng máy POS lắp đặt	Không nêu chi tiết	1.685 máy (tính lùi)	1.921 máy	Tăng 14,00%
Số lượng Thẻ ghi nợ phát hành	1.224 thẻ	1.374 thẻ	1.576 thẻ	Tăng 202 thẻ (+14,71%)
Số lượng Thẻ tín dụng phát hành	Không nêu chi tiết	130 thẻ (tính lùi)	154 thẻ	Tăng 18,65%
Doanh số thanh toán L/C	90 triệu USD	95 triệu USD	167 triệu USD	Tăng 72 triệu USD (+75,79%)

Đóng góp thực tiễn của đề tài

1. Phản ánh chi tiết bức tranh chuyển dịch từ thanh toán tiền mặt sang TTKDTM tại một chi nhánh ngân hàng thương mại cổ phần đô thị với tỷ trọng TTKDTM tăng từ 68,54% lên 80% sau 3 năm.
2. Hệ thống hóa đầy đủ quy trình thao tác nghiệp vụ tại quầy đối với Séc thông thường, Séc bảo chi, Ủy nhiệm chi trên hệ thống phần mềm kế toán ngân hàng Flexcube.
3. Đề xuất các giải pháp bám sát đặc thù địa bàn quận nội thành TP.HCM (Quận 3, Quận 10), tập trung vào phân khúc doanh nghiệp nhập khẩu y tế - nhựa và cán bộ công nhân viên, trường học.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi số liệu thực nghiệm chỉ giới hạn trong giai đoạn 2012 – 2014 tại một chi nhánh đơn lẻ (Sacombank Điện Biên Phủ), chưa mở rộng so sánh tương quan với các chi nhánh khác cùng hệ thống hoặc các ngân hàng thương mại đối thủ trên cùng địa bàn. Các phân tích về khu vực thanh toán cá nhân và tư nhân mới dừng ở mức nhận định định tính, chưa thực hiện khảo sát bảng hỏi định lượng chuyên sâu với mẫu lớn khách hàng.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Khảo sát hành vi tiêu dùng và rào cản tâm lý của khách hàng cá nhân đối với các phương thức thanh toán điện tử mới (Internet Banking, Mobile Banking); đánh giá tác động thực tế của Thông tư 09/2015/TT-BTC đến tỷ trọng thanh toán chuyển khoản doanh nghiệp trong các giai đoạn tiếp theo.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kế toán doanh nghiệp làm tài liệu tham khảo cho các chuyên đề khóa luận tốt nghiệp về nghiệp vụ thanh toán nội địa và thanh toán quốc tế tại ngân hàng thương mại.
• Nội dung giá trị nhất: Hệ thống sơ đồ quy trình nghiệp vụ thanh toán Séc, UNC tại quầy giao dịch (Chương 1 và Chương 2); phương pháp xử lý số liệu thống kê về cơ cấu phương tiện thanh toán và kỹ năng phân tích báo cáo thanh toán tại chi nhánh ngân hàng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu nhân sự và mạng lưới trực thuộc của Sacombank – Chi nhánh Điện Biên Phủ năm 2014 được tổ chức như thế nào?
Chi nhánh có trụ sở tại 549 Điện Biên Phủ, Phường 3, Quận 3, TP.HCM và quản lý 04 Phòng giao dịch trực thuộc gồm: PGD Nguyễn Tri Phương, PGD Quận 10, PGD Bắc Hải, PGD Sư Vạn Hạnh. Tổng nhân sự là 125 người (trên 85% có trình độ Cao đẳng – Đại học), trong đó Ban Giám đốc có 3 người, Phòng Kinh doanh 16 người, Phòng Kế toán và Quỹ 25 người, Phòng Kiểm soát rủi ro 9 người và 4 PGD trực thuộc có 72 người.

2. Tỷ trọng giữa Séc chuyển khoản và Séc rút tiền mặt tại chi nhánh biến động ra sao trong giai đoạn 2012 – 2014?
Nhu cầu sử dụng Séc rút tiền mặt luôn chiếm ưu thế vượt trội: chiếm 75% năm 2012, 62% năm 2013 và 61% năm 2014. Tỷ trọng Séc chuyển khoản có xu hướng tăng dần từ 25% (2012) lên 38% (2013) và đạt 39% (2014), tuy nhiên vẫn chưa đạt mức kỳ vọng của chi nhánh đối với mục tiêu giảm lượng tiền mặt lưu thông.

3. Khung giờ cắt lệnh chuyển tiền liên ngân hàng tại Sacombank – CN Điện Biên Phủ được quy định như thế nào?
Đối với các giao dịch chuyển tiền khác hệ thống ngân hàng (dù cùng hay khác địa bàn), chi nhánh thực hiện hai mốc cắt lệnh cố định trong ngày vào lúc 9h30 và 15h30. Thông thường lệnh chuyển tiền hoàn tất trong ngày, chậm nhất là sang ngày làm việc tiếp theo. Các giao dịch trong cùng hệ thống Sacombank được hạch toán duyệt ngay lập tức.

4. Mảng thanh toán quốc tế qua Thư tín dụng (L/C) tại chi nhánh đạt kết quả thế nào và tập trung vào nhóm khách hàng nào?
Doanh số L/C năm 2014 đạt 167 triệu USD, tăng 75,79% so với năm 2013 (95 triệu USD) và cao gấp 6,3 lần phương thức thanh toán nhờ thu. Doanh số này tăng mạnh nhờ vào các hợp đồng nhập khẩu hàng hóa giá trị lớn của các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực y tế (công ty dược, công ty thuốc sát trùng), ngành sản xuất nhựa và phụ liệu ngành in.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Hiền đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và nghiệp vụ thanh toán không dùng tiền mặt trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Thông qua chuỗi dữ liệu thực tế giai đoạn 2012 – 2014 tại Sacombank – Chi nhánh Điện Biên Phủ, tác giả chứng minh sự tăng trưởng vượt bậc của doanh số TTKDTM (đạt 98.078 tỷ đồng, chiếm 80% tổng giá trị thanh toán năm 2014) với vai trò dẫn đầu của hình thức Ủy nhiệm chi và sự bứt phá của L/C nhập khẩu. Các giải pháp đề xuất về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tối ưu hóa công nghệ Flexcube, mở rộng mạng lưới POS/ATM và hoàn thiện khung pháp lý mang tính thực tiễn cao, đóng góp thiết thực cho hoạt động vận hành của chi nhánh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HÌNH THỨC THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG 1.1 Khái niệm về hình thức thanh toán không dùng tiền mặt Thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) hay còn gọi là thanh toán chuyển khoản là phương thức trả thực hiện bằng cách trính một số tiền từ tài khoản người chi trả chuyển sang tài khoản người thụ hưởng hoặc bằng cách bù trừ lẫn nhau thông qua vai trò trung gian của các cung ứng dịch vụ thanh toán. TTKDTM là một nghiệp vụ trung gian của Ngân hàng, ngân hàng chỉ thực hiện thanh toán khi có lệnh của chủ tài khoản, bao gồm các tổ chức kinh tế, đơn vị và cá nhân mở tài khoản tại Ngân hàng. Trong quan hệ TTKDTM, ngân hàng đóng vai trò tổ chức trung gian cung cấp dịch vụ tài chính cho cả bên mua và bên bán với mức dịch vụ thích hợp.2 Đặc điểm của hình thức thanh toán không dùng tiền mặt Sự ra đời của hình thức thanh toán không dùng tiền mặt gắn liền với sự ra đời của đồng tiền ghi sổ và sự phát triển của hệ thống ngân hàng. Sự ra đời lớn mạnh này đã tạo điều kiện cho cá nhân và các tổ chức kinh tế mở tài khoản tiền gửi tại Ngân hàng và thực hiện việc thanh toán trong và ngoài hệ thống.

Trong thanh toán không dùng tiền mặt, vật trung gian trao đổi không xuất hiện như trong hình thức thanh toán dùng tiền mặt theo kiểu H-T-H mà chỉ xuất hiện dưới dạng tiền kế toán hay tiền ghi sổ và được ghi chép trên các chứng từ sổ sách kê toán buộc các bên tham gia phải mở tài khoản tại Ngân hàng để giao dịch. Vai trò của Ngân hàng trong hình thức này là người tổ chức vừa là người thực hiện các khoản thanh toán, trở thành trung tâm thanh toán đối với khách hàng của mình. Nếu như Ngân hàng thực hiện tốt được vai trò của mình thì hình thức TTKDTM sẽ phát triển mạnh góp phần phát triển cho nền kinh tế hiện nay. Giảm bớt sự hiện diện của tiền mặt, tiết kiệm được một lượng chi phí đáng kể, mặt khác khi giao dịch qua Ngân hàng thì Nhà nước có thể kiểm soát được nguồn tiền, tăng tính minh bạch của các giao dịch và hạn chế được tình trạng “rửa tiền”.3 Các nguyên tắc trong hình thức thanh toán không dùng tiền mặt 1.1 Quy định đối với Khách hàng bên trả tiền Người sử dụng dịch vụ thanh toán được lựa chọn và sử dụng các dịch vụ thanh toán do Ngân hàng cung cấp phù hợp với quy định của pháp luật.

Theo quy định, chủ tài 3 c khoản phải có đủ số dư trên tài khoản thanh toán tại thời điểm mà giao dịch thanh toán phải thực hiện Khách hàng phải được sự hướng dẫn nghiệp vụ của Giao dịch viên về các công cụ thanh toán, yêu cầu về tính chính xác – kịp thời – nhanh chóng, ít bị phiền hà, ít tốn phí nhất. Chủ tài khoản phải tự chịu trách nhiệm hoàn toàn về việc chi trả khoản tiền của mình, thực hiện đầy đủ, đúng các quy định về mở và sử dụng tài khoản, giấy tờ thanh toán theo mẫu do ngân hàng quy định. Các chứng từ nộp vào ngân hàng đều phải nộp theo mẫu in sẳn do ngân hàng in ấn nhượng bán. Khi lập chứng từ phải ghi chép đầy đủ các yếu tố, chữ ký, con dấu đã đăng ký tại ngân hàng Khi thanh toán qua Tổ chức dịch vụ cung ứng thanh toán, khách hàng phải tuân thủ đúng quy định và hướng dẫn của Tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán về việc lập chứng từ thanh toán, phương thức nộp, lĩnh tiền ở tổ chức dịch vụ thanh toán 1.2 Quy định đối với bên thụ hưởng Quy định này thường áp dụng đối với UNT: Bên thụ hưởng phải giao hàng đầy đủ theo đúng quy định của hợp đồng đã ký kết, lập giấy đòi tiền theo đúng thể thức đã thỏa thuận ghi trên hợp đồng, kiểm soát chặt chẽ chứng từ và nộp chứng từ vào ngân hàng phục vụ mình đúng thời gian quy định.

Nếu vi phạm điều khoản ghi trong hợp đồng về chứng từ đều không có giá trị thanh toán.3 Quy định về phía ngân hàng Tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phải có nghĩa vụ kiểm soát chứng từ thanh toán của khách hàng trước khi hoạch toán và thanh toán trước đảm bảo lập đúng thủ tục quy định, dấu chữ ký đúng mẫu đã đăng ký với ngân hàng và chữ ký trên chứng từ thanh toán phải đúng với mẫu đăng ký tại ngân hàng (đối với chữ ký tay) hoặc đúng với chữ ký điện tử do Ngân hàng cấp (nếu chữ ký điện tử); khả năng thanh toán của khách hàng còn đủ để chi trẻ số tiền trên chứng từ. Ngân hàng có trách nhiệm thực hiện ủy thác thanh toán của chủ tài khoản đảm bảo chính xác an toàn và thuận tiện đối chứng từ hợp lệ, được đảm bảo khả năng thanh toán. Sử dụng tài khoản kế toán thích hợp để hoạch toán các giao dịch thanh toán và giữ bí mật về số dư tài khoản tiền gửi của khách hang theo đúng quy định của pháp luật, thông báo đầy đủ kịp thời số dư tài khoản cho chủ tài khoản, gửi giấy báo nợ, giấy báo có hàng tháng, hoặc theo yêu cầu hợp lệ của chủ tài khoản. Ngân hàng có quyền từ chối đối với 4 c những chứng từ không hợp lệ, không đảm bảo khả năng thanh toán, đồng thời không chịu trách nhiệm về nội dung liên quan đến hai bên khách hàng.

Trên đây là những quy định cụ thể về quyền và trách nhiệm của các chủ thể tham gia hình thức TTKDTM. Tùy từng hình thức thanh toán mà trách nhiệm của các bên sẽ có từng quy định cụ thể khác nhau.4 Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt Theo quyết định 22/NH 21/01/1994, thông tư 08/TT – NH2 do Thống đốc NHNN ban hành, các hình thức TTKDTM được áp dụng trong hệ thống ngân hàng bao gồm: Séc, Ủy nhiệm chi, Ủy nhiệm thu, Thư tín dụng, Thẻ thanh toán và một số phương tiện thanh toán khác. Trong đó mọi vấn đề về TTKDTM như phạm vi, thời gian hiệu lực, quyền hạn và nghĩa vụ các bên tham gia đều được quy định rõ ràng cụ thể. Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt được sử dụng phổ biến hầu hết các NHTM hiện nay: 1.1 Hình thức thanh toán bằng Séc Séc (Check, Cheque) là phương tiện thanh toán do người ký phát lập, dưới hình thức chứng từ in sẵn, lệnh cho người thực hiện thanh toán trả không điều kiện một số tiền nhất định cho người thụ hưởng.

Thời gian hiệu lực tối đa là 30 ngày kể từ ngày phát hành Séc 1.1 Các chủ thể tham gia thanh toán Séc bao gồm: - Người ký phát (người phát hành): là người lập và ký tên trên tờ Séc để ra lệnh cho người thực hiện thanh toán thay mặt mình trả số tiền ghi trên Séc. - Người được trả tiền: là người mà người ký phát chỉ định có quyền hoặc chuyển nhượng quyền hưởng đối với số tiền ghi trên tờ Séc. - Người thụ hưởng: là người cầm tờ Séc mà tờ Séc đó có ghi tên người được trả tiền là chính mình, hoặc không ghi tên người được trả tiền hoặc ghi cụm từ:”Trả cho người cầm Séc”; hoặc đã chuyển nhượng bằng ký hậu cho mình thông qua dãy chữ ký chuyển nhượng liên tục. - Người thực hiện thanh toán: là đơn vị giữ tài khoản tiền gửi thanh toán của chủ tài khoản, được phép làm dịch vụ hoặc nhiệm vụ thanh toán theo quy định tại Điều 2 Nghị định số 91/CP ngày 25/11/1993 của Chính phủ về tổ chức thanh toán không dùng tiền mặt và Điều 1 Quyết định số 144/QĐ-NH1 ngày 30/6/1994 của Thống 5 c đốc NHNN về điều kiện thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt đối với các quỹ tín dụng nhân dân.

- Đơn vị thu hộ: là đơn vị cùng hoặc khác hệ thống với đơn vị thanh toán, được phép làm dịch vụ hoặc nhiệm vụ thanh toán, nhận các tờ séc do người thụ hưởng nộp vào để thu hộ tiền. - Thời hạn xuất trình: là khoảng thời gian tính từ ngày phát hành đến hết ngày mà tờ Séc được xuất trình để thanh toán.2 Phân loại Séc: - Séc chuyển khoản: là loại Séc mà người ký phát séc ra lệnh cho ngân hàng trích tiền từ tài khoản của mình để để chuyển sang một tài khoản khác của một người khác trong hoặc khác ngân hàng. Séc chuyển khoản không thể chuyển nhượng được và không thể lĩnh tiền mặt được. - Séc bảo chi: là loại séc được Ngân hàng xác nhận có đủ tiền bảo chứng và đảm bảo chi trả tờ Séc khi xuất trình cho Ngân hàng.

Séc này cũng đưojc xem là tờ Séc chuyển khoản thông thường nhưng được NH bảo đảm chi trả bằng cách trích trước số tiền ghi trên tờ Séc từ TK của bên trả tiền đưa vào một TK riêng (TK tiền ký gửi bảo đảm thanh toán Séc) được NH làm thủ tục bảo chi và đánh dấu bảo chi Séc trước khi giao Séc cho KH. - Séc rút tiền mặt: là loại Séc mà ngân hàng thanh toán sẽ trả tiền mặt và người phát hành Séc phải chịu rủi ro khi mất Séc hoặc bị đánh cắp. Người cầm Séc không cần sự ủy quyền cũng lĩnh được tiền. - Séc du lịch: Séc du lịch là loại Séc do ngân hàng phát hành và được trả tiền tại bất cứ một chi nhánh hay đại lý của ngân hàng đó.

Ngân hàng phát hành Séc cũng đồng thời là ngân hàng trả tiền. Người hưởng lợi là khach du lịch có tiền tại Ngân hàng phát hành Séc. Trên Séc du lịch phải có chữ ký của người hưởng lợi, khi lĩnh tiền phải ký tại chỗ để ngân hàng kiểm tra, nếu đúng ngân hàng mới trả tiền. Thời gian của Séc có hiệu lực do ngân hàng phát hành Séc và người hưởng lợi thỏa thuận, có thể có hạn hoặc có thể vô hạn.

Trên Séc du lịch phải ghi rõ khu vực các ngân hàng trả tiền, ngoài khu vực đó, Séc không có giá trị lĩnh tiền.3 Quy trình thanh toán Séc (1) Người ký phát Người thụ hưởng (2b) (5) (2a) (4) (3) Ngân hàng Ngân hàng thanh toán (4) thu hộ Sơ đồ 1.