Luận Văn Thạc Sĩ: Phân Tích Địa Vị Pháp Lý Của Viên Chức Ngành Y Tế Tại Huyện Hóc Môn, TP.HCM

Luận văn thạc sĩ phân tích địa vị pháp lý của viên chức ngành y tế tại huyện Hóc Môn, TP Hồ Chí Minh, từ góc độ thực tiễn và pháp lý.

• Tác giả: Phạm Thị Thu Ngân
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Minh Khôi
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Địa vị pháp lý của viên chức ngành y tế từ thực tiễn huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA VIÊN CHỨC NGÀNH Y TẾ
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm viên chức ngành y tế
• 2. CHƯƠNG 2: Thực trạng địa vị pháp lý của viên chức ngành y tế từ thực tiễn huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh
• 3. CHƯƠNG 3: Quan điểm, giải pháp hoàn thiện địa vị pháp lý của viên chức ngành y tế ở huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Luận văn thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào việc phân tích địa vị pháp lý của viên chức y tế từ thực tiễn tại Hóc Môn, TP.HCM. Nghiên cứu nhằm làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ, và chế độ đãi ngộ của nhân viên y tế trong hệ thống y tế công lập. Luận văn cũng đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật y tế và quản lý y tế để nâng cao hiệu quả hoạt động của viên chức y tế.

1.1. Mục đích nghiên cứu

Mục đích chính của luận văn thạc sĩ là làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn về địa vị pháp lý của viên chức y tế. Nghiên cứu tập trung vào thực trạng tại Hóc Môn, TP.HCM, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lý y tế và đảm bảo quyền lợi của nhân viên y tế.

1.2. Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện tại Hóc Môn, TP.HCM trong giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2020. Luận văn tập trung vào các vấn đề liên quan đến quy định pháp lý, chính sách y tế, và thực tiễn quản lý y tế tại địa phương này.

II. Địa vị pháp lý của viên chức y tế

Địa vị pháp lý của viên chức y tế được xác định thông qua các quy định pháp lý hiện hành, bao gồm quyền lợi, nghĩa vụ, và chế độ đãi ngộ. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù pháp luật y tế đã có nhiều tiến bộ, nhưng vẫn còn tồn tại những hạn chế trong việc áp dụng các quy định này vào thực tiễn.

2.1. Quyền lợi và nghĩa vụ

Viên chức y tế có quyền được hưởng các chế độ đãi ngộ phù hợp với trình độ chuyên môn và trách nhiệm công việc. Đồng thời, họ cũng có nghĩa vụ tuân thủ các quy định pháp lý và đạo đức y tế trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

2.2. Thực trạng tại Hóc Môn

Tại Hóc Môn, TP.HCM, viên chức y tế đối mặt với nhiều thách thức như thiếu hụt nguồn lực, áp lực công việc cao, và chế độ đãi ngộ chưa tương xứng. Nghiên cứu chỉ ra sự cần thiết phải cải thiện hệ thống y tế và pháp chế y tế để hỗ trợ tốt hơn cho nhân viên y tế.

III. Thực tiễn quản lý y tế tại Hóc Môn

Thực tiễn quản lý y tế tại Hóc Môn, TP.HCM cho thấy nhiều bất cập trong việc áp dụng các quy định pháp lý và chính sách y tế. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý y tế và nâng cao hiệu quả hoạt động của viên chức y tế.

3.1. Giải pháp hoàn thiện

Các giải pháp được đề xuất bao gồm cải thiện chế độ đãi ngộ, nâng cao trình độ chuyên môn, và tăng cường quản lý y tế tại địa phương. Luận văn cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng các quy định pháp lý một cách hiệu quả để đảm bảo quyền lợi của viên chức y tế.

3.2. Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của luận văn thạc sĩ không chỉ có ý nghĩa đối với Hóc Môn, TP.HCM mà còn là gợi ý quan trọng cho các địa phương khác trong việc hoàn thiện pháp luật y tế và quản lý y tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành y tế đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân, góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của xã hội. Tại huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh, với dân số khoảng 542.000 người và hệ thống y tế gồm Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn cùng Trung tâm Y tế huyện, đội ngũ viên chức ngành y tế chịu trách nhiệm chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng. Tuy nhiên, thực tiễn quản lý và thực hiện địa vị pháp lý của viên chức ngành y tế còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả công tác khám chữa bệnh và sự hài lòng của người dân.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ địa vị pháp lý của viên chức ngành y tế tại huyện Hóc Môn trong giai đoạn 2018-2020, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng quản lý, bảo vệ quyền lợi và nghĩa vụ của viên chức y tế. Nghiên cứu tập trung phân tích các khía cạnh như nhiệm vụ, quyền hạn, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp, chế độ chính sách và các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện địa vị pháp lý. Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ góp phần hoàn thiện chính sách quản lý nhân lực y tế tại địa phương mà còn làm cơ sở tham khảo cho các vùng khác, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về địa vị pháp lý của chủ thể pháp luật và mô hình quản lý nhân lực trong lĩnh vực y tế công lập. Địa vị pháp lý được hiểu là tổng thể các quyền và nghĩa vụ pháp lý của viên chức y tế trong quan hệ với các chủ thể khác, được xác lập và giới hạn bởi các quy định pháp luật. Mô hình quản lý nhân lực y tế tập trung vào việc tuyển dụng, sử dụng, đào tạo, đánh giá và đãi ngộ viên chức nhằm đảm bảo đội ngũ có năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp phù hợp.

Các khái niệm chính bao gồm: viên chức ngành y tế (công dân được tuyển dụng theo vị trí việc làm tại đơn vị sự nghiệp công lập, hưởng lương từ quỹ lương công lập), tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp (trình độ, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ), quyền hạn và nhiệm vụ của viên chức y tế (theo Luật Viên chức 2010 và Luật Khám bệnh, chữa bệnh), chế độ chính sách (tiền lương, phụ cấp, khen thưởng, trang phục y tế), và các yếu tố ảnh hưởng như hệ thống pháp luật, năng lực quản lý nhà nước và điều kiện làm việc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp và thống kê số liệu. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát ý kiến 313 viên chức ngành y tế tại huyện Hóc Môn với tỷ lệ phản hồi 78,1%. Dữ liệu thứ cấp gồm các báo cáo, văn bản pháp luật, số liệu thống kê từ Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn và Trung tâm Y tế huyện Hóc Môn giai đoạn 2018-2020. Cỡ mẫu khảo sát được chọn nhằm đảm bảo tính đại diện cho đội ngũ viên chức y tế tại địa phương.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm các chỉ tiêu về thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và chế độ chính sách. Thời gian nghiên cứu tập trung trong giai đoạn 2018-2020, phù hợp với các chính sách và thực tiễn quản lý viên chức ngành y tế hiện hành tại huyện Hóc Môn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng thực hiện nhiệm vụ của viên chức y tế: Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn phục vụ hơn 221.000 lượt khám chữa bệnh bảo hiểm y tế năm 2020, với 550 giường bệnh và hơn 998.000 lượt xét nghiệm. Số lượng ý kiến không hài lòng người bệnh giảm hơn 50% so với năm 2019, đạt mức 494 ý kiến không hài lòng trong năm 2020. Thời gian chờ khám lâm sàng, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh trung bình là 174 phút, giảm 3 phút so với năm trước.

2. Quyền hạn và năng lực chuyên môn: Trong tổng số 485 viên chức y tế tại Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn, có 86 bác sĩ, 257 điều dưỡng và 34 kỹ thuật viên đã có chứng chỉ hành nghề. Viên chức được tạo điều kiện tham gia 32 buổi tập huấn chuyên đề với 1.352 lượt người tham dự, đào tạo dài hạn cho 100 viên chức và ngắn hạn cho 373 lượt người. Số đề tài nghiên cứu khoa học nghiệm thu là 21, cùng 29 sáng kiến cải tiến kỹ thuật.

3. Tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp: Tỷ lệ viên chức đủ tiêu chuẩn nhưng chưa được bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp còn cao, ví dụ như 62% bác sĩ đã đủ điều kiện nhưng chưa được bổ nhiệm. Nguyên nhân chủ yếu do chưa tổ chức thi hoặc xét tuyển, hoặc viên chức không đạt yêu cầu trong các đợt thi.

4. Chế độ chính sách và đãi ngộ: 55,3% viên chức đánh giá chế độ tiền lương, thưởng và thu nhập tăng thêm là công bằng, trong khi 42,5% cho rằng chưa công bằng. Phụ cấp ưu đãi nghề nghiệp dao động từ 20% đến 60% tùy khoa phòng, phụ cấp độc hại được chi trả qua hiện vật như sữa. Trang phục y tế được cấp đầy đủ theo quy định, bao gồm 4 bộ trang phục, mũ, giày dép và biển tên.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy viên chức ngành y tế tại huyện Hóc Môn thực hiện tốt nhiệm vụ chuyên môn, góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và sự hài lòng của người dân. Việc giảm hơn 50% ý kiến không hài lòng và rút ngắn thời gian chờ khám phản ánh sự cải thiện trong quy trình làm việc và dịch vụ y tế. Tuy nhiên, tỷ lệ viên chức chưa được bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp phù hợp còn cao, ảnh hưởng đến quyền lợi và động lực làm việc.

Chế độ tiền lương và phụ cấp chưa thực sự tương xứng với áp lực công việc và trách nhiệm cao của viên chức y tế, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao và hiện tượng bỏ việc sau đào tạo. So sánh với các nghiên cứu trong ngành y tế tại các địa phương khác, tình trạng này là phổ biến và đòi hỏi sự điều chỉnh chính sách kịp thời.

Việc đảm bảo an toàn lao động, trang bị phương tiện bảo hộ và thực hiện nghiêm túc quy tắc ứng xử góp phần tạo môi trường làm việc lành mạnh, giảm thiểu rủi ro nghề nghiệp. Các hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và thi đua khen thưởng được tổ chức bài bản, tạo động lực phát triển chuyên môn cho viên chức.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện số lượng viên chức có chứng chỉ hành nghề theo chức danh, biểu đồ tròn phân bố tỷ lệ viên chức được bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp, và bảng thống kê kết quả khảo sát ý kiến về chế độ tiền lương, thưởng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tổ chức thi, xét tuyển chức danh nghề nghiệp: Cơ quan quản lý cần xây dựng kế hoạch tổ chức thi và xét tuyển chức danh nghề nghiệp định kỳ, đảm bảo công bằng, minh bạch và khách quan nhằm nâng cao tỷ lệ viên chức được bổ nhiệm phù hợp với trình độ chuyên môn.

2. Cải thiện chế độ tiền lương và phụ cấp: Đề xuất điều chỉnh mức lương, phụ cấp ưu đãi nghề nghiệp và phụ cấp độc hại phù hợp với áp lực công việc và trách nhiệm của viên chức y tế, nhằm giữ chân nhân lực chất lượng cao và khuyến khích phấn đấu trong công tác.

3. Nâng cao năng lực quản lý và thực thi pháp luật: Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ quản lý về pháp luật và kỹ năng quản lý viên chức y tế, đảm bảo thực hiện đúng quy định, kịp thời giải quyết các vướng mắc trong quản lý nhân lực.

4. Đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị y tế: Cải tạo, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại tại Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn và Trung tâm Y tế huyện nhằm tạo điều kiện làm việc thuận lợi, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và bảo vệ sức khỏe viên chức.

5. Thúc đẩy đào tạo toàn diện: Bên cạnh đào tạo chuyên môn, cần chú trọng bồi dưỡng lý luận chính trị, kỹ năng quản lý và đạo đức nghề nghiệp cho viên chức y tế, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ và hiệu quả công tác.

Các giải pháp nên được triển khai trong vòng 2-3 năm tới, phối hợp giữa Sở Y tế, các cơ sở y tế và các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về y tế: Sở Y tế và các phòng ban liên quan có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chính sách quản lý viên chức, nâng cao hiệu quả công tác nhân sự và cải thiện chất lượng dịch vụ y tế.

2. Ban lãnh đạo các cơ sở y tế công lập: Bệnh viện, trung tâm y tế có thể áp dụng các đề xuất nhằm hoàn thiện quy trình tuyển dụng, đánh giá, đào tạo và đãi ngộ viên chức, từ đó nâng cao năng lực và tinh thần làm việc của đội ngũ nhân viên.

3. Viên chức ngành y tế: Các bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên và nhân viên y tế khác có thể hiểu rõ hơn về quyền lợi, nghĩa vụ và tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp, từ đó chủ động nâng cao trình độ và phát triển nghề nghiệp.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành luật, quản lý y tế: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về địa vị pháp lý viên chức y tế, là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nghiên cứu tiếp theo về quản lý nhân lực y tế và chính sách công.

Câu hỏi thường gặp

1. Địa vị pháp lý của viên chức ngành y tế là gì?
   Địa vị pháp lý thể hiện tổng thể quyền và nghĩa vụ của viên chức y tế trong quan hệ pháp luật, bao gồm nhiệm vụ, quyền hạn, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và chế độ chính sách theo quy định pháp luật.

2. Viên chức y tế được tuyển dụng như thế nào?
   Viên chức y tế được tuyển dụng theo vị trí việc làm thông qua thi tuyển hoặc xét tuyển, căn cứ vào nhu cầu công việc, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và quỹ tiền lương của đơn vị sự nghiệp công lập.

3. Chế độ tiền lương và phụ cấp của viên chức y tế ra sao?
   Chế độ tiền lương được xác định theo chức danh nghề nghiệp và vị trí việc làm, kèm theo các phụ cấp ưu đãi nghề nghiệp và phụ cấp độc hại, nhằm đảm bảo quyền lợi tương xứng với trách nhiệm và điều kiện làm việc đặc thù.

4. Viên chức y tế có quyền từ chối khám chữa bệnh không?
   Có, viên chức y tế được quyền từ chối khám chữa bệnh nếu vượt quá phạm vi chuyên môn hoặc trái với quy định pháp luật, nhưng phải báo cáo người có thẩm quyền và chuyển người bệnh đến cơ sở phù hợp.

5. Làm thế nào để nâng cao năng lực chuyên môn cho viên chức y tế?
   Viên chức y tế được tạo điều kiện tham gia đào tạo dài hạn, ngắn hạn, tập huấn chuyên đề và nghiên cứu khoa học nhằm cập nhật kiến thức, kỹ năng và nâng cao trình độ chuyên môn liên tục.

Kết luận

• Địa vị pháp lý của viên chức ngành y tế tại huyện Hóc Môn được xác định qua các quy định pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và chế độ chính sách.
• Thực trạng cho thấy viên chức y tế thực hiện tốt nhiệm vụ chuyên môn, tuy nhiên còn tồn tại hạn chế về bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp và chế độ đãi ngộ chưa tương xứng.
• Các yếu tố ảnh hưởng bao gồm hệ thống pháp luật, năng lực quản lý nhà nước, điều kiện làm việc và chính sách thu hút nhân lực.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao quản lý, cải thiện chế độ tiền lương, đầu tư cơ sở vật chất và thúc đẩy đào tạo toàn diện nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức y tế.
• Nghiên cứu là cơ sở quan trọng cho các bước tiếp theo trong cải cách chính sách nhân lực y tế tại địa phương và các vùng lân cận, góp phần nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Để tiếp tục phát triển, các cơ quan quản lý và đơn vị y tế cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời theo dõi, đánh giá hiệu quả thực hiện nhằm điều chỉnh kịp thời. Hành động ngay hôm nay sẽ góp phần xây dựng đội ngũ viên chức y tế vững mạnh, đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA VIÊN CHỨC NGÀNH Y TẾ 1. Khái niệm, đặc điểm viên chức ngành y tế 1. Khái niệm, đặc điểm viên chức Ở Việt Nam, trải qua một thời gian dài cho đến khi Luật Cán bộ, công chức được ban hành năm 2008, trong nhận thức cũng như trong hoạt động quản lý, chúng ta chưa xác định được rõ ràng cán bộ; công chức; viên chức. Trong hệ thống pháp luật nước ta, kể từ Hiếp pháp 1992 cho đến các luật khác (ví dụ như Luật Tổ chức chính phủ; Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân; Luật Bình đẳng giới; Luật Giáo dục;….) đề có những điều, khoản sử dụng các thuật ngữ cán bộ, công chức, viên chức nhưng chưa có một văn bản luật nào giải thích các thuật ngữ này và cũng chưa có sự phân biệt về cán bộ, công chức và viên chức.

Đến năm 1998, khi Pháp lệnh Cán bộ, công chức được ban hành, thì phạm vi và đối tượng cán bộ, công chức đã được thu hẹp hơn so với trước có sự phân biệt khu vực hành chính nhà nước, khu vực sự nghiệp và các cơ quan của Đảng, đoàn thể. Tuy nhiên, vấn đề phân biệt rõ ràng các đối tượng vẫn chưa được giải quyết triệt để. Đến năm 2003, khi sửa đổi bổ sung một số điều của Pháp lệnh Cán bộ, công chức, nhà nước đã thực hiện việc phân định biên chế hành chính với biên chế sự nghiệp. Việc phân định này đã tạo cơ sở để đổi mới có chế quản lý đối với cán bộ công chức trong các cơ quan Nhà nước và cán bộ công chức đối với các đơn vị sự nghiệp của Nhà nước.

Nhưng vấn đề làm rõ thuật ngữ công chức và thuật ngữ viên chức vẫn chưa được giải quyết. Luật cán bộ, công chức năm 2008 đã rõ những tiêu chí xác định ai là cán bộ, ai là công chức, … Từ đó, đã tạo cơ sở và căn cứ để đưa ra những nội dung đổi mới và cải cách thể thiện trong Luật Cán bộ, công chức, nhằm giải quyết những vấn đề mà thực tiễn đặt ra. Đồng thời đây cũng là căn cứ để xác 6 định rõ phạm vi, đối tượng điều chỉnh của Luật và để đội ngũ viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập sẽ do một văn bản khác điều chỉnh. Luật viên chức và Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật cán bộ, công chức và Luật viên chức được ban hành để điều chỉnh đối với đội ngũ viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập; khái niệm viên chức chính thức rõ ràng và quy định cụ thể.

Theo Luật viên chức và Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật cán bộ, công chức và Luật viên chức quy định: “Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”. Viên chức bao gồm những đặc điểm sau đây: Thứ nhất, phải là công dân Việt Nam. Thứ hai, về chế độ tuyển dụng: Viên chức phải là người được được tuyển dụng theo vị trí việc làm. Theo đó, căn cứ đầu tiên để tuyển dụng viên chức là vị trí việc làm.

Ngoài ra, Điều 4 Nghị định 115/2020/NĐ-CP quy định cụ thể hơn về chế độ tuyển dụng như sau:“Việc tuyển dụng viên chức phải căn cứ vào nhu cầu công việc, vị trí việc làm, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và quỹ tiền lương của đơn vị sự nghiệp công lập”. Vị trí việc làm được hiểu là “công việc hoặc nhiệm vụ gắn với chức danh nghề nghiệp hoặc chức vụ quản lí tương ứng, là căn cứ xác định số lượng người làm việc, cơ cấu viên chức để thực hiện việc tuyển dụng, sử dụng và quản lí viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập”. Vị trí việc làm có thể có một hoặc nhiều công việc, có tính thường xuyên, liên tục chứ không bao gồm những công việc thời vụ, tạm thời. Để được tuyển dụng vào vị trí việc làm thì phải thông qua một trong hai phương thức tuyển dụng Viên chức: thi tuyển hoặc xét tuyển (Mục 2 và Mục 3 Nghị định 115/2020/NĐ-CP).

Khái niệm, đặc điểm viên chức ngành y tế 7 Đối với bất kì quốc gia nào, lĩnh vực nào hay doanh nghiệp, ngành nghề nào muốn tồn tại và phát triển đều cần phải có một đội ngũ nguồn nhân lực có trình độ, năng lực, tay nghề và tiếp thu được những tiến bộ khoa học kỹ thuật trên thế giới. Trong thế giới phẳng và thời đại kinh tế toàn cầu thì nguồn nhân lực con người cần thiết hơn bao giờ hết, là nhân tố quyết định đưa nền kinh tế nước phát triển theo kịp xu thế chung của thế giới. Quan điểm của Đảng về phát huy nhân tố con người trong phát triển đất nước “Trong bối cảnh toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế, Đảng ta xác định một trong những yếu tố quyết định việc chúng ta có tranh thủ tận dụng thành công những thuận lợi, cơ hội và vượt qua thách thức, khó khăn mà quá trình đó đặt ra hay không phụ thuộc đáng kể vào con người”[35]. Năm 2020, tác động của Covid-19 đối với nền kinh tế Việt Nam là nặng nề, nhưng ít hơn các nước khác.

Để đạt được thành tích này là một phần không nhỏ của công sức của đội ngũ các cán bộ, nhân viên ngành y tế nói riêng và sự thống nhất, đồng lòng của nhân dân, đoàn kết dân tộc. Thực hiện sứ mệnh chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của nhân dân, đội ngũ viên chức ngành y tế cần có năng lực, chuyên môn và y đức. Theo tổ chức Y tế thế giới WHO đưa ra định nghĩa “Nhân lực y tế bao gồm tất cả những người tham gia chủ yếu vào hoạt động nhằm nâng cao sức khỏe”[42]. Nhân lực y tế bao gồm: cán bộ, nhân viên y tế thuộc biên chế và hợp đồng đang làm trong hệ thống y tế công lập, cơ sở đào tạo và nghiên cứu y, dược và tất cả những người đang tham gia vào các hoạt động quản lý và cung ứng dịch vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Có thể gọi tên các thành phần của nhân lực đó là đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng, nữ hộ sinh, nhân viên y tế công cộng, nhân viên xã hội về sức khỏe và các nhà cung cấp dịch vụ trực tiếp thực hiện chức năng hệ thống y tế. Viên chức y tế được xây dựng trên nền tảng của nguồn nhân lực y tế. Nhân lực y tế được hiểu theo nghĩa rộng tất cả nhân lực tham gia chủ yếu vào hoạt động chăm sóc sức khỏe còn viên chức y tế một khía cạnh nào đó tiếp cận ở gốc độ hẹp hơn. Dựa trên khái niệm viên chức nói chung, có thể hiểu 8 “Viên chức y tế là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại các cơ sở y tế công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của cơ sở y tế công lập theo quy định pháp luật”.

[28] Mục đích phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, xét đến cùng, phải vì con người, cho con người, tạo môi trường thuận lợi để con người có cuộc sống hạnh phúc, có sức khỏe và có cơ hội phát huy mọi năng lực sáng tạo. Con người đóng vai trò đặc biệt quan trong vừa nhân tố trong thực hiện công cuộc phát triển của xã hội và vừa là người sẽ thụ hưởng thành quả đạt được trong quá trình thực hiện. Ngành y tế là ngành đặc biệt quan trọng và luôn được chú trọng phát triển để thực hiện được mục đích số. Với sứ mệnh chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân của ngành y tế luôn cần một đội ngũ nguồn nhân lực có trình độ và đạo đức.

Ngoài những đặc điểm chung của viên chức, thì viên chức ngành y tế còn có những đặc điểm riêng như sau: Thứ nhất, viên chức y tế là những người tham gia vào hoạt động chăm sóc sức khỏe và có quan hệ trực tiếp với bệnh nhân. Lao động của viên chức ngành y là lao động đặc thù, trách nhiệm cao vì có liên quan đến sức khỏe nhân dân, tính mạng của người bệnh và có nhiều trường hợp đòi hỏi nhiều lao động cùng thực hiện. Trong những trường hợp phức tạp thì cần sự phối hợp của cả tập thể với nhiều thành phần cùng thực hiện cho việc chăm sóc người bệnh. Thứ hai, viên chức y tế là những người có trình độ chuyên môn cao.

Để thực hiện sứ mệnh chăm sóc sức khỏe nhân dân thì cần đội ngũ viên chức ngành y tế có năng lực, trình độ về chuyên môn. Vì liên quan đến sức khỏe và tính mạng người bệnh, nên làm việc trong lĩnh vực y học yêu cầu độ chính xác cao và đòi hỏi sự tỉ mỉ hơn các lĩnh vực khác. Do yêu cầu trình độ chuyên môn cao nên thời gian đào tạo cho nhân lực ngành y dài hơn những ngành khác. Bên cạnh đó, ngày nay khi mà có rất nhiều nghiên cứu giúp điều trị và chuẩn đoán các bệnh giúp con người có cuộc sống tốt hơn.

Tiếp cận những thành tựu khoa học công nghệ góp phần phát triển mạnh mẽ ngành y học. 9 Đứng trước nhu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân đòi hỏi ngày càng cao hơn nên yêu cầu về trình độ của đội ngũ nhân viên y tế cũng cao lên để đáp ứng việc tiếp cận và tiếp thu những khoa học kỹ thuật chung của thế giới. Thứ ba, viên chức y tế có đặc thù riêng về đạo đức nghề nghiệp. Nghề y được phân biệt với các nghề khác bởi nghĩa vụ đạo đức mang tính đặc thù là chăm sóc, điều trị, cứu người, làm giảm nhẹ sự đau đớn của con người do bệnh tật và do các can thiệp y tế.

Với lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Lương y như từ mẫu” luôn nhắc nhở viên chức y tế trong quá trình thực hiện sứ mệnh chăm sóc sức khỏe bệnh nhân. Bên cạnh việc bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn y thì rèn luyện và trao dồi đạo đức nghề nghiệp, kỹ năng ứng xử trong quá trình hoạt động luôn được chú trọng rèn luyện hằng ngày của mỗi viên chức y tế. Đặc thù này được Bộ Y tế có văn bản chỉ đạo định hướng trong giáo dục và thực hiện đạo đức nghề nghiệp cho viên chức y tế. Ngày 06 tháng 11 nǎm 1996 Bộ trưởng Bộ Y tế ra Quyết định số: 2088/QĐ- BYT về ban hành Tiêu chuẩn đạo đức của người làm công tác y tế.