Luận án tiến sĩ về pháp luật mua bán nợ xấu từ hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng ở Việt Nam

Luận án tiến sĩ luật học phân tích pháp luật về mua bán nợ xấu từ hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng ở việt nam, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng góp

• Tác giả: Hoàng Văn Thành
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Ánh Vân
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Nghiên Cứu Pháp Luật Về Mua Bán Nợ Xấu Từ Cho Vay Của Tổ Chức Tín Dụng Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ Luật Học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN NỢ XẤU TỪ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG
• 1.1. Khái niệm nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.2. Đánh giá khái niệm về tình hình nghiên cứu trên quan các nội dung cơ bản của luận án
• 1.2.1. Lý thuyết nghiên cứu
• 1.2.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.2.3. Giả thuyết nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ MUA BÁN NỢ XẤU VÀ PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN NỢ XẤU TỪ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG
• 2.1. Những vấn đề lý luận về vấn bán nợ xấu từ hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng
• 2.2. Khái niệm pháp luật về mua bán nợ xấu từ hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng
• 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới pháp luật về mua bán nợ xấu từ hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng
• 2.4. Nội dung cơ bản của pháp luật về mua bán nợ xấu từ hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN NỢ XẤU TỪ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG Ở VIỆT NAM
• 3.1. Quy định về đối tượng mua bán
• 3.2. Điều kiện để nợ xấu hình thành đối tượng mua bán
• 3.3. Chuyển giao quyền và nghĩa vụ liên quan đến khoản nợ xấu
• 3.4. Quy định về chi tiết mua bán nợ xấu
• 3.4.1. Bản bán nợ
• 3.4.2. Bản mua nợ
• 3.4.3. Quy định về phương pháp xác định giá mua bán nợ xấu
• 3.4.3.1. Phương pháp xác định giá theo giá sổ sách của khoản nợ xấu
• 3.4.3.2. Phương pháp xác định giá theo giá thị trường của khoản nợ xấu
• 3.4.4. Quy định về phương thức mua bán nợ xấu
• 3.4.4.1. Phương thức tiên thuận
• 3.4.4.2. Phương thức đấu giá
• 3.4.5. Quy định về công cụ thanh toán trong giao dịch mua bán nợ xấu
• 3.4.5.1. Thanh toán thông qua việc phát hành tái phiếu, tái phiếu đặc biệt
• 3.4.5.2. Thanh toán bằng tiền
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN NỢ XẤU TỪ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG Ở VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
• 4.1. Yêu cầu cơ bản của việc hoàn thiện pháp luật về mua bán nợ xấu từ hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng ở Việt Nam giai đoạn hiện nay
• 4.2. Bản bổ sung các quy định pháp luật liên quan
• 4.3. Yêu cầu hoàn thiện pháp luật trên cơ sở đảm bảo sự độc lập trong việc điều hành chính sách tiền tệ quốc gia của Ngân hàng Nhà nước
• 4.4. Đáp ứng các yêu cầu hội nhập quốc tế và cam kết của Việt Nam trong lĩnh vực ngân hàng
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU TRONG LUẬN ÁN

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Nghiên cứu pháp luật về mua bán nợ xấu từ hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng tại Việt Nam là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh kinh tế hiện nay. Tình hình nợ xấu gia tăng đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động của các tổ chức tín dụng và nền kinh tế nói chung. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ nợ xấu trong hệ thống ngân hàng đã tăng cao, đòi hỏi các giải pháp hiệu quả để xử lý. Việc nghiên cứu và hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến mua bán nợ xấu sẽ giúp cải thiện tình hình tài chính của các tổ chức tín dụng, đồng thời tạo ra một thị trường mua bán nợ minh bạch và hiệu quả hơn. Chính phủ đã có những chính sách nhằm thúc đẩy hoạt động này, tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế trong việc thực thi và áp dụng pháp luật. Do đó, việc nghiên cứu sâu về pháp luật liên quan đến mua bán nợ xấu từ hoạt động cho vay là cần thiết để đưa ra những giải pháp khả thi.

II. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích của nghiên cứu này là nhằm làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến mua bán nợ xấu từ hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng. Nghiên cứu sẽ phân tích các quy định pháp luật hiện hành, đánh giá thực trạng áp dụng và chỉ ra những hạn chế trong việc thực hiện các quy định này. Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm việc phân tích các tiêu chí phân loại nợ xấu, vai trò của các chủ thể tham gia mua bán nợ xấu, phương thức mua bán nợ xấu, và các công cụ thanh toán trong quan hệ mua bán nợ xấu. Việc làm rõ các vấn đề này sẽ tạo cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong việc xử lý nợ xấu tại Việt Nam.

III. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án này là các quy định pháp luật Việt Nam hiện hành về mua bán nợ xấu từ hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng. Phạm vi nghiên cứu sẽ tập trung vào các khoản nợ xấu phát sinh từ hoạt động cho vay, các quan hệ mua bán nợ xấu giữa các tổ chức tín dụng và các tổ chức, cá nhân có nhu cầu mua nợ. Nghiên cứu sẽ xem xét các quy định pháp luật liên quan đến đối tượng mua bán nợ xấu, chủ thể tham gia, phương pháp xác định giá trị nợ xấu, phương thức mua bán nợ xấu, và công cụ thanh toán trong giao dịch. Việc xác định rõ đối tượng và phạm vi nghiên cứu sẽ giúp luận án đi sâu vào các vấn đề cụ thể, từ đó đưa ra những đánh giá và giải pháp phù hợp.

IV. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận án này bao gồm phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh và điều tra thực tiễn. Phương pháp phân tích sẽ giúp làm rõ các quy định pháp luật hiện hành về mua bán nợ xấu và thực trạng áp dụng của chúng. Phương pháp tổng hợp sẽ được sử dụng để tổng kết các kết quả nghiên cứu, từ đó đưa ra những nhận định và đánh giá tổng thể về tình hình mua bán nợ xấu tại Việt Nam. Phương pháp so sánh sẽ giúp đối chiếu các quy định pháp luật của Việt Nam với các nước khác trong khu vực, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm. Cuối cùng, phương pháp điều tra thực tiễn sẽ được áp dụng để thu thập thông tin từ các tổ chức tín dụng và các bên liên quan, nhằm có cái nhìn thực tế về tình hình mua bán nợ xấu.

V. Những đóng góp mới của luận án

Luận án này sẽ đóng góp vào việc làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn về mua bán nợ xấu từ hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng. Những đóng góp mới bao gồm việc phân tích sâu sắc các quy định pháp luật hiện hành, đánh giá thực trạng áp dụng và chỉ ra những hạn chế trong việc thực hiện các quy định này. Đồng thời, luận án cũng sẽ đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về mua bán nợ xấu, từ đó nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu trong hệ thống ngân hàng. Những giải pháp này không chỉ có giá trị lý luận mà còn có tính thực tiễn cao, góp phần vào việc cải thiện tình hình tài chính của các tổ chức tín dụng và nền kinh tế Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ luật học "Nghiên cứu pháp luật về mua bán nợ xấu từ cho vay của tổ chức tín dụng ở Việt Nam" (tên đề tài trong văn bản nhận xét ghi nhận: "Pháp luật về mua bán nợ xấu từ hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng ở Việt Nam") được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Hoàng Văn Thành, chuyên ngành Luật Kinh tế (mã số: 938 01 07) tại Trường Đại học Luật Hà Nội, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Thị Ánh Vân và TS. Lê Đình Vinh, bảo vệ năm 2019.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, nợ xấu phát sinh từ hoạt động cấp tín dụng của các tổ chức tín dụng (TCTD) là hệ quả tất yếu. Tại Việt Nam, sự hình thành các công ty mua bán nợ và khai thác tài sản trực thuộc ngân hàng thương mại (AMC) từ những năm 1999-2000 (như AMC-Vietcombank, AMC-Vietinbank) bước đầu tạo cơ chế xử lý nợ nội bộ nhưng mang tính rời rạc, thiếu liên kết hệ thống. Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 đã làm gia tăng quy mô nợ xấu của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Trước tình hình đó, việc thành lập Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) theo Nghị định số 53/2013/NĐ-CP ngày 18/5/2013 đánh dấu bước chuyển biến trong xử lý nợ xấu tập trung. Từ tháng 10/2013 đến ngày 31/12/2017, VAMC đã mua 26.231 khoản nợ xấu của 16.269 khách hàng tại các TCTD với tổng dư nợ gốc nội bảng đạt 307.932 tỷ đồng, giá mua nợ là 277.755 tỷ đồng, góp phần đưa tỷ lệ nợ xấu toàn ngành ngân hàng giảm từ 3,61% (năm 2013) xuống 2,18% (cuối năm 2017).

Tuy nhiên, thực tiễn thực thi bộc lộ nhiều khoảng trống pháp lý:

• Quy mô nợ xấu toàn hệ thống TCTD giai đoạn 2016–2017 ước tính khoảng 566.000 đến 600.000 tỷ đồng, trong khi quy mô xử lý nợ của Công ty TNHH Mua bán nợ Việt Nam (DATC) năm 2016 đạt hơn 7.132 tỷ đồng và năm 2017 đạt gần 7.000 tỷ đồng, cho thấy sự tham gia của DATC còn rất hạn chế.
• Cơ chế mua bán nợ xấu chủ yếu thực hiện thông qua công cụ trái phiếu đặc biệt theo Nghị định số 34/2015/NĐ-CP còn bộc lộ bất cập đối với TCTD nắm giữ, thiếu cơ chế bảo lãnh của Chính phủ hoặc Ngân hàng Nhà nước (NHNN).
• Nghị quyết số 42/2017/QH14 cho phép VAMC mua nợ xấu theo giá trị thị trường và thanh toán bằng tiền, nhưng cơ chế huy động vốn cho VAMC chưa được quy định đồng bộ.
• Quy định về vốn pháp định và tiêu chuẩn người quản lý đối với doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ mua bán nợ tại Nghị định số 69/2016/NĐ-CP tạo rào cản gia nhập thị trường đối với các chủ thể tư nhân.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm sáng tỏ những vấn đề lý luận cơ bản về mua bán nợ xấu và pháp luật về mua bán nợ xấu từ hoạt động cho vay của các TCTD; đánh giá thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn thi hành tại Việt Nam; chỉ ra nguyên nhân của hạn chế, bất cập; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển thị trường mua bán nợ xấu.

Nhiệm vụ nghiên cứu được xác định cụ thể gồm:

1. Phân tích làm rõ các tiêu chí phân loại nợ xấu, vai trò của các chủ thể tham gia mua bán nợ xấu, giá mua bán nợ xấu, phương thức mua bán nợ xấu và công cụ thanh toán trong quan hệ mua bán nợ xấu.
2. Đánh giá thực trạng pháp luật về mua bán nợ xấu từ hoạt động cho vay của các TCTD ở Việt Nam và thực tiễn áp dụng; chỉ ra thành tựu, hạn chế, khó khăn và nguyên nhân trong quá trình áp dụng pháp luật.
3. Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về mua bán nợ xấu từ hoạt động cho vay của các TCTD ở Việt Nam.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các quan điểm khoa học pháp lý về mua bán nợ xấu; các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành điều chỉnh hoạt động mua bán nợ xấu từ cho vay của TCTD; thực tiễn thi hành pháp luật; và kinh nghiệm lập pháp, áp dụng pháp luật của một số quốc gia trong khu vực (Thái Lan, Hàn Quốc, Trung Quốc, Malaysia) và Liên minh Châu Âu (EU).
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về nội dung: Tập trung vào các khoản nợ xấu phát sinh từ hoạt động cho vay của TCTD đối với khách hàng (thuộc các nhóm 3, 4, 5). Luận án giới hạn phạm vi ở quan hệ mua bán nợ xấu trên thị trường sơ cấp giữa TCTD bán nợ với các tổ chức, cá nhân mua nợ. Trọng tâm nghiên cứu giải quyết 5 nhóm quy định: (1) đối tượng mua bán, (2) chủ thể mua bán, (3) phương pháp xác định giá mua bán, (4) phương thức mua bán, và (5) công cụ thanh toán. Luận án tiếp cận quan hệ này dưới góc độ pháp luật ngân hàng (bao gồm yếu tố luật công và luật tư), không tiếp cận đơn thuần dưới góc độ chế định hợp đồng dân sự.
  • Về không gian: Pháp luật thực định tại Việt Nam và khảo cứu kinh nghiệm quốc tế tại Thái Lan, Hàn Quốc, Trung Quốc, Malaysia, EU.
  • Về thời gian: Tập trung vào các quy định pháp luật hiện hành và số liệu thực tiễn giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2018.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các công trình nghiên cứu trong nước

Luận án đã tổng thuật và phân tích các công trình nghiên cứu trong nước theo 5 nhóm nội dung:

• Về nợ xấu và phân loại nợ: Luận án tiến sĩ của Nguyễn Thị Hoài Phương (2012) tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân về Quản trị nợ xấu tại ngân hàng thương mại Việt Nam đã vận dụng nguyên tắc Basel II để phân tích thực trạng nợ xấu tại 5 NHTM lớn (Agribank, Vietinbank, BIDV, Vietcombank, ACB) giai đoạn 2005–2011; bài viết của Nguyễn Thị Thanh Tú và Nguyễn Hồng Nhung (2013) trên Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ so sánh phương pháp định tính và định lượng trong phân loại nợ của Basel II, ECB, IMF với Việt Nam; bài viết của Lê Thanh Tùng (2013) trên Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ nghiên cứu kinh nghiệm xử lý nợ của TAMC (Thái Lan), IBRA (Indonesia), Danaharta (Malaysia), KAMCO (Hàn Quốc) và 4 AMC của Trung Quốc.
• Về chủ thể tham gia: Đào Duy Huân (2013) trên Tạp chí Phát triển và Hội nhập phân tích sự tồn tại của DATC và các AMC trực thuộc NHTM; Đào Thị Hồ Hương (2013) trên Tạp chí Ngân hàng đề xuất mô hình công ty mua bán nợ quốc gia và sử dụng công cụ giấy tờ có giá; Cảnh Chí Hoàng (2017) trên Tạp chí Tài chính phân tích vai trò trung tâm của VAMC và sự cần thiết phối hợp giữa VAMC, DATC và các AMC.
• Về phương pháp xác định giá: Nguyễn Văn Thọ và Nguyễn Thị Hương Thanh (2014) trên Tạp chí Ngân hàng chỉ ra sự chênh lệch giá do DATC mua nợ dao động từ 35–40% giá trị nợ gốc dựa trên khả năng thu hồi thực tế, trong khi NHTMNN có xu hướng bán theo giá trị ghi sổ; Hoàng Xuân Hòa và Trần Kim Anh (2013) trên Tạp chí Ngân hàng phân tích việc định giá theo thị trường để hạn chế rủi ro đạo đức khi tài sản bảo đảm là bất động sản bị định giá quá cao.
• Về phương thức mua bán: Các công trình của Hoàng Thị Duyên (Tạp chí Tài chính số 638), Tô Ngọc Hưng (Tạp chí Ngân hàng), Đoàn Thị Hồng Nga (Tạp chí Tài chính), Khúc Thị Phương Nhung (2018, Tạp chí Khoa học Kiểm sát), Trần Thị Kim Oanh (Tạp chí Kinh tế và Dự báo) làm rõ hai phương thức chủ yếu: thỏa thuận và đấu giá.
• Về công cụ thanh toán: Nguyễn Minh Hằng và Hoàng Văn Thành (2018) trên Tạp chí Dân chủ và Pháp luật làm rõ cơ chế phát hành trái phiếu đặc biệt của VAMC để mua nợ xấu và các hạn chế liên quan.

Các công trình nghiên cứu ngoài nước

• Báo cáo số 115 (2002) của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) do Guonan Ma và Ben S.C. Fung thực hiện về các công ty quản lý tài sản của Trung Quốc (Huarong, Cinda, Orient, Great Wall), phân tích cơ cấu nguồn vốn gồm 3% từ Bộ Tài chính, 14% từ Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) và 83% từ phát hành trái phiếu, đồng thời chỉ ra bất cập trong cơ chế quản lý đa cơ quan.
• Luận văn thạc sĩ luật học của Li Hengfeng (2013) tại Đại học Bắc Kinh nghiên cứu về phân loại nợ xấu và mô hình 4 AMC Trung Quốc, lý giải việc mua nợ theo giá trị sổ sách trong giai đoạn 1999–2003 nhằm hỗ trợ hệ thống ngân hàng quốc doanh.
• Báo cáo số 398 (2012) của Masahiro Inoguchi (Đại học Kyoto Sangyo, Nhật Bản) khảo sát hoạt động của Danaharta (Malaysia) và TAMC (Thái Lan), làm rõ cơ chế định giá theo thị trường qua kiểm toán độc lập và tỷ lệ huy động vốn qua trái phiếu (TAMC: 90%, Danaharta: 60%).
• Nghiên cứu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) do Shekhar Aiyar cùng các cộng sự thực hiện (2015) về chiến lược giải quyết nợ xấu ở Châu Âu, phân tích bài học từ SAREB (Tây Ban Nha), Hungary, Ireland, Latvia, Slovenia.

Khoảng trống nghiên cứu luận án giải quyết

Mặc dù các công trình trước đã nghiên cứu về nợ xấu và các mô hình AMC, đa số tiếp cận dưới góc độ kinh tế học hoặc nghiên cứu các biện pháp hành chính riêng lẻ. Luận án xác định khoảng trống nghiên cứu cần giải quyết là: xây dựng hệ thống lý luận khoa học pháp lý hoàn chỉnh về mua bán nợ xấu dưới góc độ luật ngân hàng; phân tích chuyên sâu 5 nhóm quy định cốt lõi (đối tượng, chủ thể, phương pháp xác định giá, phương thức mua bán, công cụ thanh toán); và luận giải cơ sở pháp lý để chuyển đổi cơ chế mua bán nợ từ giá trị sổ sách bằng trái phiếu đặc biệt sang giá trị thị trường thanh toán bằng tiền.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

• Hệ thống lý luận: Dựa trên phép duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cùng các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước về tái cơ cấu hệ thống tổ chức tín dụng và xử lý nợ xấu.
• Lý thuyết chuyên ngành: Sử dụng lý thuyết rủi ro tín dụng ngân hàng, lý thuyết can thiệp của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường, lý thuyết hợp đồng và các chuẩn mực quốc tế về ngân hàng của Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng (BCBS) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).
• Khái niệm nợ xấu được thống nhất sử dụng: Nợ xấu được nhận diện thông qua hai dấu hiệu pháp lý: (1) khoản nợ quá hạn trả nợ gốc và lãi trên 90 ngày, hoặc (2) khách hàng bị TCTD đánh giá không có khả năng trả nợ đúng hạn (tương ứng nợ nhóm 3, 4, 5).

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp phân tích văn bản quy phạm pháp luật và thống kê mô tả:

• Phương pháp phân tích: Nghiên cứu bản chất pháp lý của quan hệ mua bán nợ xấu, ưu điểm và hạn chế của các văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh quan hệ mua bán nợ xấu từ hoạt động cho vay.
• Phương pháp thống kê: Thu thập, xử lý và phân tích số liệu thực tiễn về kết quả mua bán nợ xấu của VAMC, DATC và các TCTD trong giai đoạn 2013–2018.
• Phương pháp chuyên gia: Trao đổi trực tiếp với các nhà khoa học và chuyên gia trong lĩnh vực pháp luật và tiền tệ - ngân hàng, bao gồm: GS.TS. Nguyễn Văn Tiến, TS. Nguyễn Thái Hà, TS. Bùi Hữu Toàn, TS. Vũ Văn Cương.
• Phương pháp so sánh luật học: So sánh, đối chiếu quy định pháp luật và mô hình xử lý nợ xấu của Việt Nam với kinh nghiệm của Trung Quốc, Hàn Quốc, Thái Lan, Malaysia, Tây Ban Nha để rút ra bài học cho việc hoàn thiện pháp luật trong nước.

Nguồn dữ liệu và tư liệu

• Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam: Bộ luật Dân sự, Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Đất đai 2013, Nghị quyết số 42/2017/QH14, Nghị định số 53/2013/NĐ-CP, Nghị định số 34/2015/NĐ-CP, Nghị định số 69/2016/NĐ-CP, Thông tư số 02/2013/TT-NHNN, Thông tư số 09/2014/TT-NHNN, Thông tư số 19/2013/TT-NHNN, Thông tư số 14/2015/TT-NHNN, Thông tư số 09/2015/TT-NHNN.
• Báo cáo tài chính, báo cáo hoạt động định kỳ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, VAMC, DATC.
• Báo cáo nghiên cứu của BIS, IMF, Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB), Ủy ban Basel.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN NỢ XẤU TỪ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG

Chương 1 hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến 5 nội dung cốt lõi của hoạt động mua bán nợ xấu: đối tượng nợ xấu, chủ thể tham gia, phương pháp xác định giá, phương thức giao dịch và công cụ thanh toán.

Tác giả đánh giá rằng các nghiên cứu trong nước trước đây chủ yếu tập trung vào phân tích nguyên nhân kinh tế của nợ xấu hoặc đánh giá vai trò ban đầu của VAMC, nhưng chưa làm rõ bản chất pháp lý của mối quan hệ mua bán nợ sơ cấp dưới góc độ luật ngân hàng, còn nhầm lẫn giữa khái niệm "nợ xấu" và "nợ khó đòi", và chưa luận giải đầy đủ vai trò của các công ty mua bán nợ tư nhân trong việc hình thành thị trường mua bán nợ tập trung. Trên cơ sở tổng quan, tác giả xác định câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu và khung lý thuyết cho toàn bộ luận án.

CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ MUA BÁN NỢ XẤU VÀ PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN NỢ XẤU TỪ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG

Chương 2 xây dựng hệ thống cơ sở lý luận về mua bán nợ xấu và pháp luật điều chỉnh quan hệ này:

• Khái niệm và đặc điểm: Luận án làm rõ khái niệm nợ xấu từ hoạt động cho vay, phân biệt giữa nợ xấu (Bad Debt) và khoản cho vay không hiệu quả (Non-performing loans - NPL). Mua bán nợ xấu từ cho vay được xác định là giao dịch chuyển nhượng quyền đòi nợ phát sinh từ hợp đồng tín dụng giữa TCTD (bên bán) với bên mua nợ kèm theo việc chuyển giao tài sản bảo đảm và các quyền, nghĩa vụ liên quan.
• Vai trò: Hoạt động mua bán nợ xấu giúp làm sạch bảng cân đối kế toán của TCTD, khơi thông dòng vốn tín dụng, giảm áp lực dự phòng rủi ro và hỗ trợ tái cơ cấu doanh nghiệp vay vốn.
• Pháp luật về mua bán nợ xấu: Phân tích khái niệm, vai trò và các yếu tố chi phối (chính sách kinh tế vĩ mô, tình trạng nợ xấu của hệ thống ngân hàng, năng lực tài chính của các chủ thể mua nợ, mức độ phát triển của thị trường tài chính). Nội dung cơ bản của pháp luật về mua bán nợ xấu gồm 5 chế định: quy định về đối tượng mua bán; quy định về chủ thể mua bán; quy định về phương pháp xác định giá; quy định về phương thức mua bán; và quy định về công cụ thanh toán.

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN NỢ XẤU TỪ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG Ở VIỆT NAM

Chương 3 phân tích chi tiết thực trạng các quy định pháp luật thực định và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam thông qua 5 nhóm vấn đề:

1. Quy định về đối tượng mua bán và điều kiện chuyển giao

Quy định về phân loại nợ xấu tại Thông tư 02/2013/TT-NHNN và Thông tư 09/2014/TT-NHNN bước đầu tiệm cận thông lệ quốc tế nhưng tiêu chí định tính còn phụ thuộc vào đánh giá chủ quan của TCTD. Về chuyển giao quyền và nghĩa vụ, việc xử lý tài sản bảo đảm là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất gặp vướng mắc do quy định tại Điều 174 Luật Đất đai 2013 hạn chế quyền nhận thế chấp và xử lý quyền sử dụng đất đối với tổ chức không phải là TCTD.

2. Quy định về chủ thể mua bán nợ xấu

• Bên bán nợ (TCTD): Quyền tự do định đoạt bán nợ còn bị giới hạn bởi các mệnh lệnh hành chính hoặc áp lực tái cơ cấu bắt buộc.
• Bên mua nợ:
  • VAMC: Là công cụ đặc biệt thuộc sở hữu Nhà nước, nhưng vốn điều lệ thực có thấp (lộ trình tăng lên 10.000 tỷ đồng vào năm 2020), phụ thuộc vào nguồn vốn ngân sách nhà nước, chịu sự điều chỉnh chặt chẽ của pháp luật về quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
  • DATC: Vốn điều lệ hạn chế (khoảng 6.000 tỷ đồng), phạm vi xử lý chủ yếu bó hẹp ở khối doanh nghiệp nhà nước và TCTD có vốn nhà nước chi phối.
  • AMC của các NHTM: Quy mô vốn nhỏ, trực thuộc 100% vốn ngân hàng mẹ, chủ yếu xử lý nợ nội bộ của ngân hàng mẹ mà không mua được nợ của TCTD khác.
  • Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ mua bán nợ và nhà đầu tư nước ngoài: Quy định điều kiện vốn pháp định tại Nghị định 69/2016/NĐ-CP và thiếu khung pháp lý rõ ràng khiến khối tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài chỉ dừng lại ở mức độ thăm dò.

3. Quy định về phương pháp xác định giá mua bán nợ xấu

Tồn tại hai phương pháp: theo giá trị sổ sách và theo giá trị thị trường. VAMC áp dụng chủ yếu phương pháp mua theo giá trị sổ sách bằng trái phiếu đặc biệt trong giai đoạn đầu. Luận án phân tích phương pháp này không phản ánh đúng giá trị thực tế của khoản nợ tại thời điểm bán, dồn toàn bộ rủi ro về phía VAMC và không tạo lập được thị trường mua bán nợ thực chất.

4. Quy định về phương thức mua bán nợ xấu

Pháp luật quy định hai phương thức chính: thỏa thuận và đấu giá. Phương thức thỏa thuận chiếm ưu thế nhưng thiếu quy trình chuẩn, thủ tục giữa các TCTD chưa thống nhất. Hợp đồng mua bán nợ dưới dạng văn bản điện tử chưa được áp dụng trên thực tế; quy định công chứng, chứng thực còn thiếu tính đồng bộ.

5. Quy định về công cụ thanh toán

Bao gồm thanh toán bằng tiền và thanh toán bằng phát hành giấy tờ có giá (trái phiếu đặc biệt). Trái phiếu đặc biệt do VAMC phát hành có thời hạn 5 năm (hoặc 10 năm), lãi suất 0%, TCTD phải trích lập dự phòng rủi ro 20%/năm nhưng được dùng để vay tái cấp vốn tại NHNN. Tuy nhiên, công cụ này không tạo ra dòng tiền tươi cho TCTD, thiếu cơ chế bảo lãnh thanh toán của Chính phủ hoặc NHNN.

Bảng tổng hợp dữ liệu thực trạng mua bán nợ xấu trong luận án:

Chỉ tiêu / Chủ thể	Số liệu ghi nhận	Giai đoạn / Thời điểm	Văn bản pháp lý liên quan
Số khoản nợ VAMC đã mua	26.231 khoản nợ	10/2013 – 31/12/2017	Nghị định 53/2013/NĐ-CP
Số lượng khách hàng vay nợ được VAMC mua	16.269 khách hàng	10/2013 – 31/12/2017	Nghị định 53/2013/NĐ-CP
Tổng dư nợ gốc nội bảng VAMC đã mua	307.932 tỷ đồng	10/2013 – 31/12/2017	Báo cáo VAMC
Tổng giá mua nợ của VAMC	277.755 tỷ đồng	10/2013 – 31/12/2017	Báo cáo VAMC
Tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống ngân hàng	Giảm từ 3,61% xuống 2,18%	Năm 2013 so với cuối năm 2017	Báo cáo NHNN
Nợ xấu DATC đã mua và xử lý	> 7.132 tỷ đồng	Năm 2016	Báo cáo DATC
Nợ xấu DATC đã mua và xử lý	Gần 7.000 tỷ đồng	Năm 2017	Báo cáo DATC
Quy mô nợ xấu toàn hệ thống TCTD	Khoảng 600.000 tỷ đồng	Năm 2016	Thống kê hệ thống TCTD
Quy mô nợ xấu toàn hệ thống TCTD	Khoảng 566.000 tỷ đồng	Năm 2017	Thống kê hệ thống TCTD

CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN NỢ XẤU TỪ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG Ở VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Chương 4 xác định các yêu cầu cơ bản và đề xuất 9 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Các yêu cầu cơ bản hoàn thiện pháp luật

• Đảm bảo sự phù hợp giữa quy định pháp luật về mua bán nợ xấu với chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước.
• Hoàn thiện pháp luật phù hợp với định hướng phát triển thị trường mua bán nợ tập trung.
• Đa dạng hóa nguồn vốn và chủ thể tham gia vào thị trường mua bán nợ xấu.
• Đảm bảo tính độc lập trong điều hành chính sách tiền tệ quốc gia của Ngân hàng Nhà nước.
• Đáp ứng các yêu cầu hội nhập quốc tế và cam kết của Việt Nam trong lĩnh vực ngân hàng.

2. Các nhóm giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật cụ thể

1. Sửa đổi quy định về khái niệm nợ xấu: Hoàn thiện tiêu chí xác định nợ xấu tại Thông tư 02/2013/TT-NHNN (đã được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư 02/2014/TT-NHNN và Thông tư 09/2014/TT-NHNN) nhằm bảo đảm thống nhất với chuẩn mực quốc tế về thời hạn quá hạn trên 90 ngày và tiêu chí định tính về khả năng trả nợ.
2. Sửa đổi quy định về quyền thu giữ tài sản bảo đảm là quyền sử dụng đất: Sửa đổi Điều 174 Luật Đất đai 2013 nhằm cho phép các chủ thể mua nợ không phải là TCTD (như VAMC, DATC, tổ chức kinh doanh mua bán nợ) được nhận thế chấp, thu giữ và xử lý tài sản bảo đảm là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất.
3. Bổ sung điều kiện nguồn vốn mua nợ của TCTD: Bổ sung điều kiện về nguồn vốn mà TCTD được phép sử dụng để mua nợ xấu của các TCTD khác tại khoản 3 Điều 5 Thông tư số 09/2015/TT-NHNN.
4. Nâng cao khả năng huy động vốn của VAMC: Sửa đổi khoản 2 Điều 3 Nghị định số 53/2013/NĐ-CP để tạo cơ chế linh hoạt cho VAMC trong việc vay vốn thương mại, phát hành trái phiếu trên thị trường vốn trong và ngoài nước.
5. Bãi bỏ rào cản gia nhập thị trường đối với doanh nghiệp mua bán nợ: Bãi bỏ quy định về mức vốn pháp định và tiêu chuẩn, điều kiện người quản lý doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ mua bán nợ tại Nghị định số 69/2016/NĐ-CP nhằm khuyến khích khu vực tư nhân tham gia.
6. Bãi bỏ cơ chế VAMC mua nợ theo giá trị sổ sách: Bãi bỏ quy định cho phép VAMC mua nợ xấu của TCTD theo giá trị sổ sách tại Nghị định số 34/2015/NĐ-CP, chuyển hoàn toàn sang cơ chế mua nợ theo giá trị thị trường.
7. Sửa đổi các quy định hạn chế của công cụ trái phiếu đặc biệt: Sửa đổi Điều 21 Nghị định số 34/2015/NĐ-CP và khoản 9 Điều 1 Thông tư số 14/2015/TT-NHNN nhằm tăng tính thanh khoản và quyền năng cho TCTD sở hữu trái phiếu đặc biệt.
8. Bổ sung quy định bảo lãnh đối với trái phiếu VAMC: Quy định cơ chế bảo lãnh của Chính phủ hoặc Ngân hàng Nhà nước đối với trái phiếu và trái phiếu đặc biệt do VAMC phát hành để tăng độ an toàn và sức hấp dẫn trên thị trường vốn.
9. Mở rộng các trường hợp thanh toán bằng tiền của VAMC: Bổ sung các quy định cụ thể cho phép VAMC được thanh toán bằng tiền khi mua nợ xấu của TCTD trên cơ sở nguồn vốn huy động được từ thị trường.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Xây dựng hệ thống lý luận khoa học pháp lý tương đối toàn diện về quan hệ mua bán nợ xấu phát sinh từ hợp đồng cho vay của TCTD dưới góc độ luật ngân hàng, kết hợp giữa điều chỉnh hành chính công và quan hệ hợp đồng kinh tế.
• Làm rõ sự khác biệt giữa khái niệm nợ xấu (Bad Debt), nợ khó đòi và các khoản cho vay không hiệu quả (NPL), chỉ ra các tiêu chí định tính và định lượng trong pháp luật Việt Nam tiệm cận các nguyên tắc của Basel II và IMF.
• Luận giải vị trí, vai trò, điểm mạnh và hạn chế của từng nhóm chủ thể mua nợ trên thị trường sơ cấp: công ty mua bán nợ của Nhà nước (VAMC, DATC), công ty mua bán nợ trực thuộc NHTM (AMC), doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ mua bán nợ và các nhà đầu tư trong, ngoài nước.

Đóng góp về mặt thực tiễn và giải pháp lập pháp

• Chứng minh tính tất yếu của việc chuyển đổi phương thức mua bán nợ xấu từ giá trị sổ sách sang giá trị thị trường dựa trên cơ chế thẩm định giá độc lập nhằm loại bỏ rủi ro đạo đức và phản ánh đúng giá trị tài sản.
• Chứng minh tính hạn chế của công cụ trái phiếu đặc biệt và yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi sang công cụ thanh toán bằng tiền trong giao dịch giữa VAMC và TCTD.
• Đề xuất 9 nhóm giải pháp lập pháp cụ thể, kiến nghị sửa đổi trực tiếp các văn bản quy phạm pháp luật gồm: Luật Đất đai 2013, Nghị định số 53/2013/NĐ-CP, Nghị định số 34/2015/NĐ-CP, Nghị định số 69/2016/NĐ-CP, Thông tư số 02/2013/TT-NHNN, Thông tư số 14/2015/TT-NHNN, và Thông tư số 09/2015/TT-NHNN.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Phạm vi nghiệp vụ cấp tín dụng: Luận án tập trung chủ yếu vào nợ xấu phát sinh từ nghiệp vụ cho vay do nghiệp vụ này chiếm tỷ trọng dư nợ lớn nhất, chưa đi sâu vào các khoản nợ xấu phát sinh từ các hình thức cấp tín dụng khác như bảo lãnh ngân hàng, bao thanh toán hay chiết khấu giấy tờ có giá.
• Phân khúc thị trường: Phạm vi khảo sát tập trung ở thị trường mua bán nợ sơ cấp (giữa bên bán là TCTD và bên mua nợ), chưa nghiên cứu sâu các giao dịch mua bán lại nợ xấu trên thị trường thứ cấp.
• Mốc thời gian dữ liệu thực tiễn: Số liệu thực tế trong luận án chủ yếu phản ánh giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2017 và cập nhật một phần năm 2018; do đó, các tác động dài hạn của Nghị quyết số 42/2017/QH14 chưa được đánh giá đầy đủ qua nhiều chu kỳ kinh tế tiếp theo.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng nghiên cứu khung pháp luật điều chỉnh thị trường mua bán nợ thứ cấp và hoạt động chứng khoán hóa các khoản nợ xấu (securitization).
• Nghiên cứu cơ chế pháp lý về xử lý nợ xấu phát sinh từ các dịch vụ tài chính phi truyền thống và công nghệ tài chính (Fintech).
• Đánh giá toàn diện kết quả thực thi Nghị quyết số 42/2017/QH14 sau khi hết thời hạn thí điểm nhằm luật hóa các quy định xử lý nợ xấu vào Luật Các tổ chức tín dụng.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo khoa học hữu ích cho các nhóm đối tượng và mục đích cụ thể:

• Cơ quan xây dựng chính sách và quản lý nhà nước: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính có thể tham khảo các lập luận và đề xuất sửa đổi tại Chương 4 để hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về xử lý nợ xấu, quản trị rủi ro tín dụng và tái cấu trúc hệ thống TCTD.
• Các tổ chức thực thi và định chế tài chính: VAMC, DATC, các AMC và các ngân hàng thương mại có thể tham khảo phân tích tại Chương 3 về quy trình định giá khoản nợ, lựa chọn phương thức mua bán (thỏa thuận, đấu giá) và quản lý rủi ro khi sử dụng công cụ thanh toán trái phiếu đặc biệt.
• Cơ sở đào tạo và nghiên cứu khoa học: Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Luật Kinh tế, Luật Tài chính - Ngân hàng có thể sử dụng Chương 1 và Chương 2 làm tài liệu tham khảo cho các học phần về Pháp luật ngân hàng và Thị trường tài chính.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nợ xấu từ hoạt động cho vay được nhận diện dựa trên những dấu hiệu pháp lý nào trong luận án?

Theo luận án, nợ xấu từ hoạt động cho vay của TCTD được nhận diện thông qua hai dấu hiệu pháp lý cơ bản:

• Dấu hiệu định lượng: Khoản nợ bị quá hạn trả nợ gốc và lãi trên 90 ngày.
• Dấu hiệu định tính: Khách hàng vay vốn bị TCTD đánh giá là không có khả năng trả nợ đúng hạn, tiềm ẩn rủi ro không thu hồi được vốn (tương ứng với nợ nhóm 3, nhóm 4 và nhóm 5 theo quy định phân loại nợ của NHNN).

2. Sự khác biệt căn bản giữa mô hình xử lý nợ của VAMC và DATC là gì?

• VAMC: Được thành lập năm 2013 theo Nghị định 53/2013/NĐ-CP, trực thuộc quản lý của Ngân hàng Nhà nước, có chức năng chuyên trách mua và xử lý nợ xấu của toàn bộ hệ thống TCTD tại Việt Nam, chủ yếu thông qua việc phát hành trái phiếu đặc biệt để mua nợ theo giá trị sổ sách và mua nợ theo giá thị trường.
• DATC: Là doanh nghiệp trực thuộc Bộ Tài chính, phạm vi hoạt động tập trung vào mua và xử lý các khoản nợ tồn đọng gắn với quá trình sắp xếp, cổ phần hóa và chuyển đổi sở hữu của các doanh nghiệp nhà nước, chỉ mua nợ của các NHTM nhà nước hoặc NHTM cổ phần do Nhà nước nắm giữ cổ phần chi phối.

3. Tại sao luận án kiến nghị bãi bỏ việc VAMC mua nợ xấu theo giá trị sổ sách?

Phương pháp mua nợ theo giá trị sổ sách (thực hiện bằng trái phiếu đặc biệt) không phản ánh đúng giá trị thực tế của khoản nợ tại thời điểm mua bán và không tính toán đầy đủ mức độ rủi ro cũng như khả năng thu hồi nợ thực tế. Khi VAMC mua theo mệnh giá sổ sách, toàn bộ rủi ro mất vốn chuyển giao sang công ty nhà nước, không tạo động lực để TCTD tự xử lý nợ và cản trở sự hình thành thị trường mua bán nợ vận hành theo nguyên tắc kinh tế thị trường.

4. Luận án đề xuất giải pháp gì đối với quy định về tài sản bảo đảm là quyền sử dụng đất trong giao dịch mua bán nợ?

Luận án kiến nghị sửa đổi Điều 174 Luật Đất đai 2013 nhằm mở rộng quyền nhận thế chấp, chuyển nhượng và xử lý tài sản bảo đảm là quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất cho các tổ chức mua bán nợ (như VAMC, DATC, các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ mua bán nợ) chứ không chỉ giới hạn riêng cho các TCTD như quy định hiện hành.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của nghiên cứu sinh Hoàng Văn Thành đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng pháp luật về mua bán nợ xấu từ hoạt động cho vay của các TCTD tại Việt Nam giai đoạn 2013–2018. Công trình đã làm rõ những vướng mắc pháp lý về đối tượng, chủ thể, định giá, phương thức giao dịch và công cụ thanh toán trong xử lý nợ xấu. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất 9 nhóm giải pháp hoàn thiện pháp luật cụ thể, hướng tới việc chuyển đổi cơ chế mua bán nợ theo giá thị trường, thanh toán bằng tiền và phát triển thị trường mua bán nợ tập trung tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU PHAP LUAT VE MUA BAN NG XAU TỪ HOẠT ĐỌNG CHO VAY CUA CACTO CHỨC TÍN DUNG 1. Khai quát về tinh hình nghiền cứu ở trong và ngoài nước 141. Tỉnh hình nghiên cứu ở trong muớc Mặc dit quan hệ mua bản no xâu tử hoạt đồng cho vay của các TCTD ở nước te đã hình thành từ nhống nim 1999, 2000 kể các cổng ty mua bản nơ chuyên, "nghiệp trực thuộc Vietcombenk và Vietinbenk được thành lập, ty nhiên, vẫn để nay chi thục my nhận được sự quan âm cia các chuyên gia kinh tổ và pháp ý kể ir thời didm Công ty Quản Lý tả sản của các TCTD Việt Nam (VAMC) được thành, lập năm 2013 để giã quyết khối nợ xâu không lô của hộ thống ngân hing, Bên cạnh những công tình nghiên cứu chuyên sâu, liên quan trc tấp tới nội dang của luận án, có thể nhận thấy ring nợ xéu và mua bán ng xấu từ hoạt động cho vay của các TCTD là dé ti nghién cứu nhân được nhiễu my quan tâm của cic nhà nghiên cứu ở các góc dé tié cận khác nhau Mức đô quan tâm nay ngày cảng, trở nên rõ nét từ sau nếm 2013 trở lại diy, khi Công ty Quần lý tai sẵn của các TCTD Việt Nam (VAMC) được thành lập, Nhông cổng tỉnh này đã cùng cấp hững luân cử khoa học và thục tifn cho việc triển khai nghiên cứu để ải như sa Thí nhất, các công trình ughién cứu về ug xin — đốt trong của hoạt động. na bán: Thước tin có thể kể tới luận án tân đ kinh Ế "Quan nợ xấu te ngân hàng thương mại Tiét Nam” của Nguyễn Thị Hoà Phương Trường Dai học Kinh tế quốc din, năm 2012.

Co thể thiy rằng luận án đã hộ thing một số vấn để lý luân vé nợ xấu và qguân ý nợ xếu ti các NHTM, bao gỗm việc tim hiểu các quan diém khác nhau vb nơ xấu, cách nhận iết phân loi, đo lường cũng nhờ quin lý nợ xâu Cu thể, thông qua việc tấp cân các nguyễn tắc của Hiệp uớc Base II trong host động quan tri rồi ro tin ding ngân hàng tác giã đã chỉ ra được nhống chuẩn, mục quốc té trong việc dun ra tiêu chi df xác đính một khoản nơ được xấp vào nhóm no xâu Trên cơ số đó, tắc giả đã có sự vận đụng các nguyễn tắc cũa Basel IT 4 để so sinh với các ti chi phân loại các nhém nợ ở Việt Nem theo quy nh của nhấp luật hiện hành. Từ đó, tác giả nhẫn manh vé sự cin thất pit sớm thể chế hóa các nguyên tắc cơ bản của Basel II vào việc phân loại nợ ở Việt Nam, Ngoài ra thông qua việc thu thập va phân tích thực trăng nợ xâu tạ 5 NHTM, lon 6 Việt Nam (bao gm: Agribank, Vietinbenk, BIDV, VCB và ACB) giai đoạn. 2005 =2011, tác ga đã đ sâu tim hiểu nguyên nhân din din tinh trạng nợ xấu ting cao, cơ cầu no xấu trí các ngân hàng và các giải pháp quản lý nơ xâu đã được các ngân hàng này sử đụng nhằm giải quyết vin để nợ xấu Qua đủ tác giã đã chỉ ra ring mua bản nợ là một giả: pháp quan trong để giã quyết vin đề nợ sâu vấn đã được sử dụng rit thành công tại các nước: Han Quốc, Trung Quốc, Thái Len gia: đoạn 1997 —1999 nhưng không được các NHTM ở trong nuớc quan tâm thôn đáng Trong bit viết "it quydt nợ xấu bằng hoạt đồng mua bản nợ: một sổ lanh: nghiêm châu A giai đoạn 1998-2004" của TS. Lê Thanh Ting, Tạp chỉ Thi trường tii chính tiền te, Số 3+4 (3721373), năm 2013, thông qua việc nghién cứu vé cuộc khủng hoãng inh th vục bắt nguôn từ Thứ Lan nấm 1997, sau đỏ lan sang các nước khác trong khu vục Đông Nam A (Malaysia, Indonesia) và các nước Đồng A (Trang Quốc, Hin Quid) đã diy tỷ lệ no xéu trong hệ thing ngin hing của các "ước này lên cao gây ra những hộ luy tiêu cục ới mr tn tử on toàn của hệ thống "ngân hàng và đời sông xã hộ, bà viết đ tập trùng tổng kết Lính nghiệm của mốt sổ que ga châu A gia đoạn 1998 ~2004 rong gii quyét nợ xâu bằng hoạt đồng mua bine Qua các bai học kinh nghiém trong việc xử lý no xu của các công ty mua bản nợ quốc gia ở các nước bị không hoing như TAMC ở Thú Lan, IBRA ở Indonesie; Densherte ở Mleyse, Husrong, Cinds, Orient và Great Wall ở Trong Quốc, KAMCO ở Han Quốc, bai viất đã khẳng dink, host đồng mua bản ng xâu là ii pháp quan trong và hữu hiệu nhất để xử lý nhanh chóng và tin gốc vấn để nợ xu ting cao trong hệ thẳng ngân hing Bin cạnh do, bai iết đã chỉ ra được các phương thức mua bán nợ xu cơ bên đã được các công ty mua bán nợ quốc gia ở các nước sử dụng, đồng thời lý giải 1 được những yêu tổ về quan đm chính bị, mục tiêu chính rách, thọc rang cũ thí trường đã tác động trực tiép tới quyết Ảnh lựa chon phương thúc mua bin nơ xấu của các công ty này: Ching hạn TAMC, KAMCO mua nợ xấu theo giá ti tht trường tóc là có tính tốt mite độ rũ ro và khả năng thn hồi vốn thục tế khí mua nợ xấu ci các ngân hing trong khi bên công ty mua bán nợ quốc gia cũa Trung Quốc vã mục iêu bom vốn cho bổn ngân hàng quốc đoanh nên mua nợ sấu theo giá tr số sách Bắc là bing 100% giá trì ghi sổ cia khoản nơ, không tính ti me độ rễ ro và khả năng thu hổi vốn thục tổ của khoăn nợ.

Trin cơ sỡ đó, bài viết đã phân tích được những ưa diém và hạn chế cia mỗi phương thie nhua bán nơ đã được áp dụng ở các nước, âm bài học linh nghiêm trong giã quyét nợ xiu ở Việt Nam hiện ney Cùng với đó, trong nổi dong của bài viết "Nợ xẫt của các chức tin hong ở Tiệt Nam: ngyên nhân và mốt 2d giải pháp" của Thể. Nguyễn Thi Thanh Tủ, Nguyễn Hồng Nhang Tạp chi Thi trường ti chính tần te, Số 344 724373), năm 2013, hai tác giã đã phân tích được khả sắc nát khá niệm nợ xấu phát sin trong host động cia các TCTD dưới góc đồ kinh tế và pháp lý: Đảng thời thông qua những so sinh về phương pháp định tính và dinh lượng rong việc phân loại nợ ở Việt Nam với phương pháp phân loại ng ofa Ủy ben Base I, Ngân hàng trong ương Châu Âu ECB, Quỹ tiền tệ quốc té IMF, hai tác giả đã chỉ re được sự tong đẳng nhất dinh và xu hướng hội nhập của NHNN trong quyét tâm dua các chuỗn mue quốt tổ vào việc phân loại nợ ở Việt Nam, Ngoài ra hai tác giả cũng để chỉ ra được nguyên nhân hình thành no xếu trong host động ngân hàng ở Việt Nem thời gian qua bắt nguôn tổng thể từ những "nguyên nhân khách quan từ sự ảnh ining ofa cuộc không hoàng bánh tệ thé giới tác đồng tiêu cực toi nin kinh té trong mde và những nguyên nhân chỗ quan xuất phát trụ tấp từ những khoản cho vay đới chain tập trung nhiễu vào măng cho vay và thé chip bing bit động sin. Trên cơ sở đó bai viết đã đơn ra được một s giã pháp quan trong nhằm giải quyết tình trạng nợ xấu hiện nay, từ yêu cầu hoàn thiện các quy đính của pháp luật có liên quan cho tới việc nâng cao hiệu quả hoạt động của co quan thanh tra giám sát ngân hàng, trong đó, mua bán các khoăn nợ xấu giữa các TCTD được nhìn nhận niu một giải pháp hữu hiệu có thể hướng tới 1 Thứ hai, các công trình nghiền cứ vé các chủ thể cha hoạt động nena bán nox: "Trong bài viết “Hiển trang tht nường mua bán nợ Tiệt Nam và chink sách phát mỗi của tác giả Đảo Duy Huân, Tạp chi Phát iển và Hội nhập, sổ 89), năm 2013, tác giả đã chứng minh được tính tất yêu khách quan của hoạt động mua ‘bén nợ phát sinh từ hoạt động cho vay của TCTD đối với khách hàng, đồng thời coi đổ là một trong những động lực quan trong thúc diy sự hình think tị trường mua bbén nơ ở Việt Nem, Trần cơ sỡ phân tích về thục trang ca thị trường, tác giã ci ra những vin để cần được giải quyất khi hướng tới xây đụng thi trường mua bán nơ thông qua vai tr trung tâm của công ty mua bán nợ trực thuộc NHNN, đo là công ty mua bán nợ khi nua nợ xẵu của NHTM chỉ lâm giản tỳ lê nợ au tiên số sách. chứ không thục nự xóa bỗ được nợ xấu; cổng ty mua bán nơ sẽ lâm gì ki tip nhận các khoản nợ xiu từ các TCTD và trổ thành chủ sở hữu của khoăn nợ xẵu, công ty sua bản ng sau khi mua nợ xâu có tấp tue bản lại cho các công ty có nba cầu hay tw mình xỡ lý các khoén nơ xu đó.