Đặt vấn đề Đất đai là sản phẩm tự nhiên mà tạo hoá đã ban tặng cho loài ngƣời, trải qua hàng triệu năm với những biến động thăng trầm của thiên nhiên, của lịch sử xã hội loài ngƣời. Đất đai đã trở thành tài nguyên vô cùng quý giá, là nơi tạo ra hầu hết của cải vật chất phục vụ cho cuộc sống hàng tỷ ngƣời trên trái đất. Đất là một bộ phận hợp thành quan trọng của môi trƣờng sống, nó không chỉ là tài nguyên thiên nhiên mà còn là nền tảng để định cƣ và tổ chức các hoạt động kinh tế, xã hội. Nó không chỉ là đối tƣợng lao động mà còn là tƣ liệu sản xuất không thể thay thế trong sản xuất nông nghiệp và lâm nghiệp.
Nƣớc ta đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nƣớc thống nhất quản lý với diện tích tự nhiên là 331.212 km2 (theo số liệu thống kê năm 2010) ở mức quy mô trung bình xếp thứ 59 trong tổng số trên 200 nƣớc trên thế giới nhƣng dân số đông trên 87 triệu ngƣời đứng thứ 14 trên thế giới. Bình quân diện tích tự nhiên trên đầu ngƣời chỉ bằng 1/7 trên thế giới. Đất đai là nguồn tài nguyên không tái tạo đƣợc và nằm trong nhóm tài nguyên hạn chế của Việt Nam. Chính vì vậy, trong việc sử dụng đất đòi hỏi phải sử dụng đất một cách hợp lý khoa học là nhiệm vụ cấp bách hàng đầu của nƣớc ta.
Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, khi đất nƣớc đang chuyển mình đổi mới nền kinh tế thị trƣờng có sự quản lý của Nhà nƣớc đã làm cho nền kinh tế xã hội phát triển mạnh mẽ, cùng với sự bùng nổ dân số đã làm cho mối quan hệ giữa đất đai và con ngƣời trở nên căng thẳng. Nhu cầu đất đai cho phát triển kinh tế ngày càng tăng, quyền sử dụng đất trở thành đối tƣợng mua bán, chuyển nhƣợng, cầm cố… Thị trƣờng đất đai trở nên sôi động và khó kiểm soát và đất đai trở thành nguồn vốn, nguồn động lực phát triển kinh tế. Để nguồn tài nguyên quốc gia đƣợc sử dụng một cách hợp lý, tiết kiệm đáp ứng nhu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc thì công tác quản lý đất đai là một yêu cầu cấp bách. e 2 Công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất là một trong 13 nội dung quản lý hành chính nhà nƣớc về đất đai và là một trong những nội dung mà trong lãnh đạo, điều hành và quản lý nhà nƣớc gặp rất nhiều khó khăn, vƣớng mắc và tốn nhiều thời gian.
Đánh giá kết quả công tác này là rất cần thiết để nắm bắt đƣợc tình hình giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất để nhằm tìm ra những khó khăn tồn tại để đƣa ra các giải pháp khắc phục sao cho việc quản lý đất đai đƣợc tốt nhất. Phƣờng Tân Long là một phƣờng nông nghiệp, trong những năm gần đây thực trạng phát triển kinh tế - xã hội có những bƣớc phát triển vƣợt bậc trong đó giá trị sản xuất của các ngành kinh tế phi nông nghiệp tăng cao, giảm tỷ trọng của khu vực kinh tế nông nghiệp. Có đƣợc kết quả nhƣ trên là do quá trình đổi mới, thực hiện công nghiệp hóa - hiện đại hóa đặc biệt trong khu vực nông nghiệp nông thôn, mặt khác do đáp ứng đƣợc nhu cầu phát triển chung của tỉnh, thành phố, Tân Long đã và đang trở thành một điểm nóng quy hoạch và phát triển đô thị. Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để vừa đáp ứng nhu cầu sử dụng đất của các đối tƣợng sử dụng đất vừa quản lý tốt đƣợc nguồn tài nguyên đất đai quý giá.
Vì vậy, công tác lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất trong đó việc giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất là một trong những vấn đề cấp bách luôn đƣợc các nhà quản lý và ngƣời dân quan tâm. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, đƣợc sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Tài nguyên & Môi trƣờng, trƣờng Đại học Nông lâm Thái Nguyên, dƣới sự hƣớng dẫn của thầy giáo: ThS. Nguyễn Ngọc Anh, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất trên địa bàn phường Tân Long - thành phố Thái Nguyên - tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2012 - 2014”. Mục đích, yêu cầu và ý nghĩa của đề tài 1.
Mục đích - Tìm hiểu các quy định của Nhà nƣớc, của các cấp, các ngành và địa phƣơng về công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất. - Kết quả việc thực hiện công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất trên địa bàn phƣờng Tân Long - thành phố Thái Nguyên - tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2012 - 2014. e 3 - Đánh giá mặt tích cực và mặt hạn chế của công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất trên địa bàn phƣờng từ, đó đƣa ra các giải pháp hợp lý góp phần thực hiện tốt công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất tại phƣờng. Yêu cầu - Nắm vững các quy định của Nhà nƣớc đối với công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất.
- Số liệu, tài liệu thu thập và sử dụng trong đề tài phải chính xác, khách quan và trung thực. - Đánh giá một cách chính xác kết quả giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất của phƣờng từ khi thực hiện luật đất đai 2013. - Đƣa ra những đề xuất, góp ý phù hợp với tình hình thực tế ở địa phƣơng. Ý nghĩa - Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu: Tìm hiểu, nắm vững lý thuyết trong công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất theo Luật đất đai 2013.
- Ý nghĩa trong thực tiễn: Tìm ra những mặt tích cực và tiêu cực của công tác quản lý đất đai nói chung và công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất của địa phƣơng nói riêng, từ đó tìm ra những giải pháp khắc phục những tồn tại, khó khăn trong thời gian tới. e 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Các nội dung quản lý nhà nước về đất đai 2.
Các nội dung quản lý nhà nước về đất đai theo Luật đất đai 1993 Điều 13 Luật đất đai 1993 quy định 7 nội dung quản lý nhà nƣớc về đất đai bao gồm: “- Điều tra, khảo sát, đo đạc, đánh giá và phân hạng đất, lập bản đồ địa chính. - Quy hoạch và kế hoạch hoá việc sử dụng đất. - Ban hành các văn bản pháp luật về quản lý, sử dụng đất và tổ chức sử dụng các văn bản đó. - Giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất.
- Đăng ký đất đai, lập và quản lý sổ địa chính, quản lý các hợp đồng sử dụng đất. - Thanh tra việc chấp hành các chế độ, thể lệ về quản lý, sử dụng đất - Giải quyết các tranh chấp về đất đai, giải quyết khiếu nại, tố cáo các vi phạm trong quản lý và sử dụng đất đai”. Các nội dung quản lý nhà nước về đất đai theo Luật đất đai 2013 Mục 2 điều 22 Luật đất đai 2013 quy định 15 nội dung quản lý nhà nƣớc về đất đai bao gồm: “ - Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai và tổ chức thực hiện các văn bản đó. - Xác định địa giới hành chính, lập và quản lý hồ sơ địa giới hành chính, lập bản đồ hành chính.
- Khảo sát, đo đạc, đánh giá, phân hạng đất. Lập bản đồ địa chính, bản đồ hiện trạng sử dụng đất và bản đồ quy hoạch sử dụng đất. - Quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. - Quản lý việc giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất.
- Quản lý việc bồi thƣờng,hỗ trợ, tái định cƣ khi thu hồi đất. - Đăng ký đất đai, lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất. e 5 - Thống kê, kiểm kê đất đai. - Xây dựng hệ thống thông tin đất đai.
- Quản lý tài chính về đất đai và giá đất. - Quản lý, giám sát việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của ngƣời sử dụng đất. - Thanh tra, kiểm tra,giám sát, theo dõi, đánh giá việc chấp hành các quy định của pháp luật về đất đai và xử lý vi phạm pháp luật về đất đai. - Phổ biến, giáo dục pháp luật về đất đai.
- Giải quyết các tranh chấp về đất đai, giải quyết khiếu nại tố cáo các vi phạm trong việc quản lý và sử dụng đất đai. - Quản lý các hoạt động dịch vụ công về đất đai. Các căn cứ pháp lý của công tác giao đất cho thuê đất và thu hồi đất 2. Các văn bản của Nhà nước - Căn cứ Luật Tổ chức HĐND và UBND ngày 26/11/2003.
- Căn cứ Luật Đất đai ngày 29 tháng 11 năm 2013. - Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29 tháng 10 năm 2004 của Chính phủ về hƣớng dẫn thi hành Luật Đất đai 2003. - Thông tƣ số 01/2005/TT - BTNMT ngày 13 tháng 4 năm 2005 của Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng hƣớng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 181/2004/NĐ- CP ngày 29 tháng 10 năm 2004 về thi hành Luật Đất đai 2003. - Nghị định 197/2004/NĐ - CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 của Chính phủ về bồi thƣờng thiệt hại, hộ trợ và tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất.
- Thông tƣ 116/2004/TT - BTC ngày 07 tháng 12 năm 2004 của Bộ Tài chính về hƣớng dẫn thực hiện Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thƣờng thiệt hại, hỗ trợ và tái định cƣ khi nhà nƣớc thu hồi đất. - Thông tƣ 69/2006/TT - BTC ngày 02 tháng 8 năm 2006 của Bộ Tài chính sửa đổi, bổ sung thông tƣ 116/2004/NĐ-CP ngày 07 tháng 12 năm 2004 của Bộ Tài chính về việc hƣớng dẫn thực hiện Nghị định 197/2004/ NĐ- CP ngày 03/12/2004 2004 của Chính phủ về bồi thƣờng thiệt hại, hỗ trợ và tái định cƣ khi nhà nƣớc thu hồi đất. - Nghị định 198/2004/ NĐ - CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 của Chính phủ về thu tiền sử dụng đất e 6 - Nghị định 142/2005/NĐ- CP ngày 14 tháng 11 năm 2005 của Chính phủ về thu tiền thuê đất, thuê mặt nƣớc.