phần mở đầu và kết luận, cấu trúc luận văn gồm 03 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tài chính doanh nghiệp Chƣơng 2: Thực trạng công tác quản trị rủi ro tài chính tại Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu thiết bị công nghệ HTC Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao công tác quản trị rủi ro tài chính của Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu thiết bị công nghệ HTC 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Khái quát về rủi ro tài chính 1. Khái niệm rủi ro Trƣớc khi bàn về quản trị rủi ro tài chính của một doanh nghiệp kinh doanh thƣơng mại, ta cần tìm hiểu và làm rõ một số khái niệm về rủi ro đơn thuần và đi sâu về rủi ro tài chính trong các hoạt động kinh doanh. Theo từ điển Oxford (1928) thì rủi ro là khả năng gặp nguy hiểm hoặc bị đau đớn, thiệt hại.
Rejda (2001), principles of risk management and Insurance thì rủi ro đƣợc hiểu là sự không chắc chắn, gây ra mất mát, thiệt hại. Hoàng Đình Phi, tập bài giảng: Quản trị rủi ro và an ninh doanh nghiệp, HSB 2015: Đối với một cá nhân thì rủi ro đƣợc hiểu là bất kỳ một sự kiện, hành động hay tác động nào có thể ảnh hƣởng hay ngăn cản cá nhân đạt đƣợc các mong muốn hợp lệ. Đối với một tổ chức hay doanh nghiệp thì rủi ro đƣợc hiểu là bất kỳ sự kiện hay hành động nào có thể tác động hoặc ngăn cản doanh nghiệp trong việc đạt đƣợc các mục tiêu đã đề ra. Nhƣ vậy, rủi ro là sự bất trắc gây hậu quả cho con ngƣời và có thể tính toán đƣợc xác suất xảy ra mới đƣợc gọi là rủi ro.
còn những bất trắc không gây ra hậu quả và tổn thất hoặc chƣa từng xảy ra thì không đƣợc gọi là rủi ro. Ta tiếp tục nghiên cứu khái niệm rủi ro theo một góc nhìn về “Sự chắc chắn” (Certainty) và “Sự bất định” (Uncertainty). “Sự chắc chắn” có nghĩa là một trạng thái không có nghi ngờ. “Sự chắc chắn” là trạng thái tâm lý luôn luôn đƣợc nhà quản trị mong đợi khi đƣa ra quyết định.
Trong điều kiện chắc chắn cùng với thông tin chính xác thì có thể đo lƣờng và đáng tin cậy để đƣa ra quyết định. Các điều kiện nhƣ vậy tồn tại trong các quyết định thƣờng xuyên và 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com lặp đi lặp lại liên quan đến hoạt động hàng ngày của doanh nghiệp. Trên thực tế, không phải lúc nào nhà quản trị cũng có thể chắc chắn đƣa ra những quyết định, có thời điểm nhà quản trị có trạng thái tâm lý nghi ngờ đó chính là “ Sự bất định” “Sự bất định” là trạng thái tâm lý trái ngƣợc với sự chắc chắn. Nó chính là “Nghi ngờ khả năng của chúng ta trong việc tiên đoán kết quả hoặc trạng thái tƣơng lai của những hoạt động hiện tại”.
Ngày nay, hầu hết các quyết định quan trọng của nhà quản trị đƣợc hình thành dƣới một tình trạng không chắc chắn. Nhà quản trị không có thông tin đầy đủ về các lựa chọn thay thế và bất cứ thông tin nào có sẵn hoặc hoàn toàn đáng tin cậy. Trƣớc tình hình đó, nhà quản trị cần đƣa ra một số giả định về tình hình hiện tại nhằm đƣa ra một khuôn khổ hợp lý để đƣa ra quyết định. Họ phải phụ thuộc vào kinh nghiệm cũng nhƣ sự đánh giá của mình để đƣa ra quyết định.
Nếu không nói tới yếu tố chủ quan của một nhà quản trị, về phía khách quan thì rủi ro hiện diện trong hầu hết các hoạt động kinh doanh đó cũng là “Sự biến động tiềm ẩn trong kết quả”. Khi xuất hiện rủi ro, nhà quản trị sẽ có trạng thái tâm lý bất định. Vì một ngƣời không thể biết trƣớc đƣợc tƣơng lai do đó tƣơng lai là “Sự bất định” và nhà quản trị sẽ dựa vào rủi ro có sẵn để dự đoán tƣơng lai. Vì vậy, rủi ro đƣợc nghiên cứu nhƣ một nguyên nhân gây nên sự bất định.
Khái niệm rủi ro tài chính Có nhiều quan điểm và góc độ nghiên cứu về rủi ro tài chính từ các nhà nghiên cứu kinh tế của thế giới cũng nhƣ của Việt Nam, có nhiều khái niệm khác nhau. Theo David Blake (1994), Phân tích thị trƣờng tài chính, NXB Thành phố Hồ Chí Minh. Rủi ro tài chính là “rủi ro thể hiện tình trạng doanh nghiệp sẽ không tạo đủ doanh thu để trang trải các tài sản cố định nằm trong bảng tổng kết tài sản của nó” Theo Steven Li (2003), Future Trend and Challenges of Financial Risk Management in the Digital Economy, Managerial Finance, 29(5/6). Rủi ro tài chính đƣợc hiểu là “Rủi ro là một khái niệm gắn liền với sự không chắc chắn.
Trong quá trình điều hành doanh nghiệp, các quyết định đƣợc thực hiện trong sự hiện diện rủi ro. Rủi ro liên quan đến bản chất cơ bản của doanh nghiệp gọi là rủi ro kinh doanh. Rủi ro liên quan đến sự biến động của các yếu tố nhƣ lãi suất, tỷ giá và giá cả gọi là rủi ro tài chính” 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Theo Ann - Katrin Napp (2011), rủi ro tài chính có thể có hai hình thức khác nhau. Rủi ro tài chính do nhân tố khách quan phụ thuộc vào những thay đổi trên thị trƣờng tài chính nhƣ lãi suất, tỷ giá hối đoái, giá cả hàng hóa.
Rủi ro tài chính do nhân tố chủ quan trong đó tình hình tài chính của doanh nghiệp là nguồn gốc của những rủi ro. Theo Lƣu Thị Hƣơng và Vũ Duy Hào (2006), Quản trị tài chính doanh nghiệp, trƣờng Đại học Kinh tế quốc dân. Rủi ro tài chính đƣợc định nghĩa là “ Mức độ rủi ro đối với các cổ đông thƣờng do kết quả của việc sử dụng đòn bẩy tài chính. Đòn bẩy tài chính đề cập đến việc sử dụng các chứng khoán có thu nhập cố định (nợ và cổ phiếu ƣu đãi của doanh nghiệp)” Theo Nguyễn Đình Kiệm và Bạch Đức Hiển (2008), tài chính doanh nghiệp thì rủi ro tài chính đƣợc định nghĩa đó là “Sự dao động hay tính khả biến tăng thêm của tỷ suất sinh lời vốn chủ sở hữu (ROE) hoặc thu nhập trên một cổ phần (EPS) và làm tăng thêm xác suất mất khả năng thanh toán khi doanh nghiệp sử dụng vốn vay và các nguồn tài trợ khác có chi phí tài chính cố định” Từ các quan điểm trên, theo ý kiến của tác giả: Rủi ro tài chính là khả năng xảy ra những thiệt hại, tổn thất đe dọa kết quả tài chính của doanh nghiệp.
Rủi ro tài chính do biến động không lƣờng trƣớc của các biến số tài chính nhƣ tỷ giá, lãi suất. và có thể là các biến số tài chính nội tại của doanh nghiệp ví dụ nhƣ đòn bẩy tài chính, khả năng thanh toán. Ý nghĩa của việc nghiên cứu rủi ro tài chính a. Đối với doanh nghiệp - Do mục tiêu cuối cùng của mọi doanh nghiệp là phải làm tăng giá trị các khoản đầu tƣ của các nhà đầu tƣ bỏ vào doanh nghiệp nên hoạt động nghiên cứu rủi ro tài chính thực sự cần thiết đối với các doanh nghiệp.
Hoạt động nghiên cứu rủi ro tài chính sẽ giúp doanh nghiệp tránh khỏi nguy cơ phá sản. Nói cách khác thì hoạt động nghiên cứu rủi ro tài chính có nhiệm vụ giúp cho doanh nghiệp có thể theo đuổi các mục tiêu của mình mà không bị phá sản bởi rủi ro tài chính phát sinh trong quá trình theo đuổi các mục tiêu đó. 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com - Nhờ việc kiểm soát chi phí liên quan đến rủi ro của doanh nghiệp nên quản trị rủi ro tài chính trực tiếp góp phần vào lợi nhuận của doanh nghiệp. Lợi nhuận của doanh nghiệp tăng hay giảm đều phụ thuộc vào tƣơng quan giữa 02 yếu tố là doanh thu và chi phí.
Khi doanh nghiệp có các hoạt động quản trị rủi ro thì sẽ làm giảm chi phí và đây cũng là yếu tố góp phần làm tăng lợi nhuận của doanh nghiệp. - Hoạt động nghiên cứu rủi ro tài chính giúp phát hiện các rủi ro trong các dự án kinh doanh của doanh nghiệp, từ đó có thể kịp thời ngăn chặn các tổn thất và tránh đƣợc hoặc giảm thiểu những thiệt hại về thu nhập, tài sản cho doanh nghiệp. - Hoạt động nghiên cứu rủi ro tài chính giúp giảm thiểu rủi ro nên có thể giúp doanh nghiệp tham gia vào những dự án có khả năng sinh lời cao. Đối với nhà đầu tư Trƣớc khi đƣa ra quyết định đầu tƣ, các nhà đầu tƣ phải xem xét tình hình tài chính của doanh nghiệp thông qua việc phân tích hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Hiệu quả hoạt động của một doanh nghiệp chỉ có thể đƣợc xem xét tƣơng ứng với một mức độ rủi ro mà nó có thể chịu và ngƣợc lại. Nhà đầu tƣ chỉ chấp nhận một rủi ro đầu tƣ tƣơng ứng với một hiệu quả trông chờ nào đó. Nhà đầu tƣ cần biết đƣợc mức độ rủi ro tài chính của doanh nghiệp thông qua việc phân tích rủi ro tài chính; Từ đó nhà đầu tƣ mới đƣa ra quyết định đầu tƣ của mình. Đối với các chủ nợ Để có quyết định cho vay hay không và mức cho vay là bao nhiêu, các chủ nợ thông qua việc phân tích rủi ro tài chính của doanh nghiệp để biết đƣợc mức độ an toàn của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp có mức độ rủi ro càng thấp sẽ càng đƣợc các chủ nợ tin tƣởng, ƣu tiên để tiếp cận và vay vốn của họ. Phân loại rủi ro tài chính doanh nghiệp Có thể phân loại rủi ro tài chính doanh nghiệp theo nhiều phƣơng thức khác nhau tùy thuộc vào yêu cầu quản trị tài chính doanh nghiệp. * Căn cứ vào việc rủi ro tài chính có đi kèm với cơ hội sinh lời hay không, chúng ta có hai dạng tồn tại của rủi ro tài chính: Rủi ro tài chính thuần túy tồn tại khi một nguy cơ tổn thất đe dọa lợi ích của doanh nghiệp mà không đi với cơ hội kiếm lời. Rủi ro tài chính thuần túy thƣờng 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com không hấp dẫn, nó tạo cho nhà quản trị một tâm lý lo ngại về sự hiện diện của nó trong hoạt động quản trị tài chính doanh nghiệp.
Bởi lẽ nếu những kết quả bất lợi xảy ra thì doanh nghiệp sẽ gánh chịu các chi phí rủi ro. Rủi ro tài chính suy đoán tồn tại khi cơ hội sinh lời đi với nguy cơ tổn thất do quyết định kinh doanh đang cân nhắc.