Chương 1: Một số vẫn để lý luận về năng lực cạnh tranh và marketing nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh 1.1 Cạnh tranh Vấn dễ cạnh tranh kinh tế, về mặt lý luận, từ lâu dã dược các nhà kinh tế học trước Mác và chính các nhà kinh điển của chú nghĩa Mác — Lênin cũng đã đề cập dén ở nước ta trong quá trình đỗi mới nền kinh tế có sự thay đổi về tư duy, quan niệm và cách thức đối xử với cạnh tranh và độc quyền Cạnh tranh vừa là môi trưởng, vừa là động lực trong nền kmh tế thị trường, Trong Văn kiện Dại hội VII của Dảng cũng đã ghi rõ: “ Cơ chế thị trường đòi hỏi phải hình thành một mỗi trường cạnh tranh lành mạnh, hợp pháp, văn minh” Cạnh tranh vì lợi ích phát triển đất nước, chứ không phải làm phá sân hàng loạt, lăng phí các nguồn lực, thôn tính lẫn nhau. Trong mục tiêu tổng quát của kế hoạch 5 năm 2001 — 2005 Đảng ta khẳng đỉnh cẦn phải: “Nâng cao rõ rệt hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế”. Thuật ngữ “cạnh tranh” được dùng ỡ đây là cách gọi tắt của cụm từ cạnh tranh kinh tế (Economics Competition) một đạng cụ thể của cạnh tranh. Canh Iranh xuất hiện trong quá trình hình thành và phát triển cúa sản xuất và trao đối hàng hoá.
Do dé hoạt động cạnh tranh gắn liễn với sự tác động của các quy luật thị trường như quy luật giả trị, quy luật cung - cầu.1 Khái niệm và phân luại cạnh tranh 1.1 Khái niệm Xét từ góc độ tổng thể nền kinh lế, cạnh tranh trong cơ chế thị trường có thế được hiểu là cuộc cạnh tranh giữa các chủ thể kinh tế tham gia vào thị trường, nhằm giành giật các lợi ích kinh tế về mình. on Các chi thé kinh 16 & day chính là các bên ban va bên mua các loại hàng hod ma ho mua được hay nói cách khác là họ muốn mua được loại hàng hoá có chất lượng cao, thoả mãn nhu cầu Liêu dùng mà giá cả lại rõ. Ngược lại, bên bản bao giờ cũng hướng tới tôi đa hoá lợi nhuận bing cách bán được nhiễu hàng với giá cao. Vì vậy, các bên cạnh tranh với nhau để giành những phần có lợi hơn về mình Xét ở góc độ doanh nghiệp, cạnh tranh giữa các doanh nghiệp được Các Mác đề cập như sau: “ Cạnh tranh tư ban chủ nghĩa là sự ganh đua, sự đầu tranh gay gắt giữa các nhà tư bản nhằm giành giật những điều kiện thuật lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hoá để thu lợi nhuận siêu ngạch”.
ở đây, Các Mác đã đề cập dến van dé cạnh tranh trong một không gian hẹp chủ nghĩa tư bản, lúc này cạnh tranh được xem là sự lấn át, chèn. ép lẫn nhau để tồn tại, quan niệm về cạnh tranh được nhìn xhận Lừ góc độ khá Liêu cực. ở nước ta, trong cơ chế kế hoạch hoá tập trung trước dây, cạnh tranh piữa các đoanh nghiệp được hiểu một cách cứng nhắc. Trong một thời kỳ dài, chứng ta chỉ nhìn thấy mặt trải của cạnh tranh, phê phản cạnh tranh, coi cạnh tranh là doanh nghiệp mạnh đẻ bẹp doanh nghiệp yếu mà chưa thấy được những mặt tích cực của cạnh tranh.
Chuyển sang nền kính tế thị trường, quan niệm về cạnh tranh của các doanh nghiệp ở nước ta đã có sự thay đổi. Ngày nay, các quốc gia trên thé giới đều thừa nhận cạnh tranh và coi cạnh tranh là môi trường và động lực của sự phát triển kinh tế xã hội. Cạnh tranh của các doanh nghiệp dược quan niệm là cuộc đấu tranh gay gắt, quyết liệt giữa những nhà sản xuất kinh doanh với nhau dựa trên chế dé sở hữu khác nhau vỀ tư liệu sản xuất nhằm giảnh được những diều kiện thuận lợi nhất về sản xuất và tiêu thụ hàng hoá, dịch vụ dễ thu được lợi nhuận lớn nhất đồng thời thúc đây hoạt động sản xuất kinh doanh phát triển. Chúng ta cũng có thể hiểu theo nghĩa chung nhất cạnh tranh của các doanh nghiệp là sự ganh đua giữa các doanh nghiệp trong việc giảnh giật khách hàng hoặc thị trường mã kết quả cuối cùng là để tiêu thụ được ngày cảng nhiều hàng hoá với lợi nhuận cao.
ếu xét trong mối tương quan giữa các doanh nghiệp với nhau và trên cơ sở nhu cầu mua sắm của xã hội thì chúng ta hiểu cạnh tranh giữa các doanh nghiệp là quá trình các đoanh nghiệp đưa ra các biện pháp kinh tế tích cực sáng tạo nhằm tổn tại được trên thị trường và ngày càng thu được nhiễu lợi nhuận trên sơ sở tạo ra các ưu thể về sản phẩm cũng như tiêu thụ sản phẩm.2 Phân loại cạnh tranh Canh tranh trên thị trường giữa các doanh nghiệp được phân thành nhiều loại khác nhau. Xét theo phạm vi ngành kinh tế, cạnh tranh được chia làm 2 loại: cạnh tranh giữa các ngành và cạnh tranh trong nội bộ ngành. ĐỂ giảnh lợi thế trên thị trường, các doanh nghiệp phải nắm vững các loại cạnh tranh này dễ xác định đúng đổi thủ cạnh tranh, từ đó lựa chọn được chính xác vũ khi cạnh tranh phủ hợp với diều kiện và đặc diểm của mình. Cạnh tranh giữa các ngành: là cuộc đấu tranh giữa các doanh nghiệp sản xuất, mua bán hàng hoá, dịch vụ trong các ngành kinh tế khác nhau nhằm thu lợi nhuận vả có tỷ suất lợi nhuận cao hơn so với vn đã bỏ ra vả đầu tư vốn vào ngành có lợi nhất cho sự phát triển.
Sự oạnh tranh giữa các ngành dẫn đến việc các doanh nghiệp luôn tim kiểm những ngảnh dầu Lư có lợi nhất nên đã chuyển vẫn từ ngành ít lợi nhuận sang ngành có nhiều lợi nhuận. Sau một thời gian nhất định, sự diều chuyển tự nhiên tho tiếng gọi của lợi nhuận nảy, vô hình chưng hình thành lên sự phân phối vốn hợp lý piữa các ngành sản xuất, dẫn dến kết quả cuối cùng là các chủ doanh nghiệp đầu Lư ở các ngành khác nhau với số vốn băng nhau chỉ thu được lợi nhuận như nhau. Cạnh tranh trong nội bộ ngành: là sự oạnh tranh giữa cáo doanh nghiệp củng sản xuất và tiêu thụ một loại hang hoá hoặc dịch vụ nảo đó. Cạnh tranh trong nội bộ ngành dẫn đến sự hình thành gid cả thị trường đồng nhất đối với hàng hoá, địch vụ đó.
Trong cuộc cạnh tranh này, các doanh nghiệp thôn tính lẫn nhau. Những doanh nghiệp chiến thăng sẽ mở rộng phạm vi hoạt động của mình. trên thị trường, những doanh nghiệp thua cuộc sẽ phải thu hẹp hoạt động sản xuất kinh doanh thậm chí bị phá sẵn. Khi nền sẵn xuất hàng hoá cảng phát triển, hàng hoá bán ra cảng nhiều, số lượng người cung ứng cảng đông thỉ cạnh tranh càng gay gắt Do vậy để chiến thắng trong cuộc chiến giảnh lợi nhuận tối đa, các đoanh nghiệp không ngừng thu thập thông tin vỀ các đối thú của mình, đem sa sánh với bản thân doanh nghiệp, nhờ dó phát hiện dược những lĩnh vực mà mình có ưu thé hay bat lợi trong cạnh tranh và là cơ sở để xây đựng được một chiến lược cạnh tranh đúng din 1.2 Vai tré cia canh tranh gii ác doanh nghiệp.
Cạnh Iranh là lất yếu trong nền kinh tế thị trường. Cội nguồn của sự cạnh tranh là sự tự do trong sản xuất kinh doanh. đa dang kiểu đáng, nhiều thành phân kinh tế, nhiều người hoại động sản xuất kinh doanh. Cạnh tranh thực chất là một.
cuộc chạy dua không có đích. Chạy dua vỀ mặt kinh tế phải luôn luôn ở phia trước đề tránh những trận đòn của người chạy phía sau, và không phải chỉ để thắng mét trận tuyến giữa các đối thủ mà là để thẳng trên hai tran tuyển. Đó là cạnh tranh piữa những người mua với người bán vả cạnh tranh piữa những người ban với nhau. Do vậy, cạnh tranh không chỉ có vai trò quan trọng đối với các doanh nghiệp tham gia thị rưởng mả còn có ý nghĩa to lớn đối với người tiêu dung va toàn xã hội.
- Đối với các doanh nghiệp, cạnh Iranh quyết định sự tồn tại và phát triển của các doanh nghiệp, thúc đấy doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh( cai tiến thiết bị công nghệ, sử dung nguồn tải nguyên một cách tối ưru.), ảnh hưởng đến uy tin, quyết dịnh vị thể của đoanh nghiệp trên thương trường, - Di với người tiêu ding: cạnh tranh giúp cho họ thoả mãn nhu cầu về hang hoá, dịch vụ, chất lượng sản phẩm ngảy cảng được nâng cao, dịch vụ chăm sóc khách hàng tốt hơn và mức giá phủ hợp với khả năng của họ - Đối vái nên kinh tế quốc dân thì cạnh tranh là động lực thúc đây sự phát triển bình đẳng của mọi thành phần kinh tế, tạo diều kiện dễ giải phóng lực lượng sản xuất, nâng cao tiến bộ khoa học kỹ thuật, hiện đại hoá nền sẵn xuất xã hội. Đó cũng là điều kiện dé xoá bỏ độc quyền bất hợp lý, xoá bố sự bất bình dẳng trong kinh doanh, phát huy tính năng dông, sáng tạo của các nhà quản lý doanh nghiệp, gợi mở nhu cầu thông qua việc tạo ra nhiều sân phẩm mới, nâng cao chất lượng dời sống con người, phát triển nền văn minh nhãn loại Tuy nhiên, chúng ta khêng thể phủ nhận mặt tiêu cực của cạnh tranh, cạnh tranh không lành mạnh sẽ gây ra những hậu quả tiêu cực. Vỉ bị cuốn hút bởi các mục tiểu hạ giá thánh, tăng lợi nhuận. các doanh nghiệp đã không chu bỏ ra.
các chỉ phí cho việc xử lý các chất thải, ô nhiễm môi trường và các vẫn đề xã hội khác. Ngoài ra, cạnh tranh có thể có xu hướng dẫn đến độc quyền. Để khác phục được các tiêu cực đó thì vai trò điều tiết của Nhà nước là hết sức quan trọng.3 Các công cụ cạnh tranh chủ yếu của doanh nghiệp Do sự khan hiểm nguồn lực xã hội, khả năng kinh doanh của doanh nghiệp hạn chế nên các doanh nghiệp không thể có lợi thế hơn các đối thủ về mọi mặt “a Vì vây, mỗi doanh nghiệp cần biết tận dung những lợi thế của mình, biến chủng thành những công cụ cạnh tranh thực sự lợi hại để đạt được mục tiêu kinh tế đã đặt ra. Tuy nhiên, các mặt khác mà doanh nghiện không có lợi thế bằng thì cũng không nên bỏ qua.1 Sản phẩm va chất lượng sẵn phẩm Sản xuất cải gì? Cho ai? Là câu hồi lớn nhất mà mỗi doanh nghiệp sản xuất +kinh doanh phải đối mặt trong cơ chế thị trường.