phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 02 chương, 06 tiết. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ VÀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ CỦA HỒ CHÍ MINH 1. Lý luận chung về văn hóa chính trị Chính trị là lĩnh vực hoạt động rộng lớn và quan trọng của con người. Lịch sử xã hội loài người từ khi phân chia thành giai cấp và hình thành nhà nước đến nay là lịch sử của chính trị, của nhà nước trong các xã hội chính trị.
Đó là quá trình giành và kiểm soát quyền lực nhà nước, nói một cách quy giản thì chính trị là lý luận và thực tiễn, khoa học và nghệ thuật giành, giữ và thực thi quyền lực chính trị, thực hiện lợi ích giai cấp, dân tộc, quốc gia. Vấn đề quan trọng quyết định tính chất, đặc điểm chính trị là quyền lực chính trị nằm trong tay giai cấp nào, phục vụ lợi ích cho ai và phương thức giành quyền lực chính trị được thực hiện bằng cách nào. Sau khi giành được quyền lực chính trị vấn đề cốt lõi là việc thực thi quyền lực chính trị như thế nào trong việc sử dụng quyền lực, phân bổ quyền lực, tổ chức hệ thống chính trị, thiết chế chính trị, cơ chế vận hành để quyền lực chính trị được thực thi trong cuộc sống. Hoạt động chính trị và thực thi quyền lực chính trị còn được nhìn nhận từ lăng kính văn hóa chính trị.
Văn hoá kết tinh toàn bộ giá trị vật chất và tinh thần của con người và loài người. Do vậy, mục tiêu chính trị, cơ chế chính trị, phương thức tổ chức quyền lực, hành vi chính trị của chủ thể chính trị có hướng đích mục tiêu nhân văn, nhân bản, chân, thiện, mỹ hay không, có vì sự tiến bộ của con người và xã hội loài người hay không; đó chính là nội hàm văn hóa của nền chính trị. Văn hóa chính trị (Political culture) như một thuật ngữ trong khoa học chính trị xuất hiện lần đầu tiên vào khoảng giữa thế kỷ XX, gắn với tên tuổi hai học giả Hoa Kỳ là Gabriel Almond và Sidney Verba. Theo hai 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ông, văn hóa chính trị được hiểu như thái độ, cách thức ứng xử của một cộng đồng dân tộc (bao gồm cả chính giới và người dân) với quyền lực chính trị [30].
“Văn hóa chính trị là tập hợp các lập trường và các xu hướng cá nhân của những người tham gia trong một hệ thống nào đó, là lĩnh vực chủ quan làm cơ sở cho hành động chính trị và làm cho hành động chính trị có ý nghĩa” [38,Tr. Có thể nói, trung tâm của văn hóa chính trị là vấn đề định hướng. Có ba cấp độ định hướng chính: Một, về phương diện nhận thức, nó bao gồm những hiểu biết về hệ thống chính trị cũng như vai trò của các thành phần tham dự vào hệ thống chính trị ấy, từ giới cầm quyền đến các đại biểu cũng như cả vai trò của truyền thông. Hai, về phương diện cảm xúc, nó phản ánh tình cảm của dân chúng đối với hệ thống chính trị, đối với những người tham gia vào hệ thống ấy cũng như đối với các hoạt động và các giá trị mà hệ thống ấy đại diện hoặc theo đuổi.
Ba, về phương diện đánh giá, nó bộc lộ quan hệ cá nhân của con người đối với hệ thống chính trị trong nước, từ đó, định hình mức độ tham gia, dưới hình thức này hoặc hình thức khác, vào hệ thống ấy. Văn hóa chính trị là sự kết tinh văn hóa trong đời sống chính trị, trong nhận thức hành vi, phẩm chất năng lực của chủ thể chính trị và trong hoạt động của hệ thống chính trị.Văn hóa chính trị là sức sống, nguồn sức mạnh bên trong của chủ thể chính trị. Nó quy định năng lực nội sinh hướng tới những giá trị cao đẹp, văn minh và nhân đạo. Văn hóa chính trị biểu hiện ra trong đời sống chính trị, cương lĩnh chính trị, trong chính sách pháp luật của Đảng cầm quyền, của Nhà nước, là ý thức và hành vi của đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị, là khả năng thẩm thấu, hiện thực hóa văn hóa trong chính trị.
Biểu hiện tập 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com trung nhất là trong con người chính trị - nhân tố quyết định chất lượng của tổ chức bộ máy và hoạt động của toàn bộ thể chế chính trị. Văn hóa chính trị phản ánh trình độ phát triển văn hóa trong mối quan hệ giữa văn hóa với chính trị, chính trị với văn hóa. Nó nói lên trình độ nhận thức, năng lực sáng tạo những giá trị văn hóa chân, thiện, mỹ của chủ thể chính trị, trực tiếp định hướng hoạt động lý luận và thực tiễn nhằm giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội và giải phóng con người. Văn hóa chính trị vừa là mục tiêu vừa là động lực, đồng thời là phương thức hoàn thiện và phát triển của bất cứ nền chính trị dân chủ nào.
Muốn hướng tới một nền chính trị dân chủ đích thực, thì phải coi văn hóa ở đây là văn hóa chính trị, cầm quyền, văn hóa thực thi quyền lực là mục tiêu, là động lực của chính trị. Văn hóa xét đến cùng chính là con người, là quyền tự do dân chủ và quyền lực chính trị thuộc về nhân dân lao động. Nhân dân lao động là người làm chủ xã hội. Nghiên cứu chính trị và văn hóa chính trị trên lập trường, quan điểm Mác xít đòi hỏi phải quán triệt tinh thần ấy.
Văn hóa chính trị vận động và phát triển trong mối quan hệ với sự vận động và phát triển của kinh tế, sự tác động của dân trí, truyền thống văn hóa, phương thức tổ chức hệ thống chính trị; quan hệ giao lưu và tiếp biến văn hóa đối với văn hóa và chính trị thế giới và sự chi phối của trình độ, nhân cách người cầm quyền. Văn hóa chính trị luôn gắn liền với chủ thể chính trị. Nói đến văn hóa là nói đến con người; nói đến văn hóa chính trị là nói đến con người chính trị - chủ thể chính trị. Văn hóa chính trị là thước đo khả năng sáng tạo của chủ thể chính trị trong nhận thức các quy luật vận động khách quan của xã hội và sự tác động qua lại với đời sống chính trị, các quy luật của chính trị và cầm quyền.
Xét về 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com bản chất, văn hóa chính trị là tổng hòa các giá trị chính trị (bao hàm cả vật chất và tinh thần) do con người sáng tạo ra trong xã hội có giai cấp và nhà nước. Văn hóa chính trị là một bộ phận, một phương diện của văn hóa trong xã hội có giai cấp nói lên chất lượng tổng hợp những giá trị vật chất và tinh thần với hạt nhân là các giá trị chính trị được con người sáng tạo và sử dụng trong thực tiễn chính trị, để thực thi quyền lực chính trị, quyền lực nhà nước nhằm thực hiện lợi ích chính trị cơ bản của giai cấp thống trị, cầm quyền, trong tương quan với lợi ích của xã hội, của nhân dân phù hợp với những điều kiện xác định của xã hội. Văn hóa chính trị, với tư cách là một loại hình của văn hóa là khái niệm nói về sự thẩm thấu của văn hóa vào chính trị, là chính trị có tính văn hóa. Như vậy, văn hóa chính trị không phải là bản thân chính trị, bản thân văn hóa, hay là sự cộng gộp giản đơn hai lĩnh vực này, mà đó là chính trị bao hàm tính văn hóa từ bản chất bên trong của nó.
Văn hóa chính trị thể hiện ở hai phương diện cơ bản sau đây: Một là, chính trị với ý nghĩa là chính trị dân chủ, tiến bộ phải hướng tới mục đích cao nhất là vì con người, giải phóng con người, tôn trọng quyền con người, tạo điều kiện cho con người phát triển tự do, toàn diện, hài hòa. Đây là tính nhân văn sâu sắc của một nền chính trị có văn hóa theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin, đặc biệt là tư tưởng Hồ Chí Minh. Hai là, những tư tưởng chính trị tốt đẹp không phải là những ý niệm trừu tượng mà phải thiết thực, cụ thể, có khả năng đi vào cuộc sống. Nghĩa là nó phải thấu triệt trong hệ tư tưởng chính trị, thể hiện qua đường lối chính sách của Đảng cầm quyền và nhà nước quản lý, trong ứng xử và trong việc triển khai các kế hoạch cụ thể nhằm phát triển xã hội và phục vụ cuộc sống của cá nhân cũng như của cộng đồng xã hội.
11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Vai trò của văn hóa chính trị đối với đời sống chính trị - kinh tế - xã hội Văn hóa chính trị có vai trò rất to lớn đối với mỗi quốc gia, mỗi dân tộc. Văn hóa chính trị giữ vị trí rất quan trọng trong việc tổ chức xã hội, định hướng điều chỉnh các hành vi của con người và quan hệ xã hội giữa người với người, cá nhân với cá nhân, cá nhân với cộng đồng. Đồng thời, văn hóa chính trị có tác động cổ vũ, động viên, thúc đẩy hoạt động của cá nhân, giai cấp trong chính trị, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động chính trị của mỗi quốc gia, dân tộc.
Hiện nay, trên thế giới, xu hướng toàn cầu hóa đang ngày càng trở nên phổ biến và sâu rộng. Nó mở ra cơ hội phát triển cho các nước song cũng tạo ra những thách thức mới cho mỗi quốc gia, mỗi dân tộc. Việc giữ vững những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, đặc biệt là những giá trị văn hóa chính trị có vai trò rất quan trọng đối với sự ổn định nền chính trị. Từ đó sẽ tạo ra động lực cho sự hòa nhập, phát triển, ổn định của đất nước.
Văn hóa chính trị tác động vào hoạt động chính trị của cá nhân và tổ chức trong đời sống chính trị của mỗi một quốc gia. Nó phụ thuộc vào văn hóa chính trị của từng cá nhân, của người thủ lĩnh và văn hóa chính trị của tổ chức (cộng đồng). Văn hóa chính trị cá nhân được thể hiện trên ba mặt: Trình độ hiểu biết về chính trị. Khả năng, năng lực của cá nhân tham gia vào việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống tổ chức quyền lực chính trị và mức độ hoàn thiện nhân cách.