Chương 1. Tổng quan về chủ đề Liên Xô/Nga trên báo chí Việt Nam (giai đoạn 1950-2000) và nhiệm vụ của thô ng tin quốc tế thời kỳ đổi mdi. Nước Nga — vân đề thông tin quốc tế đặc biệttrên bốn tạp chí Việt Nam. Đánh giá chung và các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thông tin về nước Nga trên các tạp chí nghiên cứu của Việt Nam.
Ngành Báo chi học 7 Luận văn thạc sĩ CHUONG 1. TONG QUAN VE CHỦ DE LIEN XO/NGA TREN BAO IN VIET NAM (GIAI DOAN 1950-2000) VA NHIEM VU CUA THONG TIN QUOC TE THOI KY DOI MOI 1. Bao in Việt Nam với Liên X6/LB Nga (giai đoạn 1950-2000) 1. Đôi nét về lịch sử quan hệ Liên Xô/LB Nga và Việt Nam trước và sau đổi mới Khi nghiên cứu về thông tin nước Nga trên báo chí Việt Nam _, không thé không nói tới mối quan hệ truyền thống Việt Nam - LB Nga và đặt nó trên một trục lịch sử.
Đây chính là cơ sở, nền tang lý giải phần nào cho những hoạt động nghiệp vụ báo chí với mảng thông tin về nước Nga. về lịch sử quan hệ Việt Nam - LB Nga (Liên Xô) có thé chia làm ba giai đoạn chính: + Giai đoạn 1950 - 1991 Ngày 14-1-1950, trong bối cảnh cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam chống thực dân Pháp xâm lược đang diễn ra ác liệt, Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã ra Tuyên bố về việc sẵn sàng kiến lập quan hệ ngoại giao với các nước trên thế giới. Đáp ứng nguyện vọng chính đáng của Việt Nam, tháng 1-1950, Liên Xô đã công khai thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam dân chủ cộng hòa, khăng định địa vị pháp lý chính đáng của chính thể cộng hòa dân chủ nhân dân lần đầu tiên được xác lập ở Việt Nam, ủng hộ tích cực cuộc kháng chiến của nhân dân ta chống thực dân Pháp xâm lược. Liên Xô đóng vai trò lớn trong việc triệu tập Hội nghị Geneve, trong việc ký kết và đấu tranh đòi thi hành nghiêm chỉnh Hiệp định Geneve nhằm thống nhất đất nước của nhân dân Việt Nam.
Sau khi hòa bình lập lại ở Bắc Việt Nam, Liên Xô đã giúp Việt Nam khắc phục hậu quả của chiến tranh, khôi phục kinh tế, xây dựng một số công trình công nghiệp có ý nghĩa lớn đối với nền kinh tế Việt Nam sau này, đồng thời giúp đào tạo cho Việt Nam nhiều cán bộ khoa học và cán bộ quản lý. Ngành Báo chí học 8 Luận văn thạc sĩ Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ _, Liên Xô dành sự ủng hộ lớn cho cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam cả về vật chất lẫn tinh thần. Sau giai đoạn chiến tranh , từ 1975 đến 1985, rất nhiều công trình lớn đã được xây dựng với sự giúp đỡ kỹ thuật của Liên Xô. Suốt nhiều năm Liên Xô là một quốc gia luôn sát cánh cùng Việt Nam trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước _.
Liên Xô trước đây là đất nước đứng đầu trong việc đào tạo cán bộ, chuyên gia cho nước ta trên tất cả các lĩnh vực khoa học tự nhiên và xã hội. Trong nửa thế kỷ qua Liên Xô và Nga đã đào tạo hơn 30 ngàn chuyên gia cho Việt Nam trong các lĩnh vực khác nhau.000 công dân Việt Nam đã được nhận học vị phó tiễn sĩ và tiễn sĩ tại Liên Xô và Nga. Sự ủng hộ, giúp đỡ quý báu về nhiều mặt của Đảng, Nhà nước và nhân dân Liên Xô trong suốt giai đoạn khó khăn của Việt Nam đã góp phần không nhỏ vào thành công của sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất và xây dựng đất nước của nhân dân Việt Nam. + Giai đoạn 1991-2000 Vào cuối năm 1991, Liên Xô giải thể, 15 nước cộng hòa thành viên của Liên Xô bước ra vũ đài quốc tế với tư cách những quốc gia độc lập, có chủ quyên, chủ thé pháp lý quốc tế.
Riêng LB Nga với tư cách “quốc gia kế tục”, trở thành nước kế thừa Liên Xô trong các mối quan hệ quốc tế, trong đó có quan hệ với Việt Nam. Nhưng cũng từ đây tính chất quan hệ Việt - Nga thay đổi sâu sắc. Dưới tác động của tình hình quốc tế sau Chiến tranh Lạnh và những vấn đề đặt ra trong nội bộ mỗi nước, quan hệ Việt - Nga trong giai đoạn này bị ngưng trệ trên tất cả các lĩnh vực từ kinh tế, chính trị đến văn hóa, xã hội và khoa học-kỹ thuật. Có thể nói, giai đoạn từ 1991-1993 là thời ky khó khăn nhất trong quan hệ hai nước.
Từ năm 1994, quan hệ Nga - Việt từng bước được cải thiện và chuyên biến theo hướng tích cực. Quan hệ hợp tác nhiều mat , cùng có lợi giữa Việt Nam va LB Nga tiếp tục được coi trọng và phát triển. Việc ký kết Hiệp ước về Ngành Báo chí học 9 Luận văn thạc sĩ những nguyên tắc cơ bản của quan hệ hữu nghị giữa Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam va LB Nga ngày 16-6-1994, nhân chuyến thăm Nga của Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã mở ra một giai đoạn phát triển mới trong quan hệ hai nước. Hiệp ước này trở thành cơ sở pháp lý đầu tiên dé 6n định lại quan hệ giữa hai nước kể từ khi Liên Xô tan rã, nó đánh dau bước phát triển rất cơ bản quan hệ Việt - Nga và mở ra những triển vọng khả quan cho mối quan hệ đó.
So với Hiệp ước hữu nghị và hợp tác Xô - Việt năm 1978 thì Hiệp ước năm 1994 có nhiều điểm sửa đôi quan trọng. Điểm nỗi bật nhất là hai nước nhất trí phát triển mỗi quan hệ trên cơ sở bình đăng cùng có lợi thay mối quan hệ đồng minh chiến lược trên cơ sở cùng quan điểm ý thức hệ trước đây. + Giai đoạn từ năm 2001 đến 2010 Quan hệ đối tác chiến lược Việt - Nga được xác lập và đi vào chiều sâu. Sự kiện có ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong quan hệ Việt Nam và LB Nga là tuyên bố về quan hệ đối tác chiến lược nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam của tổng thông Nga V.
Putin từ ngày 28-2 đến ngày 2-3-2001. Tại cuộc hội đàm chính thức, hai bên đã khang định quyết tâm tiếp tục củng cố và phát triển hon nữa quan hệ hữu nghị truyền thống và sự hợp tác nhiều mặt trong thế kỷ 21 trên cơ sở đối tác chiến lược đã được thiết lập giữa hai nước. Và khuôn khổ quan hệ Việt-Nga trong thế kỷ 21 đã được chính thức hóa bằng việc ký Tuyên bố chung về quan hệ đối tác chiến lược nhân chuyến thăm này. Trong mối quan hệ song phương _, cả Việt Nam và LB Nga đều nhận thay có những điểm tương đồng về lợi ích chiến lược _.
Việt Nam đã chủ động dé ra những biện pháp nhằm duy trì và thúc đây quan hệ hợp tác trên nhiều lĩnh vực, kế cả an ninh quốc phòng. Trong những năm đầu thé kỷ 21, dưới sự lãnh đạo của Tổng thống V. Medvedev, nước Nga đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trong việc thực hiện triết lý phát triển xây dựng nhà nước liên bang hùng mạnh, phát triển kinh tế thị trường, nâng cao đời sống của nhân dân, bảo đảm an ninh và toàn vẹn lãnh thô, cải thiện vị thê của Nga trên trường quôc tê. Thê và Ngành Báo chí học 10 Luận văn thạc sĩ lực mới cũng như những điều chỉnh trong chính sách đối ngoại của LB Nga trong chiến lược phát triển của mình đang tao ra những tiềm năng to lớn trong việc phát triển quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và LB Nga trong những năm tới.
Tong quan về chi đề Liên Xô và nước Nga “hậu Xô-viết” trên báo in Việt Nam (giai đoạn 1950-2000) 1. Giai đoạn từ 1986 trở về trước Đây là thời kỳ trước đổi mới. Thời gian này, hệ thống báo chí của Việt Nam chưa phát triển mạnh về mặt số lượng. Thời kỳ trước đôi mới , quan hệ đối ngoại của Việt Nam chưa mở rộng „, chủ yếu tập trung ở các nước XHCN , mảng thông tin về các van dé quốc tế thời gian này cũng chưa được khai thác nhiều.
Những tạp chí như : Tap chí Nghiên cứu Châu Au, Tạp chí Nghiên cứu Quốc tế và Tạp chí những van đề kinh tế và chính trị thé giới đều chưa ra đời. Tạp chí Cộng sản (được xuất bản từ năm 1976), là tạp c hí duy nhất trong số bốn tạp chí mà Luận văn chọn khảo sát ra đời vào thời gian trước đôi mới. Có thé nói , đây là giai đoạn bao chí Việt Nam và Liên Xô trước khi Liên Xô sụp đồ. Một trong những đặc trưng nôi bật của thông tin quốc tế đối nội nói chung và thông tin liên quan đến Liên Xô /nước Nga nói riêng trên báo chí Việt Nam thời kỳ này là bam sát và đảm bảo tính định hướng chính tri và tuân thủ sát sao chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta.
Những thông tin về nước Nga trên báo chí trong thời gian nảy tập trung vào một số mảng chủ yếu như : + Tình hữu nghị, hợp tác tot đẹp giữa Việt Nam - Liên Xô. trong đó cho thấy sự hợp tác tốt đẹp giữa nước Cộng h òa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và LB Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô -viết; Ca ngợi tình hữu nghị Việt - Xô và mối quan hệ hợp tác phát triển trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Một trong những vấn đề khác được báo chí đề cập nhiều trong thời kỳ này đó là: Ngành Báo chi học 11 Luận văn thạc sĩ + Những thành công trong công cuộc kiến thiết đất nước , xây dựng kinh té-xã hội của Liên Xô , mà trong đó phản ánh: Những tiến bộ vượt bậc của Liên Xô ; sự phát triển trong nền công nghiệp _, nông nghiệp hiện đại của Liên Xô và chiến lược kinh tế của Liên Xô. + Các báo cũng dành nhiều bài viết để nói về Đảng Cộng sản Liên Xô và công tác tư tưởng của Đảng Cộng sản Liên Xô trong thời kỳ phát triển mới của đất nước Xô-viết Trước năm 1986, bối cảnh thé giới van là sự đối đầu gay gắt giữa hai phe lớn la XHCN và TBCN _.