Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG ĐẠI HỌC VÙNG 1. Cơ sở lý luận về quản lý cơ sở vật chất trong đại học vùng 1. Một số khái niệm cơ bản về cơ sở vật chất trong đại học vùng 1. Khái niệm Cơ sở vật chất - kỹ thuật trường học là những hệ thống các phương tiện vật chất và kỹ thuật khác nhau được sử dụng để phục vụ việc giáo dục và đào tạo toàn diện trong nhà trường.
Đó là những đồ vật, những của cải vật chất và khung cảnh tự nhiên xung quanh nhà trường. Có thể hiểu khái niệm trên theo hai góc độ: [8] Thứ nhất: Cơ sở vật chất - kỹ thuật của xã hội, được nhà trường sử dụng vào mục tiêu đào tạo bao gồm: các trang thiết bị và công cụ của nhà máy xí nghiệp, nhà văn hóa, nhà truyền thống, câu lạc bộ, sân bãi thể dục thể thao của địa phương. Nhà trường không trực tiếp quản lý, nhưng có thể mượn hoặc thuê để phục vụ cho mục tiêu giáo dục. Thứ hai: Cơ sở vật chất - kỹ thuật trong các đại học vùng, đó là các khối công trình, nhà cửa, sân chơi, thư viện, thiết bị giáo dục và các trang thiết bị khác… được trang bị riêng cho trường đại học và chia ra làm 3 bộ phận: trường sở, thiết bị giáo dục và thư viện của trường đại học.
Các bộ phận này nhà trường trực tiếp quản lý. Các bộ phận vừa kể trên hình thành nên hệ thống cơ sở vật chất - kỹ thuật đa dạng về chủng loại và có một số trang thiết bị tương đối phức tạp về mặt kỹ thuật, ví dụ như: phòng LAB, máy tính, máy projector, hệ thống mạng internet. Tính năng đa dạng và phong phú của hệ thống cơ sở vật chất - kỹ thuật trong các đại học vùng tạo ra không ít trở ngại trong quá trình quản lý. download by : skknchat@gmail.
Phân loại cơ sở vật chất trong đại học vùng Cơ sở vật chất trường học trong đại học vùng là tất cả phương tiện vật chất được huy động vào việc giảng dạy, học tập và các hoạt động mang tính chất giáo dục khác nhằm đạt được mục đích giáo dục. Cơ sở vật chất trong đại học vùng bao gồm hai nhóm: [8] - Trường sở; - Thiết bị dạy học; phòng thực hành, thí nghiệm và thư viện Trong đó, Nhóm 1: Trường sở bao gồm không gian lớp học, sân chơi, vường ươm, hội trường,.đảm bảo cho hoạt động học tập và giải trí của giảng viên và sinh viên. Nhóm 2: Thiết bị dạy học, phòng thực hành, thí nghiệm và thư viện trong đại học vùng bao lại gồm ba nhóm chính: a. Thiết bị công nghệ thông tin 1.
Hệ thống máy vi tính 2. Máy điều hoà nhiệt độ 6. Thiết bị âm thanh - Đầu vi tính cali - Âm ly và loa b. Thiết bị phục vụ giảng dạy và làm việc * Trang thiết bị làm việc - Bàn ghế phòng làm việc (Bộ) - Bàn ghế BGH - Tủ hồ sơ tài liệu (Cái) * Trang thiết bị dạy học - Bàn ghế học sinh (Bộ) - Bàn ghế giáo viên download by : skknchat@gmail.com 6 - Bảng lớp (cái) - Đồ dùng dạy học c.
Phòng thí nghiệm, thực hành và thư viện - Phòng học máy tính - Phòng học ngoại ngữ - Phòng thí nghiệm - Thư viện - Xưởng thực tập, thực hành Thiết bị dạy học chính là yếu tố ảnh hưởng nhiều nhất đến nội dung và việc đổi mới phương pháp dạy học, là công cụ mà giảng viên trực tiếp sử dụng để thực hiện hoạt động dạy của mình, thông qua đó, giúp sinh viên lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hoàn thiện nhân cách trong suốt quá trình học. Vị trí và vai trò của cơ sở vật chất trong đại học vùng Quá trình dạy học tại đại học, giáo dục cấu thành bởi nhiều thành tố có liên quan chặt chẽ và tương tác với nhau. Các thành tố cơ bản cấu thành quá trình dạy học là: [8] Mục tiêu - Nội dung - Phương pháp - Giảng viên - Sinh viên - Thiết bị giáo dục. Các yếu tố cơ bản này giúp thực hiện quá trình dạy học và mối quan hệ giữa chúng.1: Thành tố cấu thành quá trình giáo dục và dạy học (Nguồn: [8] trang 2) download by : skknchat@gmail.com 7 Mối quan hệ giữa các thành tố cấu thành quá trình giáo dục và dạy học trong đó cơ sở vật chất - kỹ thuật là một thành tố không thể tách rời được Theo sơ đồ trên, các cặp thành tố tương ứng đều có mối quan hệ tương hỗ hai chiều.
Việc điều khiển tối ưu các mối quan hệ của các thành tố có thể được coi là một nghệ thuật về mặt quản lý và mặt sư phạm. Cơ sở vật chất - kỹ thuật có mặt trong quá trình nêu trên có vai trò và vị trí như các thành tố khác và không thể thiếu một thành tố nào. Như vậy, cơ sở vật chất - kỹ thuật là một bộ phận, một thành tố không thể thiếu được trong quá trình giáo dục và dạy học. Trường sở là một trong các yếu tố cấu thành nên cơ sở vật chất - kỹ thuật, là điều kiện đầu tiên để hình thành một nhà trường, trường sở là trung tâm văn hóa, khoa học và kỹ thuật của một địa phương.
Trường sở là nơi tuyên truyền nếp sống văn hóa mới, phổ biến các thông tin khoa học kỹ thuật ở địa phương. Trường sở là hình ảnh đẹp, là niềm tự hào của mọi người, là sự thể hiện cho truyền thống cần cù, chăm chỉ, hiếu học của bao thế hệ tại địa phương. Điều 2 của Luật Giáo dục [12], [13] đã khẳng định: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người mới Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc”. Đáp ứng mục tiêu trên, mỗi trường học cần phải có một môi trường tương ứng bao gồm các yếu tố có tác dụng giáo dục trực tiếp đến học sinh.
Thiết bị giáo dục là một trong những điều kiện vật chất của nhà trường. Thiết bị giáo dục có ý nghĩa to lớn trong việc thực hiện mục tiêu, nguyên lý giáo dục của Đảng và Nhà nước: “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội”. Thiết bị giáo dục đã được nêu trong Nghị quyết hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần 2 – Khóa VIII: “…Tất cả các trường phổ thông đều có …các trang thiết bị tối thiểu để thực download by : skknchat@gmail.com 8 hiện các thí nghiệm trong chương trình. Sớm chấm dứt tình trạng dạy chay ” để nhằm nâng cao chất lượng dạy và học.
Thiết bị giáo dục là công cụ lao động của giáo viên, là phương tiện giúp học sinh dể hiểu các khái niệm, dể lĩnh hội kiến thức, giúp học sinh hình thành những kỹ năng thói quen cần thiết, bước đầu luyện tập thực hành, lao động, ứng dụng trong đời sống. Mặt khác, các nhà kinh tế giáo dục học đã chứng minh hiệu quả của việc giáo dục và đào tạo phụ thuộc một phần quan trọng vào trình độ cơ sở vật chất - kỹ thuật của lao động sư phạm. Hai nhân tố hết sức quan trọng tác động mạnh mẽ đến hiệu quả của giáo dục và đào tạo là trình độ, năng lực của giáo viên và trình độ của cơ sở vật chất - kỹ thuật của nhà trường. Họ đã lập ra một hàm Cobb- Douglass: Y = F (L.
Quản lý cơ sở vật chất 1. Khái niệm về quản lý và quản lý cơ sở vật chất trong các đơn vị giáo dục Cho tới nay có khá nhiều khái niệm về quản lí do bản thân khái niệm quản lý có tính đa nghĩa nên có sự khác biệt về nghĩa rộng và nghĩa hẹp. Hơn nữa, do sự khác biệt về thời đại, xã hội, chế độ, nghề nghiệp nên quản lí cũng có nhiều giải thích, lý giải khác nhau. Cùng với sự phát triển của phương thức xã hội hoá sản xuất và sự mở rộng trong nhận thức của con người thì sự khác biệt về nhận thức của con người thì sự khác biệt về nhận thức và lý giải khái niệm quản lý càng trở nên rõ rệt.
Do vậy khái niệm về quản lý rất phong phú và đa dạng, sau đây là một số khái niệm chủ yếu: Theo Koontz, H.; (1998) [9] : “Quản lý là xây dựng và duy trì một môi trường tốt giúp con người hoàn thành một cách hiệu quả mục tiêu đã định” Quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được những mục tiêu nhất định trong điều kiện biến động của môi trường. Chủ thể quản lý là tác nhân tạo ra các tác động quản lý download by : skknchat@gmail.com 9 nhằm dẫn dắt đối tượng quản lý đi đến mục tiêu. Chủ thể có thể là một người, một bộ máy quản lý gồm nhiều người, một thiết bị. Đối tượng quản lý tiếp nhận các tác động của chủ thể quản lý.
Như vậy, quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, cơ hội của tổ chức để đạt được những mục tiêu đã đặt ra trong điều kiện biến động của môi trường. Quản lý là một chức năng lao động xã hội bắt nguồn từ tính chất xã hội của lao động. Theo nghĩa rộng, quản lý là hoạt động có mục đích của con người. Về cơ bản, mọi người đều cho rằng quản lý chính là các hoạt động do một hoặc nhiều người điều phối hành động của những người khác nhằm thu được kết quả như mong muốn.
Theo tác giả Nguyễn Minh Đạo (1997) [5]: "Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người nhằm đạt tới mục tiêu đã đề ra" Theo tác giả Hồ Văn Vĩnh (2005), NXB chính trị Quốc gia Hà Nội [19]: Quản lý là sự tác động có tổ chức, hướng tới đích của chủ thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra.