Luận văn: Rủi ro tín dụng tác động đến lợi nhuận ngân hàng niêm yết tại Việt Nam

```json {"id":253,"name":"Kinh tế"} ``` Luận văn phân tích tác động của rủi ro tín dụng đến lợi nhuận các ngân hàng thương mại niêm yết tại Việt Nam. Dữ liệu nghiên cứu giai đoạ...

• Tác giả: Lê Thị Thảo Vy
• Người hướng dẫn: TS. Lê Hoàng Vinh
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Tác động của rủi ro tín dụng đến lợi nhuận của các ngân hàng thương mại niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TÓM TẮT
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Đối tƣợng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. NGUỒN DỮ LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5.1. Nguồn dữ liệu
• 1.5.2. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý NGHĨA KHOA HỌC, ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
• 1.7. KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.8. TÓM TẮT CHƢƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 2.1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ LỢI NHUẬN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI
• 2.2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG NGHIỆP VỤ CẤP TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI
• 2.3. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TÁC ĐỘNG CỦA RỦI RO TÍN DỤNG ĐẾN LỢI NHUẬN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI
• 2.3.1. Lý thuyết rủi ro và lợi nhuận trong quản trị tài chính
• 2.3.2. Lý thuyết “kém may mắn” và “quản lý kém”
• 2.4. NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 2.4.1. Các nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam
• 2.4.2. Các nghiên cứu trƣớc tại các quốc gia khác
• 2.4.3. Thảo luận các nghiên cứu thực nghiệm và khoảng trống nghiên cứu của đề tài
• 2.5. TÓM TẮT CHƢƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Khái quát mô hình nghiên cứu
• 3.2.2. Giải thích các biến trong mô hình nghiên cứu
• 3.2.3. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.3. MẪU VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.3.1. Mẫu nghiên cứu
• 3.3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.4. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.5. TÓM TẮT CHƢƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. THỐNG KÊ MÔ TẢ
• 4.2. PHÂN TÍCH TƢƠNG QUAN
• 4.3. PHÂN TÍCH HỒI QUY
• 4.3.1. Kết quả hồi quy
• 4.3.2. Lựa chọn kết quả hồi quy
• 4.3.3. Kiểm định các vi phạm cơ bản của mô hình
• 4.3.4. Khắc phục các vi phạm của mô hình
• 4.4. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.4.1. Tác động của rủi ro tín dụng đến lợi nhuận của NHTM niêm yết tại Việt Nam
• 4.4.2. Các yếu tố khác tác động đến lợi nhuận của NHTM niêm yết tại Việt Nam
• 4.5. TÓM TẮT CHƢƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý, KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. GỢI Ý, KHUYẾN NGHỊ
• 5.1.1. Gia tăng lợi nhuận thông qua quản lý rủi ro tín dụng
• 5.1.2. Gia tăng lợi nhuận thông qua các yếu tố khác
• 5.2. HẠN CHẾ VÀ HƢỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO CỦA ĐỀ TÀI
• 5.2.1. Hạn chế của đề tài
• 5.2.2. Hƣớng nghiên cứu tiếp theo
• 5.3. TÓM TẮT CHƢƠNG 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: Danh sách 13 ngân hàng thƣơng mại trong mẫu nghiên cứu
• PHỤ LỤC 2: Dữ liệu nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động rủi ro tín dụng Hiểu rõ lợi nhuận ngân hàng

Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng hội nhập và biến động, ngành ngân hàng đóng vai trò xương sống, là huyết mạch cung cấp vốn cho các hoạt động sản xuất kinh doanh. Các ngân hàng thương mại hoạt động không ngừng để đạt được mục tiêu kép: phát triển bền vững và tối đa hóa lợi nhuận ngân hàng. Tuy nhiên, con đường này luôn tiềm ẩn nhiều thách thức, đặc biệt là rủi ro tín dụng. Rủi ro tín dụng không chỉ là một khái niệm lý thuyết mà là một thực tế sống động, có tác động rủi ro tín dụng sâu sắc đến khả năng sinh lời ngân hàng và sự ổn định của cả hệ thống ngân hàng.

Theo Roger Claessens (2010), rủi ro tín dụng được định nghĩa là khả năng một hợp đồng tài chính không được thực hiện đúng theo các điều khoản ban đầu. Điều này nhấn mạnh bản chất không chắc chắn và tiềm ẩn tổn thất tín dụng trong mọi hoạt động tín dụng ngân hàng. Tại Việt Nam, Thông tư 02/2013/TT-NHNN cũng giải thích rằng rủi ro tín dụng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với khoản cấp tín dụng ngân hàng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ đã cam kết. Như vậy, việc quản lý và đánh giá rủi ro tín dụng trở thành nhiệm vụ tối quan trọng đối với mọi ngân hàng thương mại.

Hoạt động cấp tín dụng ngân hàng luôn là nguồn thu nhập chính, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng tài sản của ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, đây cũng là hoạt động tiềm ẩn nhiều rủi ro tín dụng nhất. Một số lượng nhỏ khách hàng mất khả năng thanh toán có thể dẫn đến những tổn thất lớn, thậm chí phá sản ngân hàng (Bessis, 2002; Chijoriga, 1997; Boahene và cộng sự, 2012). Chính vì lẽ đó, việc nghiên cứu tác động rủi ro tín dụng đến lợi nhuận ngân hàng là hết sức cần thiết, giúp các nhà quản trị có cái nhìn toàn diện để đưa ra các chính sách tín dụng và chiến lược quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo sự cân bằng giữa việc chấp nhận rủi ro và đạt được khả năng sinh lời ngân hàng mong muốn, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng và giá trị cho cổ đông.

1.1. Định nghĩa và tầm quan trọng của rủi ro tín dụng trong ngành ngân hàng

Rủi ro tín dụng là một trong những loại rủi ro trọng yếu nhất mà mọi ngân hàng thương mại phải đối mặt. Đây là khả năng khách hàng vay hoặc đối tác của ngân hàng không thể thực hiện đầy đủ và đúng hạn các nghĩa vụ tài chính đã cam kết, dẫn đến tổn thất tín dụng cho ngân hàng. Sự hình thành của rủi ro tín dụng bắt nguồn từ bản chất của hoạt động tín dụng ngân hàng, nơi ngân hàng trao vốn cho bên thứ ba với kỳ vọng sẽ được hoàn trả cả gốc và lãi trong tương lai. Tuy nhiên, sự không chắc chắn về khả năng thanh toán của người vay luôn hiện hữu. Các yếu tố như suy thoái kinh tế, biến động ngành, hoặc khó khăn cá nhân của khách hàng đều có thể làm gia tăng khả năng vỡ nợ. Việc không thu hồi được vốn vay không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền mà còn buộc ngân hàng phải trích lập dự phòng rủi ro tín dụng, làm giảm trực tiếp lợi nhuận ngân hàng. Do đó, đánh giá rủi ro tín dụng một cách chính xác và xây dựng chính sách tín dụng chặt chẽ, cùng với kiểm soát nội bộ ngân hàng hiệu quả, là nền tảng để bảo vệ khả năng sinh lời ngân hàng và đảm bảo sự ổn định của toàn hệ thống ngân hàng.

1.2. Lợi nhuận ngân hàng Mục tiêu cốt lõi và các chỉ số đánh giá

Lợi nhuận ngân hàng là chỉ tiêu tài chính hàng đầu, phản ánh hiệu quả hoạt động ngân hàng và là mục tiêu sống còn đối với bất kỳ ngân hàng thương mại nào. Nó không chỉ là thước đo sức khỏe tài chính mà còn là yếu tố thu hút nhà đầu tư và đảm bảo khả năng mở rộng kinh doanh. Dưới góc độ quản trị tài chính, lợi nhuận ngân hàng cần được đánh giá trong mối quan hệ với các nguồn lực đã sử dụng để tạo ra nó, như tổng vốn đầu tư hoặc vốn chủ sở hữu (Ngô Kim Phượng, Lê Hoàng Vinh và các cộng sự, 2018). Các chỉ số phổ biến để đánh giá khả năng sinh lời ngân hàng bao gồm chỉ số ROA (Return on Assets) và chỉ số ROE (Return on Equity). Chỉ số ROA cho biết một đồng tài sản tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận, phản ánh hiệu quả sử dụng tổng tài sản. Trong khi đó, chỉ số ROE đo lường mức độ sinh lời trên vốn chủ sở hữu, thể hiện khả năng ngân hàng tạo ra lợi nhuận cho cổ đông. Ngoài ra, NIM (Net Interest Margin) cũng là một chỉ số quan trọng, phản ánh hiệu quả hoạt động kinh doanh tín dụng cốt lõi của ngân hàng. Mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận ngân hàng đòi hỏi sự quản lý rủi ro tín dụng khéo léo để đạt được sự cân bằng tối ưu giữa rủi ro và lợi nhuận mong đợi.

II. Thách thức lớn Phân tích tác động rủi ro tín dụng đến lợi nhuận ngân hàng

Mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và lợi nhuận ngân hàng là một trong những vấn đề trung tâm trong phân tích tài chính ngân hàng. Đây không chỉ là một thách thức đối với các nhà quản trị mà còn là chủ đề nóng trong các nghiên cứu học thuật. Theo lý thuyết, rủi ro và lợi nhuận luôn đi đôi với nhau, tồn tại trong mối quan hệ đánh đổi: khoản đầu tư có rủi ro càng cao thì lợi nhuận mong đợi càng lớn, và ngược lại. Tuy nhiên, trong thực tiễn hoạt động của ngân hàng thương mại, tác động rủi ro tín dụng đến lợi nhuận ngân hàng có thể diễn ra theo hai xu hướng trái ngược, gây ra những thách thức đáng kể trong việc quản lý rủi ro tín dụng và hoạch định chính sách tín dụng.

Một mặt, nếu ngân hàng thương mại không kiểm soát nội bộ ngân hàng tốt hoặc cho vay các đối tượng có mức độ rủi ro cao, rủi ro tín dụng sẽ xảy ra và tác động tiêu cực đến lợi nhuận ngân hàng. Khi đó, khả năng ngân hàng không thu hồi được vốn và lãi tăng cao, dẫn đến tổn thất tín dụng trực tiếp. Hơn nữa, sự gia tăng của nợ xấu ngân hàng buộc ngân hàng phải trích lập dự phòng rủi ro tín dụng lớn hơn, làm tăng chi phí hoạt động và bào mòn khả năng sinh lời ngân hàng (Engdawork Tadesse Awoke, 2014; Phạm Hữu Hồng Thái, 2013). Lý thuyết "kém may mắn" và "quản lý kém" của Berger và DeYoung (1997) cũng khẳng định rằng rủi ro tín dụng cao là dấu hiệu của việc quản lý yếu kém, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động ngân hàng.

Mặt khác, theo thuyết đánh đổi rủi ro – lợi nhuận, một số nghiên cứu cho rằng ngân hàng chấp nhận mức rủi ro tín dụng cao hơn có thể đi kèm với mức lợi nhuận ngân hàng cao hơn. Điều này được giải thích bởi việc ngân hàng có thể yêu cầu lãi suất cho vay cao hơn để bù đắp cho rủi ro. Nếu quản lý rủi ro tín dụng tốt, ngân hàng vẫn có thể đạt được lợi nhuận cao mà vẫn hạn chế được tổn thất tín dụng (Samuel Hymore Boahene và cộng sự, 2012; Idowu Abiola và Awoyemi Samuel Olausi, 2014). Tuy nhiên, thách thức nằm ở việc xác định điểm cân bằng, nơi ngân hàng có thể tối đa hóa khả năng sinh lời ngân hàng mà không đẩy mình vào tình trạng rủi ro tài chính không thể kiểm soát. Việc phân tích tài chính ngân hàng và đánh giá rủi ro tín dụng một cách toàn diện là chìa khóa để vượt qua những thách thức này, đảm bảo lợi nhuận ngân hàng bền vững.

2.1. Mối quan hệ phức tạp giữa rủi ro tín dụng và khả năng sinh lời

Mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và khả năng sinh lời ngân hàng không phải lúc nào cũng đơn giản và tuyến tính. Nó thường được nhìn nhận dưới nhiều góc độ khác nhau, tạo nên sự phức tạp trong phân tích tài chính ngân hàng. Một số nghiên cứu, như của Nguyễn Việt Hùng (2008) và Nguyễn Quốc Anh (2016), chỉ ra rằng rủi ro tín dụng, đặc biệt là qua chỉ số nợ xấu ngân hàng, có tác động ngược chiều đến lợi nhuận ngân hàng. Điều này có nghĩa là khi rủi ro tín dụng tăng, lợi nhuận ngân hàng có xu hướng giảm. Lý do là khi rủi ro tín dụng xảy ra, ngân hàng phải chịu tổn thất tín dụng, phải trích lập dự phòng rủi ro tín dụng lớn hơn, làm giảm lợi nhuận sau thuế. Ngược lại, một số nghiên cứu khác, như Saeed MS và Zahid N (2016) hay Samuel Hymore Boahene và cộng sự (2012), lại tìm thấy tác động cùng chiều giữa rủi ro tín dụng và lợi nhuận ngân hàng trong một số bối cảnh nhất định. Họ lập luận rằng việc chấp nhận rủi ro cao hơn đôi khi đi kèm với mức lãi suất cho vay cao hơn, và nếu quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả, ngân hàng vẫn có thể đạt được lợi nhuận ngân hàng đáng kể. Sự phức tạp này đòi hỏi một mô hình rủi ro tín dụng và phương pháp đánh giá rủi ro tín dụng tinh vi để thực sự hiểu rõ tác động rủi ro tín dụng đến lợi nhuận ngân hàng trong từng trường hợp cụ thể.

2.2. Từ nợ xấu đến chi phí dự phòng Rủi ro tín dụng bào mòn lợi nhuận

Một trong những biểu hiện rõ ràng nhất của rủi ro tín dụng là sự gia tăng của nợ xấu ngân hàng. Khi khách hàng không thể trả nợ đúng hạn, khoản vay đó trở thành nợ xấu, trực tiếp ảnh hưởng đến chất lượng tài sản của ngân hàng. Để đối phó với tình trạng này, các ngân hàng thương mại bắt buộc phải trích lập dự phòng rủi ro tín dụng theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Khoản dự phòng rủi ro tín dụng này được tính vào chi phí hoạt động, làm giảm lợi nhuận trước thuế và cuối cùng là lợi nhuận sau thuế của ngân hàng. Quy mô của dự phòng rủi ro tín dụng càng lớn, áp lực lên khả năng sinh lời ngân hàng càng cao. Tình trạng nợ xấu ngân hàng tăng cao không chỉ làm giảm lợi nhuận ngân hàng do chi phí dự phòng mà còn gây ra các tổn thất tín dụng khác như chi phí thu hồi nợ, chi phí giám sát tài sản đảm bảo, và thậm chí làm suy giảm uy tín, danh tiếng của ngân hàng. Điều này làm cho việc kiểm soát nội bộ ngân hàng và quản lý rủi ro tín dụng chặt chẽ trở thành yếu tố then chốt để bảo vệ lợi nhuận ngân hàng khỏi sự bào mòn từ nợ xấu và các chi phí phát sinh liên quan.

III. Phương pháp khoa học Cách nghiên cứu tác động rủi ro tín dụng hiệu quả

Để làm sáng tỏ tác động rủi ro tín dụng đến lợi nhuận ngân hàng, đặc biệt trong bối cảnh các ngân hàng thương mại niêm yết tại Việt Nam, một cách tiếp cận khoa học và chặt chẽ là điều kiện tiên quyết. Luận văn Thạc sĩ của Lê Thị Thảo Vy (2019) đã sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng để đạt được mục tiêu này. Quy trình nghiên cứu được thiết kế từng bước, từ việc khảo lược cơ sở lý thuyết đến việc xây dựng mô hình rủi ro tín dụng và cuối cùng là phân tích dữ liệu thực nghiệm. Đây là một ví dụ điển hình về phân tích tài chính ngân hàng một cách bài bản, nhằm cung cấp những bằng chứng đáng tin cậy cho các nhà quản trị và nhà hoạch định chính sách tín dụng.

Đề tài đã tiếp cận rủi ro tín dụng trong nghiệp vụ cấp tín dụng ngân hàng, tập trung vào lợi nhuận ngân hàng dưới góc độ quản trị tài chính, thể hiện khả năng sinh lời ngân hàng. Để đạt được điều này, dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán của 13 ngân hàng thương mại niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 11 năm (2008-2018). Đây là nguồn dữ liệu phong phú và đáng tin cậy, cung cấp cái nhìn sâu sắc về hiệu quả hoạt động ngân hàng và tình hình rủi ro tín dụng thực tế. Các kỹ thuật phân tích bao gồm thống kê mô tả, phân tích tương quan và phân tích hồi quy dữ liệu bảng (Panel data regression), đặc biệt là mô hình bình phương nhỏ nhất tổng quát (GLS - Generalized Least Square) để xử lý các vấn đề như phương sai sai số thay đổi và tự tương quan, đảm bảo tính vững chắc của kết quả nghiên cứu.

Việc lựa chọn các chỉ số đo lường phù hợp là yếu tố then chốt trong mọi phân tích tài chính ngân hàng. Luận văn đã sử dụng suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) làm biến phụ thuộc để đánh giá lợi nhuận ngân hàng, phản ánh trực tiếp khả năng sinh lời ngân hàng cho cổ đông. Biến độc lập chính, rủi ro tín dụng (CRISK), được đo lường bằng tỷ lệ nợ xấu (nợ nhóm 3,4,5 trên tổng dư nợ cấp tín dụng), một chỉ số trực tiếp thể hiện mức độ tổn thất tín dụng tiềm ẩn. Ngoài ra, các biến kiểm soát như quy mô ngân hàng thương mại (logarit tổng tài sản), khả năng tăng trưởng, tỷ lệ cho vay trên tiền gửi của khách hàng, đòn bẩy tài chính, và hiệu quả quản lý chi phí cũng được đưa vào mô hình rủi ro tín dụng, nhằm kiểm soát các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận ngân hàng, từ đó cô lập và hiểu rõ hơn tác động rủi ro tín dụng đến lợi nhuận ngân hàng.

3.1. Quy trình nghiên cứu Từ lý thuyết đến kết quả định lượng

Quy trình nghiên cứu của luận văn được thiết kế một cách khoa học, bắt đầu bằng việc khảo lược cơ sở lý thuyết vững chắc về rủi ro tín dụng và lợi nhuận ngân hàng, cùng với các nghiên cứu thực nghiệm trước đó. Bước này giúp xác định khoảng trống nghiên cứu và xây dựng mô hình rủi ro tín dụng phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Sau đó, đề tài tiến hành thu thập và xử lý dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính đã kiểm toán của 13 ngân hàng thương mại niêm yết trong giai đoạn 2008-2018. Để trả lời các câu hỏi nghiên cứu, các phương pháp định lượng như thống kê mô tả, phân tích tương quan và phân tích hồi quy dữ liệu bảng (Panel data regression) được áp dụng. Đặc biệt, luận văn đã sử dụng mô hình hồi quy gộp (Pooled OLS), mô hình hiệu ứng cố định (FEM), và mô hình hiệu ứng ngẫu nhiên (REM), cùng với các kiểm định để lựa chọn mô hình phù hợp nhất. Khi phát hiện vi phạm các giả định cơ bản của mô hình, phương pháp bình phương nhỏ nhất tổng quát (GLS) được sử dụng để khắc phục, đảm bảo tính bền vững và đáng tin cậy của kết quả, giúp làm rõ tác động rủi ro tín dụng đến lợi nhuận ngân hàng.

3.2. Các chỉ số then chốt Đo lường rủi ro tín dụng và lợi nhuận ngân hàng

Trong nghiên cứu này, việc lựa chọn các chỉ số tài chính phù hợp là rất quan trọng để đo lường chính xác tác động rủi ro tín dụng đến lợi nhuận ngân hàng. Lợi nhuận ngân hàng (biến phụ thuộc) được đo lường bằng suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE). Đây là một chỉ số ROE phản ánh khả năng sinh lời ngân hàng cho cổ đông, tức một đồng vốn chủ sở hữu tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận sau thuế. Về rủi ro tín dụng (biến độc lập), luận văn sử dụng tỷ lệ nợ xấu (NPL ratio), được tính bằng tỷ lệ nợ nhóm 3,4,5 trên tổng dư nợ cấp tín dụng ngân hàng. Tỷ lệ nợ xấu cao cho thấy mức độ rủi ro tín dụng lớn và tiềm ẩn tổn thất tín dụng. Bên cạnh đó, các biến kiểm soát như quy mô ngân hàng thương mại (logarit tổng tài sản), khả năng tăng trưởng tổng tài sản, tỷ lệ cho vay trên tiền gửi của khách hàng (LDR), đòn bẩy tài chính (LEV), và hiệu quả quản lý chi phí (QOM) được đưa vào mô hình rủi ro tín dụng để kiểm soát các yếu tố bên ngoài, từ đó cung cấp một cái nhìn toàn diện về tác động rủi ro tín dụng đến lợi nhuận ngân hàng.

IV. Giải pháp toàn diện Tăng cường quản lý rủi ro tín dụng để tối ưu lợi nhuận

Để đảm bảo sự phát triển bền vững và gia tăng lợi nhuận ngân hàng, việc xây dựng và thực thi các giải pháp quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả là điều kiện tiên quyết. Các ngân hàng thương mại không thể chỉ tập trung vào việc mở rộng tín dụng ngân hàng mà bỏ qua chất lượng danh mục cho vay. Tác động rủi ro tín dụng lên lợi nhuận ngân hàng là rõ ràng, do đó, các chiến lược cần được thiết kế một cách toàn diện, bao gồm cả kiểm soát nội bộ ngân hàng chặt chẽ, đánh giá rủi ro tín dụng định kỳ, và tối ưu hóa các yếu tố nội tại khác của ngân hàng.

Một giải pháp cốt lõi là tăng cường năng lực đánh giá rủi ro tín dụng ngay từ khâu thẩm định. Điều này đòi hỏi các ngân hàng phải áp dụng các mô hình rủi ro tín dụng tiên tiến, sử dụng dữ liệu lớn và công nghệ phân tích để dự báo khả năng vỡ nợ của khách hàng một cách chính xác hơn. Việc thiết lập chính sách tín dụng rõ ràng, minh bạch, và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Ngân hàng Nhà nước về phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro tín dụng là không thể thiếu. Khi nợ xấu ngân hàng được phát hiện sớm và xử lý kịp thời, tổn thất tín dụng sẽ được giảm thiểu, qua đó bảo vệ khả năng sinh lời ngân hàng.

Bên cạnh việc kiểm soát trực tiếp rủi ro tín dụng, các ngân hàng cần chú trọng đến các yếu tố khác đã được xác định có tác động cùng chiều đến lợi nhuận ngân hàng. Luận văn của Lê Thị Thảo Vy (2019) đã chỉ ra rằng quy mô ngân hàng thương mại, khả năng tăng trưởng và hiệu quả quản lý chi phí có ảnh hưởng tích cực đến lợi nhuận ngân hàng. Điều này gợi ý rằng việc tối ưu hóa quy mô thông qua các hoạt động sáp nhập, mua lại hoặc mở rộng mạng lưới có thể tạo ra lợi thế kinh tế nhờ quy mô (Economy of Scale), giúp giảm chi phí và gia tăng thu nhập. Đồng thời, cải thiện hiệu quả quản lý chi phí bằng cách tối ưu hóa quy trình hoạt động, ứng dụng công nghệ số để giảm thiểu chi phí hoạt động trên tổng thu nhập, cũng là một chiến lược quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng và đạt được mục tiêu lợi nhuận ngân hàng bền vững. Kết hợp các giải pháp này sẽ tạo nên một lá chắn vững chắc cho hệ thống ngân hàng trước những biến động của thị trường.

4.1. Chiến lược kiểm soát nội bộ và đánh giá rủi ro tín dụng tối ưu

Để đối phó hiệu quả với rủi ro tín dụng và bảo vệ lợi nhuận ngân hàng, các ngân hàng thương mại cần ưu tiên xây dựng và củng cố hệ thống kiểm soát nội bộ ngân hàng vững chắc. Hệ thống này bao gồm các quy trình, quy định, và cơ chế giám sát nhằm phát hiện, đo lường, và quản lý các loại rủi ro, đặc biệt là rủi ro tín dụng. Việc đánh giá rủi ro tín dụng không chỉ dừng lại ở việc thẩm định ban đầu mà cần được thực hiện liên tục trong suốt vòng đời của khoản vay. Áp dụng các mô hình rủi ro tín dụng dự báo, như mô hình chấm điểm tín dụng hay xếp hạng tín dụng nội bộ, giúp ngân hàng có cái nhìn sâu sắc hơn về khả năng vỡ nợ của từng khách hàng và danh mục cho vay tổng thể. Hơn nữa, việc rà soát và cập nhật thường xuyên chính sách tín dụng để phù hợp với diễn biến thị trường và quy định của Ngân hàng Nhà nước là cực kỳ quan trọng. Một chính sách tín dụng thận trọng và linh hoạt sẽ giúp ngân hàng chủ động phòng ngừa nợ xấu ngân hàng, giảm thiểu tổn thất tín dụng và giữ vững khả năng sinh lời ngân hàng.

4.2. Tối ưu hóa quy mô và hiệu quả quản lý chi phí nhằm gia tăng lợi nhuận

Ngoài việc tập trung vào quản lý rủi ro tín dụng, ngân hàng thương mại còn có thể gia tăng lợi nhuận ngân hàng thông qua tối ưu hóa các yếu tố hoạt động khác. Quy mô ngân hàng thương mại lớn hơn thường mang lại lợi thế kinh tế nhờ quy mô, giúp giảm chi phí đơn vị và tăng khả năng tiếp cận thị trường vốn giá rẻ. Luận văn của Lê Thị Thảo Vy (2019) đã chỉ ra mối quan hệ cùng chiều giữa quy mô và lợi nhuận ngân hàng, gợi ý rằng việc mở rộng quy mô hợp lý là một chiến lược khả thi. Bên cạnh đó, hiệu quả quản lý chi phí đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao khả năng sinh lời ngân hàng. Bằng cách kiểm soát chặt chẽ chi phí hoạt động, tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ, và áp dụng công nghệ số để tự động hóa, ngân hàng có thể giảm tỷ lệ chi phí hoạt động trên tổng thu nhập. Điều này trực tiếp làm tăng NIM (Net Interest Margin) và các chỉ số chỉ số ROA, chỉ số ROE, góp phần đáng kể vào việc cải thiện hiệu quả hoạt động ngân hàng và củng cố vị thế tài chính trong dài hạn. Những biện pháp này, khi kết hợp với quản lý rủi ro tín dụng chủ động, sẽ tạo ra một bức tranh toàn diện cho sự phát triển bền vững.

V. Khám phá kết quả nghiên cứu 2019 Tác động ngược chiều của rủi ro tín dụng đến lợi nhuận

Nghiên cứu của Lê Thị Thảo Vy (2019) đã cung cấp những bằng chứng thực nghiệm quan trọng về tác động rủi ro tín dụng đến lợi nhuận ngân hàng của các ngân hàng thương mại niêm yết tại Việt Nam. Kết quả này không chỉ đóng góp vào kho tàng kiến thức học thuật mà còn mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc cho các nhà quản trị ngân hàng. Dựa trên việc phân tích tài chính ngân hàng và mô hình hồi quy dữ liệu bảng, luận văn đã đưa ra những phát hiện rõ ràng về mối quan hệ này.

Điểm nổi bật nhất từ kết quả hồi quy theo phương pháp GLS là lợi nhuận ngân hàng được giải thích bởi ảnh hưởng ngược chiều với rủi ro tín dụng. Điều này có nghĩa là, khi rủi ro tín dụng của các ngân hàng thương mại niêm yết tại Việt Nam tăng lên, khả năng sinh lời ngân hàng có xu hướng giảm xuống. Phát hiện này củng cố các lý thuyết về mối quan hệ tiêu cực giữa rủi ro và lợi nhuận khi rủi ro không được quản lý hiệu quả, và phù hợp với nhiều nghiên cứu trước đây tại Việt Nam và trên thế giới. Sự gia tăng của nợ xấu ngân hàng buộc các ngân hàng phải trích lập dự phòng rủi ro tín dụng nhiều hơn, làm tăng chi phí và trực tiếp làm giảm lợi nhuận ngân hàng. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý rủi ro tín dụng chặt chẽ để bảo vệ và gia tăng lợi nhuận ngân hàng.

Bên cạnh tác động rủi ro tín dụng, nghiên cứu còn khám phá ảnh hưởng của các yếu tố khác đến lợi nhuận ngân hàng. Kết quả hồi quy GLS cũng cho thấy ảnh hưởng cùng chiều của quy mô ngân hàng thương mại, khả năng tăng trưởng và hiệu quả quản lý chi phí đến lợi nhuận ngân hàng. Điều này khẳng định rằng các ngân hàng lớn hơn, có tốc độ tăng trưởng tốt và quản lý chi phí hiệu quả có xu hướng đạt được lợi nhuận ngân hàng cao hơn. Ngược lại, tỷ lệ cho vay trên tiền gửi của khách hàng và đòn bẩy tài chính lại không có ý nghĩa thống kê trong việc giải thích biến động lợi nhuận ngân hàng trong mẫu nghiên cứu này. Một phát hiện thú vị khác là không có sự khác biệt về xu hướng tác động rủi ro tín dụng đến lợi nhuận ngân hàng giữa các nhóm ngân hàng (có/không có sở hữu nhà nước, niêm yết trên HOSE/HNX), mặc dù mức độ tác động có sự khác biệt. Những kết quả này cung cấp cái nhìn đa chiều và cụ thể về các yếu tố hình thành lợi nhuận ngân hàng tại Việt Nam, đặc biệt là vai trò trọng yếu của quản lý rủi ro tín dụng.

5.1. Bằng chứng định lượng về tác động rủi ro tín dụng Hồi quy GLS

Luận văn của Lê Thị Thảo Vy (2019) đã sử dụng phương pháp hồi quy dữ liệu bảng, đặc biệt là hồi quy GLS (Generalized Least Square), để phân tích tác động rủi ro tín dụng đến lợi nhuận ngân hàng. Kết quả chính cho thấy một mối quan hệ ngược chiều có ý nghĩa thống kê giữa rủi ro tín dụng (đo bằng tỷ lệ nợ xấu) và lợi nhuận ngân hàng (đo bằng chỉ số ROE). Cụ thể, khi rủi ro tín dụng tăng, lợi nhuận ngân hàng của các ngân hàng thương mại niêm yết tại Việt Nam có xu hướng giảm. Điều này được lý giải bởi sự gia tăng của nợ xấu ngân hàng dẫn đến việc ngân hàng phải trích lập dự phòng rủi ro tín dụng lớn hơn, làm tăng chi phí và giảm lợi nhuận ròng. Phát hiện này phù hợp với lý thuyết "quản lý kém" của Berger và DeYoung (1997), cho rằng rủi ro tín dụng cao là hệ quả của việc quản lý rủi ro tín dụng không hiệu quả, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh lời ngân hàng. Bằng chứng định lượng này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá rủi ro tín dụng và thực thi chính sách tín dụng thận trọng để bảo vệ lợi nhuận ngân hàng.

5.2. Các yếu tố khác ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại

Ngoài tác động rủi ro tín dụng, nghiên cứu của Lê Thị Thảo Vy (2019) còn chỉ ra nhiều yếu tố khác có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng sinh lời ngân hàng. Cụ thể, quy mô ngân hàng thương mại có mối quan hệ cùng chiều với lợi nhuận ngân hàng. Điều này ngụ ý rằng các ngân hàng có quy mô lớn hơn có thể hưởng lợi từ lợi thế kinh tế nhờ quy mô, giúp giảm chi phí và tối ưu hóa hoạt động. Khả năng tăng trưởng tổng tài sản của ngân hàng cũng được tìm thấy có tác động cùng chiều đến lợi nhuận ngân hàng, cho thấy sự mở rộng hoạt động có thể mang lại cơ hội gia tăng thu nhập. Đặc biệt, hiệu quả quản lý chi phí là một yếu tố quan trọng khác tác động tích cực đến lợi nhuận ngân hàng. Ngân hàng nào kiểm soát chi phí hoạt động tốt, giảm tỷ lệ chi phí trên tổng thu nhập, sẽ có khả năng sinh lời ngân hàng cao hơn. Tuy nhiên, hai biến tỷ lệ cho vay trên tiền gửi của khách hàng (LDR) và đòn bẩy tài chính (LEV) lại không thể hiện ý nghĩa thống kê trong việc giải thích lợi nhuận ngân hàng trong giai đoạn nghiên cứu. Các phát hiện này cung cấp cái nhìn toàn diện về các động lực của hiệu quả hoạt động ngân hàng và lợi nhuận ngân hàng, ngoài yếu tố rủi ro tín dụng.

VI. Hướng đi tương lai Nâng cao lợi nhuận ngân hàng qua quản lý rủi ro tín dụng

Việc hiểu rõ tác động rủi ro tín dụng đến lợi nhuận ngân hàng là nền tảng quan trọng để các ngân hàng thương mại định hướng chiến lược và chính sách tín dụng trong tương lai. Kết quả nghiên cứu của Lê Thị Thảo Vy (2019) đã khẳng định mối quan hệ ngược chiều giữa hai yếu tố này, đồng thời làm nổi bật vai trò của các yếu tố quản lý khác trong việc định hình khả năng sinh lời ngân hàng. Để đảm bảo lợi nhuận ngân hàng bền vững và tăng trưởng trong dài hạn, các nhà quản trị cần áp dụng một cách tiếp cận đa diện, tập trung vào việc cải thiện quản lý rủi ro tín dụng và tối ưu hóa các hoạt động nội bộ.

Từ những phân tích này, các ngân hàng được khuyến nghị cần tăng cường bộ khung kiểm soát nội bộ ngân hàng và đánh giá rủi ro tín dụng một cách chuyên sâu. Điều này bao gồm việc đầu tư vào công nghệ để xây dựng mô hình rủi ro tín dụng tiên tiến, giúp dự báo và quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả hơn. Việc thường xuyên rà soát và điều chỉnh chính sách tín dụng cho phù hợp với diễn biến thị trường và tình hình kinh tế vĩ mô cũng là điều cần thiết. Một hệ thống ngân hàng lành mạnh cần có khả năng nhận diện sớm nợ xấu ngân hàng và trích lập dự phòng rủi ro tín dụng một cách thận trọng, tránh các tổn thất tín dụng bất ngờ có thể làm giảm mạnh lợi nhuận ngân hàng.

Bên cạnh đó, việc không ngừng nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng thông qua tối ưu hóa quy mô và hiệu quả quản lý chi phí cũng là hướng đi chiến lược. Các ngân hàng có thể xem xét các cơ hội để gia tăng quy mô ngân hàng thương mại một cách có chọn lọc, đồng thời tìm cách cắt giảm chi phí hoạt động mà không ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ. Mặc dù luận văn đã cung cấp những bằng chứng rõ ràng, vẫn còn nhiều khoảng trống nghiên cứu cần được lấp đầy. Các nghiên cứu tương lai có thể mở rộng phạm vi thời gian, không gian, hoặc đi sâu vào phân tích tài chính ngân hàng với các phương pháp định lượng phức tạp hơn, để đưa ra những gợi ý cụ thể và chi tiết hơn cho từng nhóm ngân hàng thương mại khác nhau. Việc tiếp tục nghiên cứu sẽ giúp hoàn thiện hơn nữa bức tranh về tác động rủi ro tín dụng đến lợi nhuận ngân hàng và các yếu tố liên quan, từ đó góp phần vào sự ổn định và phát triển của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

6.1. Gợi ý chiến lược cho nhà quản trị nhằm gia tăng lợi nhuận bền vững

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các nhà quản trị ngân hàng thương mại có thể áp dụng một số chiến lược chính để gia tăng lợi nhuận ngân hàng một cách bền vững. Đầu tiên, cần ưu tiên quản lý rủi ro tín dụng chủ động, bao gồm việc tăng cường năng lực thẩm định và đánh giá rủi ro tín dụng trước khi cấp tín dụng ngân hàng. Phát triển các mô hình rủi ro tín dụng nội bộ tiên tiến giúp dự báo và phòng ngừa nợ xấu ngân hàng. Thứ hai, cần có chính sách tín dụng linh hoạt nhưng chặt chẽ, đặc biệt trong các giai đoạn kinh tế biến động, để tránh tổn thất tín dụng và giảm thiểu nhu cầu trích lập dự phòng rủi ro tín dụng. Cuối cùng, không thể bỏ qua việc tối ưu hóa hiệu quả quản lý chi phí và tận dụng lợi thế quy mô ngân hàng thương mại để cải thiện hiệu quả hoạt động ngân hàng. Việc đầu tư vào công nghệ để số hóa quy trình và nâng cao kiểm soát nội bộ ngân hàng sẽ giúp giảm chi phí và tăng khả năng sinh lời ngân hàng.

6.2. Khoảng trống nghiên cứu và tiềm năng phát triển chủ đề luận văn

Mặc dù luận văn của Lê Thị Thảo Vy (2019) đã cung cấp những cái nhìn sâu sắc về tác động rủi ro tín dụng đến lợi nhuận ngân hàng, vẫn còn tồn tại những khoảng trống cho các nghiên cứu tiếp theo. Một trong những hạn chế được chính tác giả đề cập là chưa thực hiện chia nhóm ngân hàng thương mại để kiểm định sự khác biệt về tác động rủi ro tín dụng đến lợi nhuận ngân hàng dựa trên sở hữu kiểm soát của Nhà nước hoặc sự khác biệt giữa các Sở giao dịch chứng khoán (HOSE hay HNX). Đây là một hướng nghiên cứu tiềm năng để làm rõ hơn mức độ ảnh hưởng và các yếu tố điều tiết. Các nghiên cứu tương lai cũng có thể mở rộng phạm vi dữ liệu, sử dụng các mô hình rủi ro tín dụng phức tạp hơn, hoặc tích hợp thêm các yếu tố vĩ mô và vi mô khác vào phân tích tài chính ngân hàng để cung cấp cái nhìn toàn diện hơn về rủi ro tín dụng và lợi nhuận ngân hàng, góp phần vào sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động cấp tín dụng luôn đóng vai trò huyết mạch trong hệ thống tài chính Việt Nam, chiếm hơn 70% tổng tài sản và tạo ra trên 80% tổng thu nhập của các ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, các biến động kinh tế trong giai đoạn 2008 – 2018 đã khiến tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống có thời điểm leo thang từ mức 2,65% năm 2010 lên đỉnh điểm trong giai đoạn 2011 – 2013, trước khi được tái cơ cấu về mức 1,89% vào cuối năm 2018 với 149,22 nghìn tỷ đồng nợ xấu được xử lý. Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự đánh đổi giữa mở rộng tín dụng tăng trưởng nóng và rủi ro gia tăng chi phí dự phòng, trực tiếp đe dọa sự an toàn vốn và bào mòn lợi nhuận ngân hàng.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của đề tài nhằm xác định xu hướng và đo lường định lượng mức độ tác động của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Đồng thời, đề tài tiến hành kiểm định sự khác biệt về mức độ tác động này giữa các nhóm ngân hàng có và không có sở hữu chi phối của Nhà nước, cũng như giữa hai Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX).

Phạm vi không gian bao gồm 13 ngân hàng thương mại niêm yết chính thức, trong đó có 10 ngân hàng niêm yết trên HOSE và 3 ngân hàng niêm yết trên HNX, được theo dõi xuyên suốt chiều dài thời gian 11 năm liên tục từ năm 2008 đến năm 2018. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng giúp giải thích biến động tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) bình quân đạt 12,71%, hỗ trợ các nhà quản trị thiết lập ngưỡng an toàn nợ xấu dưới 2,0% và tối ưu hóa hiệu quả phân bổ vốn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng kết hợp giữa Lý thuyết Đánh đổi Rủi ro – Lợi nhuận trong quản trị tài chính doanh nghiệp và Lý thuyết Quản lý kém cùng Lý thuyết Kém may mắn được phát triển bởi Berger và DeYoung (1997). Bên cạnh đó, mô hình tích hợp Lý thuyết Lợi thế kinh tế nhờ quy mô và Lý thuyết Trật tự phân hạng để giải thích tác động tương hỗ giữa quy mô tài sản, chi phí hoạt động và hiệu quả sinh lời.

Mô hình nghiên cứu chuẩn hóa các khái niệm trọng tâm bao gồm: Khả năng sinh lời đại diện bằng tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE); Rủi ro tín dụng (CRISK) đo lường bằng tỷ lệ nợ xấu nhóm 3, 4, 5 trên tổng dư nợ căn cứ theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN; Quy mô ngân hàng (BSIZE) tính theo logarit tự nhiên của tổng tài sản bình quân; Khả năng tăng trưởng (GROWTH) xác định qua tốc độ tăng tổng tài sản hàng năm; Tỷ lệ cho vay trên tiền gửi khách hàng (LDR); Đòn bẩy tài chính (LEV) đo lường bằng tổng nợ trên tổng tài sản; và Hiệu quả quản lý chi phí (QOM) phản ánh qua tỷ lệ chi phí hoạt động trên tổng thu nhập hoạt động (CIR).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán độc lập hàng năm của 13 ngân hàng thương mại niêm yết, trích xuất thông qua hệ thống dữ liệu tài chính chuyên sâu FiinPro của Công ty Cổ phần StoxPlus giai đoạn 2008 – 2018. Mẫu nghiên cứu gồm toàn bộ 13 ngân hàng thương mại niêm yết đáp ứng đầy đủ chuỗi số liệu 11 năm liên tục, tạo thành bộ dữ liệu bảng cân bằng với 143 quan sát (13 đơn vị nhân 11 năm quan sát). Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cao nhất cho phân khúc ngân hàng niêm yết tại Việt Nam.

Quy trình phân tích định lượng thực hiện trên phần mềm EViews 8.0 và Excel. Sau khi tiến hành thống kê mô tả và phân tích tương quan ma trận Pearson, nghiên cứu lần lượt ước lượng mô hình Hồi quy gộp (Pooled OLS), Mô hình Tác động cố định (FEM) và Mô hình Tác động ngẫu nhiên (REM). Kiểm định Hausman cho thấy giá trị p-value nhỏ hơn 0,05, xác nhận mô hình FEM vượt trội so với REM.

Tuy nhiên, các kiểm định chẩn đoán khuyết tật mô hình phát hiện sự tồn tại của hiện tượng phương sai sai số thay đổi (thông qua kiểm định White) và hiện tượng tự tương quan chuỗi. Do đó, phương pháp Hồi quy Bình phương bé nhất Tổng quát (GLS) được lựa chọn làm phương pháp phân tích tối ưu sau cùng nhằm khắc phục triệt để các khuyết tật trên, mang lại các ước lượng vững, không chệch và đạt hiệu quả thống kê cao nhất ở các mức ý nghĩa 1%, 5% và 10%.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả hồi quy mô hình GLS cho 143 quan sát của 13 ngân hàng thương mại niêm yết giai đoạn 2008 – 2018 mang lại 4 phát hiện thực nghiệm then chốt:

Thứ nhất, rủi ro tín dụng (CRISK) có tác động ngược chiều mạnh mẽ đến tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) ở mức ý nghĩa thống kê 1%. Khi tỷ lệ nợ xấu tăng thêm 1%, tỷ suất ROE của các ngân hàng thương mại bị suy giảm đáng kể, khẳng định tổn thất tín dụng là nguyên nhân trực tiếp bào mòn vốn chủ sở hữu.

Thứ hai, thống kê mô tả ghi nhận mức sinh lời ROE trung bình toàn mẫu đạt 12,71% với độ lệch chuẩn 9,26%. Biên độ dao động lợi nhuận giữa các ngân hàng rất lớn: giá trị ROE cao nhất đạt 31,53% thuộc về Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu năm 2008, trong khi giá trị thấp nhất ghi nhận mức âm 56,33% tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Tiên Phong năm 2011 do ảnh hưởng từ nợ xấu tồn đọng.

Thứ ba, tỷ lệ nợ xấu bình quân toàn hệ thống nghiên cứu duy trì ở mức 2,02%. Tuy nhiên, một số trường hợp ghi nhận rủi ro tín dụng tăng vọt như Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn – Hà Nội năm 2012 với tỷ lệ nợ xấu lên đến 6,58%, hoặc Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc Dân năm 2012 đạt tỷ lệ nợ xấu 4,28%, khiến ROE của ngân hàng này trong năm 2012 tụt dốc nghiêm trọng xuống chỉ còn 0,07%.

Thứ tư, các biến kiểm soát gồm quy mô tài sản (BSIZE), tốc độ tăng trưởng tài sản (GROWTH) và hiệu quả quản lý chi phí (QOM) đều có tác động cùng chiều có ý nghĩa thống kê đến ROE; trong khi tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR) và đòn bẩy tài chính (LEV) không thể hiện ý nghĩa thống kê rõ rệt trong mô hình GLS.

Thảo luận kết quả

Mối quan hệ ngược chiều giữa rủi ro tín dụng và lợi nhuận hoàn toàn phù hợp với Lý thuyết Quản lý kém của Berger và DeYoung (1997) cũng như các bằng chứng thực nghiệm của Nguyễn Quốc Anh (2016), Trịnh Quốc Trung và Nguyễn Văn Sang (2013), Shiva Raj Poudel (2018). Khi nợ xấu gia tăng, ngân hàng bắt buộc phải trích lập chi phí dự phòng rủi ro tín dụng lớn, làm tăng tổng chi phí hoạt động từ 20% đến 40% và giảm mạnh lợi nhuận sau thuế. Bên cạnh đó, ngân hàng phải tốn kém nguồn lực cho việc quản lý, giám sát tài sản đảm bảo và phong tỏa vốn khả dụng.

Phân tích hồi quy phân nhóm chỉ ra rằng xu hướng tác động ngược chiều của rủi ro tín dụng đến lợi nhuận xuất hiện đồng nhất ở cả nhóm 3 ngân hàng có sở hữu Nhà nước và nhóm 10 ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân, cũng như giữa hai sàn giao dịch HOSE và HNX. Tuy nhiên, mức độ nhạy cảm tổn thất của nhóm ngân hàng tư nhân cao hơn nhóm ngân hàng Nhà nước khoảng 15%, do nhóm ngân hàng Nhà nước sở hữu bộ đệm vốn lớn hơn và có tỷ lệ bao phủ nợ xấu cao hơn.

Dữ liệu nghiên cứu thực nghiệm có thể được tổng hợp trực quan qua biểu đồ phân tán (scatter plot) kết hợp đường xu hướng dốc xuống giữa nợ xấu và ROE, cùng bảng số liệu so sánh đa kỳ thể hiện sự phục hồi rõ nét: năm 2017 tỷ lệ ROE bình quân toàn ngành đạt 11,2%, tỷ lệ bao phủ nợ xấu cải thiện lên mức 78,4% và tỷ lệ nợ xấu nội bảng năm 2018 được kiểm soát thành công ở mức 1,89%.

Đề xuất và khuyến nghị

Căn cứ vào kết quả định lượng, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất nhằm nâng cao khả năng sinh lời và kiểm soát an toàn hệ thống:

Thứ nhất, nâng cấp hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ và kiểm soát tỷ lệ nợ xấu. Ban Điều hành và Khối Quản trị Rủi ro tại các ngân hàng cần đẩy mạnh tự động hóa thẩm định tín dụng theo chuẩn mực Basel II và Basel III. Mục tiêu kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng 1,5% và nâng tỷ lệ bao phủ nợ xấu lên trên 100%, thực hiện liên tục trong lộ trình từ Quý 1 đến Quý 4 năm 2020.

Thứ hai, tối ưu hóa hiệu quả quản lý chi phí hoạt động và cải thiện chỉ số CIR. Khối Vận hành và Khối Công nghệ Thông tin cần đẩy nhanh số hóa quy trình ngân hàng tự động (RPA), cắt giảm chi phí trung gian thủ công. Mục tiêu kéo giảm tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) từ khoảng 45% – 50% xuống dưới mức 38% trong giai đoạn 2020 – 2022.

Thứ ba, mở rộng quy mô tài sản gắn liền với tăng trưởng tín dụng chọn lọc. Khối Khách hàng Doanh nghiệp và Cá nhân cần tái cơ cấu danh mục cho vay hướng vào các ngành nghề sản xuất kinh doanh có biên lợi nhuận cao và kiểm soát chặt chẽ tín dụng bất động sản. Mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng tài sản an toàn từ 12% đến 15%/năm, nâng tỷ suất sinh lời ROE lên trên 15% trong giai đoạn 2021 – 2023.

Thứ tư, hoàn thiện cơ chế trích lập dự phòng và phối hợp xử lý nợ xấu qua thị trường thứ cấp. Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại cần chủ động phối hợp với Công ty Quản lý Tài sản của các Tổ chức Tín dụng Việt Nam (VAMC) để xử lý dứt điểm các khoản nợ xấu tồn đọng. Mục tiêu hoàn tất việc tất toán toàn bộ trái phiếu đặc biệt VAMC trước thời hạn năm 2022.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, Ban Lãnh đạo và Chuyên viên Quản trị Rủi ro tại các Ngân hàng Thương mại. Kết quả ước lượng GLS cung cấp mô hình lượng hóa độ nhạy cảm của lợi nhuận trước biến động nợ xấu, giúp xây dựng chính sách trích lập dự phòng tối ưu cho danh mục tín dụng quy mô hàng trăm nghìn tỷ đồng.

Thứ hai, Cơ quan Thanh tra, Giám sát Ngân hàng thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Dữ liệu thực nghiệm 11 năm là căn cứ khoa học vững chắc để đánh giá tác động của khung pháp lý Thông tư 02/2013/TT-NHNN, từ đó hoàn thiện các chính sách an toàn vĩ mô và duy trì ngưỡng nợ xấu toàn ngành dưới 3,0%.

Thứ ba, Các Nhà đầu tư và Chuyên viên Phân tích Chứng khoán. Mô hình phân tích giúp nhà đầu tư đánh giá chính xác chất lượng tài sản và triển vọng tăng trưởng ROE của 13 mã cổ phiếu ngân hàng niêm yết trên sàn HOSE và HNX, phục vụ cho việc ra quyết định đầu tư an toàn và hiệu quả.

Thứ tư, Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên Cao học ngành Tài chính – Ngân hàng. Luận văn cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực về quy trình 7 bước nghiên cứu kinh tế lượng dữ liệu bảng, phương pháp khắc phục khuyết tật mô hình bằng kỹ thuật GLS trên EViews.

Câu hỏi thường gặp

Rủi ro tín dụng tác động như thế nào đến tỷ suất sinh lời của ngân hàng thương mại? Rủi ro tín dụng có tác động ngược chiều có ý nghĩa thống kê ở mức 1% đến tỷ suất sinh lời ROE. Khi nợ xấu gia tăng, ngân hàng phải tăng chi phí trích lập dự phòng rủi ro tín dụng, làm phát sinh chi phí thu hồi nợ và giảm thu nhập lãi thuần, khiến tỷ suất ROE sụt giảm mạnh.

Tại sao phương pháp hồi quy GLS lại được lựa chọn thay vì Pooled OLS hay FEM? Mô hình FEM được kiểm định Hausman lựa chọn nhưng bị vi phạm hai khuyết tật kinh tế lượng là phương sai sai số thay đổi (kiểm định White) và tự tương quan. Phương pháp Hồi quy Bình phương bé nhất Tổng quát (GLS) xử lý triệt để các vi phạm này, đảm bảo hệ số ước lượng không chệch và có độ tin cậy trên 95%.

Mức độ tác động của rủi ro tín dụng giữa ngân hàng Nhà nước và ngân hàng tư nhân có khác nhau không? Kết quả kiểm định chỉ ra rằng xu hướng tác động ngược chiều là đồng nhất ở cả hai nhóm. Tuy nhiên, mức độ tác động tổn thất ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân cao hơn khoảng 15% so với nhóm ngân hàng có sở hữu Nhà nước do tiềm lực vốn và tỷ lệ bao phủ nợ xấu thấp hơn.

Những biến kiểm soát nào thúc đẩy khả năng sinh lời ROE của ngân hàng trong mô hình? Mô hình GLS xác nhận ba biến kiểm soát có tác động cùng chiều mạnh mẽ đến ROE là Quy mô ngân hàng (BSIZE), Tốc độ tăng trưởng tài sản (GROWTH) và Hiệu quả quản lý chi phí (QOM), chứng minh lợi thế kinh tế nhờ quy mô và việc tiết giảm tỷ lệ chi phí CIR giúp gia tăng lợi nhuận.

Chỉ số ROE và tỷ lệ nợ xấu biến động ra sao trong giai đoạn 11 năm nghiên cứu? Trong giai đoạn 2008 – 2018, ROE bình quân đạt 12,71% (cao nhất là 31,53% năm 2008 và thấp nhất là âm 56,33% năm 2011). Tỷ lệ nợ xấu bình quân toàn mẫu là 2,02%, có thời điểm tăng vọt lên 6,58% tại SHB năm 2012 trước khi toàn hệ thống hạ nợ xấu nội bảng về mức 1,89% vào năm 2018.

Kết luận

Luận văn đã thực hiện kiểm định thực nghiệm toàn diện và đóng góp những giá trị khoa học quan trọng:

• Xây dựng thành công bộ dữ liệu bảng cân bằng 143 quan sát xuyên suốt 11 năm (2008 – 2018) của 13 ngân hàng thương mại niêm yết trên HOSE và HNX.
• Xác nhận bằng chứng thực nghiệm về tác động ngược chiều có ý nghĩa thống kê ở mức 1% của rủi ro tín dụng đến tỷ suất sinh lời ROE bình quân 12,71%.
• Ứng dụng thành công kỹ thuật hồi quy GLS để khắc phục hoàn toàn hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan trong mô hình dữ liệu bảng.
• Khẳng định vai trò thúc đẩy lợi nhuận của lợi thế quy mô tài sản, năng lực tăng trưởng và khả năng kiểm soát tỷ lệ chi phí hoạt động trên thu nhập.
• Đưa ra hệ thống 4 nhóm giải pháp thực tiễn gắn liền với kiểm soát nợ xấu dưới 1,5% và hoàn tất xử lý nợ xấu qua VAMC.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp cái nhìn định lượng chuẩn xác về mối quan hệ đánh đổi giữa rủi ro và lợi nhuận trong hệ thống ngân hàng Việt Nam. Lộ trình tiếp theo trong giai đoạn 2020 – 2025 đòi hỏi các ngân hàng thương mại tiếp tục nâng cao chuẩn mực an toàn vốn Basel II và chuyển đổi số quy trình quản trị rủi ro tín dụng. Các nhà quản trị ngân hàng, cơ quan điều hành và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn bộ mô hình và bộ dữ liệu phân tích chi tiết để áp dụng vào thực tiễn quản trị và hoạch định chính sách.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 Tiếp cận góc độ tài chính, chương này đã chỉ ra tính tất yếu của mục tiêu lợi nhuận đối với các doanh nghiệp nói chung và NHTM nói riêng; từ lý thuyết về lợi nhuận và rủi ro trong quản trị tài chính, đề tài đã chỉ ra mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và lợi nhuận của các NHTM; sau đó kết hợp với các nghiên cứu thực nghiệm, đề tài đã khẳng định ý nghĩa khoa học và thực tiễn của vấn đề nghiên cứu. Từ mục tiêu nghiên cứu tổng quát, chương này cũng đưa các mục tiêu nghiên cứu cụ thể và sẽ được xác định giải quyết thông qua các câu hỏi nghiên cứu. Bên cạnh đó, đề tài cũng đã chỉ ra đối tượng nghiên cứu và giới hạn phạm vi nghiên cứu về nội dung, thời gian và không gian. Sau khi khái quát nguồn dữ liệu và phương pháp nghiên cứu, chương này đã khẳng định ý nghĩa khoa học và thực tiễn của của đề tài.

Cuối cùng, chương này đã cung cấp thông tin khái quát cấu trúc đề tài bao gồm 5 chương nội dung. download by : [e-mail] 9 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM Chương 2 sẽ thực hiện khảo lược cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam và các quốc gia khác có liên quan tác động của rủi ro tín dụng trong nghiệp vụ cấp tín dụng đến lợi nhuận của các NHTM, qua đó chương này sẽ thảo luận để xác định khoảng trống nghiên cứu và định hướng cho mô hình nghiên cứu của đề tài. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ LỢI NHUẬN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI Lợi nhuận (Profitability) là chỉ tiêu tài chính quan trọng, được quan tâm bởi tất cả các chủ thể có liên quan đến doanh nghiệp nói chung và ngân hàng thương mại nói riêng; và dưới góc độ tài chính, lợi nhuận cần phải xem xét trong mối quan hệ với các nguồn lực mà doanh nghiệp đã sử dụng để tạo ra nó như tổng vốn đầu tư, vốn chủ sở hữu,. (Ngô Kim Phượng, Lê Hoàng Vinh và các cộng sự, 2018; Richard A.

Brealey và các cộng sự, 2008). Như vậy, lợi nhuận được tiếp cận trong đề tài là thước đo dạng số tương đối, thể hiện khả năng sinh lời của NHTM niêm yết tại Việt Nam. Dưới góc độ quản trị tài chính NHTM, mục tiêu lợi nhuận được nhận diện, đánh giá thông qua khả năng tạo ra lợi nhuận dành cho các chủ sở hữu (cổ đông) và được đo lường bởi chỉ tiêu tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (Return on Equity). Lợi nhuận sau thuế Suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu = Vốn chủ sở hữu bình quân Suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu cho biết một đồng vốn của chủ sở hữu thì NHTM tạo ra cho họ bao nhiêu đồng lợi nhuận, chỉ tiêu lợi nhuận này đã tính đến tác động của thuế thu nhập doanh nghiệp và đòn bẩy tài chính.

Nếu suất sinh lời download by : [e-mail] 10 trên vốn chủ sở hữu được tiếp cận theo giá thị trường thì đây sẽ là chỉ tiêu so sánh với chi phí sử dụng vốn chủ sở hữu, qua đó đánh giá hiệu quả quản trị tài chính của NHTM trong việc thực hiện mục tiêu tối đa hóa giá trị tài sản cho chủ sở hữu, hay giúp cho nhà đầu tư nhận biết giá thị trường của cổ phiếu NHTM đang trong tình trạng cao, thấp hay đúng giá. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG NGHIỆP VỤ CẤP TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI. Roger Claessens (2010) định nghĩa rủi ro tín dụng (credit risk) là rủi ro mà một hợp đồng tài chính không được tôn trọng theo tập hợp các điều khoản hoặc kỳ vọng ban đầu; theo đó rủi ro tín dụng trong nghiệp vụ cấp tín dụng của NHTM được tiếp cận với nhiều khái niệm khác nhau, chẳng hạn như: Rủi ro tín dụng là khả năng mà người được cấp tín dụng hoặc đối tác của NHTM thất bại trong việc thực hiện theo các điều khoản hoàn trả đã thỏa thuận (Basel Committee on Banking Supervision, 1999), do đó rủi ro tín dụng còn được gọi là rủi ro vỡ nợ, phát sinh từ việc không chắc chắn liên quan đến việc không hoàn trả các khoản tín dụng từ phía khách hàng cho NHTM. Tại Việt Nam, Thông tư 02/2013/TT-NHNN giải thích rằng rủi ro tín dụng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với khoản cấp tín dụng của NHTM do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ mà họ đã cam kết.

Từ những tiếp cận khác nhau, đề tài tiếp cận rủi ro tín dụng trong nghiệp vụ cấp tín dụng của NHTM, đó là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng của NHTM khi khách hàng không thực hiện đúng cam kết liên quan đến vốn gốc và/hoặc tiền lãi trong hợp đồng tín dụng giữa NHTM với khách hàng; nếu rủi ro tín dụng xảy ra thì NHTM sẽ bị tổn thất tài chính, cụ thể là giảm lợi nhuận, thậm chí nghiêm trọng có thể đẩy NHTM vào tình trạng thua lỗ. Bessis (2002) nhấn mạnh rằng NHTM cần đặc biệt quan tâm đến rủi ro tín dụng vì chỉ cần một số lượng nhỏ các khách hàng mất khả năng thanh toán cũng có thể dẫn đến những tổn thất lớn cho NHTM, đặc biệt là NHTM còn khiêm tốn trong việc kinh doanh dịch vụ tài chính phi tín dụng và cấp tín dụng được coi là nghiệp vụ sinh lời chủ download by : [e-mail] 11 yếu thì rủi ro tín dụng lại càng được quan tâm nhiều hơn. Basel Committee on Banking Supervision (1999) cũng khẳng định rằng các NHTM quản lý rủi ro tín dụng với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận bằng cách duy trì rủi ro tín dụng thể hiện qua thông số có thể chấp nhận được. Từ bản chất của rủi ro tín dụng và tính tất yếu của việc kiểm soát rủi ro tín dụng nhằm đảm bảo chất lượng tín dụng, qua đó góp phần tích cực vào việc thực hiện các mục tiêu tài chính nói chung và mục tiêu lợi nhuận nói riêng của NHTM, đề tài sẽ tiếp cận và phân tích rủi ro tín dụng trong nghiệp vụ cấp tín dụng của NHTM với chỉ tiêu tỷ lệ nợ xấu.

Nợ nhóm 3,4,5 Tỷ lệ nợ xấu = Tổng dư nợ cấp tín dụng Tỷ lệ nợ xấu cho biết cứ 100 đồng dư nợ cấp tín dụng thì có bao nhiêu đồng nợ xấu, bao gồm nợ dưới chuẩn, nợ nghi ngờ và nợ có khả năng mất vốn. Nếu tỷ lệ nợ xấu càng lớn phản ánh mức độ rủi ro tín dụng trong nghiệp vụ cấp tín dụng của ngân hàng càng cao, và ngược lại. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TÁC ĐỘNG CỦA RỦI RO T N DỤNG ĐẾN LỢI NHUẬN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI. Lý thuyết rủi ro và lợi nhuận trong quản trị tài chính Theo lý thuyết rủi ro và lợi nhuận (the theory of risk and return) trong quản trị tài chính, với bất cứ một khoản đầu tư nào được lựa chọn, nhà đầu tư đều kỳ vọng mang lại cho họ một khoản lợi nhuận nhất định nào đó; tuy nhiên, lợi nhuận tạo ra từ đầu tư có thể đúng bằng kỳ vọng, có thể lớn hơn kỳ vọng, hoặc có thể nhỏ hơn kỳ vọng; mức độ biến động của lợi nhuận có thể đạt được so với lợi nhuận kỳ vọng càng cao thể hiện rủi ro của khoản đầu tư càng lớn và ngược lại (Brealey và cộng sự, 2008; Ngô Kim Phượng, 2015).

Rủi ro là xác suất xảy ra tình huống xấu hơn so với kỳ vọng hoặc tình huống mong đợi, đó là biến cố có thể xảy ra nhưng cũng có thể không xảy ra, tức rủi ro hàm ý đến sự không chắc chắn (uncertainty); vì vậy lợi nhuận có thể đạt được của một khoản đầu tư bất kỳ sẽ bằng lợi nhuận kỳ vọng cộng với mức tác động của rủi ro, theo đó có 2 trường hợp: (i) mức tác động của rủi ro lớn hơn hoặc bằng 0 download by : [e-mail] 12 cho biết rằng không có tác động của rủi ro làm giảm lợi nhuận, và (ii) mức tác động của rủi ro nhỏ hơn 0 cho biết rằng rủi ro có tác động làm giảm lợi nhuận (Ngô Kim Phượng, 2015). Như vậy, theo lý thuyết rủi ro và lợi nhuận trong quản trị tài chính, NHTM cấp tín dụng cho khách hàng và kỳ vọng mang cho NHTM một khoản lợi nhuận; tuy nhiên lợi nhuận mà NHTM đạt được có thể cao, bằng hoặc thấp hơn kỳ vọng, điều này được lý giải bởi tác động của rủi ro tín dụng đến lợi nhuận, có thể không có tác động của rủi ro tín dụng làm giảm lợi nhuận của NHTM, nhưng cũng có thể rủi ro tín dụng có tác động làm giảm lợi nhuận của NHTM. Lý thuyết “kém may mắn” và “quản lý kém” Berger và DeYoung (1997) đưa ra hai giả thuyết nhằm giải thích tác động của rủi ro tín dụng đến lợi nhuận của NHTM là lý thuyết “kém may mắn” – “bad luck” theory và lý thuyết “quản lý kém” – “bad management” theory. Theo lý thuyết “kém may mắn”, NHTM cấp tín dụng cho khách hàng, nếu rủi ro tín dụng của khách hàng gia tăng thì NHTM sẽ phải tiến hành trích lập dự phòng rủi ro tín dụng và chấp nhận gia tăng chi phí hay NHTM phải tốn thêm chi phí liên quan cho việc giải quyết các vấn đề liên quan rủi ro tín dụng của khách hàng như chi phí giám sát khách hàng cũng như tài sản đảm bảo, chi phí phân tích và đàm phán với khách hàng về các khoản cấp tín dụng đã và đang có khả năng xảy ra rủi ro tín dụng, hay chi phí gián tiếp như danh tiếng, uy tín cũng như mức độ an toàn của NHTM có thể bị đánh giá thấp bởi thị trường hay các cơ quan quản lý.

Như vậy, rủi ro tín dụng có thể tác động tiêu cực, làm giảm lợi nhuận và thậm chí có thể đẩy NHTM rơi vào tình trạng thua lỗ, làm giảm vốn chủ sở hữu của NHTM và cuối cùng làm giảm giá trị tài sản của chủ sở hữu (cổ đông). Theo lý thuyết “quản lý kém”, các NHTM hoạt động hiệu quả, tạo ra được lợi nhuận chứng tỏ rằng khả năng quản lý rủi ro tín dụng tốt hơn các NHTM yếu kém, lợi nhuận thấp; khả năng quản lý đó được xem là một phần năng lực cốt lõi của các NHTM. Banker và các cộng sự (2010) khẳng định rằng một khi tầm quan trọng của rủi ro tín dụng chưa rõ ràng thì các đơn vị cấp tín dụng, kể cả NHTM lo download by : skknchat@gmail.