đặt vấn đề ứng dụng và khả0 sát những siêu hiện của trí lojởng lojợng, khả năng liên lojởng của bạn đọc - hS. Tr0ng cuốn 7èn luyện iq duy sáng lạO0 t20ng day hoc tac phẩm văn chgơng đia lác giả IIguyễn Trọng h0àn, IIXb Giá0 dục (2001) đã lập trung nghiên cứu h0ạ† động lién tojong, tojong tojong của hS lrÔng giờ giảng văn, đặt nó trOng mot hé théng lý luận ba0 gồm đối lơlợng, mục đích, cơ chế, phoøJơng thức thực hiện và siện pháp định hojớng thầm mỹ, khắc phục những hạn chế cua lién tojong, tojong tojong. Tw viéc xác định lién tojong, tojong tqong 1a những yéu 16 then chốt để khai thác, chiếm lĩnh thế giới nghệ thuat cua TPIIV lác giả đã đi và0 nghiên cứu điều kiện xuất hiện, cơ chế vận hành, mối quan hệ giữa liên tojong, tojong tojong voi cdc thaO tac khác cua to, duy sáng lạ0 và vị lrí của nó lr0ng lừng giai đ0ạn nhận thức đề làm nên lính đặc thù của hOat dong TITVh trong mha trojong. hầu hết các công trình lrên nghiên cứu về năng lực liên tojong, tong lơjợng của hS§ lr0ng phạm trò TIIVh ở phạm vi rộng, sa0 quái.
Từ nhu cầu thực liễn, trên cơ sở liếp cận và trân trọng kế thừa lơi lojởng của những nhà nghiên cứu đi lrojớc ở luận văn này chúng lôi đi sâu và0 một vấn dé cụ thê đó là “Tèn kĩ năng liên lơjớng, lơjớng lơjgng r0ng dạy học lác phẩm tho tir 14 lình lớp 12”. Đối lơJgng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối lượng nghiên qứu Đối lojợng đojợc lựa chọn nghiên cứu là năng lực liên loiởng, lơjởng lojởng nghệ thuật của hS lớp 12 tr0ng quá trình tiếp nhận lác phâm thơ trữ tình tr0ng 15 SGK lớp 12, chojơng trình chuẩn. ba0 gồm hOat động tổ chức hơiớng dẫn nhận thức của GV và h0ại động học của hS trên cùng một đối lơợng thâm mỹ là tác phẩm thơ trữ tình lớp 12.
Đối lojợng nghiên cứu là năng lực liên tojởng, lơiởng lojởng nghệ thuật của hS lớp 12 tr0ng quá trình liếp nhận tác phẩm thơ trữ tình tr0ng SGK lớp 12, choJơng trình chuẩn không thể lách rời và siệt lập với những nghiên cứu về vai tro cua lién tojong, tojong tojong lr0ng h0ại động lâm lý cũng nhơi trOng sdng 1a0 nghé thuat. boi 1é do 1a tién dé chO viéc nghién cru nang lye lién 1oJởng, loJởng †ojởng nghệ thuật của hS †r0ng quá trình TITIVR. hOat động lién tojong, †ojởng lojợng của hŠ không phải là h0ại động mang lính đơn nhất, siệt lập lr0ng giờ dạy học TPVh. Vì vậy, nghiên cứu h0ại động này phải trên cơ sử nghiên cứu mối quan hệ với những hOat động khác của hS nhơi: đọc, kể, lóm lắt, phân tích, s0 sánh,.
Phạm vị nghiên cứu Đề lài đojợc nghiên cứu lr0ng phạm vi cụ thể là 5 lác phẩm thơ trữ lình lr0ng SGK lớp 12, chơoJơng trình chuẩn. - bài 1: Tây Tiến (Quang Dũng) - bài 2: Việ! bắc (Đ0an trích - Tổ hữu) - bài 3: Đá IIgóc (Trích Trojờng ca mặt đojờng khái vọng - IIguyễn Kh0a Điểm) - bài 4: Sóng (Xuân Quỳnh) - bai 5: Dan ghi ta cia LOz-ca (Thanh Tha0) 4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 4. Mục đích nghiên cứu 16 Tiến hành thực hiện đề lài chúng lôi m0ng muốn góp phan nâng ca0 hiệu quả dạy học phần thơ trữ tình lớp 12, chojơng trình chuẩn.
Thông qua những 17 liên lojởng, lojởng lojợng nghệ thuật của hS, GV lố chức quá trình đống sáng lạ0, 16 chức quá trình gia0 liếp thầm mỹ giữa nhà văn và sạn đọc - hS. Từ đó giúp GV có thêm một c0n đơjờng đề lổ chức ch0 hS cảm thụ, khám phá và chiếm lĩnh tác phẩm thơ trữ tình lớp 12, chojơng trình chuân. Đồng thời, giúp hS hình thành kĩ năng liên loiởng, loJởng lojợng khi liếp nhận lác phẩm tho trữ tình nói riêng và TPVR nói chung. Thiém vụ nghiên cứu Đề đạt đojợc mục đích nghiên cứu lrên luận văn tap trung giải quyết những vấn đề sau đây: - IIghiên cứu những vấn đề lí luận và thực tiễn của h0ạ† động liên loiởng, tojong †ojợng nghệ thuật của hS trOng day hoc tac pham thơ trữ lình.
- Đề xuất một số biện pháp để rèn kĩ năng liên tojong, tojong tojong nghé thuật của hS thông qua các lác phẩm thơ trữ timh lép 12, chong trình chuẩn. - Tiến hành thực nghiệm sơJ phạm the0 hojong phat huy nang lực liên lolởng, lojởng lojợng nghệ thuật của hS để khẳng định lính kha thi va hiéu quả của đề lài. Gia thuyét kh0a hoc Tr0ng sối cảnh dạy học tác phẩm van chgong con mang lính thụ động, nếu hình thành đojợc kĩ năng liên loJởng, lojởng loJợng nghệ Thuật ch0 học sinh khi liếp nhận tác phẩm thơ trữ tình sẽ phát huy đơjợc năng lực ty hoc, to duy sang ta0 cua học sinh, góp phần nâng ca0 chất lơợng dạy và học lác phẩm tho trữ lnh. PhơJơng pháp nghiên cứu Phojong pháp nghiên cứu lý luận: hệ thống h0á, tổng hợp, vận dụng các 18 kiến thức làm sáng rõ sản chất của của h0ạt động liên †ojởng, lojởng lojợng của hS tr0ng hOat động lâm lý cũng nhơi ir0ng sáng †ạ0 nghệ thuật và quá trình TIIVh - liếp nhận tác phẩm thơ tri tinh.
19 PhoJơng pháp khảO sát thực lễ: PhoJơng pháp khảO sát trực liếp đơjợc tiễn hành với hai đối loJợng là GV và BS tai trojong ThPT Tran hong Dad, quan hà Đông, hà Hội và trogờng ThPT hàm L0ng, thành phố bắc Hinh. Từ phojong pháp này, chúng lôi sẽ có đơjợc những số liệu thực lế của vấn đề nghiên cứu (thông qua các phiếu điều tra trắc nghiệm và hệ thống câu hỏi kiểm tra tự luận). PhoJơng pháp thực nghiệm: Vận dụng những kết luận nghiên cứu lý luận, tiến hành thực nghiệm mội số giờ học: sài Tây 7ïến (Quang Dũng), Đàn ghi la cua L0e-ca (Thanh Tháả0). tại trojong ThPT Tran hong Da0, quận hà Đông, hà Hội và troiờng ThPT hàm L0ng, thành phố bắc Hinh the0 hojớng nghiên cứu của đề lài.
các pho|ơng pháp trên không lồn lại độc lập mà luôn có sự đan xen, hỗ tro nhau lr0ng quá lrình nghiên cuu ta0 ra su cong hojong vé hiéu qua. cầu tréc luan van IIg0ài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, lài liệu tham khả0, luận văn dojoc trimh pay trOng 3 chojong: chgjong 1: co sở lý luận và thực liễn của đề lài choJơng 2: Một số siện pháp rèn kĩ năng liên loiởng, lojởng lojợng lr0ng dạy học tác phẩm thơ trữ tình lớp 12 choJơng 3: Thực nghiệm sơi phạm 20 chữŒ]JƠØIIG 1 cƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ ThỰc TIÊH cỦA ĐÈ TÀI 1. cơ sở lý luận của đề lài 1. Lý thuyết tiếp nhận văn học The0 giá0 sơ IIguyễn Thanh hùng sáng lác văn học là một quá lrình nên TIIVh cũng là cả một quá trình.
TITVh là một quá trình lâu dài, có nhiều cấp độ. Đó là quá trình tri giác ngôn ngữ, phân tích, cắt nghĩa, hồi lơJởng, liên 1oiởng, †oJởng †ojợng, s0 sánh, tong hop, qua trinh cụ thể hóa và khái quát hóa. THVh là một quá trình lâm lí phức †ạp vừa mang lính chủ quan vừa mang tinh khách quan.Tính chủ quan tz0ng tiếp nhận văn học chủ quan tr0ng liếp nhận là một thuộc tính rởi vì quá trình liếp nhận là quá lrình diễn ra lr0ng lơi duy, lình cảm, lâm lí, sinh lí của c0n ngojời, nó h0àn l0àn phụ thuộc và0 thị hiếu của bạn đọc. Vì vậy, lrơiớc một TPVh, một vấn đề, một sự kiện văn học.
mỗi sạn đọc lại có cách tiếp nhận khác nhau. Sự TIIVh ở mỗi sạn đọc nông sâu khác nhau, nó phụ lhuộc và0 lơ chất cá nhân mỗi c0n ngơjời, và0 đặc điểm †âm lý, khả năng phát triển, thiên hoJớng, đời sống nội lâm của ngojời liếp nhận, và0 trình độ năng lực liếp nhận, vốn sống, sự hiểu siết về văn học nghệ thuật và sự lác động nhất định của dơi luận xã hội cũng nhơi xu thế thời đại. bởi thế, TIIVh cũng đòi hỏi ngojời đọc không chỉ có khả năng lâm lý sáng lạ0 mà còn những phẩm chất riêng. Ở cấp độ cá nhân, liếp nhận văn học chịu ảnh hojởng trực liếp và lrolớc hết bởi cấu lạ0 chức năng của các giác quan lành mạnh (cÔn mắt, lỗ lai, sự truc cam, to duy.) và khả năng tri gidc ngon ngit, lqu git himh awh, himh thành siêu 21 iqiong, lién tojong, tojong tojong, sO samh, khái quái.
bên cạnh đó, với ngojoi đọc vấn đề liếp nhận còn tòy thuộc hứng †hú thâm mỹ, ơiớc mơ, khái vọng, thiên hơiớng và khả năng phát triển.Ir0ng sối cảnh riêng lo và những đòi hỏi bức xúc của nhu cầu khẳng định sản thân. 22 Sự năng động chủ quan và lính chất "tự đ0" của chủ thê liếp nhận lr0ng quá lrình "đối th0ại" với nhà văn thông qua lác phẩm via thé hién xu hojong "đồng nhất thầm mỹ" vừa ta0 nén "khOang cach tham mỹ". Do là lính đặc thù đồng thời là quy luật của TIIVh. Igooi đọc có thê đồng tình hay không đồng tình với cách đặt vấn đề cũng nhọ sự lý giải (loi lojởng nghệ thuật) của nhà văn; ngơjời đọc cũng có thể liên tojong, tojong lojợng hay suy lojởng, mở rộng không gian và thời gian của "thề giới mang nghĩa" mà nhà văn đề xuất, mô lá, gợi ý lr0ng lác phẩm.
IIhoIng những lác động của linh thần thời đại, sự mở rộng gia0 lou văn hóa. sẽ lạ0 nên lích cực chủ quan của quá trình "đồng nhất thâm mỹ", góp phần rút ngắn kh0ảng cách thâm mỹ. D0 vậy, giữa các công chúng bạn đọc luôn có khOảng cách lr0ng liếp nhận, thậm chí giữa các hS lr0ng còng lớp cũng có kh0ảng cách tr0ng liếp nhận. Ilgơiời GV cần định hojớng, điều chỉnh nhận thức lản mạn và phiến diện của hS; đồng thời lỗ chức, động viên, kích thích quá lrình liếp nhận của hS, giới hạn và định hojớng thẳm mỹ tr0ng liếp nhận dù siết giữa lác giả và bạn đọc hS có kh0ảng cách về lâm hồn, †oỊ duy, lâm lí và “độ thi sai”.
Thị sai siểu lộ ở những chủ thể cảm nhận khác nhau lrolớc một hiện loợng văn học. Thị sai không phải là hiện lojợng có ở những ngojời chơja phát triển về văn học mà ngay cả những sạn đọc có thê nói là thiên lài văn học.Tôn xiôi, nhà văn IIga vĩ đại lầm cỡ thế giới lại có nhận thức khác lạ về Sêchxpia.Tôn xiôi, Sêchxpia là nhà văn lôi, thiếu cái lối thiếu của một nhà văn (Về Sêchxpia, IXbXoilin, Malxcơva, 1905). Độ thị sai về đánh giá với TPVh luôn diễn ra lr0ng TIIVh. Độ chênh không chỉ diễn ra 23 ở các thời điểm cách xa nhau d0 sự lrolởng thành của sản thân chủ thề mà có khi vẫn xảy ra lr0ng những thời điểm không cách xa nhau nhơpng vì lâm trạng đổi khác.
Không nên giải thích đơn thuần “độ thi sai” bằng nguyên nhân thời đại, giai cấp, lịch sử - xã hội.