Luận văn thạc sĩ: Quản lý rủi ro tín dụng khách hàng cá nhân tại Agribank Quảng Bình

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng quản lý rủi ro tín dụng khách hàng cá nhân, hộ kinh doanh tại Agribank Quảng Bình, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Lâm
• Người hướng dẫn: PGS.TS Bùi Đức Tính
• Trường học: Trường Đại học Kinh Tế - Đại Học Huế
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Quản lý rủi ro tín dụng khách hàng cá nhân, hộ kinh doanh tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam chi nhánh tỉnh Quảng Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Toàn cảnh cơ sở lý luận về quản lý rủi ro tín dụng ngân hàng

Trong nền kinh tế hiện đại, ngân hàng thương mại đóng vai trò trung gian tài chính, kết nối nơi thừa vốn và nơi thiếu vốn. Hoạt động cốt lõi mang lại lợi nhuận chính là tín dụng, nhưng đây cũng là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất. Rủi ro tín dụng được định nghĩa là tổn thất có thể xảy ra do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo cam kết. Luận văn “Quản lý rủi ro tín dụng tại Agribank Quảng Bình” của tác giả Nguyễn Ngọc Lâm đã hệ thống hóa một cách chi tiết cơ sở lý luận về vấn đề này. Theo đó, quản lý rủi ro tín dụng không phải là triệt tiêu rủi ro, mà là chấp nhận rủi ro ở mức độ cho phép để đạt được lợi nhuận kỳ vọng. Một mô hình quản lý rủi ro hiệu quả giúp ngân hàng nhận diện, đo lường rủi ro tín dụng, kiểm soát và xử lý các khoản vay có vấn đề, từ đó bảo vệ an toàn vốn và đảm bảo hiệu quả tín dụng. Các nguyên tắc quản lý rủi ro hiện đại, đặc biệt là theo tiêu chuẩn quốc tế như Basel II, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ, phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro một cách khoa học. Việc hiểu rõ bản chất, nguyên nhân và hậu quả của rủi ro là bước đầu tiên và quan trọng nhất để xây dựng một chiến lược quản lý rủi ro toàn diện, đặc biệt trong bối cảnh Agribank chi nhánh Quảng Bình tập trung vào hoạt động cho vay trong lĩnh vực cho vay nông nghiệp nông thôn, một lĩnh vực mang tính đặc thù và chịu nhiều ảnh hưởng từ các yếu tố khách quan. Quản lý tốt rủi ro không chỉ giúp ngân hàng tránh được tổn thất tài chính mà còn nâng cao uy tín, duy trì sự ổn định của toàn hệ thống tài chính.

1.1. Khái niệm và các loại hình rủi ro tín dụng phổ biến

Theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN, rủi ro tín dụng là tổn thất tiềm tàng khi khách hàng không trả được nợ đúng hạn. Rủi ro này có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân và được phân loại theo nhiều tiêu chí. Về cơ bản, có thể chia thành hai loại chính: rủi ro giao dịch và rủi ro danh mục. Rủi ro giao dịch liên quan đến các khâu trong quy trình cấp tín dụng như sai sót trong thẩm định tín dụng, đánh giá tài sản bảo đảm, hoặc lỗi nghiệp vụ trong quản lý khoản vay. Trong khi đó, rủi ro danh mục phát sinh do sự tập trung quá mức vào một ngành, một khu vực địa lý hoặc một nhóm khách hàng, làm tăng tổn thất khi lĩnh vực đó gặp biến động bất lợi. Việc phân loại rủi ro giúp ngân hàng xác định đúng nguồn gốc và có biện pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng phù hợp.

1.2. Hậu quả của rủi ro tín dụng đối với ngân hàng và nền kinh tế

Hậu quả của rủi ro tín dụng là rất nghiêm trọng. Đối với ngân hàng, nó trực tiếp làm giảm lợi nhuận, bào mòn vốn tự có, và có thể dẫn đến mất khả năng thanh toán, thậm chí phá sản. Tỷ lệ nợ xấu cao làm suy giảm chất lượng tín dụng, ảnh hưởng đến uy tín và năng lực cạnh tranh. Đối với khách hàng, rủi ro khiến ngân hàng thắt chặt chính sách cho vay, làm giảm khả năng tiếp cận vốn. Ở tầm vĩ mô, sự sụp đổ của một ngân hàng do không quản lý được rủi ro có thể tạo ra hiệu ứng domino, gây khủng hoảng cho toàn bộ hệ thống tài chính, làm suy yếu nền kinh tế, gia tăng thất nghiệp và gây bất ổn xã hội. Do đó, quản lý nợ xấu và rủi ro tín dụng là nhiệm vụ sống còn.

1.3. Các nguyên tắc cốt lõi trong mô hình quản lý rủi ro hiện đại

Một mô hình quản lý rủi ro hiệu quả phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản. Thứ nhất, chấp nhận rủi ro có kiểm soát, không cấp tín dụng cho những khoản vay vượt quá khả năng quản lý. Thứ hai, phải có sự phù hợp giữa mức độ rủi ro và mức thu nhập kỳ vọng. Thứ ba, khả năng chịu đựng rủi ro phải tương xứng với tiềm lực tài chính và quy mô trích lập dự phòng rủi ro. Thứ tư, hệ thống quản trị rủi ro phải độc lập, tách biệt giữa bộ phận kinh doanh và bộ phận thẩm định, phê duyệt. Cuối cùng, mọi chính sách tín dụng và quản lý rủi ro phải phù hợp với chiến lược kinh doanh chung của ngân hàng, đảm bảo sự phát triển an toàn và bền vững.

II. Phân tích thực trạng quản lý rủi ro tín dụng Agribank Quảng Bình

Nghiên cứu về “Quản lý rủi ro tín dụng tại Agribank Quảng Bình” đã tiến hành phân tích sâu rộng thực trạng và giải pháp dựa trên số liệu giai đoạn 2013-2016. Trong giai đoạn này, Agribank chi nhánh Quảng Bình là một trong những đơn vị chủ lực trong việc cấp vốn cho khu vực tam nông. Hoạt động cho vay cá nhân và hộ kinh doanh chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng tài sản, dao động từ 94-96%. Mặc dù quy mô dư nợ tăng trưởng đều qua các năm, phản ánh vai trò quan trọng của chi nhánh đối với kinh tế địa phương, nhưng điều này cũng đi kèm với những thách thức lớn trong việc kiểm soát rủi ro tín dụng. Phân tích các chỉ tiêu định lượng cho thấy những biến động đáng chú ý về chất lượng tín dụng. Các chỉ số như tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu và vòng quay vốn tín dụng được xem xét kỹ lưỡng để đưa ra một bức tranh toàn diện. Luận văn chỉ ra rằng, mặc dù chi nhánh đã có nhiều nỗ lực, công tác quản lý nợ xấu và hạn chế rủi ro tín dụng vẫn còn đối mặt với nhiều khó khăn, xuất phát từ cả yếu tố khách quan lẫn chủ quan. Việc nhận diện đúng thực trạng này là cơ sở quan trọng để đề xuất các giải pháp khả thi, giúp chi nhánh cải thiện hiệu quả tín dụng và đảm bảo an toàn vốn trong hoạt động kinh doanh, đặc biệt là trong lĩnh vực cho vay nông nghiệp nông thôn đầy biến động.

2.1. Đánh giá chất lượng tín dụng qua tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn

Tỷ lệ nợ quá hạn và tỷ lệ nợ xấu là hai chỉ tiêu quan trọng nhất phản ánh chất lượng tín dụng. Luận văn phân tích số liệu của Agribank chi nhánh Quảng Bình giai đoạn 2013-2016 cho thấy sự biến động của các chỉ số này. Mặc dù các con số cụ thể có sự thay đổi qua từng năm, nhưng chúng đều cho thấy áp lực tiềm ẩn trong việc thu hồi nợ. Một tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu cao không chỉ làm giảm lợi nhuận do phải trích lập dự phòng rủi ro lớn hơn, mà còn làm chậm vòng quay vốn, ảnh hưởng đến khả năng mở rộng tín dụng. Đây là thách thức lớn đòi hỏi chi nhánh phải có những biện pháp quyết liệt hơn trong công tác quản lý nợ xấu.

2.2. Thực trạng hoạt động cho vay nông nghiệp nông thôn và rủi ro đi kèm

Là ngân hàng chủ lực trong lĩnh vực nông nghiệp, Agribank chi nhánh Quảng Bình có tỷ trọng cho vay nông nghiệp nông thôn rất cao. Lĩnh vực này có đặc thù là quy mô vay vốn nhỏ lẻ, phân tán, khách hàng thường thiếu kinh nghiệm quản lý tài chính và chịu ảnh hưởng lớn từ các yếu tố như thiên tai, dịch bệnh, biến động giá cả nông sản. Những yếu tố này làm tăng đáng kể rủi ro tín dụng. Các khoản vay cho hộ sản xuất kinh doanh, dù đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương, lại tiềm ẩn nguy cơ mất khả năng trả nợ cao hơn so với các doanh nghiệp lớn, đòi hỏi một quy trình cấp tín dụng và giám sát đặc biệt chặt chẽ.

2.3. Phân tích các chỉ tiêu định lượng đo lường rủi ro tín dụng

Ngoài tỷ lệ nợ xấu, luận văn còn sử dụng các chỉ tiêu khác để đo lường rủi ro tín dụng. Các chỉ tiêu như hệ số rủi ro tín dụng (dư nợ/tổng tài sản), vòng quay vốn tín dụng và tỷ lệ khả năng bù đắp rủi ro (quỹ dự phòng/nợ quá hạn) đã được phân tích. Kết quả cho thấy mặc dù chi nhánh luôn duy trì một quỹ dự phòng theo quy định, nhưng khả năng chống đỡ rủi ro vẫn cần được cải thiện. Vòng quay vốn tín dụng ở mức vừa phải cho thấy tốc độ thu hồi nợ chưa thực sự tối ưu. Việc phân tích các chỉ số này giúp ban lãnh đạo có cái nhìn đa chiều về mức độ an toàn vốn và hiệu quả tín dụng của chi nhánh.

III. Bí quyết nhận diện các nguyên nhân gây rủi ro tín dụng Agribank

Để hạn chế rủi ro tín dụng, việc xác định chính xác nguyên nhân là bước đi tiên quyết. Dựa trên kết quả phỏng vấn các cán bộ tín dụng và phân tích hồ sơ, luận văn đã chỉ ra ba nhóm nguyên nhân chính gây ra rủi ro tín dụng tại Agribank Quảng Bình. Thứ nhất là các nguyên nhân khách quan đến từ môi trường kinh doanh và hành lang pháp lý. Sự biến động của kinh tế vĩ mô, lạm phát, thiên tai, dịch bệnh, hay những kẽ hở trong chính sách pháp luật đều tác động trực tiếp đến khả năng trả nợ của khách hàng. Thứ hai, nhóm nguyên nhân chủ quan từ phía khách hàng là yếu tố phổ biến nhất. Các vấn đề như sử dụng vốn sai mục đích, năng lực quản lý yếu kém, thiếu minh bạch tài chính, thậm chí là cố ý lừa đảo, đã gây ra nhiều khoản nợ xấu khó xử lý. Cuối cùng, không thể không kể đến những nguyên nhân chủ quan xuất phát từ chính ngân hàng. Những thiếu sót trong quy trình cấp tín dụng, đặc biệt là khâu thẩm định tín dụng và giám sát sau cho vay, cùng với áp lực chỉ tiêu kinh doanh đã vô tình tạo điều kiện cho rủi ro phát sinh. Việc nhận diện và phân loại các nguyên nhân này giúp Agribank chi nhánh Quảng Bình xây dựng các giải pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng một cách có hệ thống và hiệu quả hơn, thay vì chỉ tập trung xử lý hậu quả.

3.1. Các yếu tố khách quan từ môi trường kinh doanh và pháp lý

Môi trường kinh doanh tại Quảng Bình, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp, chịu nhiều tác động từ các yếu tố khó lường như thiên tai, bão lụt, dịch bệnh, gây tổn thất nặng nề cho khách hàng. Bên cạnh đó, sự biến động của thị trường, giá cả đầu vào tăng cao trong khi giá nông sản đầu ra không ổn định cũng ảnh hưởng đến lợi nhuận và khả năng trả nợ. Về mặt pháp lý, hệ thống thông tin hỗ trợ còn bất cập và các thủ tục xử lý tài sản đảm bảo còn phức tạp, gây khó khăn cho ngân hàng trong việc thu hồi nợ, làm gia tăng nguy cơ rủi ro tín dụng.

3.2. Những nguyên nhân chủ quan từ phía khách hàng vay vốn

Đây là nhóm nguyên nhân cốt lõi dẫn đến nợ xấu. Nhiều khách hàng, đặc biệt là hộ kinh doanh nhỏ lẻ, thiếu trình độ quản lý, không xây dựng được phương án kinh doanh khả thi. Một số trường hợp sử dụng vốn vay sai mục đích, đầu tư vào các lĩnh vực rủi ro cao hoặc tiêu dùng cá nhân. Tình trạng che giấu thông tin, báo cáo tài chính không minh bạch cũng gây khó khăn cho công tác thẩm định tín dụng. Đáng lo ngại hơn là các trường hợp khách hàng cố ý lừa đảo, chây ì không trả nợ, xem vốn vay ngân hàng là "tiền nhà nước", gây thất thoát lớn cho Agribank chi nhánh Quảng Bình.

3.3. Lỗ hổng trong quy trình cấp tín dụng và giám sát nội bộ

Những sai sót từ phía ngân hàng cũng là một nguyên nhân quan trọng. Áp lực hoàn thành chỉ tiêu kinh doanh đôi khi dẫn đến việc nới lỏng các điều kiện cho vay, làm giảm chất lượng tín dụng. Công tác thẩm định tín dụng có lúc còn hời hợt, thiếu thông tin sâu về khách hàng. Đặc biệt, việc giám sát sau cho vay chưa được thực hiện chặt chẽ, không phát hiện kịp thời các dấu hiệu rủi ro như khách hàng sử dụng vốn sai mục đích hay gặp khó khăn trong kinh doanh. Hệ thống kiểm soát nội bộ chưa thực sự hiệu quả trong việc cảnh báo sớm, dẫn đến việc xử lý các khoản vay có vấn đề bị chậm trễ.

IV. Phương pháp nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng Agribank

Từ việc phân tích thực trạng và nguyên nhân, khóa luận tốt nghiệp đã đề xuất một hệ thống các giải pháp đồng bộ nhằm hạn chế rủi ro tín dụng và nâng cao hiệu quả tín dụng tại Agribank chi nhánh Quảng Bình. Trọng tâm của các giải pháp này là hoàn thiện toàn diện quy trình cấp tín dụng, từ khâu tiếp nhận hồ sơ đến khi tất toán khoản vay. Một trong những giải pháp ưu tiên là nâng cao chất lượng công tác thẩm định tín dụng. Điều này đòi hỏi cán bộ tín dụng phải thu thập và phân tích thông tin đa chiều, không chỉ dựa vào tài sản đảm bảo mà còn phải đánh giá sâu về phương án kinh doanh, dòng tiền và uy tín của khách hàng. Song song đó, việc tăng cường công tác kiểm tra, giám sát sau khi cho vay là cực kỳ quan trọng để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và có biện pháp can thiệp kịp thời. Xây dựng một chiến lược khách hàng rõ ràng, tập trung vào những khách hàng tiềm năng và có lịch sử tín dụng tốt cũng là một hướng đi chiến lược. Ngoài ra, việc thực hiện đúng và đủ quy định về phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro sẽ tạo ra một "bộ đệm" tài chính vững chắc, giúp ngân hàng chủ động đối phó khi rủi ro xảy ra, đảm bảo an toàn vốn và hoạt động ổn định.

4.1. Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng và hệ thống thông tin

Chất lượng thẩm định tín dụng là "chốt chặn" đầu tiên để phòng ngừa rủi ro tín dụng. Cần chuẩn hóa quy trình thẩm định, yêu cầu cán bộ tín dụng phải xác minh thực tế, đánh giá kỹ lưỡng năng lực tài chính và tính khả thi của phương án kinh doanh. Đồng thời, cần khai thác hiệu quả hơn hệ thống thông tin tín dụng CIC và các nguồn thông tin phi tài chính khác để có cái nhìn toàn diện về khách hàng. Việc đầu tư vào công nghệ, áp dụng các mô hình chấm điểm tín dụng tự động có thể hỗ trợ cán bộ đưa ra quyết định khách quan và chính xác hơn, giảm thiểu rủi ro do yếu tố con người.

4.2. Tăng cường công tác kiểm tra giám sát sau khi giải ngân khoản vay

Nhiều khoản nợ xấu phát sinh do lơ là trong khâu giám sát sau cho vay. Cần xây dựng một lịch trình kiểm tra định kỳ và đột xuất đối với tất cả các khoản vay, đặc biệt là các khoản vay lớn hoặc có dấu hiệu rủi ro. Nội dung kiểm tra không chỉ là tình hình sử dụng vốn mà còn cả hoạt động sản xuất kinh doanh, tình hình tài chính của khách hàng. Việc thiết lập một hệ thống cảnh báo sớm dựa trên các chỉ số tài chính và phi tài chính sẽ giúp ngân hàng phát hiện và xử lý vấn đề ngay từ khi mới phát sinh, tránh để nợ chuyển thành nợ xấu khó đòi.

4.3. Xây dựng chính sách khách hàng và trích lập dự phòng rủi ro hợp lý

Ngân hàng cần xây dựng một chiến lược khách hàng rõ ràng, phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro và tiềm năng để có chính sách lãi suất, hạn mức phù hợp. Ưu tiên các khách hàng truyền thống, có uy tín và lịch sử trả nợ tốt. Đối với công tác trích lập dự phòng rủi ro, chi nhánh phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định của Ngân hàng Nhà nước, đảm bảo trích lập đầy đủ và kịp thời. Quỹ dự phòng rủi ro đủ mạnh chính là tấm lá chắn tài chính, giúp ngân hàng bù đắp tổn thất và duy trì an toàn vốn khi các khoản nợ xấu phát sinh, đảm bảo hoạt động kinh doanh liên tục và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH RỦI RO TÍN DỤNG AGRIBANK CHI NHÁNH TỈNH QUẢNG BÌNH 1. Các khái niệm về tín dụng và rủi ro tín dụng 1. Hoạt đông tín dụng của ngân hàng thương mại 1.

Khái niệm tín dụng ngân hàng Tín dụng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa bên cho vay (ngân hàng và các định chế tài chính khác) và bên đi vay (cá nhân, hộ kinh doanh và các chủ thể khác), trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời hạn nhất định theo thỏa thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán. [5] - Hoạt động tín dụng là việc tổ chức tín dụng sử dụng nguồn vốn tự có, vốn huy động để cấp tín dụng. - Cấp tín dụng là việc các tổ chức tín dụng thỏa thuận để khách hàng sử dụng một khoản tiền với nguyên tắc có hoàn trả bằng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bảo lãnh ngân hàng và các dịch vụ khác. - Hoạt động chuyển nhượng sử dụng vốn này kèm theo chi phí và phát sinh rủi ro.

Bản chất của tín dụng Về mặt hình thức, tín dụng là sự chuyển nhượng quyền sử dụng một lượng giá trị nhất định dưới hình thức hiện vật hay tiền tệ trong một thời hạn nhất định từ người sở hữu sang người sử dụng và khi đến hạn, người sử dụng phải hoàn trả lại cho người sở hữu một lượng giá trị lớn hơn. Khoản giá trị dôi ra này được gọi là lợi tức tín dụng. Phân loại tín dụng ngân hàng Tín dụng ngân hàng có thể chia ra làm nhiều loại khác nhau tùy thuộc vào tiêu thức phân loại khác nhau. - Theo mục đích của tín dụng: tín dụng sản xuất, lưu thông hàng hóa và tín dụng tiêu dùng 5 - Theo thời hạn tín dụng: tín dụng ngắn hạn, tín dụng trung hạn, tín dụng dài hạn.

- Theo mức độ tín nhiệm với khách hàng: tín dụng có bảo đảm và tín dụng không có bảo đảm. - Theo đối tượng đầu tư của tín dụng: tín dụng vốn cố định, tín dụng vốn lưu động 1. Vai trò của tín dụng ngân hàng Tín dụng ngân hàng sẽ thúc đẩy quá trình tích tụ và tập trung vốn cho sản xuất, tọa điều kiện cho các khách hàng tiếp cận được với nguồn vốn trong nền kinh tế. - Tín dụng ngân hàng tạo động lực thúc đẩy, kiểm soát việc sử dụng vốn vay của khách hàng để vốn vay đó tạo ra hiệu quả kinh tế tốt nhất có thể.

- Tín dụng ngân hàng còn góp phần ổn định, “bôi trơn” sự vận hành của toàn bộ nên kinh tế, tạo điều kiện để phát triển kinh tế cũng như sự hợp tác với các nước trong khu vực và trên thế giới. - Tín dụng ngân hàng là hoạt động chủ yếu mang về lợi nhuận cho ngân hàng, giúp hệ thống ngân hàng tồn tại và phát triển vững mạnh. Khái niệm, phân loại, nguyên nhân và hậu quả của rủi ro tín dụng 1. Khái niệm về rủi ro Theo từ điển kinh tế, rủi ro có nghĩa là một xác suất hoặc khả năng xảy ra thiệt hại, tổn thất, mất mát hoặc các ảnh hưởng tiêu cực khác gây ra bởi tác động từ bên ngoài hoặc nội bộ và có thể tránh được rủi ro thông qua các biện pháp phòng ngừa.2 Khái niệm rủi ro tín dụng Rủi ro tín dụng trong hoạt động Ngân được quy định tại Điều 3 Quy định về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro và việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động của TCTD của Thông tư số 02/2013/TT- NHNN ngày 21/01/2013 của Thống đốc NHNN như sau: “Rủi ro tín dụng là tổn thất có thể xay ra đối với nợ của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết [6].

Rủi ro tín dụng phát sinh trong trường hợp ngân hàng không thu được đầy đủ cả gốc và lãi của các khoản vay, hoặc việc thanh toán nợ gốc và lãi vay không đúng hạn. 6 Rủi ro tín dụng là vấn đề đặc biệt được quan tâm không chỉ ở phạm vi các ngân hàng mà còn trong toàn nền kinh tế. Rủi ro tín dụng là một loại rủi ro do sự suy giảm về khả năng trả nợ của các khách hàng. Giảm giá trị của khoản cho vay tín dụng không chỉ bao gồm việc không trả được nợ của khách hàng tăng lên mà còn dẫn đến thị trường vốn định giá khả năng tín dụng của công ty qua mức lãi suất cao hơn đối với các công cụ nợ do công ty phát hành, hoặc là việc giảm giá của các cổ phiếu, hoặc làm giảm cấp các đại lý.

Đây cũng chính là việc định giá về chất lượng của các công cụ nợ mà các công ty phát hành. Rủi ro tín dụng rất nguy hiểm, khi một vài khách hàng quan trọng không trả được nợ có thể gây nên những khoản lỗ lớn cho ngân hàng và có thể dẫn ngân hàng đến tình trạng mất khả năng thanh khoản. Phân loại rủi ro tín dụng - Rủi ro giao dịch: là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, đánh giá khách hàng. Rủi ro giao dịch có ba bộ phận chính là rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm và rủi ro nghiệp vụ.

+ Rủi ro lựa chọn: là rủi ro có liên quan đến quá trình đánh giá và phân tích tín dụng, khi Ngân hàng lựa chọn những phương án vay vốn có hiệu quả để ra quyết định cho vay. + Rủi ro bảo đảm phát sinh từ các tiêu chuẩn đảm bảo như các điều khoản trong hợp đồng cho vay, các loại tài sảm đảm bảo, chủ thể đảm bảo, hình thức đảm bảo và mức cho vay trên giá trị của tài sản đảm bảo. + Rủi ro nghiệp vụ là rủi ro liên quan đến công tác quản lý khoản vay và hoạt động cho vay, bao gồm cả việc sử dụng hệ thống xếp hạn rủi ro và kỹ thuật xử lý các khoản vay có vấn đề. - Rủi ro danh mục (Portfolio risk): là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quản lý danh mục cho vay của Ngân hàng, được phân chia thành hai loại là rủi ro nội tại và rủi ro tập trung 7 + Rủi ro nội tại: xuất phát từ các yếu tố, các đặc điểm riêng có, mang tính riêng biệt bên trong của mỗi chủ thể đi vay hoặc ngành, lĩnh vực kinh tế.

Nó xuất phát từ đặc điểm hoạt động hoặc đặc điểm sử dụng vốn của khách hàng vay vốn. + Rủi ro tập trung là trường hợp Ngân hàng tập trung vốn vay quá nhiều đối với một số khách hàng, cho vay quá nhiều doanh nghiệp hoạt động trong cùng một ngành, một lĩnh vực kinh tế hoặc trong cùng một vùng địa lý nhất định; hoặc cùng một loại hình cho vay có rủi ro cao. - Nếu phân loại theo tính khách quan, chủ quan của nguyên nhân gây ra rủi ro thì rủi ro tín dụng được phân ra thành rủi ro khách quan và rủi ro chủ quan. Rủi ro khách quan là rủi ro do các nguyên nhân khách quan như thiên tai, địch họa, người vay bị chết, mất tích và các biến động ngoài dự kiến khác làm thất thoát vốn vay trong khi người vay đã thực hiện nghiêm túc chế độ chính sách.

Rủi ro chủ quan do nguyên nhân thuộc về chủ quan của người vay và người cho vay vì vô tình hay cố ý làm thất thoát vốn vay hay vì những lý do chủ quan khác. Ngoài ra còn nhiều hình thức phân loại khác như phân loại căn cứ theo cơ cấu các loại hình rủi ro, phân loại theo nguồn gốc hình thành, theo đối tượng sử dụng vốn vay… Rủi ro tín dụng Rủi ro Rủi ro giao dịch danh mục Rủi ro Rủi ro Rủi ro Rủi ro Rủi ro lựa chọn bảo đảm nghiệp vụ nội tại tập trung Sơ đồ 1.1: Phân loại rủi ro tín dụng căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro 8 1. Nguyên nhân của rủi ro tín dụng. Trong quan hệ tín dụng có hai đối tượng tham gia là ngân hàng cho vay và người đi vay.

Nhưng người đi vay sử dụng tiền vay trong một thời gian, không gian cụ thể, tuân theo sự chi phối của những điều kiện cụ thể nhất định mà ta gọi là môi trường kinh doanh, và đây là đối tượng thứ ba có mặt trong quan hệ tín dụng. Rủi ro tín dụng xuất phát từ môi trường kinh doanh gọi là rủi ro do nguyên nhân khách quan. Rủi ro xuất phát từ người vay và ngân hàng cho vay gọi là rủi ro do nguyên nhân chủ quan. [7]  Rủi ro tín dụng do nguyên nhân khách quan - Sự ảnh hưởng của môi trường (thiên tai, bão lụt, dịch bệnh, mất mùa) gây tổn thất chô khách hàng - Sự biến động của nền kinh tế khó dự đoán gây bất lợi cho khách hàng - Hàng giả, hàng nhập lậu, hàng kém chất lượng ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của khách hàng - Sự canh tranh chưa lành mạnh, chạy theo quy mô, số lượng, ít quan tâm tới các điều kiện, chất lượng khoản vay - Rủi ro bởi pháp lý chưa thuận lợi, nhiều khe hở và chưa hiệu quả của cơ quan pháp luật địa phương - Thanh, kiểm tra, giám sát chưa chặt chẽ của NHNN - Hệ thống thông tin tín dụng, hỗ trợ còn bất cập - Lạm phát, giá cả đầu vào của hàng hoá, nguyên vật liệu tăng, ảnh hưởng đến lợi nhuận của khách hàng gây ra khó khăn tài chính do đó mất khả năng trả nợ  Rủi ro tín dụng nguyên nhân chủ quan của khách hàng - Khách hàng sử dụng vốn vay không đúng mục đích so với phương án kinh doanh khi lập phương án - Khách hàng thiếu trình độ quản lý, năng lực kinh doanh - Khách hàng tài chính yếu kém như che dấu, không minh bạch 9 - Xem vốn vay của ngân hàng là tiền nhà nước, làm ăn thua lỗ thì nhà nước chịu (đối với các khoản vay hỗ trợ của nhà nước như vay theo NĐ 67, NĐ 68….