Luận văn: Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về kinh tế tại TX Gò Công

Luận văn thạc sỹ phân tích thực trạng quản lý nhà nước về kinh tế tại TX Gò Công, Tiền Giang, đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thế Hiển
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Thanh Trọng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Luật
• Chuyên ngành: Kinh tế & Quản lý công
• Đề tài: Nâng cao hiệu quả quản lý Nhà Nước về kinh tế tại Thị xã Gò Công Tỉnh Tiền Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Bức tranh quản lý kinh tế tại TX Gò Công giai đoạn 2014 2018

Giai đoạn 2014-2018 ghi nhận những nỗ lực đáng kể trong công tác quản lý nhà nước về kinh tế tại Thị xã Gò Công, tỉnh Tiền Giang. Tổng giá trị sản xuất (GTSX) tính theo giá so sánh năm 2010 đã tăng 38,1% sau 5 năm, cho thấy quy mô nền kinh tế được mở rộng. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng có dấu hiệu chậm lại, từ 11,3% năm 2014 xuống còn 5,5% vào năm 2018, thấp hơn mục tiêu đề ra và mặt bằng chung của tỉnh. Sự tăng trưởng này chủ yếu được thúc đẩy bởi khu vực kinh tế ngoài nhà nước, trong khi đóng góp từ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài còn rất hạn chế. Thu nhập bình quân đầu người tăng song hành cùng GTSX, phản ánh sự phụ thuộc trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế. Bất kỳ sự suy giảm nào về tốc độ tăng trưởng đều có thể ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống người dân. Công tác quản lý ngân sách địa phương được thực hiện chặt chẽ, tổng thu ngân sách năm 2018 đạt khoảng 530 tỷ đồng, tăng 30% so với năm 2014. Việc cân đối thu chi được đảm bảo, tạo nguồn lực cho chi thường xuyên và đầu tư phát triển. Các chính sách từ UBND thị xã Gò Công đã tập trung vào việc cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp và tăng cường thu ngân sách, góp phần vào những thành tựu ban đầu trong việc tái cơ cấu nền kinh tế. Đây là nền tảng quan trọng để phân tích những thách thức còn tồn tại và đề ra giải pháp phát triển cho giai đoạn tiếp theo, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững.

1.1. Thực trạng tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại Gò Công diễn ra tích cực, theo đúng định hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Tỷ trọng ngành nông - lâm - ngư nghiệp giảm từ 45,6% (năm 2010) xuống còn 32,7% (năm 2018) trong tổng GTSX. Ngược lại, tỷ trọng ngành công nghiệp - xây dựng và thương mại - dịch vụ tăng lên đáng kể, chiếm tổng cộng hơn 67% vào năm 2018. Kết quả này giúp TX Gò Công đạt tiêu chuẩn đô thị loại III, với tỷ trọng ngành phi nông nghiệp vượt ngưỡng 65%. Sự tăng trưởng của ngành xây dựng (tăng 43,2% giai đoạn 2014-2018) phản ánh nỗ lực chỉnh trang đô thị và phát triển hạ tầng. Mặc dù cơ cấu kinh tế thị xã Gò Công đã có sự thay đổi tích cực, tốc độ tăng trưởng chung vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, đòi hỏi những chính sách đột phá hơn nữa.

1.2. Phân tích hiệu quả quản lý thu chi ngân sách địa phương

Công tác quản lý ngân sách địa phương cho thấy sự chủ động và hiệu quả. Tổng thu ngân sách tăng đều qua các năm, đặc biệt thu nội địa có sự cải thiện rõ rệt. Về chi ngân sách, chính quyền ưu tiên phân bổ cho các lĩnh vực thiết yếu. Chi thường xuyên chiếm khoảng 69% tổng chi, trong đó chi cho giáo dục chiếm tỷ trọng cao nhất (42,9%). Chi đầu tư phát triển, dù chỉ chiếm 13,2% tổng chi, nhưng được tập trung vào các công trình hạ tầng trọng điểm. Luận văn của Nguyễn Thế Hiển (2019) chỉ ra rằng, việc bố trí kế hoạch đầu tư xây dựng cơ bản được giám sát chặt chẽ, tuân thủ quy định của nhà nước. Cân đối ngân sách luôn duy trì trạng thái thặng dư, dù không lớn, nhưng đã đảm bảo được các nhiệm vụ chi và bổ sung nguồn vốn cho đầu tư, tạo tiền đề cho sự phát triển kinh tế Gò Công.

II. Phân tích thách thức trong công tác quản lý kinh tế tại Gò Công

Mặc dù đạt được một số thành tựu, công tác quản lý kinh tế tại TX Gò Công vẫn đối mặt với nhiều thách thức cố hữu. Tốc độ tăng trưởng kinh tế chậm lại là một dấu hiệu đáng lo ngại, cho thấy các động lực tăng trưởng hiện tại chưa đủ mạnh và bền vững. Một trong những nguyên nhân chính là chất lượng quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội chưa cao, chưa bám sát thực tiễn và thiếu tầm nhìn dài hạn. Luận văn gốc chỉ rõ "quy hoạch tổng thể... còn chậm, chất lượng quy hoạch chưa cao, chưa sát với mục tiêu và định hướng phát triển". Điều này dẫn đến việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng thiếu đồng bộ, nhiều công trình chậm tiến độ, công tác quản lý sau đầu tư yếu kém. Môi trường kinh doanh tuy đã cải thiện nhưng vẫn chưa đủ sức hấp dẫn các nhà đầu tư lớn, đặc biệt là vốn đầu tư nước ngoài. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa Gò Công chiếm đa số nhưng quy mô nhỏ, năng lực cạnh tranh thấp. Thêm vào đó, chất lượng nguồn nhân lực TX Gò Công chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Việc giải quyết các bài toán này đòi hỏi sự đổi mới mạnh mẽ trong tư duy và hành động của các cấp chính quyền địa phương.

2.1. Hạn chế trong quy hoạch và phát triển cơ sở hạ tầng

Những tiềm năng và thách thức kinh tế Gò Công bộc lộ rõ trong công tác quy hoạch. Việc đầu tư hạ tầng còn dàn trải, thiếu cân đối giữa các phường, xã. Nhiều dự án trọng điểm triển khai chậm, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư và đời sống người dân. Công tác quản lý đô thị, quản lý xây dựng còn bất cập, chưa theo kịp tốc độ phát triển. Việc thiếu một chiến lược phát triển tổng thể, toàn diện và dài hạn khiến các nguồn lực chưa được huy động và sử dụng một cách tối ưu. Đây là "nút thắt cổ chai" cần được tháo gỡ để khai thông tiềm năng, tạo động lực cho một giai đoạn phát triển mới.

2.2. Rào cản trong thu hút đầu tư và chất lượng nguồn nhân lực

Khả năng thu hút đầu tư tại Gò Công còn rất hạn chế. Tính đến năm 2018, thị xã chỉ có một doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài hoạt động ổn định. Nguyên nhân đến từ các thủ tục hành chính còn phức tạp và môi trường cạnh tranh chưa thực sự bình đẳng. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực TX Gò Công dù dồi dào nhưng tỷ lệ lao động qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật còn thấp. Sự mất cân đối giữa đào tạo và nhu cầu thị trường lao động tạo ra rào cản lớn cho việc tiếp nhận công nghệ mới và phát triển các ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao. Đây là thách thức kép cần có giải pháp đồng bộ để cải thiện.

III. Phương pháp hoàn thiện quy hoạch để quản lý kinh tế Gò Công

Để nâng cao hiệu quả quản lý kinh tế tại TX Gò Công, giải pháp trọng tâm là phải đổi mới và hoàn thiện công tác quy hoạch. Quy hoạch phải đi trước một bước, đóng vai trò định hướng, dẫn dắt sự phát triển. Cần xây dựng một quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội tổng thể, tích hợp và có tầm nhìn đến năm 2030. Quy hoạch này phải dựa trên phân tích khoa học về lợi thế so sánh, tiềm năng và các thách thức, đặc biệt là tác động của biến đổi khí hậu. Việc lập kế hoạch cần có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư để đảm bảo tính thực tiễn và khả thi. Công tác quản lý quy hoạch sau khi phê duyệt cần được siết chặt, đảm bảo các dự án đầu tư tuân thủ đúng định hướng, tránh tình trạng điều chỉnh tùy tiện. UBND thị xã Gò Công cần phối hợp chặt chẽ với Sở Kế hoạch và Đầu tư Tiền Giang để đồng bộ hóa quy hoạch cấp thị xã với quy hoạch cấp tỉnh. Đồng thời, cần đẩy mạnh cải cách hành chính kinh tế, công khai, minh bạch hóa thông tin quy hoạch để người dân và doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận, giám sát và tham gia.

3.1. Nâng cao chất lượng lập thẩm định và quản lý kế hoạch

Chất lượng của các bản kế hoạch và quy hoạch là yếu tố quyết định. Cần áp dụng các phương pháp dự báo tiên tiến, đánh giá tác động đa chiều (kinh tế, xã hội, môi trường) khi xây dựng kế hoạch. Tăng cường năng lực của đội ngũ cán bộ làm công tác quy hoạch, đồng thời thiết lập cơ chế phản biện độc lập để nâng cao chất lượng thẩm định. Các chính sách kinh tế địa phương phải được lồng ghép một cách nhất quán vào quy hoạch, tạo thành một khung pháp lý vững chắc cho các hoạt động đầu tư và phát triển trên địa bàn. Việc quản lý phải được số hóa để tăng tính minh bạch và hiệu quả.

3.2. Định hướng phát triển công nghiệp dịch vụ Gò Công

Quy hoạch cần xác định rõ các ngành kinh tế mũi nhọn để tập trung nguồn lực. Đối với Gò Công, cần ưu tiên phát triển công nghiệp - dịch vụ Gò Công, đặc biệt là công nghiệp chế biến nông thủy sản, dịch vụ hậu cần cảng biển và du lịch sinh thái. Cần quy hoạch các cụm công nghiệp tập trung với hạ tầng đồng bộ để thu hút nhà đầu tư. Song song đó, phải phát triển các trung tâm thương mại, dịch vụ hiện đại, kết nối với các tour du lịch để khai thác lợi thế văn hóa - lịch sử của vùng đất Gò Công. Quy hoạch không gian đô thị cần gắn liền với phát triển kinh tế, tạo ra các khu vực chức năng hợp lý, thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và vừa Gò Công.

IV. Bí quyết thu hút đầu tư và phát triển nguồn nhân lực tại Gò Công

Bên cạnh quy hoạch, hai yếu tố then chốt để thúc đẩy phát triển kinh tế Gò Công là vốn đầu tư và nguồn nhân lực chất lượng cao. Để giải quyết bài toán này, cần một chiến lược đồng bộ và quyết liệt. Về thu hút đầu tư tại Gò Công, không chỉ dừng lại ở các chính sách ưu đãi chung mà cần xây dựng một môi trường kinh doanh thực sự thông thoáng, minh bạch và cạnh tranh. Trọng tâm là đẩy mạnh cải cách hành chính kinh tế, đơn giản hóa các thủ tục đầu tư, rút ngắn thời gian cấp phép, thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông hiệu quả. Chính quyền địa phương cần thể hiện vai trò kiến tạo, chủ động tiếp cận, đối thoại và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Về nguồn nhân lực, cần có một chiến lược dài hạn, bắt đầu từ việc đổi mới hệ thống giáo dục và đào tạo nghề. Cần xây dựng các chương trình đào tạo gắn liền với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và định hướng phát triển của thị xã, đặc biệt trong các lĩnh vực như nông nghiệp công nghệ cao Tiền Giang và công nghiệp chế biến. Các chính sách thu hút nhân tài, hỗ trợ khởi nghiệp cần được triển khai mạnh mẽ để giữ chân và thu hút lao động có kỹ năng.

4.1. Cải thiện môi trường kinh doanh và chính sách đầu tư

Để tăng sức hấp dẫn, Gò Công cần xây dựng hình ảnh một điểm đến đầu tư an toàn và hiệu quả. Điều này đòi hỏi sự cam kết mạnh mẽ từ lãnh đạo địa phương trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư. Cần tăng cường tính minh bạch trong tiếp cận đất đai, thông tin quy hoạch. Xây dựng các kênh đối thoại thường xuyên giữa UBND thị xã Gò Công và cộng đồng doanh nghiệp để kịp thời giải quyết các vướng mắc. Bên cạnh đó, cần chủ động xúc tiến đầu tư có mục tiêu, tập trung vào các nhà đầu tư chiến lược có công nghệ cao và thân thiện với môi trường, thay vì thu hút đầu tư bằng mọi giá.

4.2. Xây dựng chiến lược đào tạo và thu hút nhân tài

Phát triển nguồn nhân lực TX Gò Công phải là ưu tiên hàng đầu. Cần có sự liên kết chặt chẽ giữa các cơ sở đào tạo trên địa bàn tỉnh và các doanh nghiệp tại thị xã để xây dựng chương trình đào tạo theo đơn đặt hàng. Khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo thực hành. Thị xã cần ban hành các chính sách ưu đãi cụ thể (về nhà ở, thu nhập, môi trường làm việc) để thu hút các chuyên gia, kỹ sư, lao động tay nghề cao về làm việc. Đồng thời, cần có các chương trình hỗ trợ, vườn ươm doanh nghiệp để thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, tạo ra một thế hệ doanh nhân mới cho địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị xã Gò Công đóng vai trò là đô thị hạt nhân và cửa ngõ giao thương kinh tế trọng điểm phía Đông của tỉnh Tiền Giang, sở hữu diện tích tự nhiên 10.235,88 ha, chiếm khoảng 4,12% diện tích toàn tỉnh với quy mô dân số đạt 101.412 người vào năm 2018. Mặc dù tổng giá trị sản xuất tính theo giá hiện hành năm 2018 đạt 6.594 tỷ đồng, tăng trưởng 47,5% so với năm 2014, tốc độ tăng trưởng kinh tế địa phương đang có xu hướng chậm lại rõ rệt từ mức 13,5% năm 2015 xuống còn 5,5% năm 2018. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp bách phải hoàn thiện năng lực quản lý của bộ máy chính quyền nhằm khai thác tối đa lợi thế liên kết vùng giữa Tây Nam Bộ, Đông Nam Bộ và TP. Hồ Chí Minh qua tuyến Quốc lộ 50 cùng sông Vàm Cỏ.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là nhận diện toàn diện các điểm nghẽn thể chế, cơ chế điều hành và phân bổ nguồn lực công tác động trực tiếp đến hiệu quả phát triển kinh tế thị xã. Mục tiêu cụ thể bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị công cấp quận huyện, đánh giá thực trạng tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu ngành và thu chi ngân sách giai đoạn 2014 - 2018, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước đến năm 2030. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện chỉ số hiệu quả đầu tư công, nâng cao tỷ trọng giải ngân vốn đầu tư toàn xã hội đạt trên 2.400 tỷ đồng mỗi năm, đồng thời thúc đẩy quy hoạch đô thị loại III hướng tới phát triển kinh tế biển và dịch vụ bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp các nền tảng lý thuyết quản trị công và kinh tế học hiện đại. Đầu tiên, lý thuyết kinh tế hỗn hợp của Paul Samuelson kết hợp cùng quan điểm can thiệp kinh tế vĩ mô của John Maynard Keynes làm sáng tỏ vai trò điều tiết của Nhà nước trong việc khắc phục các khuyết tật của cơ chế thị trường, phân bổ nguồn lực công và định hướng chuyển dịch cơ cấu ngành. Thứ hai, lý thuyết quản lý khoa học của Frederick Taylor và nguyên tắc tiến trình quản lý của Henri Fayol cung cấp cơ sở chuẩn hóa quy trình điều hành hành chính từ khâu lập kế hoạch, tổ chức thực thi đến kiểm tra, giám sát.

Khung phân tích của đề tài vận dụng mô hình 17 tiêu chí đánh giá chu trình đầu tư công của Dabla-Norris và cộng sự, kết hợp khung thể chế kinh tế của Siddiqui và Ahmed khảo sát trên 84 quốc gia nhằm đo lường mối tương quan giữa cải cách hành chính và tăng trưởng kinh tế. Các khái niệm trọng tâm được chuẩn hóa bao gồm: hiệu lực quản lý Nhà nước về kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế lãnh thổ, quản trị tài chính công cấp huyện, và hiệu quả kinh tế - xã hội tổng hợp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và phương pháp hệ thống. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ niên giám thống kê, báo cáo kinh tế - xã hội giai đoạn 2014 - 2018 của UBND Thị xã Gò Công và Cục Thống kê tỉnh Tiền Giang.

Để đánh giá thực trạng môi trường kinh doanh và năng lực điều hành công, tác giả triển khai phương pháp điều tra xã hội học với cỡ mẫu khảo sát gồm 66 doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn thị xã và 30 cán bộ chuyên trách thuộc các phòng ban quản lý chuyên môn. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện có phân tầng theo ngành nghề (nông nghiệp, công nghiệp - xây dựng, thương mại - dịch vụ) được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho các thành phần kinh tế. Kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian và ma trận SWOT được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc đối chiếu giữa mục tiêu chiến lược và kết quả thực thi thực tế, từ đó phát hiện các nút thắt chính sách một cách khách quan, chuẩn xác.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Thị xã Gò Công có dấu hiệu suy giảm liên tục, giảm từ 13,5% năm 2015 xuống 7,6% năm 2016, 6,39% năm 2017 và chỉ còn 5,5% vào năm 2018. Mức tăng trưởng năm 2018 thấp hơn đáng kể so với mức bình quân của tỉnh Tiền Giang là 7,24% và cả nước là 7,08%, đồng thời không đạt chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ đề ra từ 9,0% đến 9,5%.

Thứ hai, cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực nhưng tốc độ còn chậm. Tỷ trọng ngành nông - lâm - thủy sản giảm từ 45,6% năm 2010 xuống 32,7% năm 2018. Ngược lại, khu vực công nghiệp - xây dựng tăng lên 31,6% và khu vực thương mại - dịch vụ chiếm vị trí dẫn đầu với 35,7% giá trị sản xuất. Tổng tỷ trọng các ngành phi nông nghiệp đã vượt ngưỡng 65%, đáp ứng tiêu chuẩn đô thị loại III.

Thứ ba, công tác thu chi ngân sách và huy động vốn đầu tư phát triển ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Tổng thu ngân sách Nhà nước năm 2018 đạt 530,1 tỷ đồng, tăng 30% so với năm 2014 và gấp gần 3,5 lần so với mức 153,2 tỷ đồng của năm 2010. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội năm 2018 đạt 2.411 tỷ đồng, tăng 57,5% so với năm 2014, hỗ trợ hoàn thành 127 công trình hạ tầng kỹ thuật. Tuy nhiên, nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) còn rất hạn chế, chỉ chiếm khoảng 1% tổng giá trị sản xuất toàn thị xã.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi khiến tăng trưởng kinh tế chậm lại là do cơ cấu sản xuất nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhưng dễ tổn thương trước biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn. Việc phân bổ nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản còn dàn trải giữa các phường, xã; chi thường xuyên chiếm tỷ trọng áp đảo tới 69% tổng chi ngân sách năm 2018 (trong đó chi giáo dục chiếm 42,9% chi thường xuyên), khiến chi đầu tư phát triển chỉ đạt 64,2 tỷ đồng, tương đương 13,2% tổng chi.

Các dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cơ cấu kinh tế ba khu vực và bảng thống kê thu chi ngân sách theo chuỗi thời gian 2014 - 2018, giúp làm rõ độ lệch giữa dự toán và thực tế giải ngân. Khi đối chiếu với các nghiên cứu tương đồng tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, kết quả này hoàn toàn thống nhất với nhận định của Đặng Văn Sáng (2018) về sự thiếu hụt quy hoạch tổng thể và rào cản kết cấu hạ tầng. Bên cạnh đó, việc khảo sát 66 doanh nghiệp cho thấy môi trường kinh doanh cấp huyện vẫn còn rào cản về thủ tục hành chính đất đai và tiếp cận mặt bằng sản xuất tại các cụm công nghiệp Bình Đông và Mỹ Lợi.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, đổi mới công tác quy hoạch, lập kế hoạch và dự báo kinh tế. UBND Thị xã Gò Công cùng Phòng Tài chính - Kế hoạch cần chủ động rà soát, điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội gắn với liên kết vùng duyên hải phía Đông Tiền Giang. Mục tiêu cụ thể là nâng tốc độ tăng giá trị sản xuất bình quân giai đoạn 2020 - 2025 lên 9,0% - 9,5%/năm, hoàn thiện đồ án quy hoạch mở rộng không gian đô thị trước năm 2023.

Thứ hai, đẩy mạnh cơ cấu lại các ngành kinh tế theo hướng hiện đại hóa. Phòng Kinh tế thị xã chủ trì phối hợp với Ban Quản lý các Cụm công nghiệp tập trung phát triển công nghiệp chế biến thủy hải sản, công nghiệp phụ trợ cảng biển và du lịch làng nghề truyền thống tủ thờ Gò Công. Target metric là nâng tỷ trọng thương mại - dịch vụ lên 57,77% và công nghiệp - xây dựng lên 26,77% vào năm 2025, đồng thời giảm tỷ trọng nông nghiệp xuống dưới 16%.

Thứ ba, nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng vốn đầu tư toàn xã hội. Trung tâm Xúc tiến Đầu tư phối hợp Phòng Quản lý Đô thị đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm như đường tỉnh 871B, cụm công nghiệp Bình Đông, và hệ thống cống kiểm soát xâm nhập mặn Kênh 14. Mục tiêu giai đoạn 2020 - 2030 thu hút trên 12.000 tỷ đồng vốn đầu tư xã hội, nâng tỷ trọng đóng góp của khu vực doanh nghiệp tư nhân và FDI lên trên 5% giá trị sản xuất.

Thứ tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đẩy mạnh cải cách hành chính công. Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp cùng các cơ sở đào tạo nghề nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 75% vào năm 2025 (trong đó đào tạo nghề đạt 45%). Bộ phận Một cửa thị xã cần cắt giảm tối thiểu 30% thời gian giải quyết thủ tục đăng ký kinh doanh và cấp phép xây dựng nhằm duy trì tỷ lệ thất nghiệp thành thị dưới 3,0%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là cán bộ lãnh đạo, công chức thuộc HĐND, UBND và các phòng ban chuyên môn cấp huyện, thị xã. Luận văn cung cấp khung tham chiếu thực tiễn để xây dựng dự toán ngân sách, phân bổ vốn đầu tư công và kiểm soát chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội hàng năm.

Nhóm thứ hai là các nhà nghiên cứu, giảng viên, học viên cao học chuyên ngành Kinh tế phát triển, Quản lý công và Chính sách công. Tài liệu mang lại hệ thống dữ liệu thực nghiệm giá trị, bộ công cụ khảo sát ý kiến chuyên gia và phương pháp luận đánh giá hiệu quả quản lý Nhà nước tại vùng kinh tế chuyển đổi.

Nhóm thứ ba là cộng đồng doanh nghiệp, các nhà đầu tư hạ tầng công nghiệp và dịch vụ thương mại. Nghiên cứu giúp doanh nghiệp nắm bắt định hướng không gian kinh tế, quy hoạch các trục giao thông đối ngoại và tiềm năng khai thác cụm công nghiệp phía Đông Tiền Giang.

Nhóm thứ tư là các tổ chức phát triển kinh tế - xã hội và hiệp hội ngành nghề địa phương. Luận văn cung cấp căn cứ đề xuất các chương trình hỗ trợ chuyển đổi việc làm phi nông nghiệp, phát triển làng nghề truyền thống và bảo vệ sinh thái đô thị trước tác động của biến đổi khí hậu.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân chính khiến tốc độ tăng trưởng kinh tế Thị xã Gò Công giảm xuống 5,5% vào năm 2018 là gì? Tốc độ tăng trưởng chậm lại do nền kinh tế địa phương vẫn phụ thuộc lớn vào sản xuất nông nghiệp quy mô nhỏ và dịch vụ truyền thống. Ngoài ra, việc giải ngân các dự án công nghiệp trọng điểm còn chậm, nguồn vốn FDI chỉ chiếm 1% giá trị sản xuất và thiếu vắng các doanh nghiệp đầu tàu dẫn dắt chuỗi giá trị.

Cơ cấu kinh tế của Thị xã Gò Công chuyển dịch theo hướng nào trong giai đoạn 2014 - 2018? Cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng định hướng giảm tỷ trọng nông nghiệp và tăng nhanh tỷ trọng phi nông nghiệp. Đến năm 2018, thương mại - dịch vụ chiếm 35,7%, công nghiệp - xây dựng chiếm 31,6%, và nông - lâm - thủy sản giảm xuống 32,7%, giúp thị xã đạt tiêu chuẩn đô thị loại III với tỷ trọng phi nông nghiệp trên 65%.

Chi ngân sách địa phương gặp phải những hạn chế nào trong việc tạo động lực tăng trưởng? Hạn chế lớn nhất là áp lực chi thường xuyên quá lớn, chiếm tới 69% tổng chi ngân sách năm 2018 (trong đó chi giáo dục chiếm 42,9%). Do đó, nguồn lực dành cho chi đầu tư phát triển chỉ chiếm 13,2% (đạt 64,2 tỷ đồng), chưa đáp ứng đủ nhu cầu cải tạo hạ tầng kỹ thuật và chống ngập úng, xâm mặn.

Luận văn đã sử dụng phương pháp khảo sát thực tế như thế nào để đảm bảo tính khách quan? Tác giả đã tiến hành phát phiếu điều tra khảo sát trực tiếp 66 doanh nghiệp trên địa bàn và phỏng vấn chuyên sâu 30 cán bộ quản lý Nhà nước. Phương pháp này giúp đối chiếu trực tiếp giữa số liệu báo cáo hành chính và mức độ hài lòng thực tế của cộng đồng kinh doanh đối với môi trường pháp lý địa phương.

Thị xã Gò Công cần ưu tiên giải pháp hạ tầng nào để thu hút đầu tư đến năm 2030? Địa phương cần tập trung hoàn thành tuyến đường tỉnh 871B kết nối Quốc lộ 50 ra khu công nghiệp ven biển, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp Bình Đông và nâng cấp hệ thống cống ngăn mặn Kênh 14 nhằm tạo quỹ đất sạch và môi trường đầu tư an toàn trước thiên tai.

Kết luận

• Công trình đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý Nhà nước đối với phát triển kinh tế cấp thị xã trong bối cảnh tái cơ cấu kinh tế địa phương.
• Phân tích chi tiết thực trạng phát triển kinh tế Thị xã Gò Công giai đoạn 2014 - 2018, chỉ rõ các thành tựu thu ngân sách đạt 530,1 tỷ đồng cùng điểm nghẽn tăng trưởng chậm lại ở mức 5,5%.
• Đóng góp bộ dữ liệu khảo sát thực tế từ 66 doanh nghiệp và cán bộ quản lý, phản ánh khách quan các rào cản về thủ tục hành chính, quy hoạch đất đai và hạ tầng kỹ thuật.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá với lộ trình triển khai rõ ràng đến năm 2025 và tầm nhìn 2030, gắn liền với mục tiêu huy động 12.000 tỷ đồng vốn đầu tư xã hội và hiện đại hóa cơ cấu kinh tế.
• Các cấp chính quyền địa phương và nhà hoạch định chính sách cần nhanh chóng ứng dụng các khuyến nghị của luận văn vào việc xây dựng Văn kiện Đại hội Đảng bộ và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm tiếp theo nhằm đưa Thị xã Gò Công bứt phá bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT QLNN VỀ KINH TẾ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP QUẬN HUYỆN 1. Nhà Nước và QLNN về kinh tế 1. Khái niệm quản lý Nguồn gốc hình thành khái niệm quản lý chính quyền từ các hoạt động của con người, là hoạt động khách quan phát sinh từ nhu cầu liên kết lại với nhau trong quá trình lao động và họ nhận ra sự cần thiết phải liên kết, phân phối lao động bởi mọi hoạt động đều cần có một tổ chức thống nhất nhằm tạo ra sức mạnh tiến đến mục tiêu nhất định. Qua nhiều góc độ và cách tiếp cận khác nhau của nhiều ngành nghề, lĩnh vực mà khái niệm quản lý được định nghĩa khác nhau như sau: Quản lý là hoạt động bao gồm hai quá trình, duy trì và phát triển đan xen lại với nhau một cách chặt chẽ, nhằm đảm bảo cho hoạt động của tổ chức vừa mang tính ổn định, vừa đảm bảo cho sự phát triển đi lên.

Quản lý trong góc độ kinh tế, quản lý là hoàn thành công việc thông qua người khác và biết được một cách chính xác họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất (Frederick Winslow Taylor, 1911) Quản lý còn được hiểu là một tiến trình bao gồm xây dựng kế hoạch, tổ chức, phân công điều khiển và quản lý các hoạt động cá nhân, bộ phận, sử dụng hiệu quả các nguồn lực để đạt được mục tiêu đề ra (Henri Faylol, 1949). Qua những phát biểu trên thì quan niệm quản lý có những điểm chung là hướng đến việc đạt được mục tiêu nhất định, có quá trình phân công hướng dẫn, là một hoạt động gián tiếp trong quá trình lao động sản xuất, đồng thời là sự tác động của chủ thể đến đối tượng cần quản lý. Qua đó, quản lý có thể được tạm hiểu là sự tác động có tổ chức theo định hướng của chủ thể lên đối tượng cần quản lý nhằm đạt được mục tiêu nhất định đã đề ra. Khái niệm về quản lý Nhà Nước Trong cuốn Lược khảo lịch sử tư tưởng xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa (1994, 78) cho rằng Nhà Nước ra đời ở một giai đoạn lịch sử nhất định của xã hội trên cơ sở xuất hiện chế độ tư hữu và gắn liền với nó là sự phân chia xã hội thành các giai cấp đối kháng, các luận chứng về tính chất giai cấp và tính lịch sử của Nhà Nước, làm sáng tỏ chức 12 năng giai cấp cơ bản của Nhà Nước.

Và trong cuốn C.Mác và Ăng ghen, Tuyển tập: tập 6 (1984, 260-261) cũng cho rằng từ nhu cầu phải kiềm chế sự đối lập của các giai cấp, làm cho cuộc đấu tranh của những giai cấp có quyền lợi về kinh tế mâu thuẫn nhau, đi đến chỗ tiêu diệt lẫn nhau và tiêu diệt luôn cả xã hội. và giữ cho sự xung đột đó nằm trong vòng trật tự.Mác và Ăng ghen, Tuyển tập: tập 6 (1984, 413) thì Friedrich Engels có nhấn mạnh “Nhà Nước, nói chung chỉ là sự phản ánh dưới hình thức tập trung những nhu cầu kinh tế của giai cấp thống trị trong sản xuất”. Như vậy, Nhà Nước là một yếu tố của kiến trúc thượng tầng chính trị pháp lý, là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị có phạm vi hoạt động cụ thể và có sức mạnh toàn năng nhất tại khu vực, lãnh thổ và quốc gia đó. Nhà Nước còn được hiểu là một bộ máy quyền lực gồm hai yếu tố là quản lý và cưỡng chế.

Mỗi bộ máy gồm nhiều bộ phận hợp thành và hoạt động theo quy tắt chung thống nhất, tạo thành một cơ chế đồng bộ nhằm thực thi chức năng và nhiệm vụ của Nhà Nước. Để thực hiện nhiệm vụ của mình thì khái niệm QLNN ra đời với đầy đủ các vai trò và chức năng của Nhà Nước nhằm duy trì xã hội ổn định và phát triển. Nhà Nước thiết lập một bộ máy quyền lực với các công cụ pháp luật có tính bắt buộc và không bắt buộc để điều hành, sử dụng các nguồn lực của mình nhằm đạt được những mục tiêu đã đề ra. QLNN còn có thể được hiểu như một dạng quản lý xã hội mà cơ quan Nhà Nước trong bộ máy sử dụng pháp luật và các chính sách để điều chỉnh các hành vi của cá thể, tập thể trên mọi mặt của KT-XH nhằm duy trì ổn định của xã hội.

Nhà Nước có vai trò chủ đạo nhằm đảm bảo nền kinh tế ổn định, phát triển bền vững và công bằng xã hội. Vai trò của Nhà Nước được thể hiện qua các mục tiêu đề ra trong việc quản lý kinh tế vĩ mô. Ở Việt Nam, quá trình QLNN còn có những đặc điểm như sau: (1) QLNN mang tính quyền lực đặc biệt như tính mệnh lệnh đơn phương và quản lý bằng hệ thống chặt chẽ, trong đó không ai được lạm dụng chức quyền, mọi người bình đẳng trước pháp luật, làm theo quy định của pháp luật và chỉ có Nhà Nước có quyền ban bố pháp luật, quản lý xã hội bằng pháp luật theo nguyên tắc pháp chế; (2) QLNN là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh, tổ chức và bộ máy quản lý được xây dựng thành hệ thống và qua đó Nhà Nước điều chỉnh các mối quan hệ bằng pháp luật; (3) QLNN có mục tiêu và 13 chiến lược; (4) QLNN có tính chủ động, sáng tạo và linh hoạt; (5) QLNN không có sự cách biệt tuyệt đối giữa chủ thể và khách thể quản lý; (6) QLNN bảo đảm tính ổn định liên tục trong tổ chức và trong hoạt động. Khái niệm quản lý Nhà Nước về kinh tế Theo các học thuyết cổ điển về Nhà Nước có những quan điểm như sau: Theo chủ nghĩa trọng thương Mercantilism (tại Anh, Pháp vào thế kỷ XVI, XVII và XVIII) cho rằng phải có sự can thiệp của Nhà Nước đối với các hoạt động kinh tế; bên cạnh đó coi sáng kiến cá nhân là quan trọng nhưng phải có sự hướng dẫn, quản lý và điều tiết của Nhà Nước.

Theo Chủ nghĩa trọng nông (tại Pháp thế kỷ XVIII) cho rằng sự tự do trong kinh tế là điều kiện để phát triển. Trong tự nhiên đã có sự sắp xếp một cách hoàn hảo, con người cần phải tôn trọng nó. Phần quan trọng của học thuyết này là cho rằng Nhà Nước không nên can thiệp vào quá trình kinh tế vì sự can thiệp quá sâu vào nền kinh tế có thể làm sai lệch trật tự tự nhiên. Nhà Nước chỉ cần đặt ra các điều luật cần thiết phù hợp với các quy luật tự nhiên (Henry William Spiegel, 1983).

Theo học thuyết kinh tế của Adam Smith (tại Anh thế kỷ XVIII) ủng hộ mạnh mẽ tư tưởng tự do kinh tế, đề cao vai trò tự điều tiết thông minh, hợp lý của xã hội trong cơ chế thị trường thông qua một bàn tay vô hình và không nên có sự can thiệp kinh tế của Nhà Nước. Nhà Nước không nên can thiệp vào thị trường kinh tế. Adam Smith cho rằng Nhà Nước chỉ nên đảm nhiệm vai trò bảo đảm quyền tự do cơ bản của toàn dân như về an ninh, công bằng, kiến tạo, nâng cao dân trí thông qua phát triển giáo dục và duy trì một số công trình công cộng mà tư nhân không thực hiện được vì doanh thu không bù được chi phí bỏ ra (Adam Smith, 1776). Theo học thuyết kinh tế của trường phái Keynes (những năm 30 của thế kỷ XX) với quan điểm cơ bản là bác bỏ cách lý giải cổ điển về quá trình tự điều tiết của nền kinh tế dựa trên cơ chế thị trường linh hoạt.

Học thuyết cho rằng cơ chế thị trường không bảo đảm tận dụng tối ưu các nguồn lực trong xã hội và từ đó chủ trương cần có sự can thiệp sâu rộng của Nhà Nước để điều chỉnh sự vận động của nền kinh tế, nhằm khắc phục suy thoái, hạn chế thất nghiệp, tái lập các công bằng xã hội (John M. Keynes,1936) 14 Theo học thuyết kinh tế của Samuelson (những năm 70 của thế kỷ XX) với quan điểm kết hợp trường phái kinh tế cổ điển và trường phái Keynes hình thành lý thuyết về nền kinh tế hỗn hợp. Nền kinh tế hỗn hợp là nền kinh tế kết hợp của kinh tế tư nhân cùng với kinh tế Nhà Nước và nó được điều hành bởi cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà Nước. Theo học thuyết, muốn phát triển kinh tế có hiệu quả là phải lựa chọn cả hai bàn tay.

Cơ chế thị trường (bàn tay vô hình) và sự điều tiết của chính phủ (bàn tay hữu hình) (Samuelson, 2011). Ngoài ra, còn các khái niệ m QLNN về kinh tế tại Việt Nam hiện nay như: Đỗ Hoàng Toàn và Mai Văn Bưu (2008) cho rằng QLNN về kinh tế là sự quản lý của Nhà Nước đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân bằng quyền lực thông qua các cơ chế quản lý nhằm đảm bảo tốc độ tăng trưởng và phát triển của nền kinh tế. Phan Huy Đường (2017) cho rằng QLNN về kinh tế là sự tác động có tổ chức, có mục đích của Nhà Nước lên các hoạt động kinh tế (đối tượng và khách thể hoạt động kinh tế) để sử dụng có hiệu quả tiềm năng, có nguồn lực, có cơ hội nhằm đạt được mục đích trước mắt và lâu dài của nền KT-XH. QLNN về kinh tế là sự quản lý của Nhà Nước đối với các hoạt động về kinh tế thông qua định hướng cho nền kinh tế phát triển thông qua việc xây dựng đường lối, chiến lược phát triển, pháp luật, quy hoạch, kế hoạch, cơ chế chính sách để quản lý.

Tương tự như khái niệm QLNN, theo nghĩa rộng, QLNN về kinh tế được thực hiện bởi các cơ quan QLNN (cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp). Theo nghĩa hẹp, QLNN về kinh tế được hiểu như hoạt động quản lý có tính chất Nhà Nước nhằm điều hành nền kinh tế, được thực hiện bởi cơ quan hành pháp. Tính chất, đặc điểm của QLNN về kinh tế vừa là một khoa học vừa là một nghệ thuật và là một nghề nghiệp, là vì có đối tượng nghiên cứu riêng và có nhiệm vụ phải thực hiện riêng. Đó là các quy luật và các vấn đề mang tính quy luật của các mối quan hệ trực tiếp và gián tiếp giữa các chủ thể tham gia các hoạt động kinh tế của xã hội.