Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở trường Tiểu học theo hướng phối hợp các lực lượng trong và ngoài nhà trường. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm tại các trường Tiểu học trong quận Ba Đình, thành phố Hà Nội theo hướng phối hợp các lực lượng trong và ngoài nhà trường. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh các trường tiểu học quận Ba Đình, thành phố Hà Nội theo hướng phối hợp các lực lượng trong và ngoài nhà trường. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO HƯỚNG PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG TRONG VÀ NGOÀI NHÀ TRƯỜNG 1.
Hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở trường tiểu học 1. Khái niệm và đặc điểm tâm lý của học sinh tiểu học 1. Khái niệm học sinh tiểu học Theo Điều lệ trường Tiểu học, học sinh tiểu học là những trẻ em từ 6 đến 14 tuổi (tính theo năm) được học tập trong các trường tiểu học [5]. Học sinh nằm trong lứa tuổi tiểu học được giáo dục trong trường tiểu học.
Những học sinh này có thể được giáo dục trong trường tiểu học công lập và trường tiểu học ngoài công lập. Với những quy định, những phương pháp dạy học riêng thì học sinh tiểu học cần có những kỹ năng thích ứng với môi trường học tập mới, có như vậy học sinh mới có thể thích ứng và phát triển nhân cách bản thân đáp ứng với mục tiêu giáo dục nhà trường. Đặc điểm tâm lý của học sinh tiểu học Hoạt động chủ đạo của trẻ em ở lứa tuổi tiểu học đã chuyển từ vui chơi sang học tập. Song nhu cầu vui chơi ở các em vẫn còn rất lớn.
Thông thường, vẫn gặp những trẻ chưa quen với nỗ lực trí tuệ: chúng chỉ có thể giải quyết một nhiệm vụ nào đó được đặt ra trên lớp khi nhiệm vụ đó mang tính chất trò chơi. HĐTN cần tạo ra nhiều sân chơi cho HS, giúp cho các em được chơi mà học, học mà chơi - phù hợp với lứa tuổi của các em. Khả năng tri giác và quan sát hiện thực bên ngoài của HS tiểu học đã được phát triển nhưng chưa hoàn thiện. Các em tri giác những đối tượng bên ngoài một cách thiếu chính xác, phân biệt trong các đối tượng đó không phải những dấu hiệu đặc điểm cơ bản mà chỉ là những dấu hiệu và đặc điểm ngẫu nhiên.
Vì vậy, trong các hoạt động giáo dục cho HS, việc sử dụng đúng đắn phương pháp trực quan, tăng cường sử dụng kênh hình sẽ giúp phát triển khả năng quan sát của trẻ em lứa tuổi tiểu học. Sự chú ý của HS tiểu học còn chưa bền vững. Các em không thể tập trung làm việc trong thời gian dài; dễ bị xao nhãng; sự chú ý bền vững không lâu; đặc biệt là vào đầu giờ học. HS lớp một, đầu năm học chỉ có thể tập trung làm việc 5 - 7 phút.
Đến 13 cuối năm học, thời gian chú ý làm việc tăng đến 20 - 26 phút. HS lớp bốn, lớp năm sự chú ý có thể được duy trì mà không có mệt mỏi đáng kể trong thời gian 40 phút. Vì vậy, khi thiết kế các hoạt động giáo dục, nhà giáo dục cần phải nắm được đặc điểm này để thiết kế các hoạt động một cách đa dạng, thu hút sự chú ý của HS tiểu học. Tính hiện thực là đặc điểm tiêu biểu đối với sự tưởng tượng của HS tiểu học.
Sự tưởng tượng của trẻ em ở lứa tuổi này thể hiện ở chỗ mang nhiều yếu tố nhớ lại đơn giản và mang tính chất bắt chước. Do vậy, các nội dung giáo dục qua HĐTN phải gắn bó chặt chẽ với cuộc sống hàng ngày của HS, phải lấy chất liệu từ cuộc sống thực của các em. Điều cần chú ý là HS tiểu học tiến hành hoạt động của mình chỉ dựa vào các mục đích trước mắt, còn các mục đích lâu dài thì các em chưa thể hiểu được. Vì vậy, khi xác định mục tiêu giáo dục cho HS tiểu học, nhà giáo dục phải phân chia mục tiêu đó ra thành một số mục tiêu cụ thể, dễ hiểu và gần gũi đối với các em.
Tình cảm có vị trí đặc biệt với học sinh tiểu học vì nó gắn kết nhận thức với hoạt động của trẻ em. Nếu tình cảm tốt đẹp sẽ thúc đẩy các em hoạt động đúng đắn. Học sinh tiểu học rất đa cảm, dễ xúc động. Các hình thức hoạt động như diễn tiểu phẩm, sắm vai.
về những chủ đề giáo dục gây cho trẻ một hứng thú đặc biệt. Các em hoạt động một cách hào hứng, nhiệt thành và luôn mong chờ những hoạt động tiếp theo. Khái niệm hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học 1. Khái niệm hoạt động trải nghiệm * Hoạt động Có nhiều quan niệm khác nhau về hoạt động.
Hoạt động là phương thức tồn tại của thể giới xung quanh. Dưới góc độ sinh học, hoạt động là sự tiêu hao năng lượng cơ bắp và hệ thần kinh khi con người tác động vào hiện thực khách quan nhằm thoả mãn nhu cầu của con người. Dưới góc độ tâm lý học quan niệm rằng cuộc sống con người là chuỗi các hoạt động. Hoạt động là một quá trình mà trong đó con người thực hiện các quan hệ giữa con người với thế giới tự nhiên, xã hội.
Như vậy, có thể hiểu hoạt động là quá trình tác động qua lại giữa con người và thế giới xung quanh nhằm thoải mãn nhu cầu bức thiết của con người, là phương 14 thức tồn tại của loài người. Hoạt động giáo dục là một loại hình hoạt động đặc thù của con người nhằm truyền kinh nghiệm từ thế hệ này sang thế hệ khác, được tổ chức có kế hoạch, có mục đích, nhằm hình thành, phát triển toàn diện nhân cách con người. * Trải nghiệm Nhà triết học vĩ đại người Nga Solovyev V. quan niệm trải nghiệm là quá trình tích lũy kiến thức kinh nghiệm thực tế; bao gồm kiến thức và kỹ năng tương tác giữa con người và thế giới, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Trong Từ điển Tiếng Việt, tác giả Hoàng Phê định nghĩa: Trải nghiệm được hiểu đơn giản nhất là những gì con người từng kinh qua thực tế, từng biết, từng chịu [31] Trong giáo dục đào tạo, học trải nghiệm, hiểu một cách đơn giản, là quy trình ‘học thông qua thực nghiệm’. Quy trình này bắt đầu với việc thực hành, thực nghiệm và sau đó người học phân tích, suy ngẫm về sự trải nghiệm và kết quả của sự trải nghiệm đó. Quy trình này giúp học sinh củng cố kiến thức, hình thành và phát triển các năng lực, kỹ năng, hành xử mới và thậm chí là cách tư duy mới. * Hoạt động trải nghiệm Hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục dưới sự dẫn dắt của nhà giáo dục, học sinh được tham gia trực tiếp vào những trải nghiệm thực tiễn của đời sống xã hội, qua đó có thể phát triển năng lực, phẩm chất nhân cách và phát huy tiềm năng của mỗi cá nhân.
Tác giả Dương Giáng Thiên Hương trong một nghiên cứu về vận dụng lý thuyết HĐTN trong dạy học tiểu học cho rằng trải nghiệm có nhiều hình thức, học tập thông qua trải nghiệm là học tập thông qua sự phản ánh mang tính thực hành. “Đối với học sinh khi trực tiếp tham gia vào các hoạt động trên lớp học, được tương tác với con người, sự vật, được làm những cái mới mẻ mà trước đó chưa từng làm, chưa từng nói, qua đó lấy được kinh nghiệm cho bản thân cũng là trải nghiệm”[17]. Như vậy, HĐTN trong nhà trường cần được hiểu là hoạt động có động cơ, có đối tượng để chiếm lĩnh, được tổ chức bằng các việc làm cụ thể của học sinh, được thực hiện trong thực tế, được sự định hướng, hướng dẫn của nhà trường. Đối tượng để trải nghiệm nằm trong thực tiễn.
15 Qua đây có thể đưa ra khái niệm về hoạt động trải nghiệm như sau: Hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục do nhà giáo dục định hướng, thiết kế và hướng dẫn thực hiện nhằm giúp học sinh trải nghiệm thực tiễn đời sống phù hợp với lứa tuổi, từ đó phát triển phẩm chất và năng lực cá nhân. Khái niệm hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học Theo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể năm 2018, nội dung giáo dục ở cấp Tiểu học bao gồm 11 môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc. Như vậy, cần xác định rõ nội hàm của khái niệm hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học như sau: - Vai trò, vị trí của hoạt động trải nghiệm ở tiểu học “là các hoạt động giáo dục bắt buộc” giống như một môn học trong trường tiểu học. - Con đường để học sinh hình thành phẩm chất và năng lực là “dựa trên sự huy động tổng hợp kiến thức và kỹ năng từ nhiều lĩnh vực giáo dục khác nhau”.
- Mục tiêu cơ bản của hoạt động trải nghiệm là “để trải nghiệm thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội, tham gia hoạt động hướng nghiệp và hoạt động phục vụ cộng đồng”. - Quan điểm tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh xuất phát từ quan điểm cho rằng dạy học thông qua hoạt động và bằng hoạt động, đồng thời trong khi học HS phải được trải nghiệm những điều đã được học trong nhà trường. Tóm lại, có thể hiểu hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học như sau: Hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học là hoạt động giáo dục do nhà giáo dục định hướng, thiết kế và hướng dẫn thực hiện nhằm giúp học sinh tiểu học trải nghiệm thực tiễn đời sống phù hợp với lứa tuổi, từ đó phát triển phẩm chất và năng lực cá nhân.3 Vai trò của hoạt động trải nghiệm với việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh tiểu học Hoạt động trải nghiệm là một con đường hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực, kĩ năng sống, rèn luyện thể chất và giáo dục thẩm mĩ cho học sinh. HĐTN là một bộ phận quan trọng của chương trình giáo dục, có vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho học sinh thể hiện ở những điểm sau: - Hoạt động trải nghiệm là sự tiếp nối của hoạt động dạy học.
Đây là dịp để học sinh củng cố tri thức đã học trên lớp, biến tri thức thành niềm tin. Thông qua 16 các hình thức hoạt động cụ thể, học sinh có dịp để đối chiếu, để kiểm nghiệm tri thức đã học, làm cho những tri thức đó trở thành của chính các em.