Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NỮ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TIỂU HỌC TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng nguồn nhân lực giáo dục Đề cập đến công tác bồi dưỡng, quản lý bồi dưỡng cán bộ trong đó có cán bộ quản lý giáo dục, các văn kiện của Đảng đã khẳng định: “Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục. Sử dụng giáo viên đúng năng lực, đãi ngộ đúng công sức và tài năng với tinh thần ưu đãi và tôn vinh nghề dạy học” [9].
“Đổi mới cơ chế quản lý, bồi dưỡng cán bộ, sắp xếp chấn chỉnh và nâng cao năng lực cử bộ máy quản lý giáo dục và đào tạo” [9]. “Xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đối với cán bộ: mở rộng diện đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong hệ thống chính trị và các tổ chức xã hội, các thành phần kinh tế. Đặc biệt chú trọng phát hiện đào tạo, bồi dưỡng nhân tài, tạo nguồn cán bộ lãnh đạo và quản lý các cấp từ trung ương đến cơ sở, cán bộ đầu ngành… đào tạo, bồi dưỡng trước khi bổ nhiệm, đề bạt, khắc phục tình trạng bầu cử, bổ nhiệm rồi mới đưa đi đào tạo…, lấy tiêu chuẩn cán bộ làm căn cứ xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng thống nhất trong hệ thống các trường…” [7] Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Chỉ thị số 40/CT-TW ngày 15-6-2004 về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Nội dung chính của Chỉ thị tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm: - Củng cố, nâng cao chất lượng hệ thống các trường sư phạm, các trường cán bộ quản lý giáo dục.
- Tiến hành rà soát, sắp xếp lại đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục để có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đảm bảo đủ số lượng và cân đối về cơ cấu; 9 download by : skknchat@gmail.com nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đạo đức cho đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục. - Đổi mới, nâng cao chất lượng công tác quản lý nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. - Xây dựng hoàn thiện một số chính sách, chế độ đối với đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. - Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục [9].
Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là một giải pháp then chốt trong chiến lược phát triển Giáo dục và Đào tạo giai đoạn 2011 - 2020. Vấn đề đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục hết sức quan trọng và cần thiết trong quá trình dạy học. Vì vậy ở nước ngoài các tác giả: N.Goobolin, Patrice Pelpel, Michel Develay, Pierre Besnard, Paul D. Altet… đã quan tâm đến vấn đề đào tạo, bồi dưỡng độ ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục.
Jacques Nimier với cuốn “Giáo viên rèn luyện tâm lý” đã chỉ rõ: Không phải việc đào tạo tâm lý chỉ làm ở các trường sư phạm là đủ. Cả cuộc sống nghề nghiệp của họ sau này, người giáo viên vẫn luôn tự rèn luyện mình.Bôndưrep cho rằng: “Những yêu cầu về chuyên môn của người thầy giáo tất nhiên không phải chỉ có những kiến thức phong phú mà còn có những kĩ năng cần thiết để tổ chức và thực hành công tác giáo dục, vấn đề không phải chỉ ở chỗ tiếp thu kiến thức về tâm lý học và giáo dục mà phải biết vận dụng chúng vào thực tế”. Muốn làm công tác giáo dục tốt cần phải có kỹ năng giáo dục và phải có thời gian. Như vậy việc bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục thường xuyên là cần thiết.Gonôbôlin… đã phân tích cấu trúc của năng lực sư phạm gồm: các năng lực truyền đạt, các năng lực tổ chức, các năng lực nhận 10 download by : skknchat@gmail.com thức và các năng lực sáng tạo.
Chúng ta có thể coi đây là những yêu cầu cơ bản, quan trọng thực sự cần thiết cho việc luyện tay nghề và là một bộ phận quan trọng của lý tưởng dạy học. Patrice Pelpel trong cuốn “Tự đào tạo để dạy học” đã gợi ý một cách tiếp cận khoa học có tính phương pháp luận về nghề dạy học, cách xác định các mục tiêu sư phạm, cách lựa chọn các phương pháp và kĩ năng dạy học thích hợp, cách tự đánh giá cùng với những dự báo về xu hướng phát triển các phương pháp và kỹ thuật dạy học ở nhà trường tương lai. Đây là những công cụ lý luận cần thiết cho mỗi nhà giáo khi tiến hành quá trình “Tự đào tạo để dạy học”. Ở Việt Nam hiện nay vấn đề bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục đang là yêu cầu cấp bách.
Nhiều nhà khoa học, nhà giáo dục, nhiều cán bộ giảng dạy, cán bộ quản lý giáo dục… quan tâm nghiên cứu ở nhiều góc độ, nội dung, hình thức khác nhau nhằm nâng cao trình độ, vị trí, vai trò, nhiệm vụ của người giáo viên và của công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục. Trước những năm 1970, việc nghiên cứu về xây dựng đội ngũ giáo viên, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục không theo những đề tài riêng mà được tiến hành gắn với các đề tài giáo dục học và tâm lý học, về nội dung và phương pháp dạy học các môn học. Từ đầu những năm 1970, do nhu cầu nghiên cứu chuẩn bị cho cải cách giáo dục, nên những vấn đề về người giáo viên, xây dựng đội ngũ giáo viên, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục được coi trọng; nhưng đó chỉ là những bài viết, những quy định, những quy chế của ngành giáo dục. Trong thời kì đổi mới, đặc biệt từ năm 1986, Trung tâm Nghiên cứu Đào tạo và Bồi dưỡng Giáo viên - Viện khoa học Giáo dục Việt Nam được thành lập, với nhiệm vụ nghiên cứu những vấn đề cơ bản, cấp bách của người giáo viên và việc xây dựng đội ngũ giáo viên; các nhà khoa học của trung tâm đã tập trung nghiên cứu về nghề dạy học.
11 download by : skknchat@gmail.com Đề tài: “Người thầy giáo theo yêu cầu của sự phát triển giáo dục” (Đề tài cấp nhà nước) do trường ĐHSP Hà Nội 1 chủ trì, với sự tham gia của các nhà khoa học giáo dục, với 154 bài viết (Thông báo khoa học số 3/1991 - ĐHSP Hà Nội). Đề tài đã làm sáng tỏ một số vấn đề về nhân cách người thầy giáo, về mục tiêu đào tạo… đã góp phần cải tiến công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên cán bộ quản lý giáo dục. Lê Trần Lâm với đề tài (1992), “Đào tạo và bồi dưỡng giáo viên”. Hoàng Đức Nhuận (chủ biên) (1995), “Nhà trường hiện đại thế giới, phác thảo mô hình trường tiểu học chất lượng cao đầu thế kỷ XXI ở Việt Nam”.
Nguyễn Minh Đường (1996), “Bồi dưỡng và đào tạo lại nguồn nhân lực”. Nguyễn Áng (2004), “Chuẩn giáo viên tiểu học, một cách nhìn về chất lượng giáo viên tiểu học”, Tạp chí Giáo dục số 79. Đặng Quốc Bảo (2000), “Về một số định hướng cho chiến lược bồi dưỡng, đào tạo cán bộ quản lý trường tiểu học “, Kỉ yếu hội thảo “Những vấn đề chiến lược phát triển giáo dục trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa”. Ngô Ngọc Báu (1996), “Bồi dưỡng cán bộ quản lý trường học là yêu cầu thiết yếu của ngành Giáo dục và Đào tạo nước ta”, Tạp chí Phát triển Giáo dục.
Các công trình nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng nguồn nhân lực giáo dục tiểu học Đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý công tác bồi dưỡng cán bộ quản lý trường tiểu học. Ở cấp độ thạc sỹ có thể kể ra các đề tài nghiên cứu: Nguyễn Viết Bảo (2004), “Hoàn thiện một số biện pháp bồi dưỡng cán bộ quản lý trường tiểu học, tỉnh Thái Nguyên”, Hà Nội. Nguyễn Thanh Bình (2003), “Một số biện pháp bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý cho Hiệu trưởng các trường tiểu học huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2002 - 2010”, Hà Nội. Lê Thị Dậu (2006), “Một số biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng cán bộ quản lý trường tiểu học tại trường Đại học Hải Phòng”, Hà Nội.
12 download by : skknchat@gmail.com Ở góc độ khác nhau, các đề tài đã làm rõ được cơ sở lý luận của việc bồi dưỡng, nâng cao chất lượng cán bộ quản lý trường tiểu học. Đánh giá được thực trạng hoạt động bồi dưỡng cán bộ quản lý trường tiểu học. Bước đầu đưa ra những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả bồi dưỡng cán bộ quản lý trường tiểu học. Đây là những tài liệu tham khảo quý, có thể giúp tác giả hình thành cách tiếp cận, nghiên cứu đầy đủ hơn đề tài của mình.
Nhận xét: Một là, các đề tài tập trung nghiên cứu nhiều về công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên. Hai là, các nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục đặc biệt là nữ cán bộ quản lý trường tiểu học còn mỏng. Ba là, nghiên cứu quản lý bồi dưỡng nữ cán bộ quản lý trường tiểu học huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái còn chưa có công trình nào nghiên cứu. Vì vậy tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu với mục đích góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ nữ cán bộ quản lý trường tiểu học huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái.
Khái niệm Mọi hoạt động trong xã hội đều cần được quản lý. Quản lý được coi là khoa học và nghệ thuật của việc tổ chức, điều khiển mọi hoạt động cũng như quan hệ của một hệ thống cả ở tầm vĩ mô lẫn vi mô. Quản lý là một khái niệm rộng được hiểu ở nhiều góc độ khác nhau. Trong cuộc sống có bao nhiêu lĩnh vực hoạt động và quan hệ thì cũng có bấy nhiêu hình thức quản lý.
Lý luận quản lý rất đa dạng và phổ quát nên có những cách tiếp cận khác nhau về nó. Harold Koontz cho rằng: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm. Mục tiêu của nhà quản lý là hình thành một môi trường mà con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn ít 13 download by : skknchat@gmail.