Luận văn: Khảo sát và tính toán kiểm nghiệm hệ thống phanh ô tô Kia Carens

Luận văn khảo sát và tính toán kiểm nghiệm hệ thống phanh trên ô tô Kia Carens. Phân tích kết cấu, nguyên lý làm việc của phanh ABS và EBD.

• Tác giả: Đoàn Phước Hiền
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Hoàng Việt
• Trường học: Trường Đại Học Bách Khoa - Đại Học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Cơ Khí
• Đề tài: Khảo Sát Và Tính Toán Kiểm Nghiệm Hệ Thống Phanh Trên Ô Tô Kia Carens
• Loại tài liệu: Đồ Án Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Đà Nẵng

Tóm tắt

I. Luận văn tổng quan về hệ thống phanh xe Kia Carens chi tiết

Luận văn "Khảo sát và tính toán kiểm nghiệm hệ thống phanh trên ô tô Kia Carens" là một công trình nghiên cứu khoa học chuyên sâu, thực hiện bởi sinh viên Đoàn Phước Hiền dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Hoàng Việt tại Đại học Bách Khoa Đà Nẵng. Đây là một đồ án tốt nghiệp ô tô tiêu biểu, giải quyết vấn đề cấp thiết về an toàn xe hơi trong bối cảnh giao thông hiện đại. Đề tài tập trung phân tích toàn diện hệ thống phanh xe Kia Carens, một trong những mẫu xe MPV phổ biến tại Việt Nam, tiền thân của dòng Kia Rondo. Nội dung nghiên cứu không chỉ dừng lại ở việc mô tả lý thuyết mà còn đi sâu vào tính toán, kiểm nghiệm thực tế, đối chiếu với các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành. Luận văn cung cấp một cái nhìn hệ thống, từ cấu tạo hệ thống phanh cơ bản, các công nghệ hỗ trợ hiện đại như ABS, EBD, cho đến các quy trình chẩn đoán, bảo dưỡng chuyên nghiệp. Giá trị của đề tài nằm ở việc xây dựng một tài liệu tham khảo học thuật và thực tiễn, làm rõ các thông số làm việc, hiệu quả phanh, và các hư hỏng thường gặp ở phanh xe. Những phân tích này không chỉ có ý nghĩa với dòng xe Kia Carens mà còn có thể áp dụng cho nhiều dòng xe khác có kết cấu tương tự, đóng góp vào việc nâng cao kiến thức và kỹ năng cho kỹ sư ô tô tương lai.

1.1. Mục tiêu và tính cấp thiết của đồ án tốt nghiệp ô tô

Đề tài được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu chính: khảo sát chi tiết kết cấu và nguyên lý làm việc của hệ thống phanh xe Kia Carens; tiến hành tính toán thiết kế hệ thống phanh và kiểm nghiệm các chỉ tiêu an toàn; xây dựng quy trình chẩn đoán và bảo dưỡng. Tính cấp thiết của nghiên cứu xuất phát từ thực trạng tai nạn giao thông tại Việt Nam, trong đó các sự cố liên quan đến hệ thống phanh chiếm tỷ lệ đáng kể (52-75% trong các tai nạn do trục trặc kỹ thuật). Việc hiểu rõ và làm chủ công nghệ phanh, đặc biệt là các hệ thống an toàn như hệ thống chống bó cứng phanh ABS và hệ thống phân phối lực phanh điện tử EBD, là yêu cầu sống còn để đảm bảo an toàn cho người tham gia giao thông. Luận văn này đóng vai trò là một tài liệu khoa học, cung cấp cơ sở lý luận và dữ liệu thực nghiệm quan trọng.

1.2. Tổng quan cấu trúc và nội dung chính của luận văn

Luận văn được cấu trúc thành 5 chương chính. Chương 1 trình bày tổng quan lý thuyết về hệ thống phanh trên ô tô. Chương 2 giới thiệu về xe Kia Carens và các thông số kỹ thuật liên quan. Chương 3 đi sâu khảo sát sơ đồ hệ thống phanh Kia Carens, phân tích chi tiết cơ cấu phanh, dẫn động phanh và các hệ thống hỗ trợ. Chương 4 là phần trọng tâm, thực hiện tính toán, kiểm nghiệm hiệu quả phanh dựa trên các thông số thu thập được, so sánh với tiêu chuẩn quốc gia. Cuối cùng, Chương 5 cung cấp các kiến thức thực tiễn về kiểm tra, chẩn đoán và sửa chữa, bao gồm cả quy trình thay má phanh và các hư hỏng thường gặp. Cấu trúc này đảm bảo tính logic, khoa học, đi từ lý thuyết đến thực tiễn, giúp người đọc nắm bắt vấn đề một cách toàn diện.

II. Phân tích các thách thức an toàn ở phanh xe Kia Carens

An toàn là yêu cầu hàng đầu đối với bất kỳ phương tiện nào, và hệ thống phanh chính là lá chắn cuối cùng bảo vệ người lái và hành khách. Hệ thống phanh xe Kia Carens, mặc dù được trang bị các công nghệ hiện đại, vẫn đối mặt với những thách thức và rủi ro tiềm ẩn trong quá trình vận hành. Các hư hỏng thường gặp ở phanh xe như mòn má phanh Kia Carens, rò rỉ dầu phanh, hoặc lỗi cảm biến tốc độ bánh xe có thể làm suy giảm nghiêm trọng hiệu quả phanh, dẫn đến quãng đường phanh dài hơn và nguy cơ mất lái khi phanh gấp. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc không tuân thủ quy trình bảo dưỡng hệ thống phanh định kỳ là nguyên nhân chính gây ra các sự cố này. Ngoài ra, điều kiện vận hành khắc nghiệt như đường đèo dốc, ngập nước cũng là yếu tố ảnh hưởng lớn đến tuổi thọ và độ tin cậy của các chi tiết như đĩa phanh ô tô và heo dầu phanh (caliper). Việc hiểu rõ những thách thức này là cơ sở để đề xuất các giải pháp kỹ thuật và quy trình bảo dưỡng phù hợp, đảm bảo an toàn xe hơi ở mức cao nhất.

2.1. Các hư hỏng thường gặp và rủi ro mất an toàn tiềm ẩn

Các hư hỏng phổ biến nhất trên hệ thống phanh bao gồm: tiếng kêu khi phanh (do má phanh mòn, bám bẩn), phanh không ăn (do hết dầu phanh, hở đường ống), bàn đạp phanh bị hẫng (do lọt khí vào hệ thống), xe bị lệch lái khi phanh (do lực phanh hai bên không đều). Mỗi hư hỏng đều tiềm ẩn rủi ro lớn. Ví dụ, việc lọt khí vào hệ thống thủy lực có thể khiến phanh mất tác dụng đột ngột. Lỗi ở cảm biến tốc độ bánh xe có thể làm cho hệ thống ABS và EBD hoạt động sai, gây ra hiện tượng bó cứng bánh xe và mất khả năng điều khiển. Do đó, việc chẩn đoán chính xác và khắc phục kịp thời các dấu hiệu bất thường là vô cùng quan trọng.

2.2. Ảnh hưởng của điều kiện vận hành đến hiệu quả phanh

Hiệu quả của hệ thống phanh xe Kia Carens phụ thuộc nhiều vào điều kiện vận hành. Khi xe di chuyển xuống dốc dài, việc sử dụng phanh liên tục sinh ra lượng nhiệt lớn, có thể làm sôi dầu phanh và giảm ma sát của má phanh, gây ra hiện tượng "mất phanh". Bề mặt đường trơn trượt làm giảm hệ số bám, đòi hỏi sự can thiệp chính xác của hệ thống ABS để tránh bó cứng bánh xe. Luận văn đã phân tích kỹ lưỡng các yếu tố này, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn vật liệu má phanh chịu nhiệt tốt và vai trò không thể thiếu của các công nghệ phanh trên xe Kia trong việc duy trì sự ổn định và an toàn trong mọi tình huống.

III. Phương pháp khảo sát cấu tạo hệ thống phanh Kia Carens

Để hiểu rõ cơ chế hoạt động, việc phân tích cấu tạo hệ thống phanh là bước đi nền tảng và quan trọng nhất. Luận văn đã tiến hành khảo sát chi tiết từng bộ phận cấu thành hệ thống phanh xe Kia Carens, từ cơ cấu chấp hành tại bánh xe đến hệ thống dẫn động và điều khiển. Mẫu xe này sử dụng phanh đĩa cho cả bốn bánh, với cơ cấu phanh trước là loại đĩa thông gió để tăng khả năng tản nhiệt, và phanh sau là đĩa đặc. Hệ thống dẫn động là loại thủy lực hai dòng độc lập, có trợ lực chân không, đảm bảo độ tin cậy cao ngay cả khi một dòng gặp sự cố. Trái tim của hệ thống an toàn là bộ điều khiển ABS và hệ thống phân phối lực phanh điện tử EBD, giúp tối ưu hóa lực phanh trên từng bánh xe dựa vào tải trọng và điều kiện mặt đường. Việc phân tích sơ đồ hệ thống phanh Kia Carens một cách trực quan đã làm rõ mối liên kết và tương tác giữa các thành phần, từ bàn đạp phanh, xi lanh chính, bộ trợ lực, các đường ống dầu, heo dầu phanh (caliper) cho đến các cảm biến tốc độ bánh xe.

3.1. Phân tích sơ đồ và các thành phần chính của hệ thống

Hệ thống phanh trên Kia Carens bao gồm các thành phần chính: cơ cấu phanh đĩa ở bánh trước và sau, xi lanh chính kép, bộ trợ lực chân không, các đường ống dẫn dầu phanh, và cụm điều khiển ABS/EBD. Cơ cấu phanh trước sử dụng đĩa phanh ô tô dạng thông gió và má kẹp tùy động một piston. Cơ cấu phanh sau sử dụng đĩa đặc và cũng là loại má kẹp tùy động. Phanh dừng (phanh tay) là loại cơ khí, tác động trực tiếp lên cơ cấu phanh sau, đảm bảo xe đứng yên an toàn khi đỗ. Sơ đồ dẫn động thủy lực hai dòng theo đường chéo hoặc trước-sau đảm bảo rằng nếu một dòng bị hỏng, dòng còn lại vẫn hoạt động, duy trì một phần hiệu quả phanh.

3.2. Nguyên lý hoạt động phanh ABS EBD và BA trên xe

Trọng tâm của công nghệ an toàn trên Kia Carens là hệ thống phanh tích hợp. Nguyên lý hoạt động phanh ABS là chống lại việc bó cứng bánh xe khi phanh gấp bằng cách điều chỉnh áp suất dầu phanh một cách nhấp-nhả liên tục, dựa trên tín hiệu từ cảm biến tốc độ bánh xe. Điều này cho phép người lái duy trì khả năng kiểm soát hướng xe. Hệ thống phân phối lực phanh điện tử EBD hoạt động song song với ABS, có nhiệm vụ phân bổ lực phanh tối ưu giữa cầu trước và cầu sau tùy theo sự thay đổi tải trọng, giúp xe ổn định và rút ngắn quãng đường phanh. Ngoài ra, một số phiên bản còn có hệ thống hỗ trợ lực phanh khẩn cấp BA, tự động gia tăng lực phanh lên mức tối đa khi phát hiện tình huống đạp phanh đột ngột, hỗ trợ người lái trong các trường hợp khẩn cấp.

IV. Hướng dẫn tính toán kiểm nghiệm hiệu quả phanh Kia Carens

Phần quan trọng nhất của luận văn là việc áp dụng lý thuyết để tính toán thiết kế hệ thống phanh và kiểm nghiệm các chỉ tiêu an toàn. Quá trình này được thực hiện dựa trên các thông số kỹ thuật của xe Kia Carens và tuân thủ các tiêu chuẩn hiện hành của Việt Nam. Các chỉ tiêu chính được xem xét bao gồm: gia tốc chậm dần cực đại, quãng đường phanh và thời gian phanh ở các điều kiện tải trọng và tốc độ khác nhau. Nghiên cứu đã xác định momen phanh yêu cầu tại mỗi bánh xe, từ đó tính toán áp suất làm việc cần thiết trong hệ thống thủy lực và lực tác dụng lên bàn đạp. Kết quả tính toán sau đó được so sánh với các giá trị tiêu chuẩn để đánh giá hiệu quả phanh của xe. Các đồ thị phân tích mối quan hệ giữa lực phanh, hệ số bám và sự phân bố lực phanh đã được xây dựng, cung cấp một cái nhìn sâu sắc về động học của quá trình phanh, đặc biệt là vai trò của hệ thống EBD trong việc tối ưu hóa sự ổn định. Đây là nền tảng khoa học vững chắc để đưa ra các kết luận về mức độ an toàn xe hơi của dòng xe này.

4.1. Phương pháp tính toán các chỉ tiêu phanh quan trọng

Luận văn đã áp dụng các công thức cơ học và động lực học ô tô để tính toán các chỉ tiêu cốt lõi. Gia tốc chậm dần được xác định dựa trên lực phanh tổng cộng và khối lượng xe. Quãng đường phanh được tính toán bằng cách tích phân vận tốc theo thời gian, có xét đến thời gian phản xạ của người lái và thời gian chậm tác dụng của hệ thống. Các thông số đầu vào như trọng lượng xe (không tải và đầy tải), chiều dài cơ sở, tọa độ trọng tâm được lấy từ tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất. Kết quả cho thấy hệ thống phanh xe Kia Carens đáp ứng tốt các yêu cầu về hiệu quả phanh trong điều kiện tiêu chuẩn.

4.2. Xây dựng đồ thị và phân tích kết quả hiệu quả phanh

Một trong những đóng góp giá trị của luận văn là việc xây dựng các đồ thị đặc tính phanh. Đồ thị phân bố momen phanh giữa cầu trước và cầu sau cho thấy sự can thiệp của EBD để lực phanh bám sát đường cong lý tưởng, ngăn ngừa hiện tượng trượt bánh sau. Đồ thị biểu diễn mối quan hệ giữa quãng đường phanh và vận tốc ban đầu minh họa rõ ràng tầm quan trọng của việc duy trì tốc độ an toàn. Các phân tích này không chỉ xác nhận hiệu quả phanh trên lý thuyết mà còn là công cụ trực quan để đánh giá và so sánh hiệu suất của các công nghệ phanh trên xe Kia với các dòng xe khác.

V. Bí quyết bảo dưỡng chẩn đoán hư hỏng phanh Kia Carens

Để hệ thống phanh xe Kia Carens luôn hoạt động ở trạng thái tối ưu, công tác kiểm tra, bảo dưỡng và chẩn đoán hư hỏng đóng vai trò quyết định. Luận văn đã hệ thống hóa một cách chi tiết các quy trình cần thiết, từ việc kiểm tra trực quan hàng ngày đến các bước bảo dưỡng định kỳ chuyên sâu. Bảo dưỡng hệ thống phanh bao gồm các công việc như kiểm tra mức và chất lượng dầu phanh, kiểm tra độ mòn của má phanh Kia Carens và đĩa phanh ô tô, và đảm bảo không có sự rò rỉ trên các đường ống. Phần chẩn đoán hư hỏng tập trung vào việc nhận biết các triệu chứng phổ biến như tiếng kêu, lệch phanh, bàn đạp quá nhẹ hoặc quá nặng. Đặc biệt, nghiên cứu cung cấp hướng dẫn chi tiết về cách chẩn đoán lỗi hệ thống ABS thông qua đèn báo trên táp-lô và sử dụng máy chẩn đoán chuyên dụng để đọc mã lỗi từ các cảm biến tốc độ bánh xe. Việc nắm vững các quy trình này giúp người sử dụng và kỹ thuật viên chủ động phát hiện sớm các vấn đề, ngăn ngừa các sự cố đáng tiếc, đảm bảo an toàn xe hơi và kéo dài tuổi thọ của hệ thống.

5.1. Quy trình thay má phanh và bảo dưỡng hệ thống phanh

Luận văn mô tả chi tiết quy trình thay má phanh cho cả phanh trước và sau trên xe Kia Carens. Quy trình này đòi hỏi sự cẩn thận và các dụng cụ chuyên dụng, bao gồm các bước: tháo bánh xe, tháo heo dầu phanh (caliper), lấy má phanh cũ, vệ sinh các chi tiết, đẩy piston về vị trí ban đầu, lắp má phanh mới và lắp ráp lại hệ thống. Bên cạnh đó, quy trình bảo dưỡng định kỳ (sau mỗi 10.000 km) cần thực hiện các hạng mục như kiểm tra và bổ sung dầu phanh, kiểm tra hành trình tự do của bàn đạp phanh, và kiểm tra hoạt động của phanh tay. Việc tuân thủ đúng quy trình giúp đảm bảo hệ thống hoạt động đồng bộ và hiệu quả.

5.2. Hướng dẫn chẩn đoán lỗi ABS qua cảm biến tốc độ bánh xe

Hệ thống ABS là một cấu phần điện tử phức tạp, và cảm biến tốc độ bánh xe là bộ phận dễ gặp sự cố nhất. Khi cảm biến bị bẩn, hỏng hoặc dây tín hiệu bị đứt, bộ điều khiển ABS sẽ không nhận được thông tin chính xác, dẫn đến việc hệ thống bị vô hiệu hóa và đèn báo ABS sẽ sáng. Luận văn hướng dẫn cách kiểm tra cảm biến bằng đồng hồ vạn năng để đo điện trở hoặc sử dụng máy chẩn đoán để đọc trực tiếp tốc độ từng bánh xe. Việc xác định chính xác cảm biến nào bị lỗi giúp cho việc sửa chữa nhanh chóng và tiết kiệm chi phí, khôi phục lại tính năng an toàn quan trọng cho xe.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG PHANH TRÊN Ô TÔ 1. Công dụng, phân loại, yêu cầu 1. Công dụng Hệ thống phanh dùng để: - Giảm tốc độ của ô tô máy kéo cho đến khi dừng hẳn hoặc đến một tốc độ cần thiết nào đó. - Ngoài ra hệ thống phanh còn có nhiệm vụ giữ cho ô tô máy kéo đứng yên tại chỗ trên các mặt dốc nghiêng hay trên mặt đường ngang.

Với công dụng như vậy, hệ thống phanh là một hệ thống đặc biệt quan trọng: - Nó đảm bảo cho ô tô máy kéo chuyển động an toàn ở mọi chế độ làm việc. - Nhờ thế ô tô máy kéo mới có thể phát huy hết khả năng động lực, nâng cao tốc độ và năng suất vận chuyển. Yêu cầu Hệ thống phanh cần đảm bảo các yêu cầu chính sau: - Làm việc bền vững, tin cậy. - Có hiệu quả phanh cao khi phanh đột ngột với cường độ lớn trong trường hợp nguy hiểm.

- Phanh êm dịu trong những trường hợp khác, để đảm bảo tiện nghi và an toàn cho hành khách và hàng hóa. - Giữ cho ô tô máy kéo đứng yên khi cần thiết, trong thời gian không hạn chế. - Đảm bảo tính ổn định và điều khiển khi phanh. - Không có hiện tượng tự phanh khi các bánh xe dịch chuyển thẳng đứng và khi quay vòng.

- Hệ số ma sát giữa má phanh với trống phanh cao và ổn định trong mọi điều kiện sử dụng. - Có khả năng thoát nhiệt tốt. - Điều khiển nhẹ nhàng, thuận tiện, lực tác dụng lên bàn đạp hay đòn điều khiển nhỏ. Để có độ tin cậy cao, đảm bảo an toàn chuyển động trong mọi trường hợp, hệ thống phanh của ô tô máy kéo bao giờ cũng phải có tối thiểu ba loại phanh: - Phanh làm việc: Phanh này là phanh chính, được sử dụng thường xuyên ở mọi chế độ chuyển động, thường được điều khiển bằng bàn đạp nên còn được gọi là phanh chân.

- Phanh dữ trữ: Dùng phanh ô tô máy kéo khi phanh chính hỏng. Sinh viên thực hiện: Đoàn Phước Hiền Hướng dẫn: TS. Nguyễn Hoàng Việt 2 Tên đề tài: Khảo sát và tính toán kiểm nghiệm hệ thống phanh trên ô tô KIA CARENS - Phanh dừng: Còn gọi là phanh phụ. Dùng để giữ cho ô tô máy kéo đứng yên tại chỗ khi dừng xe hoặc khi không làm việc.

Phanh này thường được điều khiển bằng tay đòn nên còn được gọi là phanh tay. - Phanh chậm dần: Trên các ô tô máy kéo tải trọng lớn (như: Xe tải, trọng lượng toàn bộ lớn hơn 12 tấn; xe khách, trọng lượng lớn hơn 5 tấn) hoặc làm việc ở vùng đồi núi, thường xuyên phải chuyển động xuống các dốc dài, còn phải có loại phanh thứ tư là phanh chậm dần, dùng để: + Phanh liên tục, giữ cho tốc độ ô tô máy kéo không tăng quá giới hạn cho phép khi xuống dốc. + Để giảm dần tốc độ ô tô máy kéo trước khi dừng hẳn. Các loại phanh trên có thể có các bộ phận chung và kiêm nhiệm chức năng của nhau nhưng chúng phải có ít nhất là hai bộ phận là điều khiển và dẫn động độc lập.

Ngoài ra còn để tăng thêm độ tin cậy, hệ thống phanh chính còn được phân thành các dòng độc lập để nếu một dòng nào đó bị hỏng thì các dòng còn lại vẫn làm việc bình thường. Để có hiệu quả phanh cao: - Dẫn động phanh phải có độ nhạy lớn. - Phân phối mômen phanh trên các bánh xe phải đảm bảo tận dụng được toàn bộ trọng lượng bám để tạo lực phanh. Muốn vậy lực phanh trên các bánh xe phải tỷ lệ thuận với phản lực pháp tuyến của mặt đường tác dụng lên chúng.

- Trong trường hợp cần thiết, có thể sử dụng các bộ trợ lực hay dùng dẫn động khí nén hoặc bơm thủy lực để tăng hiệu quả phanh đối với các xe có trọng lượng lớn. Để đánh giá hiệu quả phanh người ta sử dụng hai chỉ tiêu chính: Gia tốc chậm dần và quãng đường phanh. Ngoài ra cũng có thể sử dụng các chỉ tiêu khác, như: Lực phanh hay thời gian phanh. Các chỉ tiêu quy định về hiệu quả phanh cho phép do từng quốc gia hay từng hiệp hội quy định riêng dựa vào nhiều yếu tố, như: Nguồn gốc và chủng loại các ô tô đang lưu hành, điều kiện đường xá, trình độ tổ chức kiểm tra kỹ thuật, các trang thiết bị kiểm tra… Đối với hệ thống phanh chính, giá trị các chỉ tiêu được cho tương ứng với ba dạng thử khác nhau, [4]: + Thử “O”: Để xác định hiệu quả của hệ thống phanh chính, khi các cơ cấu phanh còn nguội và thường tiến hành cho hai trường hợp: động cơ được tách và không tách khỏi hệ thống truyền lực.

Sinh viên thực hiện: Đoàn Phước Hiền Hướng dẫn: TS. Nguyễn Hoàng Việt 3 Tên đề tài: Khảo sát và tính toán kiểm nghiệm hệ thống phanh trên ô tô KIA CARENS + Thử “I”: Để xác định hiệu quả của hệ thống phanh chính, khi các cơ cấu phanh đã làm việc nóng lên. Dạng thử này bao gồm hai giai đoạn: + Thử sơ bộ: Để cho các cơ cấu phanh nóng lên. + Thử chính: Để xác định hiệu quả phanh.

+ Thử “II”: Để xác định hiệu quả của hệ thống phanh chính, khi ô tô máy kéo chuyển động xuống các dốc dài. Khi phanh bằng phanh dữ trữ hoặc bằng các hệ thống khác thực hiện chức năng của nó, gia tốc chậm dần cần phải đạt 3m/s2 đối với ô tô khách và 2,8m/s2 đối với ô tô tải. Đối với hệ thống phanh dừng, hiệu quả phanh được đánh giá bằng tổng lực phanh thực tế mà các cơ cấu phanh của nó tạo ra. Khi thử (theo cả hai chiều: đầu xe hướng xuống dốc và ngược lại) phanh dừng phải giữ được ô tô máy kéo chở đầy tải và động cơ tách khỏi hệ thống truyền lực, đứng yên trên mặt dốc có độ nghiêng không nhỏ hơn 25%.

Hệ thống phanh chậm dần phải đảm bảo cho ô tô máy kéo khi chuyển động xuống các dốc dài 6km, độ dốc 7%, tốc độ không vượt quá 30±2 km/h, mà không cần sử dụng các hệ thống phanh khác. Khi phanh bằng phanh này, gia tốc chậm dần của ô tô máy kéo thường đạt khoảng 0,6÷2,0 m/s2. Để quá trình phanh được êm dịu và để người lái được cảm giác, điều khiển được đúng cường độ phanh, dẫn động phanh cần phải có cơ cấu đảm bảo quan hệ tỷ lệ thuận giữa lực tác dụng lên bàn đạp hoặc đòn điều khiển với lực phanh tạo ra ở bánh xe. Đồng thời không có hiện tượng tự siết khi phanh.

Để đảm bảo tính ổn định và điều khiển của ô tô máy kéo khi phanh, sự phân bố lực phanh giữa các bánh xe phải hợp lý, cụ thể phải thỏa mãn các điều kiện sau: - Lực phanh trên các bánh xe phải và trái của cùng một cầu phải bằng nhau. Sai lệch cho phép không được vượt quá 15% lực phanh lớn nhất. - Không xảy ra hiện tượng khóa cứng, trượt các bánh xe khi phanh. Vì: Các bánh xe trước trượt sẽ làm cho ô tô máy kéo bị trượt ngang; các bánh xe sau trượt có thể làm ô tô máy kéo mất tính điều khiển, quay đầu xe.

Ngoài ra các bánh xe bị trượt còn gây mòn lốp, giảm hiệu quả phanh do giảm hệ số bám. Để đảm bảo yêu cầu này, trên ô tô máy kéo hiện đại người ta sử dụng các bộ điều chỉnh lực phanh hay hệ thống chống hãm cứng bánh xe (Antilock Braking System-ABS). Yêu cầu về điều khiển nhẹ nhàng và thuận tiện được đánh giá bằng lực lớn nhất tác dụng lên bàn đạp hay đòn điều khiển và hành trình của chúng. Sinh viên thực hiện: Đoàn Phước Hiền Hướng dẫn: TS.

Nguyễn Hoàng Việt 4 Tên đề tài: Khảo sát và tính toán kiểm nghiệm hệ thống phanh trên ô tô KIA CARENS 1. Phân loại - Theo vị trí bố trí cơ cấu phanh, phanh chia ra các loại: Phanh bánh xe và phanh truyền lực. - Theo dạng bộ phận tiến hành phanh (phần tử ma sát), phanh chia ra: Phanh guốc, phanh đĩa và phanh dải. - Theo loại dẫn động, phân chia ra: Phanh cơ khí, phanh thủy lực, phanh khí nén, phanh điện từ và phanh liên hợp (kết hợp các loại khác nhau).

Sơ đồ nguyên lý các loại phanh chính. a- Phanh trống-guốc; b- Phanh đĩa; c- Phanh dải. Kết cấu của hệ thống phanh chính Để thực hiện nhiệm vụ của mình, hệ thống phanh luôn phải có hai phần kết cấu chính sau: - Cơ cấu phanh: Là bộ phận trực tiếp tạo lực cản. Trong quá trình phanh động năng của ô tô máy kéo được biến thành nhiệt năng ở cơ cấu phanh rồi tiêu tán ra môi trường.

- Dẫn động phanh: Để điều khiển các cơ cấu phanh. Cơ cấu phanh - Là bộ phận trực tiếp tạo lực cản và làm việc theo nguyên lý ma sát, kết cấu cơ cấu phanh bao giờ cũng có hai phần chính là: Các phần tử ma sát và cơ cấu ép. - Ngoài ra cơ cấu phanh còn có một số bộ phận phụ khác, như: bộ phận điều chỉnh khe hở giữa các bề mặt ma sát, bộ phận để xả khí đối với dẫn động thủy lực… - Phần tử ma sát của cơ cấu phanh có thể có dạng: Trống- guốc, đĩa hay dải. Mỗi dạng có đặc điểm kết cấu riêng biệt.

Sinh viên thực hiện: Đoàn Phước Hiền Hướng dẫn: TS. Nguyễn Hoàng Việt 5 Tên đề tài: Khảo sát và tính toán kiểm nghiệm hệ thống phanh trên ô tô KIA CARENS 1. Loại trống- guốc a. Thành phần cấu tạo: Đây là loại cơ cấu phanh được sử dụng phổ biến nhất.

Cấu tạo gồm: - Trống phanh: Là một trống quay hình trụ gắn với may- ơ bánh xe. - Các guốc phanh: Trên bề mặt gắn các tấm ma sát (còn gọi là má phanh). - Mâm phanh: Là một đĩa cố định, bắt chặt với dầm cầu. Là nơi lắp đặt và định vị hầu hết các bộ phận khác của cơ cấu phanh.

- Cơ cấu ép: Khi phanh, cơ cấu ép do người lái điều khiển thông qua dẫn động, sẽ ép các bề mặt ma sát của guốc phanh tỳ chặt vào mặt trong của trống phanh, tạo ra lực ma sát phanh bánh xe lại. - Bộ phận điều chỉnh khe hở và xả khí (chỉ có đối với dẫn động thủy lực). Các sơ đồ và chỉ tiêu đánh giá: Có rất nhiều sơ đồ để kết nối các phần tử của cơ cấu phanh (Hình 1-2). Các sơ đồ này khác nhau ở chỗ: - Dạng và số lượng cơ cấu ép.

- Số bậc tự do của các guốc phanh. - Đặc điểm tác dụng tương hỗ giữa guốc với trống, giữa guốc với cơ cấu ép. Và do vậy khác nhau ở: - Hiệu quả làm việc.