Vai trò của các tổ chức chính trị-xã hội trong xây dựng nông thôn mới tại Mai Sơn

Luận văn thạc sĩ đánh giá vai trò các tổ chức chính trị xã hội trong xây dựng nông thôn mới tại Mai Sơn, Sơn La và các giải pháp thực tiễn hiệu quả.

Trường đại học

Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên

Chuyên ngành

Phát triển nông thôn

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

Luận văn thạc sĩ

2019

Phí lưu trữ

35 Point

Mục lục chi tiết

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

MỞ ĐẦU

0.1. Tính cấp thiết của đề tài

0.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

0.3. Các câu hỏi nghiên cứu

0.4. Đối tượng nghiên cứu

0.5. Phạm vi nghiên cứu

1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ VAI TRÒ CỦA CÁC TỔ CHỨC CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

1.1. Các khái niệm cơ bản về nông thôn, phát triển nông thôn, XDNTM, các tổ chức CT-XH

1.2. Vai trò của các tổ chức CT-XH trong XDNTM

1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của các tổ chức CT-XH trong XDNTM

1.4. Cơ sở thực tiễn

1.4.1. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về vai trò của các tổ chức xã hội trong XDNTM

1.4.2. Kinh nghiệm của một số địa phương trong nước về phát huy vai trò của các tổ chức CT-XH trong XDNTM

1.4.3. Rút ra bài học đối với huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La

2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1. Khái quát đặc điểm về điều kiện tự nhiên, tình hình KT-XH của địa phương

2.1.1. Khái quát về huyện Mai Sơn

2.1.2. Đặc điểm vùng nghiên cứu

2.2. Nội dung nghiên cứu

2.2.1. Đánh giá vai trò của các tổ chức CT-XH trong XDNTM

2.2.2. Đánh giá kết quả XDNTM tại huyện Mai Sơn đến năm 2018

2.3. Phương pháp nghiên cứu

2.3.1. Phương pháp thu thập số liệu

2.3.2. Phương pháp xử lý số liệu

2.3.3. Phương pháp chuyên gia

2.3.4. Phương pháp phân tích

2.4. Hệ thống chỉ tiêu sử dụng trong nghiên cứu

2.4.1. Chỉ tiêu đánh giá vai trò của các tổ chức CT-XH trong XDNTM

2.4.2. Chỉ tiêu đánh giá kết quả XDNTM (5 nhóm - 19 tiêu chí)

2.4.3. Chỉ tiêu đánh giá mức độ hài lòng của người dân về kết quả XDNTM

3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1. Khái quát công tác XDNTM ở huyện Mai Sơn

3.1.1. Công tác triển khai xây dựng nông thôn mới

3.1.2. Phát huy dân chủ trong XDNTM

3.2. Vai trò của các tổ chức CT-XH trong XDNTM tại huyện Mai Sơn

3.2.1. Vai trò của các tổ chức CT-XH trong Ban chỉ đạo, Ban quản lý XDNTM

3.2.2. Vai trò của các tổ chức CT-XH trong công tác tuyên truyền XDNTM

3.2.3. Vai trò của các tổ chức CT-XH trong tham gia thảo luận chiến lược phát triển NTM

3.2.4. Vai trò của các tổ chức CT-XH trong việc lập kế hoạch và quy hoạch XDNTM

3.2.5. Vai trò của các tổ chức CT-XH trong phát triển kinh tế

3.2.6. Vai trò của các tổ chức CT-XH trong huy động nguồn lực XDNTM

3.2.7. Vai trò của các tổ chức CT-XH trong công tác giám sát XDNTM

3.2.8. Vai trò của các tổ chức CT-XH trong việc nghiệm thu, quản lý sử dụng phát huy hiệu quả các công trình

3.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của các tổ chức CT-XH trong XDNTM

3.4. Đánh giá kết quả XDNTM tại huyện Mai Sơn đến năm 2018

3.4.1. Kết quả bước đầu trong thực hiện chương trình XDNTM tại huyện Mai Sơn

3.4.2. Tác động đến phát triển KT-XH

3.5. Bài học kinh nghiệm rút ra trong quá trình triển khai thực hiện chương trình XDNTM tại huyện Mai Sơn

3.6. Một số giải pháp nâng cao vai trò của các tổ chức CT-XH trong XDNTM tại huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La

3.6.1. Các giải pháp nâng cao vai trò của các tổ chức CT-XH trong XDNTM

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan luận văn về Nông thôn mới ở Mai Sơn Sơn La

Luận văn thạc sĩ của tác giả Cầm Văn Khiêm cung cấp một góc nhìn chuyên sâu về quá trình triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tại huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La. Trọng tâm của nghiên cứu là phân tích, đánh giá và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội (CT-XH) trong công cuộc này. Mai Sơn, một huyện trung tâm của tỉnh Sơn La với đa số dân cư sống ở khu vực nông thôn, coi xây dựng nông thôn mới (NTM) là nhiệm vụ chiến lược để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội huyện Mai Sơn. Nghiên cứu chỉ ra rằng, sự thành công của chương trình không chỉ đến từ sự đầu tư của Nhà nước mà còn phụ thuộc lớn vào việc phát huy nội lực, đặc biệt là vai trò nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên. Đây là những tổ chức gần dân nhất, có khả năng vận động, tập hợp và phát huy sức mạnh của cộng đồng. Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng xây dựng nông thôn mới và chỉ ra những tác động của nông thôn mới đến mọi mặt đời sống người dân. Từ đó, công trình này trở thành một tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà hoạch định chính sách và cán bộ cơ sở.

1.1. Bối cảnh triển khai chương trình mục tiêu quốc gia

Chương trình được triển khai dựa trên các văn bản chỉ đạo quan trọng như Nghị quyết Trung ương 7 khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và Quyết định 800/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Tại Mai Sơn, Ban chỉ đạo chương trình được thành lập với sự tham gia của toàn bộ hệ thống chính trị, đứng đầu là Bí thư Huyện ủy. Kế hoạch được xây dựng chi tiết cho từng giai đoạn, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng phòng, ban và đặc biệt nhấn mạnh vai trò của các tổ chức CT-XH. Mục tiêu không chỉ là hoàn thành 19 tiêu chí nông thôn mới mà còn là tạo ra sự thay đổi thực chất, bền vững về kinh tế, văn hóa và môi trường nông thôn. Quá trình triển khai luôn đề cao nguyên tắc “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân hưởng lợi”, đảm bảo mọi chủ trương, chính sách đều được công khai, minh bạch và nhận được sự đồng thuận của nhân dân.

1.2. Vai trò chủ thể của các tổ chức chính trị xã hội

Vai trò của người dân trong xây dựng NTM được thể hiện rõ nét thông qua các tổ chức CT-XH. Luận văn khẳng định, đây không chỉ là những “cánh tay nối dài” của Đảng và chính quyền mà còn là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng và lợi ích chính đáng của hội viên, đoàn viên. Họ là lực lượng nòng cốt trong công tác tuyên truyền, vận động, giúp người dân hiểu đúng, hiểu đủ về mục tiêu và ý nghĩa của chương trình. Mỗi tổ chức, với đặc thù riêng, đã xây dựng các phong trào thi đua thiết thực. Ví dụ, Hội Phụ nữ với phong trào “5 không, 3 sạch”, Hội Nông dân với các mô hình sản xuất giỏi, hay Đoàn Thanh niên xung kích trong bảo vệ môi trường, xây dựng hạ tầng nông thôn. Sự tham gia của họ đảm bảo tính dân chủ, khơi dậy tinh thần tự lực, tự cường và biến sức mạnh cộng đồng thành nguồn lực to lớn cho sự phát triển.

II. Phân tích thực trạng xây dựng Nông thôn mới ở Mai Sơn

Luận văn đã đi sâu phân tích thực trạng xây dựng nông thôn mới tại huyện Mai Sơn, đặc biệt tại 4 xã nghiên cứu là Cò Nòi, Hát Lót, Mường Bon và Mường Chanh. Kết quả cho thấy một bức tranh đa chiều với những thành tựu nổi bật và không ít thách thức. Về mặt tích cực, bộ mặt nông thôn đã có sự thay đổi rõ rệt. Hệ thống phát triển hạ tầng nông thôn như đường giao thông, trường học, trạm y tế được đầu tư nâng cấp. Nhiều mô hình kinh tế hiệu quả ra đời, góp phần vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp và nâng cao thu nhập cho người dân. Tỷ lệ hộ nghèo giảm đáng kể. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn tồn tại một số hạn chế. Luận văn chỉ ra rằng vai trò của các tổ chức CT-XH đôi khi còn mang tính hình thức, công tác tuyên truyền chưa thực sự đi vào chiều sâu. Việc huy động nguồn lực xây dựng NTM, đặc biệt là nguồn lực từ cộng đồng, có lúc còn gặp khó khăn do tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước. Bên cạnh đó, các vấn đề về môi trường nông thôn và giữ gìn bản sắc đời sống văn hóa nông thôn cũng là những thách thức cần được quan tâm giải quyết một cách triệt để.

2.1. Đánh giá kết quả đạt được theo bộ tiêu chí nông thôn mới

Dựa trên bộ 19 tiêu chí nông thôn mới, luận văn cung cấp những số liệu cụ thể về kết quả đạt được. Các tiêu chí về hạ tầng như điện, đường, trường, trạm cơ bản hoàn thiện ở các xã điểm. Tiêu chí về thu nhập và giảm nghèo có những bước tiến vượt bậc, thể hiện qua việc thu nhập bình quân đầu người tăng và tỷ lệ hộ nghèo giảm qua các năm. Tuy nhiên, các nhóm tiêu chí về môi trường, tổ chức sản xuất và văn hóa vẫn còn là điểm nghẽn. Ví dụ, việc xây dựng các mô hình sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị còn hạn chế, vấn đề xử lý rác thải, nước thải sinh hoạt chưa được giải quyết triệt để. Luận văn trích dẫn Bảng 3.14 cho thấy kết quả đánh giá cụ thể tại 4 xã, chỉ ra những tiêu chí đã đạt và chưa đạt, làm cơ sở thực tiễn để đề ra các giải pháp phù hợp cho giai đoạn tiếp theo.

2.2. Những hạn chế trong việc huy động các nguồn lực xã hội

Một trong những thách thức lớn nhất được luận văn chỉ ra là việc huy động nguồn lực xây dựng NTM. Mặc dù người dân đã có nhiều đóng góp về ngày công, đất đai, nhưng nguồn lực tài chính huy động từ cộng đồng còn hạn chế. Nguyên nhân một phần do đời sống người dân còn khó khăn, nhưng mặt khác là do tư tưởng trông chờ, ỷ lại. Công tác vận động của các tổ chức CT-XH đôi khi chưa đủ sức thuyết phục, chưa làm cho người dân thấy rõ họ là chủ thể và người hưởng lợi chính. Bên cạnh đó, năng lực của một số cán bộ đoàn thể cơ sở còn hạn chế, thiếu kỹ năng vận động và tổ chức thực hiện các hoạt động cộng đồng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả huy động sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội vào công cuộc chung, đòi hỏi cần có những giải pháp xây dựng nông thôn mới bền vững hơn trong công tác này.

III. Phương pháp phát huy vai trò tổ chức trong NTM Mai Sơn

Luận văn nhấn mạnh rằng, để xây dựng NTM thành công, phương pháp cốt lõi là phải phát huy tối đa vai trò của các tổ chức CT-XH. Đây là cầu nối vững chắc giữa Đảng, chính quyền và nhân dân. Nghiên cứu của Cầm Văn Khiêm đã chỉ ra một cách có hệ thống vai trò của các tổ chức này trong từng giai đoạn của chương trình. Từ việc tham gia vào Ban chỉ đạo, Ban quản lý các cấp, đến công tác tuyên truyền, vận động, và tham gia vào quá trình lập kế hoạch, quy hoạch. Theo số liệu từ Bảng 3.1 trong luận văn, tỷ lệ tham gia của các tổ chức đoàn thể trong ban chỉ đạo tăng dần từ cấp huyện (11,91%) lên cấp xã (17,85%) và cao nhất ở cấp thôn bản (38,46%). Điều này cho thấy vai trò không thể thiếu của họ ở cấp cơ sở. Mỗi tổ chức được phân công nhiệm vụ cụ thể, phù hợp với chức năng của mình, tạo thành một mạng lưới phối hợp chặt chẽ. Ví dụ, Hội Nông dân tập trung vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, trong khi Hội Phụ nữ chú trọng đến các tiêu chí về gia đình, vệ sinh môi trường, góp phần nâng cao chất lượng đời sống văn hóa nông thôn.

3.1. Vai trò trong công tác tuyên truyền và vận động nhân dân

Công tác tuyên truyền được xác định là nhiệm vụ hàng đầu. Các tổ chức CT-XH đã sử dụng nhiều hình thức đa dạng: từ lồng ghép trong các buổi sinh hoạt chi hội, các cuộc họp dân, đến sử dụng hệ thống loa truyền thanh, pano, áp phích. Nội dung tuyên truyền tập trung vào 19 tiêu chí nông thôn mới, các chính sách hỗ trợ của Nhà nước và đặc biệt là nhấn mạnh vai trò của người dân trong xây dựng NTM. Theo Bảng 3.2, tỷ lệ hội viên tham gia công tác tuyên truyền rất cao, đạt trung bình 94,4%, trong đó Hội Nông dân đạt 100%. Cách thức tuyên truyền theo mô hình “hội viên nòng cốt”, mỗi người trở thành một tuyên truyền viên cho gia đình và cộng đồng, tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ, thay đổi nhận thức từ bị động sang chủ động tham gia của người dân.

3.2. Tham gia thảo luận và lập kế hoạch phát triển NTM

Sự tham gia của các tổ chức CT-XH vào việc lập kế hoạch và quy hoạch đảm bảo các quyết sách phát triển xuất phát từ chính nhu cầu và nguyện vọng của người dân. Họ là thành phần không thể thiếu trong các cuộc họp lấy ý kiến cộng đồng về quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch phát triển hạ tầng nông thôn, hay các đề án phát triển kinh tế - xã hội huyện Mai Sơn. Luận văn chỉ rõ, các cuộc họp này được tổ chức một cách dân chủ, công khai. Ý kiến đóng góp của đại diện các đoàn thể và người dân được ghi nhận, tổng hợp để điều chỉnh quy hoạch cho phù hợp với thực tiễn. Quá trình này không chỉ giúp các kế hoạch trở nên khả thi hơn mà còn tăng cường sự đồng thuận, giúp người dân cảm thấy được tôn trọng và có trách nhiệm hơn với các công trình, dự án được triển khai trên địa bàn.

IV. Bí quyết huy động nguồn lực xây dựng NTM tại Mai Sơn

Một trong những đóng góp quan trọng của luận văn là làm rõ các phương thức huy động nguồn lực xây dựng NTM mà các tổ chức CT-XH tại Mai Sơn đã thực hiện. Nguồn lực ở đây không chỉ là tiền bạc mà còn bao gồm đất đai, ngày công lao động và quan trọng hơn cả là trí tuệ, sự sáng tạo của người dân. Bí quyết thành công nằm ở việc khơi dậy được tinh thần tự nguyện, tự giác, làm cho mỗi người dân hiểu rằng “xây dựng NTM là xây dựng cho chính mình”. Các tổ chức đã đi đầu trong việc vận động hội viên hiến đất làm đường, đóng góp ngày công xây dựng nhà văn hóa, các công trình phúc lợi. Luận văn cung cấp các số liệu ấn tượng về sự đóng góp này thông qua các Bảng 3.9, 3.10 và 3.11, cho thấy vai trò to lớn của các tổ chức trong việc vận động nhân dân. Bên cạnh đó, các tổ chức còn là kênh tín dụng quan trọng, phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội để hỗ trợ vốn cho hội viên phát triển sản xuất, góp phần trực tiếp vào công cuộc xóa đói giảm nghèo ở Mai Sơn.

4.1. Hỗ trợ phát triển kinh tế và chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp

Các tổ chức CT-XH đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ hội viên phát triển kinh tế - xã hội huyện Mai Sơn. Hội Nông dân tổ chức hàng trăm lớp tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, xây dựng các mô hình sản xuất hiệu quả. Hội Phụ nữ hỗ trợ vốn vay vi mô cho các chị em khởi nghiệp, phát triển kinh tế gia đình. Đoàn Thanh niên đi đầu trong việc xây dựng các mô hình kinh tế trang trại trẻ. Những hoạt động này không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, từ sản xuất manh mún, tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa tập trung, có giá trị cao. Đây là nền tảng vững chắc để hoàn thành các tiêu chí về kinh tế và nâng cao đời sống người dân một cách bền vững.

4.2. Giám sát cộng đồng và quản lý công trình hạ tầng hiệu quả

Để đảm bảo các công trình phát triển hạ tầng nông thôn được xây dựng chất lượng, đúng thiết kế và minh bạch về tài chính, vai trò giám sát của cộng đồng là cực kỳ quan trọng. Luận văn chỉ ra rằng, Ban giám sát cộng đồng tại các thôn bản thường có thành phần nòng cốt là đại diện Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể. Theo Bảng 3.12, cán bộ, hội viên các tổ chức CT-XH tham gia tích cực vào Ban giám sát. Họ là những người trực tiếp theo dõi tiến độ, chất lượng thi công, tham gia nghiệm thu công trình. Sự giám sát chặt chẽ này giúp ngăn ngừa tiêu cực, lãng phí và đảm bảo các công trình khi đưa vào sử dụng phát huy hiệu quả tối đa, phục vụ lợi ích lâu dài của cộng đồng, đồng thời củng cố an ninh trật tự nông thôn.

V. Đánh giá kết quả và tác động của Nông thôn mới Mai Sơn

Chương trình NTM đã tạo ra những tác động của nông thôn mới một cách toàn diện và sâu sắc đến đời sống người dân Mai Sơn. Luận văn đã tiến hành khảo sát và đánh giá chi tiết các tác động này trên nhiều phương diện. Về kinh tế, thu nhập bình quân đầu người tại các xã nghiên cứu đã tăng lên đáng kể, góp phần thực hiện mục tiêu xóa đói giảm nghèo ở Mai Sơn. Cơ sở hạ tầng được cải thiện đã tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và giao thương. Về xã hội, đời sống văn hóa nông thôn được nâng cao, các giá trị truyền thống được bảo tồn, các thiết chế văn hóa như nhà văn hóa, sân thể thao được xây dựng. Tình hình an ninh trật tự nông thôn được giữ vững. Đặc biệt, nghiên cứu đã khảo sát sự hài lòng của người dân, một thước đo quan trọng về hiệu quả thực chất của chương trình. Kết quả từ Bảng 3.16 cho thấy đa số người dân bày tỏ sự hài lòng với những thay đổi tích cực mà chương trình mang lại. Đây là những kinh nghiệm thực tiễn tại Sơn La có giá trị tham khảo cho các địa phương khác.

5.1. Những chuyển biến tích cực về kinh tế xã hội và môi trường

Sự thay đổi rõ rệt nhất là diện mạo nông thôn khang trang, sạch đẹp hơn. Hệ thống đường làng ngõ xóm được bê tông hóa, kênh mương nội đồng được kiên cố hóa. Các hoạt động sản xuất kinh doanh phát triển, tạo thêm nhiều việc làm. Đời sống văn hóa nông thôn trở nên phong phú hơn với các hoạt động văn nghệ, thể thao thường xuyên. Vấn đề môi trường nông thôn cũng được quan tâm hơn thông qua các mô hình thu gom rác thải, xây dựng công trình vệ sinh đạt chuẩn do Hội Phụ nữ và Đoàn Thanh niên phát động. Những chuyển biến này tạo ra một không gian sống chất lượng hơn, giúp người dân thêm yêu và gắn bó với quê hương.

5.2. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn triển khai tại Sơn La

Từ thực tiễn triển khai tại Mai Sơn, luận văn đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Thứ nhất, phải có sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, sâu sát của cấp ủy, chính quyền. Thứ hai, công tác tuyên truyền phải đi trước một bước, làm cho người dân hiểu và tự nguyện tham gia. Thứ ba, phải phát huy tối đa vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức CT-XH làm nòng cốt. Thứ tư, cần có cơ chế, chính sách linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Cuối cùng, mọi hoạt động phải đảm bảo công khai, minh bạch, dân chủ. Những kinh nghiệm thực tiễn tại Sơn La này là cơ sở quan trọng để tiếp tục triển khai chương trình hiệu quả hơn trong giai đoạn tới.

VI. Top giải pháp xây dựng Nông thôn mới bền vững ở Mai Sơn

Trên cơ sở phân tích thực trạng và những hạn chế, luận văn đã đề xuất một hệ thống các giải pháp xây dựng nông thôn mới bền vững cho huyện Mai Sơn. Trọng tâm của các giải pháp này là tiếp tục nâng cao vai trò và hiệu quả hoạt động của các tổ chức CT-XH. Cần phải đổi mới nội dung và phương thức hoạt động của các đoàn thể để thu hút, tập hợp đông đảo hội viên. Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ đoàn thể ở cơ sở thông qua đào tạo, tập huấn về kỹ năng tổ chức, vận động quần chúng. Bên cạnh đó, cần tăng cường sự phối hợp giữa các tổ chức với nhau và với chính quyền, tạo thành sức mạnh tổng hợp. Các giải pháp cũng nhấn mạnh việc xây dựng các mô hình kinh tế bền vững, gắn sản xuất với thị trường, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ để nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản. Đây là con đường tất yếu để phát triển kinh tế - xã hội huyện Mai Sơn một cách ổn định và lâu dài.

6.1. Nâng cao năng lực và đổi mới hoạt động của các tổ chức

Giải pháp then chốt là phải tập trung vào con người. Cần có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên cho cán bộ Mặt trận và các đoàn thể, trang bị cho họ kiến thức về kinh tế, pháp luật, kỹ năng quản lý và vận động. Hoạt động của các tổ chức cần được đổi mới theo hướng thiết thực, hiệu quả, gắn với lợi ích trực tiếp của hội viên. Thay vì các phong trào chung chung, cần xây dựng các mô hình, dự án cụ thể hỗ trợ hội viên phát triển kinh tế, cải thiện đời sống. Đồng thời, cần tăng cường cơ chế giám sát và phản biện xã hội của các tổ chức này đối với các chính sách và dự án triển khai tại địa phương, đảm bảo mọi hoạt động đều hướng tới lợi ích của nhân dân.

6.2. Định hướng phát triển bền vững và xóa đói giảm nghèo

Để NTM thực sự bền vững, các giải pháp phải hướng đến mục tiêu dài hạn. Luận văn đề xuất cần tập trung vào việc phát triển các chuỗi giá trị nông sản chủ lực của huyện Mai Sơn, xây dựng thương hiệu và tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định. Cần lồng ghép các yếu tố bảo vệ môi trường nông thôn vào trong quy hoạch phát triển, khuyến khích các mô hình nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sạch. Đặc biệt, chương trình xóa đói giảm nghèo ở Mai Sơn cần được tiếp tục thực hiện một cách hiệu quả, không chỉ hỗ trợ vật chất mà còn cung cấp “cần câu” là kiến thức, kỹ năng để các hộ nghèo vươn lên thoát nghèo bền vững. Đây là những định hướng quan trọng để Mai Sơn hoàn thành mục tiêu xây dựng một nền nông nghiệp thịnh vượng, nông dân giàu có, nông thôn văn minh.

02/10/2025

Bạn đang xem trước tài liệu:

Luận văn thạc sĩ nâng cao vai trò của các tổ chức chính trị xã hội trong xây dựng nông thôn mới ở huyện mai sơn tỉnh sơn la

Tải đầy đủ

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu (250-300 từ)

Với hơn 70% dân số Việt Nam sinh sống tại khu vực nông thôn, chương trình Mục tiêu Quốc gia Xây dựng Nông thôn mới (XDNTM) giữ vai trò chiến lược trong sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Tại huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La, một địa bàn miền núi với trên 160 nghìn dân và 6 dân tộc anh em cùng sinh sống, công cuộc này càng có ý nghĩa đặc biệt. Mặc dù đã đạt được những thành tựu ban đầu, với thu nhập bình quân đầu người năm 2015 đạt khoảng 25,6 triệu đồng, quá trình XDNTM tại đây vẫn đối mặt với thách thức lớn: vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội (CT-XH) chưa được phát huy tối đa, hình thức tuyên truyền còn chậm đổi mới, chưa huy động được toàn diện sức mạnh nội lực từ cộng đồng.

Luận văn thạc sĩ "Nâng cao vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng nông thôn mới ở huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La" tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi này. Mục tiêu chính của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá khách quan thực trạng vai trò của 5 tổ chức nòng cốt: Mặt trận Tổ quốc, Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên. Trên cơ sở phân tích dữ liệu thu thập trong giai đoạn 2015-2018 tại 4 xã điểm, luận văn xác định các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả tham gia của các tổ chức này, góp phần đẩy nhanh tiến độ hoàn thành 19 tiêu chí NTM và cải thiện đời sống người dân một cách thực chất.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu (400-450 từ)

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của các lý thuyết về phát triển cộng đồng và vai trò của các tổ chức xã hội, kết hợp với các quan điểm của Đảng và Nhà nước Việt Nam về nông nghiệp, nông dân, nông thôn.

Hai khung lý thuyết chính được vận dụng bao gồm:

Lý thuyết Tham gia (Participation Theory): Lý thuyết này nhấn mạnh rằng sự tham gia chủ động của người dân và các tổ chức đại diện cho họ là yếu tố quyết định sự thành công và bền vững của các chương trình phát triển. Trong bối cảnh XDNTM, sự tham gia không chỉ dừng ở việc đóng góp ngày công, tài chính mà còn bao gồm cả quá trình ra quyết định, lập kế hoạch và giám sát. Nguyên tắc "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân hưởng lợi" chính là sự cụ thể hóa của lý thuyết này.
Mô hình Nông thôn mới Việt Nam: Dựa trên Nghị quyết số 26-NQ/TW và Quyết định 1980/QĐ-TTg, mô hình này xác định 5 đặc trưng cơ bản của nông thôn mới, bao gồm kinh tế phát triển, hạ tầng hiện đại, đời sống văn hóa phong phú, môi trường trong lành và hệ thống chính trị vững mạnh. Luận văn sử dụng mô hình này làm thước đo để đánh giá vai trò của các tổ chức CT-XH trong việc thực hiện 19 tiêu chí cụ thể.

Các khái niệm then chốt được làm rõ: Phát triển nông thôn là quá trình cải thiện toàn diện chất lượng sống; Xây dựng nông thôn mới là một chương trình cụ thể hóa phát triển nông thôn theo bộ tiêu chí quốc gia; Tổ chức chính trị - xã hội là các đoàn thể quần chúng, cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân.

Phương pháp nghiên cứu

Để đảm bảo tính khách quan và khoa học, luận văn áp dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp cả định tính và định lượng.

Nguồn dữ liệu: Dữ liệu được thu thập từ hai nguồn chính. Dữ liệu thứ cấp bao gồm các báo cáo tổng kết giai đoạn 2015-2018 của UBND huyện Mai Sơn, các văn bản pháp quy như Quyết định 800/QĐ-TTg, và các công trình nghiên cứu đã công bố. Dữ liệu sơ cấp được thu thập trực tiếp tại 4 xã: Cò Nòi, Hát Lót, Mường Bon và Mường Chanh.
Phương pháp thu thập dữ liệu: Tác giả đã tiến hành khảo sát bằng bảng hỏi cấu trúc với cỡ mẫu là 125 người, được lựa chọn ngẫu nhiên có mục đích. Đối tượng khảo sát bao gồm 5 cán bộ chủ chốt của các tổ chức CT-XH cấp huyện và 120 cán bộ, hội viên tiêu biểu tại 4 xã. Ngoài ra, phương pháp phỏng vấn sâu được sử dụng với các lãnh đạo Huyện ủy và Ban chỉ đạo XDNTM để có cái nhìn đa chiều. Quá trình điều tra thực địa được tiến hành từ tháng 06/2018 đến tháng 12/2018.
Phương pháp phân tích: Dữ liệu định lượng được xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel, sử dụng các công cụ thống kê mô tả (tần suất, tỷ lệ phần trăm, số trung bình) để lượng hóa mức độ tham gia và hiệu quả hoạt động. Phương pháp so sánh được dùng để đối chiếu kết quả giữa các tổ chức và giữa các địa phương. Lựa chọn phương pháp này giúp phân tích một cách hệ thống vai trò của từng tổ chức trong từng nội dung của chương trình XDNTM.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận (450-500 từ)

Những phát hiện chính

Qua quá trình phân tích số liệu thực địa giai đoạn 2015-2018, luận văn đã đưa ra những phát hiện quan trọng về vai trò của các tổ chức CT-XH trong chương trình XDNTM tại huyện Mai Sơn.

Sự tham gia sâu rộng nhưng phân hóa theo cấp hành chính: Các tổ chức CT-XH có mặt trong bộ máy chỉ đạo XDNTM ở tất cả các cấp. Tuy nhiên, mức độ tham gia có sự khác biệt rõ rệt: ở cấp huyện, họ chiếm 11,91% số thành viên Ban chỉ đạo; tỷ lệ này tăng lên 17,85% ở cấp xã và đạt mức cao nhất là 38,46% trong Ban quản lý cấp thôn, bản. Điều này cho thấy vai trò và ảnh hưởng của các tổ chức này càng mạnh mẽ và trực tiếp hơn ở cấp cơ sở, nơi gần dân nhất.
Công tác tuyên truyền là thế mạnh vượt trội: Đây là lĩnh vực mà các tổ chức CT-XH phát huy vai trò hiệu quả nhất. Trung bình có tới 94,4% số cán bộ, hội viên được khảo sát tham gia vào các hoạt động tuyên truyền, vận động. Đáng chú ý, Hội Nông dân thể hiện vai trò nòng cốt với 100% thành viên tham gia, tiếp theo là Hội Cựu chiến binh và Hội Phụ nữ cùng đạt 96%. Con số này chứng tỏ họ là kênh truyền thông hiệu quả, đưa chủ trương của Đảng đến với người dân.
Đóng vai trò then chốt trong huy động nguồn lực cộng đồng: Mặc dù số liệu cụ thể về kinh phí và đất đai chưa được thống kê đầy đủ, kết quả phỏng vấn sâu cho thấy các tổ chức CT-XH là lực lượng đi đầu trong việc vận động nhân dân hiến đất, góp ngày công lao động. Điển hình như phong trào "Cựu chiến binh gương mẫu" hay "Phụ nữ xây dựng gia đình 5 không 3 sạch" đã tạo ra sức lan tỏa lớn, huy động được hàng chục nghìn ngày công và hàng nghìn mét vuông đất để làm đường giao thông, nhà văn hóa.

Thảo luận kết quả

Những phát hiện trên khẳng định các tổ chức CT-XH không chỉ là đơn vị phối hợp mà thực sự là một chủ thể quan trọng trong XDNTM tại Mai Sơn. Vai trò tăng dần từ cấp huyện xuống thôn là một quy luật hợp lý, phản ánh đúng bản chất gần dân, sát cơ sở của các tổ chức này. Họ chính là "cánh tay nối dài", chuyển hóa các nghị quyết thành hành động cụ thể tại cộng đồng.

So sánh với kinh nghiệm thành công của phong trào "Làng mới" tại Hàn Quốc, nơi thu nhập bình quân hộ gia đình tăng gấp 3 lần chỉ trong 5 năm (1972-1977) nhờ phát huy nội lực, có thể thấy tiềm năng của việc huy động sức dân qua các tổ chức đoàn thể tại Mai Sơn vẫn còn rất lớn. Tương tự, bài học từ xã Khánh Lộc (Hà Tĩnh) cho thấy khi MTTQ và các đoàn thể vào cuộc quyết liệt, tỷ lệ hộ nghèo có thể giảm ấn tượng từ 18,7% xuống chỉ còn 2,7% trong 4 năm.

Dữ liệu về mức độ tham gia của các tổ chức trong ban chỉ đạo các cấp có thể được trực quan hóa bằng một biểu đồ cột, so sánh tỷ lệ % giữa cấp huyện, xã, và thôn. Biểu đồ này sẽ làm nổi bật vai trò ngày càng quan trọng của họ khi đi sâu xuống cơ sở. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra một số hạn chế như năng lực của một bộ phận cán bộ còn yếu, hoạt động đôi khi còn hình thức, chưa có nhiều sáng kiến đột phá trong việc hỗ trợ phát triển kinh tế hộ gia đình.

Đề xuất và khuyến nghị (300-350 từ)

Dựa trên những kết quả phân tích và thảo luận, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao thực chất vai trò của các tổ chức CT-XH trong công cuộc XDNTM tại huyện Mai Sơn đến năm 2025.

Chuẩn hóa và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ cơ sở:
- Hành động: Tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu hàng năm về kỹ năng quản lý dự án cộng đồng, kỹ năng vận động chính sách và phương pháp giám sát, phản biện xã hội.
- Đối tượng: 100% cán bộ chủ chốt của các tổ chức CT-XH cấp xã và bí thư chi bộ, trưởng bản.
- Mục tiêu: Đến cuối năm 2025, ít nhất 80% cán bộ cơ sở có khả năng tự xây dựng và triển khai một kế hoạch hoạt động cụ thể cho địa phương.
- Chủ thể thực hiện: Ban Tổ chức Huyện ủy phối hợp với Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị huyện.
Đổi mới phương thức tuyên truyền theo hướng tương tác và trực quan:
- Hành động: Xây dựng các sản phẩm truyền thông số (video ngắn, infographic) về 19 tiêu chí NTM và các mô hình kinh tế hiệu quả, lan tỏa trên mạng xã hội và các nhóm cộng đồng. Tổ chức các cuộc thi "Thôn bản sáng - xanh - sạch - đẹp".
- Mục tiêu: Tăng 30% mức độ nhận diện và hiểu đúng về các tiêu chí NTM trong đoàn viên, hội viên dưới 40 tuổi.
- Timeline: Triển khai thí điểm trong 12 tháng.
- Chủ thể thực hiện: Huyện Đoàn và Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện.
Thiết lập cơ chế đặt hàng và giao nhiệm vụ cụ thể:
- Hành động: UBND huyện ban hành cơ chế "đặt hàng" các tổ chức CT-XH thực hiện các phần việc cụ thể trong chương trình XDNTM, có hỗ trợ kinh phí và đánh giá hiệu quả dựa trên sản phẩm đầu ra (ví dụ: giao Hội Nông dân xây dựng 5 mô hình nông nghiệp công nghệ cao, giao Hội Phụ nữ quản lý 10 tuyến đường hoa).
- Mục tiêu: Chuyển đổi ít nhất 40% hoạt động từ hình thức phong trào sang thực hiện nhiệm vụ cụ thể, có định lượng.
- Timeline: Áp dụng từ đầu năm tài chính 2025.
- Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
Tăng cường vai trò giám sát và phản biện xã hội:
- Hành động: Chuẩn hóa quy trình giám sát cộng đồng do MTTQ chủ trì, công khai kết quả giám sát chất lượng các công trình hạ tầng trên cổng thông tin điện tử của huyện.
- Mục tiêu: Giảm 15% các ý kiến, khiếu nại của người dân liên quan đến chất lượng công trình và minh bạch tài chính.
- Timeline: Áp dụng ngay cho tất cả các dự án XDNTM mới.
- Chủ thể thực hiện: Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện Mai Sơn, Hội Cựu chiến binh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn (200-250 từ)

Luận văn này là một tài liệu tham khảo giá trị và thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau, cung cấp cả cơ sở lý luận và bằng chứng thực tiễn về phát triển nông thôn.

Các nhà hoạch định chính sách và cán bộ lãnh đạo: Lãnh đạo Huyện ủy, HĐND, UBND huyện Mai Sơn và các xã trên địa bàn có thể sử dụng kết quả nghiên cứu như một nguồn thông tin tin cậy để đánh giá lại hiệu quả của các chính sách hiện hành. Các giải pháp đề xuất cung cấp một lộ trình cụ thể để tăng cường sự tham gia của hệ thống chính trị cơ sở, giúp phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn và đẩy nhanh tiến độ đạt chuẩn NTM.
Cán bộ các tổ chức chính trị - xã hội: Lãnh đạo và cán bộ chuyên trách của MTTQ, Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, và Đoàn Thanh niên từ cấp huyện đến cơ sở sẽ tìm thấy những bài học kinh nghiệm quý báu. Luận văn chỉ ra đâu là thế mạnh cần phát huy (tuyên truyền) và đâu là điểm yếu cần khắc phục (năng lực tổ chức mô hình kinh tế), từ đó giúp họ tự điều chỉnh và cải tiến phương thức hoạt động.
Các nhà nghiên cứu, học viên cao học và sinh viên: Những người đang theo học các ngành Phát triển nông thôn, Quản lý công, Xã hội học sẽ có được một công trình nghiên cứu điển hình (case study) về vai trò của xã hội dân sự trong một chương trình quốc gia. Khung lý thuyết, phương pháp nghiên cứu, và bộ công cụ khảo sát của luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích cho các đề tài tương tự.
Các tổ chức phát triển và đơn vị tư vấn: Các tổ chức phi chính phủ và các công ty tư vấn hoạt động trong lĩnh vực phát triển nông thôn có thể tham khảo luận văn để hiểu sâu hơn về bối cảnh địa phương, đặc biệt là cấu trúc và động lực của các tổ chức cộng đồng tại vùng miền núi phía Bắc.

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

Vai trò nào của các tổ chức CT-XH là nổi bật nhất trong XDNTM tại Mai Sơn? Vai trò nổi bật nhất là công tác tuyên truyền, vận động. Với mạng lưới rộng khắp và uy tín tại cộng đồng, các tổ chức này đã trở thành kênh truyền thông hiệu quả nhất để phổ biến chủ trương, chính sách đến từng người dân. Nghiên cứu chỉ ra trung bình có đến 94,4% hội viên tham gia vào hoạt động này, tạo sự đồng thuận xã hội cao.
Thách thức lớn nhất đối với các tổ chức CT-XH tại đây là gì? Thách thức lớn nhất là năng lực tổ chức thực hiện các hoạt động phát triển kinh tế còn hạn chế. Mặc dù làm tốt công tác vận động, nhưng việc xây dựng các mô hình sản xuất liên kết, ứng dụng khoa học công nghệ để nâng cao thu nhập cho hội viên vẫn chưa thực sự đột phá. Bên cạnh đó, một bộ phận cán bộ cơ sở còn thiếu kỹ năng quản lý dự án.
Luận văn có tham khảo kinh nghiệm quốc tế nào không? Có. Luận văn đã phân tích sâu sắc kinh nghiệm thành công từ phong trào "Làng mới" (Saemaul Undong) của Hàn Quốc. Bài học về việc phát huy tối đa nội lực cộng đồng, lấy người dân làm trung tâm và nhà nước chỉ đóng vai trò hỗ trợ, "châm ngòi" được xem là kinh nghiệm quý giá có thể áp dụng một cách sáng tạo tại Mai Sơn.
Làm thế nào để đo lường hiệu quả vai trò của các tổ chức CT-XH? Hiệu quả có thể được đo lường qua nhiều chỉ số. Luận văn sử dụng các chỉ số như: tỷ lệ thành viên tham gia trong các ban chỉ đạo (cao nhất là 38,46% ở cấp thôn), số lượng các cuộc tuyên truyền, số mô hình kinh tế được hỗ trợ, số ngày công và diện tích đất được người dân đóng góp qua vận động, và cuối cùng là sự thay đổi trong các tiêu chí NTM tại địa phương.
Trong các giải pháp được đề xuất, giải pháp nào cần ưu tiên thực hiện trước? Giải pháp cần ưu tiên hàng đầu là "Chuẩn hóa và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ cơ sở". Bởi lẽ, cán bộ là gốc của mọi công việc. Một đội ngũ cán bộ cơ sở có năng lực, tâm huyết và được trang bị kỹ năng cần thiết sẽ là nền tảng để triển khai thành công tất cả các giải pháp còn lại, từ đổi mới tuyên truyền đến giám sát hiệu quả.

Kết luận (150-200 từ)

Luận văn đã khẳng định một cách thuyết phục vai trò không thể thiếu của các tổ chức chính trị - xã hội trong chương trình xây dựng nông thôn mới tại huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La. Kết quả nghiên cứu cho thấy các tổ chức này là cầu nối vững chắc, là lực lượng nòng cốt trong việc đưa chính sách vào cuộc sống và huy động sức mạnh toàn dân.

Đóng góp cốt lõi: Luận văn đã lượng hóa được mức độ tham gia của các tổ chức CT-XH ở các cấp, xác định công tác tuyên truyền là thế mạnh vượt trội và chỉ ra những hạn chế về năng lực tổ chức phát triển kinh tế.
Hệ thống hóa: Phân tích thực trạng dựa trên khung lý thuyết phát triển cộng đồng và mô hình NTM của Việt Nam.
Giá trị thực tiễn: Đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể, khả thi, có định hướng rõ ràng về mục tiêu và chủ thể thực hiện.
Tầm nhìn: Các giải pháp được đề xuất có thể bắt đầu triển khai từ năm 2025, hứa hẹn tạo ra sự chuyển biến thực chất trong vai trò của các tổ chức CT-XH.
Kêu gọi hành động: Để tìm hiểu sâu hơn về các số liệu chi tiết và phương pháp luận, mời quý độc giả, các nhà quản lý và các nhà nghiên cứu tham khảo toàn văn luận văn để cùng chung tay xây dựng nông thôn Mai Sơn ngày càng phát triển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ VAI TRÒ CỦA CÁC TỔ CHỨC CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1. Các khái niệm cơ bản về nông thôn, phát triển nông thôn, XDNTM, các tổ chức CT-XH 1. Khái niệm về nông thôn và phát triển nông thôn Theo GS Hoàng Việt: “Nông thôn là vùng sinh sống, làm việc của cộng đồng chủ yếu là nông dân, sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn, là nơi có mật độ dân cư thấp, môi trường chủ yếu là thiên nhiên, cơ sở hạ tầng kém phát triển, tiếp cận thị trường và sản xuất hàng hoá thấp”. Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn; được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là UBND xã.

Phát triển nông thôn là phát triển toàn diện các mặt kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội, thu hút mọi người dân tham gia nhằm mục tiêu cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn. Khái niệm về XDNTM a. Mô hình nông thôn mới Theo tinh thần Nghị quyết số 26-NQ/TW của Trung ương, NTM là khu vực nông thôn có kết cấu hạ tầng KT-XH từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Với tinh thần đó, NTM có 5 tiêu chí cơ bản: Thứ nhất là nông thôn có làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại.

Hai là sản xuất bền vững, theo hướng hàng hóa. Ba là đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao. Bốn là bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển. Năm là xã hội nông thôn được quản lý tốt và dân chủ.

download by : skknchat@gmail.com 5 Để xây dựng nông thôn với 5 nội dung đó, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 14 tháng 6 năm 2009 ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về NTM bao gồm 19 tiêu chí (đến nay được thay thế bằng Quyết định số 1980/QĐ-TTg ngày 17 tháng 10 năm 2016 về ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM giai đoạn 2016 - 2020). Đặc trưng của NTM NTM giai đoạn 2010 - 2020 có các đặc trưng sau: - Kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn được nâng cao. - Nông thôn phát triển theo quy hoạch, cơ cấu hạ tầng, kinh tế, xã hội hiện đại, môi trường sinh thái được bảo vệ. - Dân trí được nâng cao, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát huy.

- An ninh tốt, quản lý dân chủ. - Chất lượng hệ thống chính trị được nâng cao. Vai trò của NTM trong phát triển KT-XH Về kinh tế, Nông thôn có nền sản xuất hàng hóa mở, hướng đến thị trường và giao lưu, hội nhập. Để đạt được điều đó, cơ sở hạ tầng của nông thôn phải hiện đại, tạo điều kiện thuận lợi cho mở rộng sản xuất, giao lưu buôn bán, chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

- Thúc đẩy nông nghiệp, nông thôn phát triển nhanh, kích thích mọi người tham gia vào thị trường, hạn chế rủi ro cho nông dân, điều chỉnh, giảm bớt sự phân hóa giàu nghèo, chênh lệch về mức sống giữa các vùng, giữa nông thôn và thành thị. - Phát triển các hình thức sở hữu đa dạng, trong đó chú ý xây dựng mới các hợp tác xã theo mô hình kinh doanh đa ngành. Hỗ trợ các hợp tác xã ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ phù hợp với các phương án sản xuất, kinh doanh, phát triển ngành nghề ở nông thôn. - Sản xuất hàng hóa với chất lượng sản phẩm mang nét độc đáo, đặc sắc của từng vùng, địa phương.

Tập trung đầu tư vào những trang thiết bị, công nghệ sản xuất, chế biến nông sản sau thu hoạch vừa có khả năng tận dụng nhiều lao động vừa đáp ứng yêu cầu xuất khẩu. download by : skknchat@gmail.com 6 Về chính trị, Phát huy dân chủ với tinh thần tôn trọng pháp luật, gắn lệ làng, hương ước với pháp luật để điều chỉnh hành vi con người, đảm bảo tính pháp lý, phát huy tính tự chủ của làng xã. Phát huy tối đa Quy chế dân chủ cơ sở, tôn trọng hoạt động của các hội, đoàn thể, các tổ chức hiệp hội vì lợi ích cộng đồng, nhằm huy động tổng lực vào XDNTM. Về văn hóa - xã hội, Tăng cường dân chủ ở cơ sở, phát huy vai trò tự chủ trong thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, trong xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, giúp nhau xóa đói giảm nghèo, vươn lên làm giàu chính đáng.

Về con người, Xây dựng nhân vật trung tâm của mô hình NTM, đó là người nông dân sản xuất hàng hóa khá giả, giàu có; là người nông dân kết tinh các tư cách công dân, thể nhân, dân của làng, người con của dòng họ, gia đình. Có kế hoạch, chương trình, lộ trình xây dựng người nông dân nông thôn thành người nông dân sản xuất hàng hóa trong kinh tế thị trường, thành nhân vật trung tâm của mô hình NTM, người quyết định thành công của mọi cải cách ở nông thôn. Người nông dân và các cộng đồng nông thôn là trung tâm của mọi chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn. Đưa nông dân vào sản xuất hàng hóa, doanh nhân hóa nông dân, doanh nghiệp hóa các cộng đồng dân cư, thị trường hóa nông thôn.

Về môi trường, Môi trường sinh thái phải được bảo tồn, củng cố và bảo vệ. Bảo vệ rừng đầu nguồn, chống ô nhiễm nguồn nước, môi trường không khí và chất thải từ các khu công nghiệp để nông thôn phát triển bền vững. Các nội dung trên trong cấu trúc vai trò mô hình NTM có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Nhà nước đóng vai trò chỉ đạo, tổ chức điều hành quá trình hoạch định và thực thi chính sách, xây dựng đề án, cơ chế, tạo hành lang pháp lý, hỗ trợ vốn, kỹ thuật, nguồn lực, tạo điều kiện, kích thích tinh thần.

Nhân dân tự nguyện tham gia, chủ động trong thực thi và hoạch định chính sách. Khái niệm các tổ chức CT-XH Trong cấu trúc của hệ thống CT-XH Việt Nam hiện nay bao gồm Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể: Đoàn thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội nông dân, Hội Cựu chiến binh, Liên đoàn Lao động. download by : skknchat@gmail.com 7 Các tổ chức CT-XH thống nhất giữa hai mặt chính trị và xã hội. Điều này thể hiện sự tập hợp đoàn kết các lực lượng quần chúng đông đảo để thực hiện các nhiệm vụ chính trị của Đảng và Nhà nước.

Phương thức tổ chức và hoạt động của các tổ chức này tuy khác với tổ chức Đảng và các cơ quan nhà nước nhưng đều gắn chặt với việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ do Đảng và Nhà nước giao phó. Các tổ chức CT-XH là hình thức tổ chức động viên, triển khai nguồn lực con người cho các mục tiêu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam do Đảng lãnh đạo, Nhà nước thống nhất quản lý. Cùng với Đảng, Nhà nước, các tổ chức CT-XH hợp thành hệ thống chính trị Việt Nam, trong đó Đảng giữ vai trò và trọng trách là người lãnh đạo trực tiếp. Trong hệ thống CT-XH Việt Nam, với tính chất chính trị và tính chất xã hội rộng lớn, các tổ chức CT-XH đóng vai trò là người tổ chức, vận động đông đảo quần chúng nhân dân thực hiện các nhiệm vụ đặt ra đối với cách mạng Việt Nam thông qua những hình thức phù hợp.

Trong phạm vi luận văn này nghiên cứu vai trò của các tổ chức CT-XH trong XDNTM gồm: Mặt trận Tổ quốc, Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh và Đoàn thanh niên. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên hiệp tự nguyện của các đoàn thể nhân dân và các cá nhân tiêu biểu của các giai cấp, các tầng lớp xã hội, các dân tộc, tôn giáo; là tổ chức đại diện cho ý chí đại đoàn kết và nguyện vọng chân chính của nhân dân; nơi tập hợp trí tuệ của con người Việt Nam yêu nước, nơi thống nhất hành động giữa các tổ chức thành viên, phối hợp với chính quyền thực hiện nền dân chủ, chăm lo bảo vệ lợi ích chính đáng của các tầng lớp nhân dân; giám sát, bảo vệ, tham gia xây dựng Nhà nước, quản lí xã hội. Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện. Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là thành viên của hệ thống chính trị, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và Pháp luật của nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Đoàn phối hợp với các cơ quan nhà nước, các đoàn thể và tổ chức xã hội, các tập thể lao động và gia đình chăm lo giáo dục, đào tạo và bảo vệ thanh thiếu nhi; tổ chức cho đoàn viên, thanh niên tích cực tham gia vào việc quản lý nhà nước và xã hội. download by : skknchat@gmail.com 8 Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam là tổ chức tập hợp rộng rãi các tầng lớp phụ nữ Việt Nam. Hội tham gia tích cực trong các hoạt động vì hoà bình, đoàn kết hữu nghị giữa các dân tộc và tiến bộ xã hội trên toàn thế giới. Mục đích của Hội là hoạt động vì sự bình đẳng, phát triển của phụ nữ, chăm lo bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp và chính đáng của phụ nữ.

Từ những tổ chức tiền thân cho đến Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam ngày nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, Hội đoàn kết các tầng lớp phụ nữ, phát huy truyền thống yêu nước, anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang, tài năng, trí tuệ góp phần tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Hội Nông dân Việt Nam là tổ chức của giai cấp nông dân do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo và là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cơ sở chính trị của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ