MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Cây trè có lịch sử rất lâu đời, từ khi được phát hiện sử dụng, truyền bá và phát triển đến nay đã hơn 5000 năm. Do đặc tính sinh trưởng của cây chè, sự giao lưu văn hóa của loài người, sự hoạt động của chính trị xã hội, sự buôn bán thương mại, thậm trí cả sự truyền bá tôn giáo nên diện tích chè đã lan truyền nhanh chóng trên hành tinh. Chè là một thành phẩm quý, là sự giao hòa, kết tinh của thiên nhiên đã ban tặng cho con người.
Càng ngày chè càng được con người hâm mộ bởi sự hòa quyện những hương vị tuyệt diệu của thiên nhiên và sự cần cù sáng tạo của người làm chè. Chè có tác dụng chữa lành bệnh, bảo vệ và tăng cường sức khỏe, kéo dài tuổi thọ, tăng trí thông minh, tăng năng suất và hiệu quả lao động của con người. Hiện nay trên thế giới đã có 58 nước trồng chè cùng với việc đẩy mạnh mậu dịch và hợp tác quốc tế nên đã làm cho nền khoa học cây chè phồn vinh. Đến nay đã có 163 quốc gia và lãnh thổ dùng chè.
Nền văn minh nhân loại phát triển,chất lượng cuộc sống càng cao thì nhu cầu dùng chè càng nhiều, đặc biệt là chè xanh và chè chất lượng cao. Ở Việt Nam, chè là cây công nghiêp truyền thống và là cây có giá trị cao về mặt kinh tế. Người dân trồng chè đã có nhiều kinh nghiệm trồng và chế biến đồng thời đã biết tận dụng những điều kiện về khí hậu, đất đai. Cây chè được trồng nhiều ở các tỉnh trung du miền núi phía bắc như: Sơn La, Phú Thọ, Yên Bái, Thái Nguyên, Tuyên Quang.
Trong đó có sự phát triển của HTX chè. HTX đã là một loại hình kinh tế phổ biến ở hầu hết các nước trên thế giới, có ý nghĩa to lớn về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội đối với mỗi quốc gia. Với nhiều bước thăng trầm trong lịch sử, bước vào cơ chế thị trường, trong kinh tế hội nhập quốc tế. m 2 Thái Nguyên - xứ sở của những cánh đồng chè xanh bạt ngàn.
Cùng với nhiều địa phương trên cả nước Thái Nguyên đã biết tận dụng lợi thế của đất đai, khí hậu tạo nên hương vị chè Thái Nguyên đặc trưng không thể lẫn với chè khác.Thị trường trong nước và nhiều nước trên thế giới đã biết đến chè Thái Nguyên, là điểm dừng chân vô cùng thú vị dành cho những bạn thích du lịch và tìm hiểu văn hóa miền Bắc. Mặc dù là trung tâm kinh tế mới của vùng Tây Bắc, Thái Nguyên vẫn giữ được những nét đẹp thiên nhiên tiềm ẩn của mình, với Hồ Núi Cốc độc đáo, hang Phượng Hoàng hùng vĩ và những di tích lịch sử oanh liệt như An toàn khu Việt Bắc – ATK, rừng Khuôn Mánh,… Ngoài ra, hệ thống chùa chiền tại Thái Nguyên cũng là một trong những nét văn hóa tôn giáo đặc sắc, thu hút nhiều du khách đến khám phá, tìm tòi. Huyện Đại Từ có di tích lịch sử quốc gia 27/7 là nơi làm lễ công bố ngày thương binh liệt sĩ toàn quốc vào ngày 27/7/1947, đây cũng là nơi vùng đất chè truyền thống của tỉnh, điệu kiện khí hậu đất đai thuận nơi cho việc trồng và sản xuất chè. Đại Từ là huyện có diện tích chè lớn nhất Thái Nguyên, chất lượng chè Đại Từ được đánh giá rất ngon, có nhiều vùng chè đặc sản nổi tiếng cả nước như: chè La Bằng, chè Khuân Gà - Hùng Sơn…Nhiều năm qua, cây chè được Huyện coi là cây trồng chủ lực, mũi nhọn trong phát triển nông nghiệp, là cây giúp cho các nông dân thoát nghèo và tiến tới làm giàu.
Tuy nhiên việc đầu tư, phát triển cho cây chè chưa nhiều, chưa khai thác hết tiềm năng, thế mạnh trong phát triển cây chè của Huyện. Với mong muốn nâng cao hiệu quả các hợp tác xã chè trên địa bàn huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên góp phần cho sự phát triển. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, em tiến hành thực hiện chuyên đề “Nghiên cứu một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu kinh tế quả các hợp tác xã chè trên địa bàn Huyện Đại Từ, Tỉnh Thái Nguyên”. Mục tiêu của nghiên cứu 1.
Mục tiêu chung Đánh giá được đầy đủ, chính xác tình hình sản xuất chè trên địa bàn huyện Đại Từ, qua đó đưa ra được các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả các hợp tác xã sản xuất chè, nâng cao thu nhập và cải thiện được đời sống của người dân, từ đó m 3 góp phần thực hiện được chiến lược nâng cao hiệu quả kinh tế và sản xuất, đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng nội bộ, làm tăng sản lượng hàng hóa để đáp ứng nhu cầu của thị trường. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu hoạt động sản xuất kinh doanh của các hợp tác xã chè ở huyện Đại Từ. - Đánh giá thực trạng phân tích thuận lợi và khó khăn trong sản xuất chè của người dân tại huyện Đại Từ. - Đề xuất một số phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất hợp tác xã chè cho người dân và mở rộng các hoạt động sản xuất và kinh doanh chè.
Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu - Giúp bản thân vận dụng kiến thức đã được học vào thực tiễn. - Nhằm nâng cao tinh thần học hỏi, tìm tòi, phát huy tính tự giác chủ động trong hoạt động nghiên cứu. - Xác định cơ sở khoa học, làm sáng tỏ lý luận về phát triển sản xuất HTX chè tại địa phương.
- Kết quả của đề tài sẽ bổ sung tài liệu cho công tác nghiên cứu. Ý nghĩa trong thực tiễn - Làm cơ sở công tác nghiên cứu, lập kế hoạch nâng cao hiệu quả của các hợp tác xã chè trên địa bàn mang lại hiệu quả kinh tế cao đem lại nhiều lời ích đến cho các thành viên trong HTX. m 4 Phần 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.
Một số khái niệm * Khái niệm HTX: Theo luật HTX 2012 thì khái niệm hợp tác xã là:”HTX là tổ chức kinh tế tập thể, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyên thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ,tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý HTX. *Khái niệm HTX nông nghiệp: Theo luật HTX 2012 có thể khái quát HTX nông nghiệp như sau: HTX nông nghiệp là tổ chức kinh tế tập thể do nông dân, hộ nông dân (sau đây gọi chung là thành viên) đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất nông nghiệp, kinh doanh nông nghiệp, tạo việc nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lí HTX nông nghiệp. * Khái niệm về phát triển kinh tế HTX: Phát triển kinh tế hợp tác xã được hiểu trên những mặt sau: Mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng, tăng hiệu quả. Tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của hợp tác xã cao hơn.
Những người lao động có nhu cầu, lợi ích chung tự nguyện gia nhập hợp tác xã ngày càng tăng cao; Việc góp vốn, góp sức. Tăng; sức mạnh tập thể từng xã viên và các thành viên tham gia tăn. Phát triển kinh tế hợp tác xã còn được hiểu là việc tăng mức đóng góp cho phát triển kinh tế xã hội đất nước của kinh tế hợp tác xã. * Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của hợp tác xã Nguyên tắc cơ bản của mô hình HTX kiểu mới theo Luật Hợp tác xã như sau: Nguyên tắc thứ nhất, “Cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân tự nguyện thành lập, gia nhập, ra khỏi hợp tác xã”.
Đây là nguyên tắc dân chủ và tự nguyện và là nguyên tắc quan trọng nhất vì dựa trên tinh thần tự nguyện các nông dân cá thể nhận thấy m 5 lợi ích của việc gia nhập vào các HTX họ sẽ quyết định tham gia và nhiệt tình đóng góp để xây dựng phát triển HTX, không chỉ vì lợi ích cá nhân mà còn vì lợi ích của các thành viên khác. Do vậy, để đảm bảo duy trì nguyên tắc này thì điều cần thiết là phải thực hiện dân chủ trong quản lý và phân chia lợi ích. Nguyên tắc thứ hai, “Hợp tác xã kết nạp rộng rãi thành viên”. HTX là tổ chức kinh tế dân chủ, do đó các thành viên tự nguyện liên hợp lại vì mục tiêu lợi ích chung vì thế họ bình đẳng, cùng tham gia quyết định mọi hoạt động kinh tế chung.
Để cùng có lợi, họ vào HTX là để tăng sức sản xuất chung lên, tiết kiệm và ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ cao, chia sẻ rủi ro, do đó tăng hiệu quả kinh tế lên, lợi ích sẽ là của chung và sẽ được phân bổ tùy thuộc vào sự tham gia đóng góp của từng chủ thể kinh tế tự chủ trong hợp tác. Do vậy, mọi thành viên đều có thể tham gia HTX nếu mong muốn. Nguyên tắc thức ba, “Thành viên hợp tác xã có quyền bình đẳng, biểu quyết ngang nhau không phụ thuộc vốn góp trong việc quyết định tổ chức, quản lý và hoạt động của hợp tác xã, được cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời, chính xác về hoạt động sản xuất, kinh doanh, tài chính, phân phối thu nhập và những nội dung khác theo quy định của điều lệ”. Nguyên tắc thứ tư, “Hợp tác xã tự chủ, tự chịu trách nhiệm về hoạt động của mình trước pháp luật”.
Tự chủ là thuộc tính vốn có của các tổ chức kinh tế có tư cánh pháp nhân. HTX được xác định là tổ chức kinh tế đương nhiên cũng có thuộc tính tự chủ.Vì là tổ chức kinh tế tự chủ, nên mọi hoạt động hợp pháp của HTX đều do HTX tự quyết định, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật và cùng có lợi. Nguyên tắc thứ năm, “Thành viên và hợp tác xã có trách nhiệm thực hiện cam kết theo hợp đồng dịch vụ và theo quy định của điều lệ. Thu nhập của hợp tác xã được phân phối chủ yếu theo mức độ sử dụng sản phẩm, dịch vụ của thành viên hoặc theo công sức lao động đóng góp của thành viên đối với hợp tác xã tạo việc làm”.
Nguyên tắc thứ sáu, “Hợp tác xã quan tâm giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng cho thành viên, cán bộ quản lý, người lao động trong hợp tác xã và thông tin về bản chất, lợi ích của hợp tác xã”.