Nâng cao hiệu quả hoạt động Cơ quan Thanh tra TP.HCM - Luận văn Thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ luật phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan Thanh tra thành phố Hồ Chí Minh.

• Tác giả: Phạm Bảo Nam
• Người hướng dẫn: Pgs.ts Nguyễn Tấn Phát
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế - Luật
• Chuyên ngành: Kinh Tế Và Quản Lý Công
• Đề tài: Nâng cao hiệu quả hoạt động cơ quan Thanh tra thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Vì sao cần nâng cao hiệu quả Thanh tra TP

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội năng động, Thanh tra thành phố Hồ Chí Minh đóng vai trò là một chức năng thiết yếu của quản lý nhà nước. Hoạt động thanh tra không chỉ là công cụ kiểm soát quyền lực, đảm bảo trật tự, kỷ cương mà còn góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức. Luận văn này tập trung vào cơ sở lý luận và thực tiễn, hệ thống hóa các khái niệm về tổ chức công, hiệu quả hoạt động và các yếu tố ảnh hưởng. Công tác thanh tra được xem là phương thức bảo đảm pháp chế, phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, đặc biệt trong lĩnh vực phòng chống tham nhũng và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả cho cơ quan Thanh tra TP.HCM không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị thực tiễn to lớn. Nó giúp hoàn thiện cơ chế quản lý, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý của chính quyền thành phố. Nghiên cứu này kế thừa các công trình trước đó của Ngân hàng Thế giới, IMF và các học giả trong nước, đồng thời phân tích sâu hơn các giải pháp đặc thù có thể áp dụng tại một cơ quan chuyên môn cấp tỉnh như Thanh tra TP.HCM, dựa trên định hướng của Chiến lược phát triển ngành Thanh tra đến năm 2030.

1.1. Cơ sở lý luận về hoạt động thanh tra trong quản lý nhà nước

Về mặt lý luận, thanh tra nhà nước là hoạt động xem xét, đánh giá, xử lý của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật về thanh tra của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Hoạt động này luôn gắn liền với quản lý nhà nước, mang tính quyền lực và đòi hỏi sự khách quan, độc lập tương đối. Theo GS.TS Đinh Văn Tiến (2014), một tổ chức công hiệu quả được đánh giá qua ba nhóm tiêu chí: đạt được mục tiêu đề ra, duy trì sự phát triển bền vững và thích ứng với thay đổi của môi trường. Hoạt động thanh tra bao gồm thanh tra hành chính (hướng vào bộ máy) và thanh tra chuyên ngành (hướng vào đối tượng quản lý). Đây là nền tảng để phân tích và đánh giá hiệu quả hoạt động thanh tra của cơ quan Thanh tra TP.HCM.

1.2. Vai trò thiết yếu của thanh tra với hiệu lực hiệu quả quản lý

Thanh tra là một trong những chức năng thiết yếu của quản lý, đảm bảo pháp chế và kỷ luật trong bộ máy hành chính. Thông qua hoạt động thanh tra, các cơ quan quản lý có thể phát hiện những sơ hở, bất cập trong cơ chế, chính sách để kịp thời sửa đổi, bổ sung. Hoạt động này cũng là phương thức bảo đảm quyền tự do của công dân, là kênh quan trọng để người dân giám sát hoạt động của cơ quan công quyền. Một cơ quan thanh tra hoạt động hiệu quả sẽ góp phần trực tiếp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, xây dựng một nền hành chính chuyên nghiệp, minh bạch và phục vụ nhân dân tốt hơn. Đặc biệt, trong bối cảnh thực thi Hiến pháp 2013, vai trò của thanh tra trong kiểm soát quyền lực nhà nước càng trở nên quan trọng.

II. Thách thức trong công tác thanh tra TP

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, Thanh tra thành phố Hồ Chí Minh vẫn đối mặt với không ít khó khăn và hạn chế. Thực trạng hoạt động thanh tra cho thấy vẫn còn những tồn tại về cơ cấu tổ chức thanh tra và chất lượng nguồn nhân lực. Báo cáo tổng kết giai đoạn 2015-2018 chỉ ra rằng, mặc dù số lượng các cuộc thanh tra theo kế hoạch được thực hiện tốt, việc xử lý sau thanh tra đôi khi còn chậm, hiệu quả thu hồi tài sản vi phạm chưa cao. Một trong những thách thức lớn là năng lực cán bộ thanh tra. Dù đội ngũ công chức ngày càng được chuẩn hóa, vẫn còn một bộ phận chưa đáp ứng được yêu cầu về chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ trong bối cảnh mới. Các quy định pháp luật đôi khi còn chồng chéo, gây khó khăn trong quá trình thực thi. Bên cạnh đó, áp lực từ công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo ngày càng gia tăng về số lượng và tính chất phức tạp, đòi hỏi phải có sự đổi mới công tác thanh tra một cách toàn diện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

2.1. Phân tích thực trạng hoạt động thanh tra tại TP.HCM

Giai đoạn 2015-2018, công tác thanh tra tại TP.HCM đã triển khai hàng trăm cuộc thanh tra, phát hiện và kiến nghị xử lý nhiều sai phạm kinh tế, góp phần thu hồi cho ngân sách nhà nước hàng nghìn tỷ đồng. Công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư được chú trọng. Tuy nhiên, thực trạng hoạt động thanh tra cũng bộc lộ hạn chế. Một số kết luận thanh tra chưa đủ sức thuyết phục, việc theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận còn chưa quyết liệt. Số liệu cho thấy tỷ lệ thu hồi tài sản sau thanh tra vẫn chưa đạt mục tiêu đề ra, cho thấy khâu xử lý sau thanh tra cần được cải thiện mạnh mẽ hơn nữa.

2.2. Hạn chế về năng lực cán bộ và quy trình thanh tra hiện tại

Yếu tố con người là cốt lõi. Năng lực cán bộ thanh tra là yếu tố quyết định đến hiệu quả hoạt động thanh tra. Thực tế cho thấy, một bộ phận cán bộ còn hạn chế về kỹ năng phân tích, tổng hợp, đặc biệt là trong các lĩnh vực mới và phức tạp như tài chính, đất đai, xây dựng. Quy trình thanh tra hiện hành dù đã được chuẩn hóa nhưng đôi khi còn cứng nhắc, chưa linh hoạt với các tình huống đột xuất. Việc thiếu các quy trình nội bộ chi tiết cho từng nghiệp vụ cụ thể cũng là một rào cản, ảnh hưởng đến tính thống nhất và chuyên nghiệp trong hoạt động của toàn ngành.

2.3. Khó khăn trong công tác phòng chống tham nhũng tại TP.HCM

Công tác phòng chống tham nhũng (PCTN) là một nhiệm vụ trọng tâm nhưng cũng đầy thách thức. Thanh tra TP.HCM đóng vai trò nòng cốt trong việc thanh tra, phát hiện các hành vi tham nhũng. Tuy nhiên, các hành vi tham nhũng ngày càng tinh vi, phức tạp, thường liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành, gây khó khăn cho việc phát hiện và xử lý. Cơ chế phối hợp giữa cơ quan thanh tra với các cơ quan tố tụng đôi khi chưa thực sự đồng bộ và kịp thời. Việc kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn vẫn còn mang tính hình thức, chưa phát huy hiệu quả như mong đợi.

III. Top giải pháp đổi mới cơ cấu quy trình Thanh tra TP

Để khắc phục những hạn chế, luận văn đề xuất nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả tập trung vào việc kiện toàn tổ chức và đổi mới phương thức hoạt động. Đây là những giải pháp mang tính nền tảng, tạo ra sự thay đổi căn bản trong công tác thanh tra. Trước hết, cần xác định rõ vị trí việc làm, xây dựng một cơ cấu tổ chức thanh tra tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Cần rà soát, sắp xếp lại các phòng ban chuyên môn theo hướng chuyên sâu hóa, tránh chồng chéo chức năng, nhiệm vụ. Cần nghiên cứu mô hình thanh tra của một số nước tiên tiến để học hỏi kinh nghiệm, đặc biệt là việc đảm bảo tính độc lập tương đối cho cơ quan thanh tra. Song song đó, việc đổi mới công tác thanh tra thông qua việc cải tiến quy trình thanh tra là yêu cầu cấp thiết. Quy trình cần được số hóa, áp dụng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng để đảm bảo tính minh bạch, khoa học và rút ngắn thời gian thực hiện, đồng thời nâng cao chất lượng của các kết luận thanh tra.

3.1. Hoàn thiện cơ cấu tổ chức thanh tra theo hướng tinh gọn

Giải pháp cốt lõi là kiện toàn cơ cấu tổ chức thanh tra tỉnh. Cần rà soát lại chức năng, nhiệm vụ của từng phòng ban để điều chỉnh cho phù hợp với yêu cầu thực tiễn, giảm bớt các khâu trung gian không cần thiết. Việc phân công, phân cấp thẩm quyền cần rõ ràng, minh bạch, gắn trách nhiệm cá nhân của lãnh đạo và thanh tra viên. Mô hình tổ chức cần linh hoạt, có khả năng thích ứng nhanh với các nhiệm vụ đột xuất do UBND Thành phố giao. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả công việc mà còn góp phần tinh giản biên chế theo chủ trương chung của Đảng và Nhà nước.

3.2. Xây dựng và chuẩn hóa các quy trình thanh tra chuyên nghiệp

Cần xây dựng và ban hành các quy trình nội bộ chi tiết cho từng loại hình nghiệp vụ, từ thanh tra chuyên ngành đến giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng chống tham nhũng. Mỗi quy trình thanh tra phải xác định rõ các bước thực hiện, thời gian hoàn thành, trách nhiệm của từng cá nhân, bộ phận và biểu mẫu kèm theo. Việc chuẩn hóa quy trình giúp đảm bảo tính thống nhất, giảm thiểu sai sót và là cơ sở để giám sát, đánh giá chất lượng công việc của cán bộ, công chức một cách khách quan, công bằng.

IV. Cách nâng cao năng lực cán bộ và ứng dụng CNTT hiệu quả

Con người và công nghệ là hai trụ cột cho sự phát triển của ngành thanh tra trong giai đoạn mới. Giải pháp nâng cao hiệu quả không thể tách rời việc đầu tư vào năng lực cán bộ thanh tra và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong thanh tra. Cần xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng định kỳ và chuyên sâu, cập nhật kiến thức pháp luật, nghiệp vụ và các kỹ năng mềm cần thiết. Đặc biệt, cần chú trọng đào tạo kỹ năng thanh tra trong các lĩnh vực nhạy cảm, phức tạp. Bên cạnh đó, việc xây dựng văn hóa tổ chức chuyên nghiệp, liêm chính sẽ tạo động lực làm việc và môi trường lành mạnh cho cán bộ phát triển. Về công nghệ, cần đầu tư xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về kiểm soát tài sản, thu nhập, phần mềm quản lý hoạt động thanh tra, xử lý đơn thư. Việc này giúp công tác quản lý, tổng hợp, báo cáo trở nên nhanh chóng, chính xác, hỗ trợ ra quyết định và tăng cường tính minh bạch, giám sát trong toàn ngành.

4.1. Đào tạo bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ công chức

Chất lượng đội ngũ quyết định thành bại của mọi công việc. Cần đổi mới toàn diện công tác đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao năng lực cán bộ thanh tra. Nội dung đào tạo cần bám sát thực tiễn, tập trung vào các kỹ năng nghiệp vụ chuyên sâu, kỹ năng phân tích bằng chứng, và kỹ năng đối thoại, làm việc với đối tượng thanh tra. Cần có chính sách thu hút, đãi ngộ nhân tài, đặc biệt là các chuyên gia trong các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, xây dựng để tăng cường sức mạnh cho ngành. Đồng thời, phải thường xuyên kiểm tra, đánh giá chất lượng công chức để có kế hoạch sử dụng và bồi dưỡng phù hợp.

4.2. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động thanh tra

Trong kỷ nguyên số, ứng dụng công nghệ thông tin trong thanh tra là một xu thế tất yếu. Cần xây dựng hệ thống thông tin quản lý toàn diện, kết nối từ Thanh tra tỉnh đến Thanh tra sở, huyện. Việc áp dụng chữ ký số, họp trực tuyến, và các phần mềm chuyên dụng sẽ giúp giảm thiểu giấy tờ, tiết kiệm thời gian và chi phí. Quan trọng hơn, công nghệ thông tin giúp công khai, minh bạch hóa hoạt động, tạo điều kiện cho việc giám sát và quản lý công tác thanh tra một cách hiệu quả hơn, góp phần phòng ngừa tiêu cực ngay trong chính nội bộ ngành.

V. Hướng dẫn thực thi kết luận xử lý sau thanh tra TP

Một cuộc thanh tra chỉ thực sự hiệu quả khi các kết luận thanh tra được thực thi nghiêm túc. Đây là khâu cuối cùng nhưng lại quyết định đến hiệu lực, hiệu quả quản lý của hoạt động thanh tra. Thực tế cho thấy, công tác xử lý sau thanh tra vẫn là một điểm yếu cần tập trung khắc phục. Luận văn đề xuất các kiến nghị và giải pháp nhằm tăng cường hiệu lực của khâu này. Cần quy định rõ trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan, đơn vị là đối tượng thanh tra trong việc tổ chức thực hiện kết luận. Cơ quan thanh tra phải có cơ chế theo dõi, đôn đốc, kiểm tra thường xuyên việc thực hiện. Đối với các trường hợp chây ì, không thực hiện, cần có chế tài xử lý nghiêm khắc, đủ sức răn đe. Việc công khai kết luận thanh tra và kết quả xử lý sau thanh tra theo quy định của pháp luật cũng là một giải pháp quan trọng, giúp tăng cường sự giám sát của xã hội và báo chí, tạo áp lực để các cá nhân, tổ chức vi phạm phải nghiêm túc chấp hành.

5.1. Nâng cao chất lượng và tính khả thi của kết luận thanh tra

Để việc xử lý sau thanh tra hiệu quả, trước hết kết luận thanh tra phải đảm bảo chất lượng. Kết luận phải khách quan, chính xác, dựa trên bằng chứng vững chắc. Các kiến nghị đưa ra phải rõ ràng, cụ thể và có tính khả thi cao, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, cá nhân. Việc thẩm định dự thảo kết luận thanh tra trước khi ban hành là một bước quan trọng cần được thực hiện nghiêm túc, có sự tham gia của các chuyên gia pháp lý và chuyên ngành để đảm bảo tính hợp pháp và hợp lý của kết luận.

5.2. Tăng cường cơ chế giám sát và chế tài xử lý sau thanh tra

Cần thiết lập một cơ chế giám sát việc thực hiện kết luận thanh tra một cách chặt chẽ. Phòng Giám sát, kiểm tra và xử lý sau thanh tra cần được tăng cường cả về nhân lực và quyền hạn. Cần xây dựng quy chế phối hợp giữa cơ quan thanh tra với các cơ quan khác như Kho bạc Nhà nước, cơ quan thuế, cơ quan điều tra để áp dụng các biện pháp cần thiết nhằm thu hồi tài sản cho nhà nước. Các chế tài xử lý đối với các cá nhân, tổ chức không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ kết luận thanh tra cần được quy định cụ thể và áp dụng một cách nghiêm minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ HOẠT ĐỘNG THANH TRA NHÀ NƯỚC 1. Những vấn đề cơ bản về tổ chức công Theo nghĩa rộng, quản lý nhà nước là toàn bộ hoạt động thực hiện chức năng của Nhà nước với tư cách là một tổ chức đặc biệt do giai cấp thống trị lập ra để quản lý xã hội. Nhà nước có quyền ban hành pháp luật, pháp luật do nó ban hành có giá trị bắt buộc chung và được bảo đảm thực thi bằng các biện pháp cưỡng chế do Nhà nước thực hiện. Ở đây, hoạt động quản lý nhà nước cũng bao hàm cả hoạt động tài phán đối với các tranh chấp phát sinh bằng pháp luật mà Nhà nước định ra.

Nói cách khác, theo nghĩa rộng, quản lý nhà nước là toàn bộ hoạt động lập pháp, hành pháp và tư pháp của loại chủ thể đặc biệt là Nhà nước, nó dùng để phân biệt với hoạt động quản lý của các chủ thể khác trong xã hội như tổ chức hay cá nhân. Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước là hoạt động của một loại cơ quan trong bộ máy Nhà nước. Loại cơ quan này có chức năng chuyên trách quản lý mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội dựa trên các quy định của hệ thống pháp luật do cơ quan lập pháp ban hành. Đó là hoạt động của cơ quan hành pháp, hay còn được gọi là cơ quan hành chính nhà nước hoặc cơ quan quản lý Nhà nước.

Đặc điểm của hoạt động quản lý theo nghĩa hẹp là nó chuyển hóa các quy định của pháp luật vào đời sống xã hội bằng các biện pháp quản lý, tác động trực tiếp đến hành vi ứng xử của các đối tượng quản lý. Hoạt động này hiện diện ở mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế-xã hội. Đây cũng là hoạt động trực tiếp quản lý tài nguyên, lao động, công sản, nền tài chính công và các nguồn lực của xã hội. Nói cách khác, cơ quan quản lý nhà nước là cơ quan có thực quyền.

Hoạt động của nó không chỉ chịu sự giám sát của nhiều thiết chế khác như giám sát của cơ quan lập pháp, của xã hội, của nhân dân.mà bản thân nó phải có các cơ chế thanh tra, kiểm tra để bảo đảm hiệu quả và tính hợp pháp của hoạt động quản lý. Như vậy, có thể thấy Quản lý nhà nước là hoạt động cơ bản, chủ yếu và cùng bản chất là quản lý công. Trong đó, Quản lý công phải được tiến hành bằng tổ chức công, tổ chức nhà nước. Tổ chức lớn nhất trong tất cả các tổ chức ở mọi quốc gia là 9 Nhà nước.

Quy mô của tổ chức này không chỉ ở số lượng người làm việc trong tổ chức nhà nước mà còn trên nhiều phương diện khác nhau. Đó là một tổ chức có quy mô hoạt động rộng lớn, trên nhiều phương diện khác nhau và trên mọi vùng lãnh thổ của quốc gia, sử dụng nguồn nhân lực và tài lực lớn nhất. Tổ chức nhà nước cũng là tổ chức có nhiều mục tiêu nhất, các mục tiêu của nhà nước tác động đến nhiều nhóm đối tượng khác nhau. Trong nghiên cứu "Quản lý và phát triển tổ chức công' của GS.TS Đinh Văn Tiến (2014) [24] đã tổng quát các khái niệm về tổ chức, hệ thống tổ chức nhà nước, tổ chức và phân loại tổ chức công, quan niệm về phát triển tổ chức và chu trình phát triển tổ chức, cụ thể như sau: 1.

Khái niệm tổ chức Tổ chức là một thuật ngữ được sử dụng rất phổ biến trong đời sống hàng ngày. Xét trên tổng thể tổ chức đòi hỏi ít nhất hai người trở lên có sự liên kết với nhau nhằm hướng tới mục tiêu chung. Tổ chức là một hệ thống gồm nhiều phân hệ có những mối quan hệ hữu cơ hợp lý, rõ ràng hợp tác và phân phối chặt chẽ tác động lẫn nhau trong một tổng thể. Như vậy có thể hiểu tổ chức là một hệ thống tập hợp của hai hay nhiều người, có sự phối hợp một cách có ý thức, có phạm vi (lĩnh vực chức năng hoạt động) tương đối rõ ràng; hoạt động nhằm đạt được một hoặc nhiều mục tiêu chung.

Có nhiều cách tiếp cận "tổ chức'. Cách đưa ra các cách tiếp cận khác nhau về tổ chức cũng xuất phát từ cách nghiên cứu tổ chức từ nhiều giác độ: - Tổ chức được xem như là một "cỗ máy'; - Tổ chức được xem xét như "một cơ thể sống'; - Tổ chức được nhìn nhận như là một "bộ não'; - Tổ chức là một nền "văn hóa'; - Tổ chức là một "hệ thống có tính chính trị'; - Tổ chức là một "yếu tố tinh thần'; - Tổ chức được nhìn nhận như là một dòng chảy và sự biến hóa. Khái niệm hệ thống tổ chức nhà nước: 10 Nhà nước là một tổ chức lớn, chặt chẽ và do đó thường được gọi là bộ máy nhà nước. Tổ chức nhà nước bao gồm nhiều thành tố có thể được phân loại theo nhiều cách khác nhau, tùy theo từng điều kiện cụ thể của sự phát triển nhà nước.

Trong thời kỳ phong kiến, khi quyền lực nhà nước tập trung trong tay vua, mọi yếu tố cấu thành nhà nước do nhà vua xác định thông qua ý chí của mình. Trong thời đại ngày nay, nhà nước theo nguyên tắc pháp quyền, các yếu tố cấu thành nhà nước (tổ chức nhà nước) hay các tổ chức con của tổ chức nhà nước được hình thành theo nguyên tắc, quy định của pháp luật. Tổ chức nhà nước có thể chia thành: - Các tổ chức thực hiện chức năng lập pháp: Là cơ quan duy nhất có quyền sửa đổi, ban hành các văn bản hiến pháp, luật để điều chỉnh các mối quan hệ chung của xã hội. - Các tổ chức thực hiện chức năng tư pháp: Được hiến pháp giao cho các cơ quan trong bộ máy tư pháp nhằm xét xử dựa trên cơ sở hiến pháp, các bộ luật, luật do tổ chức lập pháp ban hành.

- Các tổ chức thực hiện chức năng hành pháp: Tạo nên bộ máy hành chính nhà nước có quyền quản lý và cưỡng bức, bắt buộc mọi công dân phải thi hành các văn bản pháp luật đã được ban hành. Các tổ chức thực hiện các chức năng trên được tổ chức rất chặt chẽ, theo những nguyên tắc do pháp luật quy định và do đó tập hợp các tổ chức trên gọi là các bộ máy: bộ máy thực thi quyền lập pháp, bộ máy thực thi quyền tư pháp, bộ máy thực thi quyền hành pháp. Khái niệm tổ chức công: Tổ chức nhà nước có ba loại công việc lớn: xây dựng, ban hành luật, thi hành luật và xét xử các vi phạm luật. Ba loại công việc đó hình thành ra ba ngành quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp.

Sự phân bổ giữa ba ngành quyền này khác nhau giữa các quốc gia và chính sự khác nhau trong quan hệ giữa ba ngành quyền tạo nên sự khác nhau trong tổ chức bộ máy nhà nước, đặc biệt là tổ chức thực hiện chức năng hành pháp (tổ chức bộ máy hành chính nhà nước) hay còn gọi là tổ chức công. 11 Tổ chức công được hình thành theo quy định của pháp luật. Tùy thuộc vào thể chế nhà nước của từng quốc gia mà việc thành lập, cơ cấu của hệ thống tổ chức công có nhiều dạng khác nhau. Theo Từ điển giải thích thuật ngữ hành chính, một tổ chức chính thức, có cơ cấu thực hiện chức năng rõ ràng, bền vững được đặc trưng bởi những trình tự, thủ tục, luật lệ thống nhất thường được gọi là tổ chức công.

Tổ chức công được thiết lập để thực hiện các chức năng quản lý tổng hợp thông qua việc ban hành các chính sách và thủ tục nhằm duy trì sự ổn định của hệ thống kiểm soát hướng đến việc đạt được mục tiêu đã xác định của tổ chức. Bỏ qua những khác biệt do các yếu tố chính trị, lịch sử truyền thống và quan niệm về sự phân chia quyền lực nhà nước, tính chất chung của tổ chức công là: quy mô rộng lớn, chiếm đại đa số nhân lực của bộ máy nhà nước, nắm giữ tài nguyên quốc gia, tiêu tốn phần lớn ngân sách nhà nước. Hình thức tổ chức phổ biến nhất là chia thành hệ thống các tổ chức thực thi quyền hành pháp trung ương - gọi chung là chính phủ và hệ thống các tổ chức thực thi quyền hành pháp địa phương thành hệ thống hành chính địa phương. Tổ chức công bao gồm các cơ quan hành chính nhà nước được đặt trong một tổng thể hệ thống các cơ quan nhà nước nói chung.

Cơ quan hành chính nhà nước hay cơ quan chấp hành và điều hành là hệ thống các cơ quan liên hệ mật thiết và gần gũi nhất với hoạt động quản lý nhà nước, tức thực hiện chức năng quản lý nhà nước. Cũng có thể hiểu đó là hoạt động quản lý nhà nước theo nghĩa hẹp (không thực hiện chức năng lập pháp và chức năng tư pháp). Các cơ quan này thực hiện các quyết định của cơ quan quyền lực nhà nước; trực tiếp chỉ đạo, điều khiển các cơ quan, tổ chức, công dân và điều hành hoạt động hàng ngày. Tổ chức công ra đời gắn liền với sự phân công, phân cấp hoạt động quản lý nhà nước của hệ thống các cơ quan quản lý nhà nước.

Đó là sự phân công giữa ba ngành quyền: lập pháp, hành pháp, tư pháp. Tùy thuộc vào mối quan hệ và sự phân công mà hệ thống các tổ chức công có vị thế riêng hay phụ thuộc. Phân loại tổ chức công Như đã nêu trên, thuật ngữ tổ chức công mang ý nghĩa tổng quát vừa chỉ hệ thống các tổ chức hành chính nhà nước, vừa chỉ một thực thể tổ chức cụ thể. Tổ chức công có thể chia thành nhiều loại, nhóm khác nhau tùy thuộc vào mục đích nghiên cứu.

Phân loại các tổ chức công theo mối quan hệ trực thuộc trực tiếp hay r •rJ•Ạ gián tiếp: Đó là cách thể hiện hệ thống của các cơ quan hành chính nhà nước phụ thuộc trực tiếp vào một cơ quan hành chính nhà nước - gọi là cấp trên. Ví dụ: Chính phủ với hệ thông các cơ quan hành chính nhà nước từ trung ương đến tận cơ sở. Cách phân loại phụ thuộc gián tiếp. Hình thức này cũng có thể gọi theo cách trực thuộc hai đầu.

Phân loại các tổ chức công theo lãnh thổ: Cách phân loại này căn cứ vào tác động quy mô lãnh thổ để phân chia. Đó là hệ thống tố chức hành chính trung ương, hoạt động trên quy mô cả nước và hệ thống các tổ chức hành chính hoạt động trên từng địa bàn lãnh thổ nhất định - hệ thống tổ chức hành chính địa phương.