Luận văn mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và kết quả tài chính của các công ty cổ phần xây dựng niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán hà nội

Tài liệu nghiên cứu Luận văn mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và kết quả tài chính của các công ty cổ phần xây dựng niêm yết, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Ngô Thị Hương Giang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thanh Huyền
• Trường học: Đại học Thương Mại
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và kết quả tài chính của các công ty cổ phần xây dựng niêm yết trên Sở giao dịch Chứng khoán Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CƠ CẤU VỐN, KẾT QUẢ TÀI CHÍNH VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CƠ CẤU VỐN VÀ KẾT QUẢ TÀI CHÍNH TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.1. Khái quát cơ cấu vốn của công ty
• 1.2. Vốn của công ty
• 1.3. Cơ cấu vốn của công ty
• 1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu vốn của công ty
• 1.5. Khái quát về kết quả tài chính của công ty
• 1.6. Các chỉ tiêu phản ảnh kết quả tài chính của công ty
• 1.7. Các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả tài chính
• 1.8. Mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và kết quả tài chính của công ty
• KẾT LUẬN CHƯƠNG I
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG MỐI QUAN HỆ GIỮA CƠ CẤU NGUỒN VỐN KẾT QUẢ TÀI CHÍNH CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN SỞ GDCK HÀ NỘI
• 2.1. Tổng quan về ngành xây dựng tại Việt Nam
• 2.2. Khái quát kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh và cơ cấu vốn của các công ty cổ phần xây dựng niêm yết trên sở GDCK Hà Nội
• 2.3. Khái quát kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của các công ty cổ phần xây dựng niêm yết trên sở GDCK Hà Nội
• 2.4. Cơ cấu vốn của các công ty xây dựng niêm yết trên sở GDCK Hà Nội
• 2.5. Mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và hiệu quả kinh doanh
• 2.6. Nhận xét về thực trạng cơ cấu vốn và kết quả tài chính của các công ty cổ phần xây dựng niêm yết trên sở GDCK Hà Nội
• 2.7. Thiết kế nghiên cứu
• 2.8. Giả thuyết về mối tương quan giữa kết quả tài chính và các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả tài chính
• 2.9. Đặc trưng mẫu
• 2.10. Các phương pháp ước lượng mô hình
• 2.11. Kiểm định Hausman
• 2.12. Kết quả nghiên cứu
• 2.13. Thống kê mô tả các biến
• 2.14. Kết quả nghiên cứu phân tích hồi quy
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT LUẬN, HÀM Ý VÀ CHÍNH SÁCH
• 3.1. Định hướng ngành xây dựng đến năm 2020
• 3.2. Một số đề xuất kiến nghị
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cơ cấu vốn và kết quả tài chính

Cơ cấu vốn và kết quả tài chính là hai yếu tố quan trọng trong quản lý tài chính doanh nghiệp. Cơ cấu vốn đề cập đến cách thức doanh nghiệp huy động và sử dụng vốn, bao gồm vốn chủ sở hữu và nợ phải trả. Kết quả tài chính phản ánh hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp thông qua các chỉ tiêu như lợi nhuận, doanh thu và tỷ suất sinh lợi. Mối quan hệ giữa hai yếu tố này được nghiên cứu để tối ưu hóa hiệu quả tài chính.

1.1. Khái niệm và phân loại cơ cấu vốn

Cơ cấu vốn được hiểu là sự kết hợp giữa vốn chủ sở hữu và nợ phải trả trong tổng nguồn vốn của doanh nghiệp. Vốn chủ sở hữu bao gồm vốn góp ban đầu, vốn huy động từ phát hành cổ phiếu và lợi nhuận giữ lại. Nợ phải trả được chia thành nợ ngắn hạn và nợ dài hạn, phản ánh các khoản vay và chiếm dụng vốn từ bên ngoài. Việc phân loại này giúp doanh nghiệp quản lý rủi ro và tối ưu hóa chi phí vốn.

1.2. Các chỉ tiêu đánh giá kết quả tài chính

Kết quả tài chính được đánh giá thông qua các chỉ tiêu như tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA), tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) và tỷ suất lợi nhuận ròng. Các chỉ tiêu này phản ánh khả năng sinh lời và hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp. Việc phân tích các chỉ tiêu này giúp nhà quản lý đưa ra các quyết định đầu tư và quản lý tài chính hiệu quả.

II. Mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và kết quả tài chính

Mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và kết quả tài chính là một chủ đề nghiên cứu quan trọng trong tài chính doanh nghiệp. Các nghiên cứu chỉ ra rằng cơ cấu vốn hợp lý có thể tối ưu hóa hiệu quả tài chính, trong khi cơ cấu vốn bất hợp lý có thể dẫn đến rủi ro tài chính và giảm hiệu quả kinh doanh.

2.1. Tác động của cơ cấu vốn đến kết quả tài chính

Các nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nợ cao có thể làm giảm hiệu quả tài chính do chi phí lãi vay tăng và rủi ro tài chính cao. Ngược lại, tỷ lệ vốn chủ sở hữu cao có thể giúp doanh nghiệp tăng khả năng sinh lời và giảm rủi ro. Tuy nhiên, việc tối ưu hóa cơ cấu vốn cần cân nhắc các yếu tố như quy mô doanh nghiệp, ngành nghề kinh doanh và điều kiện thị trường.

2.2. Phân tích thực trạng tại các công ty xây dựng niêm yết

Nghiên cứu thực trạng tại các công ty cổ phần xây dựng niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội cho thấy, các công ty có tỷ lệ nợ cao thường đối mặt với rủi ro tài chính lớn hơn. Tuy nhiên, một số công ty vẫn đạt được hiệu quả tài chính cao nhờ chiến lược quản lý vốn linh hoạt và đầu tư hiệu quả. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và kết quả tài chính.

III. Chiến lược tối ưu hóa cơ cấu vốn

Để đạt được hiệu quả tài chính cao, các công ty cổ phần xây dựng niêm yết cần xây dựng chiến lược tối ưu hóa cơ cấu vốn phù hợp với điều kiện kinh doanh và mục tiêu phát triển dài hạn.

3.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến cơ cấu vốn

Các yếu tố ảnh hưởng đến cơ cấu vốn bao gồm quy mô doanh nghiệp, tốc độ tăng trưởng, rủi ro kinh doanh và điều kiện thị trường. Các công ty lớn thường có khả năng huy động vốn dễ dàng hơn, trong khi các công ty nhỏ cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa vốn chủ sở hữu và nợ phải trả. Việc phân tích các yếu tố này giúp doanh nghiệp xây dựng cơ cấu vốn hợp lý.

3.2. Đề xuất chiến lược tài chính

Các công ty xây dựng niêm yết nên cân nhắc giảm tỷ lệ nợ và tăng vốn chủ sở hữu để giảm rủi ro tài chính. Đồng thời, việc đầu tư vào các dự án có hiệu quả cao và quản lý chi phí vốn chặt chẽ sẽ giúp tối ưu hóa kết quả tài chính. Các chiến lược này cần được điều chỉnh linh hoạt theo tình hình thị trường và điều kiện kinh doanh cụ thể.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành xây dựng tại Việt Nam đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế quốc dân, với hơn 72 công ty cổ phần xây dựng niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), chiếm khoảng 19% tổng số doanh nghiệp niêm yết. Tổng giá trị thị trường ngành xây dựng năm 2016 đạt khoảng 14.669 nghìn tỷ đồng, trong đó 28 công ty lớn nhất chiếm tới 90% giá trị vốn hóa. Tuy nhiên, quy mô phần lớn các công ty còn nhỏ lẻ, hiệu quả kinh doanh chưa đồng đều và chưa cao, với lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) bình quân năm 2016 chỉ đạt 3%, giảm so với các năm trước đó.

Mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và kết quả tài chính là vấn đề trọng tâm của nghiên cứu nhằm làm rõ ảnh hưởng của tỷ lệ nợ và vốn chủ sở hữu đến hiệu quả tài chính của các công ty xây dựng niêm yết trên HNX trong giai đoạn 2012-2016. Mục tiêu cụ thể là phân tích thực trạng cơ cấu vốn, đánh giá tác động của các nhân tố như quy mô doanh nghiệp, tốc độ tăng trưởng doanh thu, đầu tư tài sản cố định, rủi ro kinh doanh và thời gian hoạt động đến kết quả tài chính, từ đó đề xuất cơ cấu vốn hợp lý giúp nâng cao hiệu quả tài chính.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 67 công ty xây dựng có đầy đủ số liệu niêm yết trên HNX trong 5 năm từ 2012 đến 2016. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý doanh nghiệp xây dựng trong việc tối ưu hóa cơ cấu vốn, nâng cao hiệu quả tài chính và khả năng cạnh tranh trên thị trường chứng khoán cũng như thị trường xây dựng trong nước và quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết tài chính về cơ cấu vốn và hiệu quả tài chính, bao gồm:

• Lý thuyết Modigliani & Miller (M&M): Trình bày mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và giá trị doanh nghiệp trong điều kiện có và không có thuế, nhấn mạnh vai trò của đòn bẩy tài chính và lợi ích từ lá chắn thuế khi sử dụng nợ vay.

• Lý thuyết đánh đổi (Trade-off theory): Doanh nghiệp cân bằng giữa lợi ích thuế từ nợ vay và chi phí khốn khó tài chính để xác định cơ cấu vốn tối ưu.

• Lý thuyết chi phí đại diện (Agency cost theory): Phân tích mâu thuẫn lợi ích giữa chủ sở hữu và người quản lý, cũng như giữa chủ nợ và chủ sở hữu, ảnh hưởng đến quyết định cấu trúc vốn.

• Lý thuyết thông tin bất cân xứng: Bao gồm lý thuyết tín hiệu (signaling theory) và lý thuyết trật tự phân hạng (pecking order theory), giải thích cách doanh nghiệp lựa chọn nguồn vốn dựa trên thông tin nội bộ và chi phí tài trợ.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: cơ cấu vốn (tỷ lệ nợ trên tổng nguồn vốn), kết quả tài chính (đo bằng tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản - ROA), quy mô doanh nghiệp, tốc độ tăng trưởng doanh thu, đầu tư tài sản cố định, rủi ro kinh doanh (độ lệch chuẩn doanh thu), và thời gian hoạt động.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính là báo cáo tài chính kiểm toán của 67 công ty xây dựng niêm yết trên HNX trong giai đoạn 2012-2016, thu thập từ trang web chính thức của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội và các doanh nghiệp. Dữ liệu được xử lý dưới dạng dữ liệu bảng (panel data), kết hợp quan sát theo thời gian và không gian.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích thống kê mô tả để đánh giá thực trạng cơ cấu vốn và kết quả tài chính.

• Phân tích hồi quy đa biến sử dụng phần mềm Eviews 4.0 với các mô hình Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM) và Random Effects Model (REM) nhằm kiểm định các giả thuyết về ảnh hưởng của các nhân tố đến kết quả tài chính.

Cỡ mẫu gồm 67 doanh nghiệp với 5 năm quan sát, tổng cộng khoảng 335 quan sát. Phương pháp chọn mẫu là chọn các công ty có đầy đủ số liệu báo cáo tài chính trong giai đoạn nghiên cứu. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2012 đến 2016, phù hợp để đánh giá xu hướng và tác động dài hạn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu vốn chủ yếu là nợ phải trả: Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản trung bình duy trì ổn định từ 63% đến 65% trong giai đoạn 2012-2016. Khoảng 69% doanh nghiệp có tỷ lệ nợ trên 60%, trong khi chỉ 13% có tỷ lệ nợ dưới 40%.

2. Tỷ lệ nợ tác động nghịch chiều đến ROA: Các doanh nghiệp có tỷ lệ nợ trên 60% chỉ đạt ROA khoảng 1%, trong khi doanh nghiệp có tỷ lệ nợ từ 40%-60% đạt ROA trung bình 4%. Điều này cho thấy cơ cấu vốn tăng nợ vay làm giảm hiệu quả sử dụng tài sản.

3. Quy mô doanh nghiệp và tốc độ tăng trưởng doanh thu có ảnh hưởng tích cực đến kết quả tài chính: Doanh nghiệp có quy mô lớn và tốc độ tăng trưởng doanh thu cao thường đạt ROA cao hơn, phù hợp với giả thuyết và các nghiên cứu trước đây.

4. Đầu tư tài sản cố định có tác động tiêu cực đến kết quả tài chính: Tỷ lệ tài sản cố định cao làm giảm ROA, do chi phí khấu hao và rủi ro lãng phí vốn tăng lên.

5. Rủi ro kinh doanh và thời gian hoạt động có ảnh hưởng không đồng nhất: Rủi ro kinh doanh (đo bằng độ lệch chuẩn doanh thu) có tác động phức tạp, trong khi thời gian hoạt động có xu hướng tăng cường hiệu quả tài chính nhưng mức độ ảnh hưởng không mạnh.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy cơ cấu vốn với tỷ lệ nợ cao làm giảm hiệu quả sử dụng tài sản, phù hợp với lý thuyết đánh đổi khi chi phí khốn khó tài chính tăng lên khi vay nợ quá mức. Mô hình hồi quy FEM cho thấy các biến quy mô doanh nghiệp và tốc độ tăng trưởng doanh thu có hệ số dương và ý nghĩa thống kê, khẳng định vai trò quan trọng của quy mô và tăng trưởng trong nâng cao hiệu quả tài chính.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả tương đồng với nghiên cứu tại Nigeria và Jordan, khi tỷ lệ nợ cao làm giảm ROA. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng của cơ cấu vốn không quá lớn, cho thấy các công ty xây dựng cần cân nhắc kỹ lưỡng trong việc sử dụng đòn bẩy tài chính.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện mối quan hệ nghịch chiều giữa tỷ lệ nợ và ROA, bảng thống kê mô tả các biến và kết quả hồi quy đa biến minh họa tác động của từng nhân tố.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tối ưu hóa cơ cấu vốn bằng cách giảm tỷ lệ nợ vay xuống dưới 60% nhằm giảm rủi ro tài chính và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản. Các công ty nên xây dựng kế hoạch tái cấu trúc vốn trong vòng 2 năm tới, do ban lãnh đạo và phòng tài chính chịu trách nhiệm.

2. Tăng cường quy mô doanh nghiệp thông qua hợp tác, sáp nhập hoặc mở rộng đầu tư để tận dụng lợi thế kinh tế theo quy mô, nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn và công nghệ mới. Mục tiêu đạt tăng trưởng doanh thu tối thiểu 10% mỗi năm trong 3 năm tới, do ban điều hành chiến lược thực hiện.

3. Kiểm soát chặt chẽ đầu tư tài sản cố định, ưu tiên các dự án có hiệu quả cao để tránh lãng phí vốn và giảm chi phí khấu hao không cần thiết. Các dự án đầu tư cần được đánh giá kỹ lưỡng trước khi phê duyệt, do phòng kế hoạch và đầu tư quản lý.

4. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro và quản lý tài chính nhằm giảm thiểu biến động doanh thu và chi phí, tăng tính ổn định trong hoạt động kinh doanh. Đào tạo và áp dụng hệ thống quản lý rủi ro trong vòng 1 năm, do phòng kiểm soát nội bộ và tài chính thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý các công ty xây dựng: Nhận diện các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính, từ đó xây dựng chiến lược cơ cấu vốn phù hợp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

2. Nhà đầu tư và cổ đông: Đánh giá mức độ rủi ro và hiệu quả đầu tư vào các công ty xây dựng niêm yết trên HNX, giúp ra quyết định đầu tư chính xác dựa trên phân tích cơ cấu vốn và kết quả tài chính.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành tài chính – ngân hàng, quản trị kinh doanh: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn về mối quan hệ giữa cơ cấu vốn và hiệu quả tài chính trong ngành xây dựng, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và chính sách: Hỗ trợ xây dựng chính sách phát triển ngành xây dựng, quản lý thị trường vốn và hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tối ưu hóa cơ cấu vốn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu vốn ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả tài chính của công ty xây dựng?
   Cơ cấu vốn với tỷ lệ nợ cao thường làm tăng chi phí tài chính và rủi ro thanh khoản, dẫn đến giảm hiệu quả sử dụng tài sản (ROA). Do đó, tỷ lệ nợ nên được kiểm soát hợp lý để tối ưu hóa hiệu quả tài chính.

2. Tại sao đầu tư tài sản cố định lại có tác động tiêu cực đến kết quả tài chính?
   Tài sản cố định có giá trị lớn và thời gian sử dụng dài, chi phí khấu hao cao có thể làm giảm lợi nhuận. Nếu đầu tư không hiệu quả, vốn bị lãng phí, ảnh hưởng tiêu cực đến ROA.

3. Quy mô doanh nghiệp ảnh hưởng như thế nào đến kết quả tài chính?
   Doanh nghiệp lớn thường có lợi thế về quy mô, dễ tiếp cận nguồn vốn và áp dụng công nghệ mới, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh và kết quả tài chính.

4. Rủi ro kinh doanh được đo lường thế nào và ảnh hưởng ra sao?
   Rủi ro kinh doanh được đo bằng độ lệch chuẩn doanh thu. Rủi ro cao có thể làm giảm hiệu quả tài chính do biến động không ổn định, nhưng cũng có thể tạo cơ hội lợi nhuận cao nếu được quản lý tốt.

5. Thời gian hoạt động của doanh nghiệp có tác động gì đến hiệu quả tài chính?
   Doanh nghiệp hoạt động lâu năm thường có kinh nghiệm, uy tín và khả năng quản lý tốt hơn, giúp nâng cao hiệu quả tài chính so với doanh nghiệp mới thành lập.

Kết luận

• Cơ cấu vốn của các công ty xây dựng niêm yết trên HNX chủ yếu dựa vào nợ phải trả với tỷ lệ trung bình 63%-65%, ảnh hưởng nghịch chiều đến hiệu quả tài chính (ROA).
• Quy mô doanh nghiệp và tốc độ tăng trưởng doanh thu có tác động tích cực, trong khi đầu tư tài sản cố định có ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả tài chính.
• Rủi ro kinh doanh và thời gian hoạt động có ảnh hưởng phức tạp, cần được quản lý chặt chẽ để nâng cao hiệu quả.
• Đề xuất giảm tỷ lệ nợ vay, tăng quy mô, kiểm soát đầu tư tài sản cố định và nâng cao năng lực quản trị rủi ro nhằm tối ưu hóa kết quả tài chính.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý, nhà đầu tư và cơ quan quản lý trong việc phát triển ngành xây dựng bền vững.

Next steps: Các công ty xây dựng cần triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-3 năm tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và thời gian để cập nhật xu hướng mới.

Các nhà quản lý và nhà đầu tư nên áp dụng kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa cơ cấu vốn và nâng cao hiệu quả tài chính, góp phần phát triển ngành xây dựng Việt Nam bền vững và cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I LÝ LUẬN CHUNG VỀ CƠ CẤU VỐN, KẾT QUẢ TÀI CHÍNH VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CƠ CẤU VỐN VÀ KẾT QUẢ TÀI CHÍNH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái quát cơ cấu vốn của công ty. Vốn của công ty. Khái niệm vốn.

Để hoạt động sản xuất kinh doanh việc đầu tiên doanh nghiệp cần nghĩ tới đó là làm sao có đủ nguồn vốn để đầu tư và làm sao để sử dụng nó thật hiệu quả. Có rất nhiều quan điểm về nguồn vốn khác nhau. Mark đã nhìn nhận dưới góc độ của các yếu tố sản xuất, ông cho rằng: “Vốn chính là tư bản, là giá trị đem lại giá trị thặng dư, là một đầu vào của quá trình sản xuất”. Tuy nhiên, một hạn chế của Mark trong quan điểm này là giá trị thằng dư chỉ được tạo ra trong quá trình sản xuất.

Nếu Mark cho rằng vốn là một trong những yết tố đầu vào của quá trình sản xuất thì Paul A.Samuelson lại cho rằng “ vốn và hàng hóa là yếu tố kết quả của quá trình sản xuất“. Ngoài hai quan điểm ở trên thì có nhiều quan niệm khác về vốn. Nhưng mọi quá trình sản xuất kinh doanh đều có một quy trình chung đó là: Tiền…. Hàng (tư liệu lao đồng, tư liệu sản xuất) …Sản xuất ….

Như vật, để có được yếu tố đầu vào (tư liệu lao động, tư liệu sản xuất) phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp thì họ phải có một lượng tiền ứng trước, đó chính là vốn của doanh nghiệp. Tóm lại qua các khái niêm trên chúng ta có thể hiểu khái niệm vốn của doanh nghiệp như sau: “Vốn của doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của vật tư, tài sản được đầu tư vào quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhằm thu lợi nhuận”. Các công ty huy động nguồn vốn để thực hiện đầu tư tài sản, và nguồn vốn 8 cho biêt tài sản của công ty do đâu mà có và công ty đó phải có những trách nhiệm về kinh tế, pháp luật về tài sản, về nguồn vốn hình thành. Phân loại vốn  Nếu phân loại vốn theo nguồn hình thành thì toàn bộ tài sản của công ty được hình thành từ hai nguồn vốn, đó là vốn chủ sở hữu và nợ phải trả.

- Vốn chủ sở hữu Vốn chủ sở hữu là nguồn vốn mà các nhà đầu tư, các nhà sáng lập đóng góp, hoặc được bổ sung từ kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Đây không phải là một khoản nợ nên công ty không có trách nhiệm phải thanh toán. Với các công ty khác nhau thì nguồn hình thành vốn chủ sở hữu khác nhau, thuộc 3 nguồn sau: + Vốn góp ban đầu: là khoản vốn mà các nhà đầu tư góp ban đầu để hình thành doanh nghiệp, đây chính là vốn điều lệ của công ty. + Vốn huy động do phát hành cổ phiếu: Các công ty cổ phần có quyền phát hành cổ phiếu nhằm huy động vốn ra thị trường nhằm tăng nguồn vốn chủ sở hữu.

Cổ phiếu bao gồm cổ phiếu thường và cổ phiếu ưu đãi. Người nắm giữ cổ phiếu ưu đãi được ưu tiên trả cổ tức hàng năm cho dù công ty làm ăn thua lỗ, và được ưu tiên nhận lại khoản vốn góp của mình trước cổ đông nắm giữ cổ phiếu thường. + Lợi nhuận giữ lại: Trong quá trình kinh doanh, nếu doanh nghiệp có lãi, có thể chia lãi cho cổ đông hoặc giữ lại một phần hoặc toàn bộ để tái đầu tư sản xuất. Đây là nguồn vốn chủ động của công ty, tuy nhiên các cổ đông thường yêu cầu cam kết trả lãi cao hơn cổ tức hiện tại.

- Nợ phải trả Nợ phải trả là khoản vốn mà doanh nghiệp đi vay hoặc chiếm dụng từ các doanh nghiệp, các tổ chức tài chính khác. Công ty có trách nhiệm trả đủ cả gốc và lãi nếu có trong thời hạn vay thỏa thuận. Nợ phải trả bao gồm nợ ngắn hạn và nợ dài hạn: + Nợ ngắn hạn: Là các khoản vay có thời hạn vay dưới 1 năm, bao gồm: 9 Nợ ngắn hạn vay ngân hàng: là các khoản vay ngân hàng thời hạn dưới 1 năm. Mục đích để bù đắp thiếu hụt vốn ngắn hạn tạm thời như trả tiền hàng, thanh toán tiền lương, tiền công… Các khoản phải trả nhà cung cấp: Căn cứ vào hợp đồng mua bán, bên bán cho phép bên mua thanh toán chậm với một số điều kiện nhất định.

Thông thường bên bán không phải trả thêm khoản phí nào, chủ yếu dựa vào tín chấp và mối quan hệ làm ăn lâu dài, cũng như là bên mua có uy tín tốt. Các khoản phải trả công nhân viên. Trái phiếu ngắn hạn: các công ty có thể phát hàng trái phiếu ngắn hạn để huy động vốn kinh doanh. Thông thường giá trị trái phiếu sẽ nhỏ và số lượng phát hành phụ thuộc vào nhu cầu vốn của doanh nghiệp cũng như khả năng thành công của đợt phát hàng trái phiếu.

+ Nợ dài hạn: Là các khoản vay giúp công ty trang trải cho các dự án dài hạn, nhưng doanh nghiệp phải chịu mức lãi suất cao hơn nợ ngắn hạn. Không có bất kì doanh nghiệp nào tập trung toàn bộ vốn vào một dự án mà muốn chia sẻ rủi ro cho các nhà đầu tư khác, ví dụ như ngân hàng.  Nếu phân loại vốn trên giác độ chu chuyển của vốn thì có vốn cố định và vốn lưu động. - Vốn cố định được thể hiện dưới dạng tài sản cố định hữu hình và vô hình, có giá trị lớn, thời gian sử dụng lâu dài và được phân bổ khấu hao.

- Vốn lưu động tham gia hoàn toàn vào một chu kì kinh doanh và được trở về trạng thái ban đầu sau mỗi vong chu chuyển kinh doanh. Cơ cấu vốn của công ty 1. Khái niệm cơ cấu vốn Cơ cấu vốn của công ty là tỷ lệ vốn chủ sở hữu và nợ trên tổng nguồn vốn được tính từ bảng cân đối kế toán của công ty. Một cơ cấu vốn hợp lý là kết hợp sử dụng hài hòa giữa vốn chủ sở hữu và vốn đi vay bên ngoài.

Có rất nhiều quan điểm về cơ cấu vốn của công ty, hay còn được gọi là cấu trúc tài chính.Albouy (1991) cho rằng “Cơ cấu vốn của doanh nghiệp được 10 hiểu là quan hệ tỷ lệ giữa toàn bộ nợ kể cả các khoản nợ phát sinh trong kinh doanh và vốn chủ sở hữu được tính từ bảng cân đối kế toán“. Còn theo Bertoneche và Teulie thì cho rằng “Cơ cấu vốn là quan hệ tỷ lệ giữa vốn và chủ sở hữu phục vụ cho quá trình tài trợ của doanh nghiệp, còn cấu trúc vốn là quan hệ giữa nợ trung dài hạn và vốn chủ sở hữu”. Theo tác giả, cơ cấu vốn là tỷ lệ giữa toàn bộ nợ phải trả và tổng nguồn vốn của doanh nghiệp được tính từ bảng cân đối kế toán. Từ khái niệm này có thể đưa ra công thức phản ánh chỉ tiêu cơ cấu vốn.

Các chỉ tiêu phản ánh cơ cấu vốn  Tỷ số nợ (Debt Ratio): Phản ánh tỷ lệ nợ trên tổng tài sản Nợ phải trả Tỷ số nợ = Tổng nguồn vốn Tỷ số nợ cho biết trong một đồng tài sản mà doanh nghiệp đang sử dụng có bao nhiêu đồng được hình thành từ các khoản nợ. Thông thường các chủ nợ thích tỷ số nợ thấp, vì công ty nào có tỷ lệ cao thì thường rủi ro không thanh toán được các khoản nợ sẽ cao hơn. Ngược lại, các cổ đông lại muốn có nợ nhiều hơn bởi vì nợ làm tăng cao thu nhập dự tính cho các cổ đông. Tuy nhiên nếu tỷ lệ nợ quá cao thì gánh nặng trả nợ của doanh nghiệp càng lớn, khả năng phá sản lớn.

Chi tiết hơn, có thể có các chỉ tiêu sau: Tỷ số nợ ngắn hạn trên tổng nguồn vốn (Short Term Debt to Total Capital) = Nợ ngắn hạn/ Tổng nguồn vốn Tỷ số nợ dài hạn trên tổng nguồn vốn (Long Term Debt to Total Capital) = Nợ dài hạn/ Tổng nguồn vốn  Tỷ số tự tài trợ: Phản ánh trong một đồng tổng vốn doanh nghiệp đang sử dụng thì có bao nhiêu đồng vốn chủ sở hữu, tỷ số tự tài trợ lớn hơn 0,5 cho biết trong cơ cấu vốn doanh nghiệp sử dụng nhiều vốn chủ sở hữu hơn so với nợ. Vốn chủ sở hữu Tỷ số tự tài trợ = Tổng nguồn vốn 11  Tỷ số nợ trên vốn chủ sở hữu: Phản ánh một đồng vốn chủ sở hữu phải gánh bao nhiêu đồng nợ. Nếu tỷ số này nhỏ hơn 1 nghĩa là cơ cấu vốn nghiêng về vốn CSH, khả năng đảm bảo thanh toán nợ cao và ngược lại. Tỷ số nợ Nợ phải trả = Trên vốn CSH Vốn chủ sở hữu 1.

Một số lý thuyết về cơ cấu vốn a. Lý thuyết M&M  Lý thuyết M&M trong trường hợp không có thuế Với các giả định:  Doanh nghiệp hoạt động trong môi trường không có thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân.  Không có chi phí giao dịch.  Thị trường vốn hoàn hảo và các công ty có điều kiện tiếp cận các nguồn vốn là như nhau với lãi suất vay bằng nhau.

 Không tồn tại chi phí phá sản và chi phí khốn khó tài chính. Nghiên cứu tình huống: Doanh nghiệp A có cơ cấu vốn trước và sau khi thay đổi như sau: Trước thay đổi Sau thay đổi Tài sản 8 tỷ đồng 8 tỷ đồng Nợ 0 4 tỷ đồng Vốn 8 tỷ đồng 4 tỷ đồng Lãi suất 10% 10% Giá thị trường của CP 10.000 đ/CP Số CP lưu hành 800.000 12  Kết quả kinh doanh (đơn vị: tỷ đồng) Trước thay đổi Sau thay đổi Suy thoái Kì vọng Tăng trưởng Suy thoái Kì vọng Tăng trưởng ROA 5% 15% 25% 5% 15% 25% LN 0.6 ROE 5% 15% 25% 0 20% 40% EPS 500 đ/CP 1.000Đ/CP Qua ví dụ có thể dễ dàng nhận ra, EPS của doanh nghiệp trong các điều kiện như nhau, trong điều kiện làm ăn có lãi doanh nghiệp vay nợ sẽ có thu nhập trên mỗi cổ phiếu cao hơn doanh nghiệp không vay vốn. Nội dung của lý thuyết M&M được phát biểu thành 2 mệnh đề như sau Mệnh đề I – Giá trị công ty: Trong điều kiện không có thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân, giá trị công ty có vay nợ (VL) bằng giá trị công ty không có vay nợ (VU), nghĩa là VL= VU. Mệnh đề II – Chi phí sử dụng vốn: Lợi nhuận kỳ vọng trên vốn cổ phần tỷ lệ thuận với mức độ sử dụng đòn bảy tài chính hay tỷ số nợ.