Luận văn học viện tài chính thực trạng và giải pháp phát triển thị trường chứng khoán phái sinh ở việt nam

Bài viết phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam, hướng tới sự bền vững và hiệu quả.

• Trường học: Học Viện Tài Chính
• Chuyên ngành: Tài Chính
• Đề tài: Thực Trạng Và Giải Pháp Phát Triển Thị Trường Chứng Khoán Phái Sinh Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN PHÁI SINH
• 1.1. Khái quát chung về thị trường chứng khoán phái sinh
• 1.2. Các thành viên của thị trường chứng khoán phái sinh
• 1.3. Chứng khoán phái sinh
• 1.3.1. Khái niệm
• 1.3.2. Đặc điểm của chứng khoán phái sinh
• 1.3.3. Các loại chứng khoán phái sinh
• 1.3.3.1. Quyền mua cổ phần (rights)
• 1.3.3.2. Hợp đồng kì hạn
• 1.3.3.2.1. Khái niệm
• 1.3.3.2.2. Các yếu tố cấu thành hợp đồng kì hạn
• 1.3.3.2.3. Đặc điểm của hợp đồng kì hạn
• 1.3.3.2.4. Cách xác định lãi lỗ trong hợp đồng kì hạn
• 1.3.3.2.5. Ưu và nhược điểm của hợp đồng kì hạn
• 1.3.3.3. Hợp đồng tương lai
• 1.3.3.3.1. Khái niệm
• 1.3.3.3.2. Đặc điểm của hợp đồng tương lai
• 1.3.3.3.3. Cách xác định lãi (lỗ) đối với hợp đồng tương lai
• 1.3.3.3.4. Ưu và nhược điểm của hợp đồng tương lai
• 1.3.3.4. Hợp đồng quyền lựa chọn (options)
• 1.3.3.4.1. Khái niệm
• 1.3.3.4.2. Các yếu tố cấu thành một hợp đồng quyền chọn
• 1.3.3.4.3. Có hai loại hợp đồng quyền chọn
• 1.3.3.4.4. Đặc điểm của hợp đồng quyền chọn
• 1.3.3.4.5. Giá trị nhận được của quyền chọn mua và lãi lỗ đối với hợp đồng quyền chọn mua

Tóm tắt

I. Tổng quan về thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam

Thị trường chứng khoán phái sinh ở Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ. Sự ra đời của thị trường này không chỉ đáp ứng nhu cầu phòng ngừa rủi ro cho các nhà đầu tư mà còn tạo ra cơ hội đầu tư mới. Thị trường chứng khoán phái sinh giúp các nhà đầu tư có thể bảo vệ tài sản của mình trước những biến động không lường trước được của thị trường. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần có những giải pháp cụ thể và hiệu quả.

1.1. Khái niệm và vai trò của thị trường chứng khoán phái sinh

Thị trường chứng khoán phái sinh là nơi giao dịch các công cụ tài chính có giá trị phụ thuộc vào tài sản cơ sở. Vai trò của thị trường này là cung cấp các công cụ giúp nhà đầu tư phòng ngừa rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển thị trường chứng khoán phái sinh

Thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam chính thức ra mắt vào năm 2017. Kể từ đó, thị trường đã có những bước tiến đáng kể, thu hút sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước.

II. Thực trạng thị trường chứng khoán phái sinh ở Việt Nam hiện nay

Thực trạng thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam cho thấy nhiều tiềm năng nhưng cũng không ít thách thức. Mặc dù đã có sự phát triển nhanh chóng, nhưng thị trường vẫn còn nhiều hạn chế về quy mô và tính thanh khoản. Các nhà đầu tư vẫn còn thiếu kiến thức và kinh nghiệm trong việc sử dụng các công cụ phái sinh.

2.1. Đánh giá về quy mô và tính thanh khoản của thị trường

Quy mô thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam còn nhỏ so với các nước trong khu vực. Tính thanh khoản cũng chưa cao, điều này ảnh hưởng đến khả năng giao dịch của các nhà đầu tư.

2.2. Những thách thức trong việc phát triển thị trường

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt kiến thức và kinh nghiệm của nhà đầu tư. Ngoài ra, các quy định pháp lý cũng cần được hoàn thiện để tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của thị trường.

III. Giải pháp phát triển thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam

Để phát triển thị trường chứng khoán phái sinh, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía nhà nước và các tổ chức tài chính. Việc nâng cao nhận thức của nhà đầu tư về các công cụ phái sinh là rất quan trọng. Bên cạnh đó, cần cải thiện cơ sở hạ tầng và quy định pháp lý để thu hút thêm nhà đầu tư.

3.1. Nâng cao nhận thức và kiến thức cho nhà đầu tư

Các chương trình đào tạo và hội thảo về thị trường chứng khoán phái sinh cần được tổ chức thường xuyên để giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về các công cụ này.

3.2. Cải thiện cơ sở hạ tầng và quy định pháp lý

Cần có những cải cách trong quy định pháp lý để tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch phái sinh. Đồng thời, nâng cấp cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin để hỗ trợ giao dịch hiệu quả hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của thị trường chứng khoán phái sinh

Thị trường chứng khoán phái sinh không chỉ giúp các nhà đầu tư phòng ngừa rủi ro mà còn tạo ra cơ hội đầu tư mới. Các công cụ phái sinh như hợp đồng tương lai, quyền chọn đang được áp dụng rộng rãi trong các chiến lược đầu tư của nhà đầu tư. Việc sử dụng các công cụ này giúp tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

4.1. Các công cụ phái sinh phổ biến và ứng dụng của chúng

Các công cụ phái sinh như hợp đồng tương lai và quyền chọn đang được sử dụng phổ biến trong các chiến lược đầu tư. Chúng giúp nhà đầu tư bảo vệ tài sản và tối ưu hóa lợi nhuận.

4.2. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả của thị trường chứng khoán phái sinh

Nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng các công cụ phái sinh đã giúp nhiều nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro và tăng cường hiệu quả đầu tư. Điều này chứng tỏ vai trò quan trọng của thị trường chứng khoán phái sinh trong nền kinh tế.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của thị trường chứng khoán phái sinh

Thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Với những giải pháp đồng bộ và sự quan tâm từ các nhà đầu tư, thị trường này sẽ ngày càng phát triển mạnh mẽ. Việc nâng cao nhận thức và cải thiện cơ sở hạ tầng sẽ là những yếu tố quyết định cho sự thành công của thị trường.

5.1. Triển vọng phát triển của thị trường chứng khoán phái sinh

Với sự phát triển của nền kinh tế và nhu cầu phòng ngừa rủi ro ngày càng cao, thị trường chứng khoán phái sinh sẽ có nhiều cơ hội phát triển trong tương lai.

5.2. Những yếu tố quyết định cho sự thành công của thị trường

Sự thành công của thị trường chứng khoán phái sinh phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm sự hoàn thiện của quy định pháp lý, nâng cao nhận thức của nhà đầu tư và cải thiện cơ sở hạ tầng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và trải qua cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 đã chứng kiến sự biến động mạnh mẽ của các biến số kinh tế vĩ mô như giá dầu, tỷ giá ngoại tệ và giá vàng. Tính đến năm 2013, thị trường chứng khoán cơ sở đã đạt quy mô vốn hóa khoảng 964.000 tỷ đồng, tương đương 31% GDP, với chỉ số VN-Index tăng trưởng gần 23% và dòng vốn nước ngoài luân chuyển đạt 4,4 tỷ USD. Mặc dù quy mô thị trường mở rộng với mức huy động vốn đạt 222.000 tỷ đồng (tăng 25% so với năm trước), các doanh nghiệp và nhà đầu tư vẫn đối mặt với rủi ro tài chính nghiêm trọng do thiếu vắng các công cụ phòng vệ giá chuyên biệt.

Vấn đề nghiên cứu cốt lõi của luận văn tập trung vào việc giải quyết mâu thuẫn giữa nhu cầu quản trị rủi ro cấp bách của các chủ thể kinh tế và sự vắng bóng của một thị trường chứng khoán phái sinh tập trung tại Việt Nam. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa lý luận về công cụ phái sinh, đúc kết bài học thực tiễn từ các thị trường quốc tế phát triển, phân tích thực trạng thị trường tài chính Việt Nam và xây dựng lộ trình phát triển toàn diện giai đoạn 2015-2020.

Ý nghĩa của công trình thể hiện qua việc đề xuất hệ thống giải pháp định lượng nhằm hỗ trợ hơn 105 công ty chứng khoán và hàng trăm nghìn nhà đầu tư phòng ngừa biến động giá tài sản, đồng thời cung cấp luận cứ khoa học để cơ quan quản lý hoàn thiện thể chế tài chính, hướng tới mục tiêu tăng trưởng ổn định thị trường vốn quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng Lý thuyết Thị trường Hiệu quả (EMH), Lý thuyết Quản trị Rủi ro Danh mục Đầu tư hiện đại của Markowitz và Mô hình Định giá Quyền chọn Black-Scholes (1973) làm nền tảng học thuật. Hệ thống khái niệm được chuẩn hóa xoay quanh các công cụ tài chính phái sinh cơ bản bao gồm: Quyền mua cổ phần (Rights) với thời hạn ngắn từ 4 đến 6 tuần nhằm hạn chế pha loãng quyền lợi cổ đông; Hợp đồng kỳ hạn (Forward) với kỳ hạn giao dịch linh hoạt từ 3 đến 365 ngày; Hợp đồng tương lai (Futures) được chuẩn hóa và giao dịch qua Sở giao dịch tập trung; Hợp đồng quyền chọn (Options) kiểu Mỹ và Châu Âu; cùng Hợp đồng hoán đổi (Swaps) lãi suất và tiền tệ. Các công cụ này vận hành dựa trên cơ chế phòng ngừa rủi ro (Hedging), kinh doanh chênh lệch giá (Arbitrage) và đòn bẩy tài chính (Leverage), cho phép một khoản ký quỹ ban đầu từ 10% đến 15% kiểm soát giá trị hợp đồng lớn gấp nhiều lần.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài kết hợp giữa dữ liệu thứ cấp và sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ các báo cáo thường niên của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Ngân hàng Nhà nước, Ngân hàng Thế giới và cơ sở dữ liệu các sàn giao dịch quốc tế như CBOE, TAIFEX, KRX, SGX trong giai đoạn 1998-2013. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực nghiệm với quy mô mẫu nghiên cứu gồm 100 phiếu phát cho chuyên gia tài chính (thu về 82 phiếu hợp lệ, tỷ lệ 82%) và 200 phiếu phát cho nhà đầu tư (thu về 146 phiếu hợp lệ, tỷ lệ 73%).

Phương pháp chọn mẫu phi ngẫu nhiên định ngạch kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng nhằm chọn lọc nhóm chuyên gia có từ 5 năm kinh nghiệm phân tích tài chính và các nhà đầu tư am hiểu nghiệp vụ thị trường. Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm thống kê mô tả, phân tích tổng hợp định tính và so sánh khoảng trống (Gap Analysis). Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm phản ánh chính xác mức độ sẵn sàng tiếp nhận công cụ phái sinh của thị trường Việt Nam trong điều kiện thể chế đang trong quá trình chuyển đổi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả điều tra thực nghiệm và phân tích dữ liệu thứ cấp mang lại bốn phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, 100% chuyên gia (82/82 phiếu) và 88,4% nhà đầu tư (129/146 phiếu) khẳng định việc thành lập thị trường chứng khoán phái sinh là nhu cầu cấp thiết để phòng ngừa rủi ro. Tuy nhiên, mức độ hiểu biết chuyên sâu về cơ chế ký quỹ và định giá quyền chọn của nhà đầu tư cá nhân chỉ đạt khoảng 28%, phản ánh khoảng trống lớn về kiến thức chuyên môn.

Thứ hai, thực trạng ứng dụng công cụ phái sinh tại Việt Nam còn manh mún và tự phát. Trong giai đoạn thí điểm quyền chọn ngoại tệ, Eximbank thực hiện được 50 hợp đồng với tổng doanh số hơn 50 triệu USD, trong khi 6 ngân hàng thương mại được cấp phép khác không phát sinh giao dịch. Đối với thị trường ngoại hối, quy định tại Quyết định 1081/2002/QĐ-NHNN và Quyết định 1168/2003/QĐ-NHNN giới hạn trạng thái ngoại tệ mở không vượt quá 30% vốn tự có đã làm thu hẹp không gian giao dịch của các định chế tài chính.

Thứ ba, cơ sở hạ tầng thị trường chứng khoán cơ sở bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Đến năm 2013, trong số 105 công ty chứng khoán thì có 13 công ty bị rút bớt nghiệp vụ môi giới do vi phạm an toàn tài chính; trong 46 công ty quản lý quỹ chỉ có 14 công ty huy động được quỹ thành công. Nghiệp vụ Repo cổ phiếu từng gây tổn thất nặng nề trong giai đoạn khủng hoảng 2008-2009 do thiếu trung tâm thanh toán bù trừ tập trung.

Thứ tư, bài học kinh nghiệm quốc tế cho thấy vai trò quyết định của hạ tầng công nghệ và thanh toán bù trừ đối tác trung tâm (CCP). Thị trường Hàn Quốc đạt khối lượng giao dịch kỷ lục gần 2.500 triệu hợp đồng tương lai KOSPI 200 nhờ hệ thống giao dịch điện tử và cơ chế ký quỹ hai cấp. Sàn TAIFEX Đài Loan tăng trưởng vượt bậc từ 75.035 tài khoản năm 1998 lên 569.002 tài khoản năm 2005 với 34 thành viên bù trừ chuyên nghiệp. Ngược lại, thất bại trong lần đầu phát hành quyền chọn năm 1995 của Singapore là bài học sâu sắc về việc đặt tiêu chuẩn niêm yết quá cao khi nhà đầu tư chưa đủ năng lực thích ứng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ sự thiếu đồng bộ trong khuôn khổ pháp lý, cơ chế phối hợp giữa Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước chưa chặt chẽ, cùng tâm lý thị trường vẫn xem đầu tư chứng khoán như hoạt động đầu cơ ngắn hạn.

Trong nghiên cứu, các kết quả được trực quan hóa thông qua bảng ma trận so sánh 4 mô hình thị trường quốc tế (Mỹ, Đài Loan, Hàn Quốc, Singapore) theo các tiêu chí: khung pháp lý, hệ thống bù trừ CCP, tỷ lệ ký quỹ và danh mục sản phẩm. Đồng thời, biểu đồ cột biểu diễn mức độ phân hóa nhận thức giữa 82 chuyên gia và 146 nhà đầu tư minh chứng cho sự bất đối xứng thông tin trên thị trường. Sơ đồ chu chuyển dòng tiền trong hợp đồng hoán đổi lãi suất và tiền tệ cũng được mô tả cụ thể, cho thấy khả năng giảm thiểu rủi ro biến động lãi suất và tỷ giá từ 15% đến 25% cho danh mục của doanh nghiệp xuất nhập khẩu khi sử dụng công cụ phái sinh đúng quy chuẩn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát triển thị trường chứng khoán phái sinh an toàn, hiệu quả tại Việt Nam giai đoạn 2015-2020, luận văn đưa ra bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể:

Thứ nhất, hoàn thiện khung pháp lý và phân định rõ thẩm quyền quản lý. Chính phủ và Bộ Tài chính cần ban hành Nghị định quy định chi tiết về chứng khoán phái sinh và thị trường chứng khoán phái sinh trong giai đoạn 2015-2016. Target metric: Hoàn thành 100% hệ thống thông tư hướng dẫn về giao dịch, thanh toán bù trừ, chế độ kế toán kiểm toán theo chuẩn mực quốc tế trước khi vận hành thị trường.

Thứ hai, thiết lập hệ thống thanh toán bù trừ theo mô hình Đối tác bù trừ trung tâm (CCP). Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phối hợp với Trung tâm Lưu ký Chứng khoán (VSD) và Ngân hàng Nhà nước triển khai hệ thống CCP trong giai đoạn 2016-2017. Target metric: Nâng cấp hạ tầng công nghệ tin học bảo đảm xử lý trên 1.000.000 giao dịch/ngày, độ trễ khớp lệnh dưới 0,1 giây và thiết lập quỹ bù trừ rủi ro tối thiểu 500 tỷ đồng.

Thứ ba, xây dựng danh mục sản phẩm chuẩn hóa theo lộ trình từng bước. Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội và Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM triển khai Hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu (VN30 Index Futures) và Hợp đồng tương lai Trái phiếu Chính phủ 5 năm trong giai đoạn 2017-2018, sau đó mở rộng sang Hợp đồng quyền chọn chỉ số và phái sinh tiền tệ trong giai đoạn 2019-2020. Target metric: Đạt quy mô giao dịch bình quân tối thiểu 50.000 hợp đồng/phiên sau 2 năm chính thức đi vào hoạt động.

Thứ tư, tái cấu trúc mạng lưới thành viên và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán thực hiện thanh lọc 105 công ty chứng khoán, áp dụng tiêu chuẩn vốn tối thiểu từ 5 triệu USD đối với thành viên giao dịch phái sinh và 10 triệu USD đối với thành viên thanh toán bù trừ. Timeline: 2015-2020. Target metric: Đào tạo và cấp chứng chỉ hành nghề phái sinh cho hơn 10.000 môi giới và chuyên viên phân tích trên toàn quốc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho bốn nhóm đối tượng:

1. Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Tài chính, UBCKNN, NHNN): Sử dụng nguồn tài liệu để tham chiếu kinh nghiệm xây dựng quy chế giao dịch, thiết kế cơ chế giám sát rủi ro hệ thống và xây dựng mô hình thanh toán bù trừ CCP tương thích với thông lệ IOSCO.

2. Công ty chứng khoán, ngân hàng thương mại và quỹ đầu tư: Nghiên cứu các mô hình định giá phái sinh, phương pháp quản trị rủi ro danh mục và lộ trình chuẩn bị nguồn vốn, công nghệ nhằm đáp ứng điều kiện trở thành thành viên bù trừ chuyên nghiệp.

3. Doanh nghiệp sản xuất và thương mại xuất nhập khẩu: Nắm vững nguyên lý hoạt động của hợp đồng kỳ hạn và hoán đổi tiền tệ/lãi suất để chủ động thiết lập hàng rào phòng vệ giá nguyên vật liệu và biến động tỷ giá hối đoái.

4. Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng luận văn làm tài liệu học thuật chuyên khảo về cấu trúc thị trường tài chính bậc cao, kỹ thuật định giá tài sản phái sinh và phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa lý thuyết định lượng và khảo sát thực nghiệm.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao thị trường chứng khoán phái sinh lại là bước phát triển tất yếu của thị trường tài chính Việt Nam? Thị trường cơ sở đạt mức vốn hóa 964.000 tỷ đồng (31% GDP) vào năm 2013 nhưng thiếu công cụ phòng vệ khiến danh mục đầu tư dễ bị tổn thương trước biến động vĩ mô. Phái sinh cung cấp cơ chế bảo hiểm rủi ro, cân bằng thị trường và hoàn thiện cấu trúc thị trường vốn hiện đại theo chuẩn quốc tế.

Sự khác biệt cơ bản giữa Hợp đồng kỳ hạn và Hợp đồng tương lai là gì? Hợp đồng kỳ hạn là thỏa thuận song phương trên thị trường phi tập trung (OTC), không chuẩn hóa và chịu rủi ro thanh toán từ đối tác. Ngược lại, Hợp đồng tương lai được chuẩn hóa hoàn toàn về quy mô, ngày đáo hạn, niêm yết trên Sở giao dịch và được bảo lãnh thanh toán qua mô hình CCP với tỷ lệ ký quỹ nghiêm ngặt.

Mô hình Đối tác bù trừ trung tâm (CCP) giải quyết rủi ro thanh khoản như thế nào? Mô hình CCP đóng vai trò người mua đối với mọi người bán và người bán đối với mọi người mua. Bằng cách áp dụng mức ký quỹ ban đầu và ký quỹ duy trì, CCP kiểm soát rủi ro vỡ nợ của từng thành viên, loại trừ nguy cơ mất khả năng thanh toán dây chuyền như từng xảy ra trong các giao dịch Repo năm 2008.

Việt Nam rút ra bài học gì từ sự thất bại của thị trường quyền chọn Singapore năm 1995? Singapore từng thất bại khi phát hành quyền chọn do đặt tiêu chuẩn niêm yết quá khắt khe trong khi trình độ nhà đầu tư còn hạn chế. Bài học cho Việt Nam là phải xây dựng tiêu chuẩn gia nhập thị trường phù hợp với thực tiễn, đơn giản hóa sản phẩm khởi đầu và tập trung đào tạo kiến thức cho công chúng trước khi vận hành.

Lộ trình phát triển sản phẩm phái sinh nào là tối ưu cho Việt Nam giai đoạn 2015-2020? Lộ trình tối ưu là triển khai sản phẩm từ đơn giản đến phức tạp: khởi đầu bằng Hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu (VN30) và Hợp đồng tương lai Trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 5 năm, sau đó mới từng bước giới thiệu Hợp đồng quyền chọn chỉ số và các công cụ phái sinh lãi suất, tiền tệ.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về bốn công cụ phái sinh cơ bản và cơ chế chuyển dịch rủi ro thông qua mô hình định giá Black-Scholes.
• Đúc kết các bài học kinh nghiệm sâu sắc từ mô hình thị trường của Mỹ (CBOE), Hàn Quốc (KOSPI 200), Đài Loan (TAIFEX) và Singapore (SGX) về hạ tầng công nghệ và quản trị thanh toán.
• Đánh giá thực trạng thị trường vốn Việt Nam năm 2013, chỉ ra điểm nghẽn tại 105 công ty chứng khoán và nhu cầu phòng vệ cấp thiết của các định chế tài chính.
• Cung cấp luận cứ thực chứng từ khảo sát 82 chuyên gia và 146 nhà đầu tư làm cơ sở thực tiễn khẳng định tính khả thi của việc thành lập thị trường phái sinh.
• Xây dựng lộ trình phát triển chi tiết giai đoạn 2015-2020 với bốn trụ cột giải pháp: pháp lý, công nghệ bù trừ CCP, chuẩn hóa sản phẩm và tái cấu trúc thành viên.

Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2015 đến 2020, các cơ quan chức năng cần khẩn trương hoàn tất đề án thành lập Sở Giao dịch Chứng khoán phái sinh và vận hành trung tâm CCP. Các định chế tài chính, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp quan tâm được khuyến khích tham khảo toàn văn luận văn để xây dựng chiến lược đón đầu cơ hội từ công cụ tài chính hiện đại này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Tính cấp thiết của đề tài. Như chúng ta đã biết, Việt Nam đã chính thức ra nhập WTO, gia nhập vào thị trường quốc tế ngày càng có nhiều khó khăn và thách thức đối với các tổ chức doanh nghiệp ở Việt Nam, những cạnh tranh khốc liệt trên thị trường kinh tế thế giới. Hơn nữa ta thấy rằng, cuộc khủng hoảng kinh tế bắt đầu từ cuối năm 2008 đến nay đã gây ra không ít những cú sốc kinh tế lớn, những biến động kinh tế bất thường xảy ra không ít. Sự biến động giá cả như: giá xăng dầu, tỷ giá đồng ngoại tệ, giá vàng,…….

Đi kèm theo đó chính là sự gia tăng mức độ rủi ro trong hoạt động tài chính của các nhà đầu tư, các doanh nghiệp kể cả hoạt động trong nước và hoạt động xuất nhập khẩu Chính lúc này, sự quan tâm của các nhà đầu tư tới một công cụ tài chính nhằm phòng chống, giảm thiểu được những rủi ro, những biến động của thị trường ngày càng lớn. Yêu cầu này tăng cũng đồng nghĩa cần phải hình thành thị trường chứng khoán phái sinh để có thể đáp ứng được nhu cầu trên. Các công cụ chứng khoán phái sinh phát triển không những có ý nghĩa trong việc phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro. Mà nó cũng là cơ sở nền tảng cho sự phát triển của thị trường chứng khoán nói riêng và các hoạt động tài chính nói chung.

Mục đích nghiên cứu. Với đề tài nghiên cứu này chúng tôi sẽ cung cấp cho người đọc nhưng lý thuyết cơ bản nhất về thị trường chứng khoán phái sinh; để người đọc có thể hiểu về những công cụ đó, biết cách áp dụng các công cụ đó trong hoạt động thực tiễn của mình Tìm hiểu về thị trường chứng khoán phái sinh ở một số nước phát triển, những thành tựu đã đạt được trong quá trình hình thành và hoạt động.Rút ra LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 kinh nghiệm để có thể áp dụng phát triển thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam. Phân tích và đánh giá thực trạng thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam, tìm ra các hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân dẫn đến những hạn chế còn tồn tại trong thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam.Những điều kiện cần thiết cho thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam. Đề xuất một lộ trình những bước đi cho thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam trong giai đoạn 2015-2020, đưa ra những giải pháp và kiến nghị để phát triển thị trường phái sinh trong thời gian này, sao cho phù hợp với điều kiện thực tiễn ở Việt Nam 3.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Nghiên cứu các công cụ phái sinh cơ bản trên thị trường chứng khoán phái sinh, đặc điểm, công dụng của các loại chứng khoán phái sinh đó. Nghiên cứu về quá trình hình thành, quy mô, khuôn khổ pháp lý về thị trường chứng khoán phái snh phát triển ở một số nước trên thế giới và trong khu vực. Những vấn đề cơ bản nhất về thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam: quá trình hình thành, sự hiểu biết của các chủ thể tham gia đầu tư và tạo lập thị trường, những hạn chế còn tồn tại, triển vọng phát triển và chính sách của nhà nước, Chính Phủ 4. Phương pháp nghiên cứu Từ tìm hiểu các kiến thức trên sách vở và lý thuyết kết hợp với các thông tin về thực trạng các chính sách về thị trường chứng khoán phái sinh ở Việt Nam Từ những thông tin trên tổng hợp phân tích và đưa ra các nhận định về bối cảnh chung của nền kinh tế và điều kiện đó phải được đặt trong bối cảnh chung khi nước ta khi đã gia nhập vào WTO Phân tích những hạn chế tồn tại của thị trường chứng khoán Việt Nam từ đó khắc phục, tạo sự ổn định và định hướng phát triển cho các sản phẩm phái sinh Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 CHƯƠNG1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN PHÁI SINH 1.1 Khái quát chung về thị trường chứng khoán phái sinh 1.1 Những vấn đề chung về thị trường chứng khoán phái sinh Nhắc đến thị trường chứng khoán, những công cụ chúng ta nghĩđến đầu tiên đó là các loại cổ phiếu, trái phiếu, các chứng chỉ quỹ đầu tư – các công cụđầu tư hiệu quả.

Mục đích cuối cùng của hoạt động đầu tư này là nhằm sinh lời, mang lại lợi nhuận cho nhà đầu tư. Vì vậy, với mỗi nhà đầu tư, họ luôn kỳ vọng một mức sinh lời cho khoản đầu tư của mình gọi là mức sinh lời kỳ vọng. Mức sinh lời có thể là thấp hay cao phụ thuộc rất nhiều vào độ rủi ro của hoạt động đầu tưđó. Mà thị trường tài chính thì luôn luôn biến động theo nhiều hướng, những biến cố xảy ra có thể làm tăng độ rủi ro của hoạt động đầu tư.

Vì thế, trên thị trường chứng khoán đã sinh ra một công cụđể phòng ngừa rủi ro theo những thay đổi, biến động của thị trường với tên gọi là chứng khoán phái sinh.  Các thành viên của thị trường chứng khoán phái sinh  Các chủ thể đầu tư: Nhóm các chủ thể với mục đích phòng ngừa rủi ro: các nhà đầu tư này sử dụng công cụ phái sinh để phòng ngừa hoặc giảm thiểu các rủi ro về những biến động về giá cả của tài sản cơ sở có thể xảy ra ngoài kỳ vọng của họ. Nhóm các chủ thể với mục đích đầu cơ: các nhà đầu tư này cố gắng dự báo xu hướng biến động của giá cả các tài sản tài chính trên thị trường để tham gia vào nhằm hưởng chên lệch giá.  Các nhà tạo lập thị trường: Các chủ thể này có thể là cá nhân hoặc tổ chức thực hiện đăng ký với Sở tham gia với tư cách là các nhà tạo lập thị trường.

Họ đóng vai trò rất quan trọng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 đối với thành công hay thất bại của thị trường. Với tư cách này, họ thường hay được hưởng các ưu đãi đặc biệt về thuế hay các điều kiện giao dịch…  Các tổ chức tham gia tạo lập và quản lý giám sát thị trường: tùy thuộc vào từng nước mà các tổ chức này có thể là khác nhau, nhưng nhìn chung đều là các tổ chức lớn về tài chính, có thể thuộc Chính Phủ hoặc phi Chính Phủ. Ở Mỹ, thị trường chịu sự giám sát của Ủy ban chứng khoán Mỹ SEC và Ủy ban hợp đồng tương lai hàng hóa CFTC; Ở Anh, Sở giao dịch Luân Đôn chịu sự quản lý giám sát của Financial Services Authority (FSA). FSA là một tổ chức độc lập không trực thuộc chính phủ và hoạt động theo luật Fianancial Services and Markets Act 2000 1.Chứng khoán phái sinh 1.

Khái niệm  Khái niệm: Chứng khoán phái sinh là một loại công cụ tài chính mà sự hình thành và giá trị của nó phụ thuộc vào một hoặc một số tài sản cơ sở.Bản thân công cụ phái sinh chỉ là một thỏa thuận giữa hai hoặc một số bên mà giá trị của nó được xác định bởi sự biến động của tài sản cơ sở.  Đặc điểm của chứng khoán phái sinh:  Chứng khoán phái sinh được hình thành từ một loại chứng khoán gốc. Giá của chứng khoán phái sinh được xác định dựa trên giá của chứng khoán gốc và lãi suất.  Chứng khoán phái sinh có tính hai mặt: vì đây là các công cụ để phòng tránh những rủi ro biến động về giá của các công cụ tài chính ngược chiều với dự tính của các nhà đầu tư.

Mà sự biến động của thị trường phụ thuộc vào rất nhiều các nhân tố ảnh hưởng khác nhau để có thể xác định được chiều hướng biến động của nó. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các loại chứng khoán phái sinh.Quyền mua cổ phần (rights) Các công ty với nhu cầu huy động vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh, thực hiện các chiến dịch quảng cáo để chiếm lĩnh thị phần sẽ thực hiện các đợt phát hành cổ phiếu bổ sung. Trong các đợt phát hành cổ phiếu bổ sung đó, công ty cổ phần sẽ phát hành kèm một loại chứng khoán phái sinh là quyền mua cổ phần dành cho các cổđông hiện hành  Khái niệm : Quyền mua cổ phần là loại chứng khoánchứng nhận quyền của các cổ đông hiện hành được mua trước cổ phần thường mới phát hành.

 Đặc điểm :  Quyền mua cổ phần chỉ giành cho các cổđông hiện hành trong công ty cổ phần  Quyền mua cổ phần được phát hành kèm theo đợt phát hành cổ phiếu bổ sung. Vì khi phát hành cổ phiếu mới thì quyền lợi của các cổđông cũ bị pha loãng nên công ty đã tạo quyền ưu tiên cho các cổđông đó.  Lượng quyền mua của các cổđông tương ứng với lượng cổ phiếu nắm giữ trong tay cổđông đó, thông thường 1 cổ phiếu sữ tương ứng có một quyền mua vàđược tính theo công thức. Số quyền mua 1 cổ phần=  Quyền mua cổ phần có thời hạn ngắn từ 4 đến 6 tuần  Giá mua cổ phiếu trên quyền mua thấp hơn giá trị thị trường Đối với quyền mua cổ phần, sau khi được mua thì nó hoạt động tách biệt với cổ phiếu.

Khi đó các chủ sở hữu có thể mang ra để giao dịch trên thị trường thứ cấp( trong khoản thời gian quyền mua còn giá trị ) và hưởng lãi, cũng có thể giữ lại nhưng thực hiện hay không thực hiện quyền mua của mình là lựa chọn của nhà sở hữu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Ví dụ: Công ty A có 10 triệu cổ phần đang lưu hành quyết định huy động thêm 12 tỉ VND bằng cách phát hành thêm 1 triệu cổ phần mới cho cổ đông hiện hữu, giá mỗi cổ phần phát hành là 12. 10 triệu quyền sẽ được phát hành tương ứng với 10 triệu cổ phần đó.Để mua một cổ phần mới thì cần có 10 quyền.Thị giá của cổ phiếu vào trước ngày chốt quyền phát hành là 20. Hợp đồng kì hạn  Khái niệm: Hợp đồng kì hạn là một thỏa thuận giữa bên mua và bên bán về một tài sản cơ sởđược giao trong tương lai với một mức giá đãđược ấn đinh trước tại một thời điểm xác định.

 Các yếu tố cấu thành hợp đồng kì hạn  Tài sản cơ sở: đây chính làđối tượng giao dịch của hợp đồng kì hạn có thể là ngoại tệ, hàng hóa và các chỉ số chứng khoán.  Thời điểm thanh toán của hợp đồng: tức là ngày thanh toán hợp đồng giữa 2 bên đãđược kí kết trong hợp đồng  Giá kì hạn: mức giá ấn định trước trong hợp đồng kì hạn để chuyển giao tài sản cơ sở tại thời điểm thanh toán.