Tính cấp thiết của đề tài. Như chúng ta đã biết, Việt Nam đã chính thức ra nhập WTO, gia nhập vào thị trường quốc tế ngày càng có nhiều khó khăn và thách thức đối với các tổ chức doanh nghiệp ở Việt Nam, những cạnh tranh khốc liệt trên thị trường kinh tế thế giới. Hơn nữa ta thấy rằng, cuộc khủng hoảng kinh tế bắt đầu từ cuối năm 2008 đến nay đã gây ra không ít những cú sốc kinh tế lớn, những biến động kinh tế bất thường xảy ra không ít. Sự biến động giá cả như: giá xăng dầu, tỷ giá đồng ngoại tệ, giá vàng,…….
Đi kèm theo đó chính là sự gia tăng mức độ rủi ro trong hoạt động tài chính của các nhà đầu tư, các doanh nghiệp kể cả hoạt động trong nước và hoạt động xuất nhập khẩu Chính lúc này, sự quan tâm của các nhà đầu tư tới một công cụ tài chính nhằm phòng chống, giảm thiểu được những rủi ro, những biến động của thị trường ngày càng lớn. Yêu cầu này tăng cũng đồng nghĩa cần phải hình thành thị trường chứng khoán phái sinh để có thể đáp ứng được nhu cầu trên. Các công cụ chứng khoán phái sinh phát triển không những có ý nghĩa trong việc phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro. Mà nó cũng là cơ sở nền tảng cho sự phát triển của thị trường chứng khoán nói riêng và các hoạt động tài chính nói chung.
Mục đích nghiên cứu. Với đề tài nghiên cứu này chúng tôi sẽ cung cấp cho người đọc nhưng lý thuyết cơ bản nhất về thị trường chứng khoán phái sinh; để người đọc có thể hiểu về những công cụ đó, biết cách áp dụng các công cụ đó trong hoạt động thực tiễn của mình Tìm hiểu về thị trường chứng khoán phái sinh ở một số nước phát triển, những thành tựu đã đạt được trong quá trình hình thành và hoạt động.Rút ra LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 kinh nghiệm để có thể áp dụng phát triển thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam. Phân tích và đánh giá thực trạng thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam, tìm ra các hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân dẫn đến những hạn chế còn tồn tại trong thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam.Những điều kiện cần thiết cho thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam. Đề xuất một lộ trình những bước đi cho thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam trong giai đoạn 2015-2020, đưa ra những giải pháp và kiến nghị để phát triển thị trường phái sinh trong thời gian này, sao cho phù hợp với điều kiện thực tiễn ở Việt Nam 3.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Nghiên cứu các công cụ phái sinh cơ bản trên thị trường chứng khoán phái sinh, đặc điểm, công dụng của các loại chứng khoán phái sinh đó. Nghiên cứu về quá trình hình thành, quy mô, khuôn khổ pháp lý về thị trường chứng khoán phái snh phát triển ở một số nước trên thế giới và trong khu vực. Những vấn đề cơ bản nhất về thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam: quá trình hình thành, sự hiểu biết của các chủ thể tham gia đầu tư và tạo lập thị trường, những hạn chế còn tồn tại, triển vọng phát triển và chính sách của nhà nước, Chính Phủ 4. Phương pháp nghiên cứu Từ tìm hiểu các kiến thức trên sách vở và lý thuyết kết hợp với các thông tin về thực trạng các chính sách về thị trường chứng khoán phái sinh ở Việt Nam Từ những thông tin trên tổng hợp phân tích và đưa ra các nhận định về bối cảnh chung của nền kinh tế và điều kiện đó phải được đặt trong bối cảnh chung khi nước ta khi đã gia nhập vào WTO Phân tích những hạn chế tồn tại của thị trường chứng khoán Việt Nam từ đó khắc phục, tạo sự ổn định và định hướng phát triển cho các sản phẩm phái sinh Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 CHƯƠNG1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN PHÁI SINH 1.1 Khái quát chung về thị trường chứng khoán phái sinh 1.1 Những vấn đề chung về thị trường chứng khoán phái sinh Nhắc đến thị trường chứng khoán, những công cụ chúng ta nghĩđến đầu tiên đó là các loại cổ phiếu, trái phiếu, các chứng chỉ quỹ đầu tư – các công cụđầu tư hiệu quả.
Mục đích cuối cùng của hoạt động đầu tư này là nhằm sinh lời, mang lại lợi nhuận cho nhà đầu tư. Vì vậy, với mỗi nhà đầu tư, họ luôn kỳ vọng một mức sinh lời cho khoản đầu tư của mình gọi là mức sinh lời kỳ vọng. Mức sinh lời có thể là thấp hay cao phụ thuộc rất nhiều vào độ rủi ro của hoạt động đầu tưđó. Mà thị trường tài chính thì luôn luôn biến động theo nhiều hướng, những biến cố xảy ra có thể làm tăng độ rủi ro của hoạt động đầu tư.
Vì thế, trên thị trường chứng khoán đã sinh ra một công cụđể phòng ngừa rủi ro theo những thay đổi, biến động của thị trường với tên gọi là chứng khoán phái sinh. Các thành viên của thị trường chứng khoán phái sinh Các chủ thể đầu tư: Nhóm các chủ thể với mục đích phòng ngừa rủi ro: các nhà đầu tư này sử dụng công cụ phái sinh để phòng ngừa hoặc giảm thiểu các rủi ro về những biến động về giá cả của tài sản cơ sở có thể xảy ra ngoài kỳ vọng của họ. Nhóm các chủ thể với mục đích đầu cơ: các nhà đầu tư này cố gắng dự báo xu hướng biến động của giá cả các tài sản tài chính trên thị trường để tham gia vào nhằm hưởng chên lệch giá. Các nhà tạo lập thị trường: Các chủ thể này có thể là cá nhân hoặc tổ chức thực hiện đăng ký với Sở tham gia với tư cách là các nhà tạo lập thị trường.
Họ đóng vai trò rất quan trọng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 đối với thành công hay thất bại của thị trường. Với tư cách này, họ thường hay được hưởng các ưu đãi đặc biệt về thuế hay các điều kiện giao dịch… Các tổ chức tham gia tạo lập và quản lý giám sát thị trường: tùy thuộc vào từng nước mà các tổ chức này có thể là khác nhau, nhưng nhìn chung đều là các tổ chức lớn về tài chính, có thể thuộc Chính Phủ hoặc phi Chính Phủ. Ở Mỹ, thị trường chịu sự giám sát của Ủy ban chứng khoán Mỹ SEC và Ủy ban hợp đồng tương lai hàng hóa CFTC; Ở Anh, Sở giao dịch Luân Đôn chịu sự quản lý giám sát của Financial Services Authority (FSA). FSA là một tổ chức độc lập không trực thuộc chính phủ và hoạt động theo luật Fianancial Services and Markets Act 2000 1.Chứng khoán phái sinh 1.
Khái niệm Khái niệm: Chứng khoán phái sinh là một loại công cụ tài chính mà sự hình thành và giá trị của nó phụ thuộc vào một hoặc một số tài sản cơ sở.Bản thân công cụ phái sinh chỉ là một thỏa thuận giữa hai hoặc một số bên mà giá trị của nó được xác định bởi sự biến động của tài sản cơ sở. Đặc điểm của chứng khoán phái sinh: Chứng khoán phái sinh được hình thành từ một loại chứng khoán gốc. Giá của chứng khoán phái sinh được xác định dựa trên giá của chứng khoán gốc và lãi suất. Chứng khoán phái sinh có tính hai mặt: vì đây là các công cụ để phòng tránh những rủi ro biến động về giá của các công cụ tài chính ngược chiều với dự tính của các nhà đầu tư.
Mà sự biến động của thị trường phụ thuộc vào rất nhiều các nhân tố ảnh hưởng khác nhau để có thể xác định được chiều hướng biến động của nó. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các loại chứng khoán phái sinh.Quyền mua cổ phần (rights) Các công ty với nhu cầu huy động vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh, thực hiện các chiến dịch quảng cáo để chiếm lĩnh thị phần sẽ thực hiện các đợt phát hành cổ phiếu bổ sung. Trong các đợt phát hành cổ phiếu bổ sung đó, công ty cổ phần sẽ phát hành kèm một loại chứng khoán phái sinh là quyền mua cổ phần dành cho các cổđông hiện hành Khái niệm : Quyền mua cổ phần là loại chứng khoánchứng nhận quyền của các cổ đông hiện hành được mua trước cổ phần thường mới phát hành.
Đặc điểm : Quyền mua cổ phần chỉ giành cho các cổđông hiện hành trong công ty cổ phần Quyền mua cổ phần được phát hành kèm theo đợt phát hành cổ phiếu bổ sung. Vì khi phát hành cổ phiếu mới thì quyền lợi của các cổđông cũ bị pha loãng nên công ty đã tạo quyền ưu tiên cho các cổđông đó. Lượng quyền mua của các cổđông tương ứng với lượng cổ phiếu nắm giữ trong tay cổđông đó, thông thường 1 cổ phiếu sữ tương ứng có một quyền mua vàđược tính theo công thức. Số quyền mua 1 cổ phần= Quyền mua cổ phần có thời hạn ngắn từ 4 đến 6 tuần Giá mua cổ phiếu trên quyền mua thấp hơn giá trị thị trường Đối với quyền mua cổ phần, sau khi được mua thì nó hoạt động tách biệt với cổ phiếu.
Khi đó các chủ sở hữu có thể mang ra để giao dịch trên thị trường thứ cấp( trong khoản thời gian quyền mua còn giá trị ) và hưởng lãi, cũng có thể giữ lại nhưng thực hiện hay không thực hiện quyền mua của mình là lựa chọn của nhà sở hữu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Ví dụ: Công ty A có 10 triệu cổ phần đang lưu hành quyết định huy động thêm 12 tỉ VND bằng cách phát hành thêm 1 triệu cổ phần mới cho cổ đông hiện hữu, giá mỗi cổ phần phát hành là 12. 10 triệu quyền sẽ được phát hành tương ứng với 10 triệu cổ phần đó.Để mua một cổ phần mới thì cần có 10 quyền.Thị giá của cổ phiếu vào trước ngày chốt quyền phát hành là 20. Hợp đồng kì hạn Khái niệm: Hợp đồng kì hạn là một thỏa thuận giữa bên mua và bên bán về một tài sản cơ sởđược giao trong tương lai với một mức giá đãđược ấn đinh trước tại một thời điểm xác định.
Các yếu tố cấu thành hợp đồng kì hạn Tài sản cơ sở: đây chính làđối tượng giao dịch của hợp đồng kì hạn có thể là ngoại tệ, hàng hóa và các chỉ số chứng khoán. Thời điểm thanh toán của hợp đồng: tức là ngày thanh toán hợp đồng giữa 2 bên đãđược kí kết trong hợp đồng Giá kì hạn: mức giá ấn định trước trong hợp đồng kì hạn để chuyển giao tài sản cơ sở tại thời điểm thanh toán.