CHƯƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Khái niệm, đặc điểm dịch vụ ngân hàng bán lẻ 1.1 Khái niệm dịch vụ ngân hàng bán lẻ Theo cách hiểu phổ biến nhất ngân hàng bán lẻ được hiểu là tất cả những dịch vụ tài chính đa dạng và phong phú ngân hàng thương mại cung cấp cho các cá nhân, hộ gia đình và doanh nghiệp vừa và nhỏ. Bên cạnh đó, một số nhà nghiên cứu còn nhấn mạnh vai trò của công nghệ thông tin trong các sản phẩm ngân hàng cung cấp. Theo các chuyên gia kinh tế của học viện nghiên cứu Châu Á - AIT cho rằng NHBL là cung cấp trực tiếp sản phẩm, DVNH tới từng cá nhân riêng lẻ, các DNVVN thông qua mạng lưới chi nhánh truyền thống hay thông qua các phương tiện điện tử viễn thông và CNTT. Theo từ điển giải nghĩa Tài chính - Đầu tư - Ngân hàng - Kế toán Anh Việt, nhà xuất bản khoa học và kinh tế năm 1999 định nghĩa “Dịch vụ NHBL là các DVNH được thực hiện với khách hàng là công chúng, thường có quy mô nhỏ và thông qua các chi nhánh nhằm đối lập với dịch vụ ngân hàng bán buôn là DVNH dành cho các định chế tài chính và những DVNH được cung cấp với số lượng lớn”.
Từ những kết luận trên có thể đưa ra khái niệm về dịch vụ NHBL như sau: Dịch vụ NHBL là DVNH cung ứng các sản phẩm dịch vụ tài chính tới từng cá nhân riêng lẻ, các DNVVN thông qua mạng lưới chi nhánh, hoặc việc khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với các sản phẩm DVNH thông qua phương tiện thông tin, điện tử viễn thông.2 Đặc điểm dịch vụ ngân hàng bán lẻ ● Số lượng khách hàng lớn Đối tượng khách hàng của dịch vụ NHBL rất đa dạng và phong phú, chủ yếu là các cá nhân, hộ gia đình và DNVVN hiện chiếm hơn 90% số doanh nghiệp ở Việt 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nam, đây là lượng khách hàng rất lớn, tiềm năng và đang có nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng để phục vụ sản xuất kinh doanh, tiêu dùng…Nhu cầu của nhóm đối tượng này là rất lớn, đa dạng, tuy giá trị mỗi khoản giao dịch là không lớn nhưng cũng đóng góp một phần đáng kể vào doanh thu phí dịch vụ của ngân hàng. ● Dịch vụ ngân hàng bán lẻ đòi hỏi cơ sở vật chất kỹ thuật tiên tiến, công nghệ thông tin hiện đại Với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin và yêu cầu ngày càng đa dạng của khối khách hàng này, gia tăng lượng công nghệ là một trong những phương thức để phát triển và nâng cao sức cạnh tranh của các sản phẩm cung cấp. CNTT có vai trò quan trọng trong dịch vụ NHBL, NHBL chỉ được thực hiện nhờ CNTT, cụ thể là: - CNTT là tiền đề để lưu giữ và xử lý cơ sở dữ liệu tập trung, cho phép các giao dịch trực tuyến được thực hiện. Ngoài ra, CNTT còn hỗ trợ, triển khai các sản phẩm dịch vụ NHBL tiên tiến như chuyển tiền tự động, huy động vốn và cho vay dân cư… với nhiều hình thức khác nhau.
- CNTT tăng cường khả năng quản trị trong ngân hàng, hệ thống quản trị tập trung cho phép khai thác dữ liệu nhanh chóng, nhất quán và chính xác. - Bên cạnh đó, CNTT còn góp phần nâng cao hiệu quả của việc quản trị hệ thống, tạo điều kiện thực hiện mô hình xử lý tập trung các giao dịch có tính chất phân tán như chuyển tiền, giao dịch thẻ, tiết kiệm đáng kể chi phí và thời gian giao dịch. ● Dịch vụ NHBL tương đối an toàn, độ rủi ro thấp Khác với dịch vụ bán buôn truyền thống của ngân hàng là cung cấp các dịch vụ ngân hàng cho các tổ chức kinh tế, trung gian tài chính với giá trị giao dịch lớn, độ rủi ro cao thì hầu hết rủi ro từ các sản phẩm dịch vụ bán lẻ cho các khách hàng cá nhân là nhỏ, áp lực trả nợ của khách hàng không lớn, hơn nữa ngân hàng có khả năng phản ứng và điều chỉnh chính sách khi có sự thay đổi trong môi trường kinh 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Do đó, dịch vụ NHBL với rủi ro được phân tán và thấp hơn nhiều so với rủi ro của dịch vụ bán buôn đã mang lại doanh thu ổn định và an toàn cho các NHTM.2 Vai trò của dịch vụ ngân hàng bán lẻ 1.1 Đối với nền kinh tế Dịch vụ NHBL góp phần đẩy nhanh quá trình luân chuyển tiền tệ, tận dụng tiềm năng to lớn về vốn để phát triển kinh tế, cải thiện đời sống dân cư, đồng thời hạn chế thanh toán không dùng tiền mặt, giúp tiết kiệm chi phí và thời gian cho cả khách hàng và ngân hàng, cụ thể: Dịch vụ NHBL góp phần huy động được các nguồn lực để phát triển kinh tế Thông qua huy động vốn từ tài khoản tiền gửi của các cá nhân, hộ kinh doanh và DNVVN, ngân hàng đã tập trung được mọi lượng vốn nhỏ lẻ tiềm tàng trong dân cư thành nguồn vốn lớn để cung cấp vốn cho nền kinh tế, tạo điều kiện cho các chủ thể thiếu vốn có cơ hội thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh, mở rộng quy mô từ đó thúc đẩy kinh tế phát triển.
Không chỉ huy động từ các nguồn lực trong nước, dịch vụ NHBL còn tận dụng được các nguồn lực từ nước ngoài nhờ hoạt động chuyển tiền, chi trả tiền kiều hối, kinh doanh ngoại tệ. Dịch vụ NHBL đẩy nhanh quá trình luân chuyển tiền tệ, hạn chế thanh toán không dùng tiền mặt, tiết kiệm chi phí xã hội Thực hiện chi trả lương, thanh toán hóa đơn điện, nước, thanh toán tiền hàng hóa, mua sắm qua thẻ ATM…tạo ra sự an toàn và thuận tiện cho người sử dụng, tăng tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt, tiết kiệm chi phí lưu thông, chi phí in ấn, chi phí bảo quản tiền…Đồng thời đẩy nhanh quá trình luân chuyển tiền tệ, tăng khả năng sinh lời. Hơn nữa, thực hiện giao dịch qua tài khoản ngân hàng, Nhà nước có thể kiểm soát được các hành vi gian lận thương mại, trốn thuế, tham nhũng…, NHNN dễ dàng hơn trong việc điều hành chính sách tiền tệ và Chính Phủ có các chính sách kinh tế vĩ mô phù hợp để kiểm soát và phát triển kinh tế - xã hội. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Dịch vụ NHBL tạo điều kiện cho các ngành dịch vụ khác phát triển Các dịch vụ thẻ, chuyển tiền…gắn liền với các ngành dịch vụ khác như bưu chính viễn thông, du lịch, giao thông vận tải….Công nghệ ngân hàng phát triển tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc thanh toán của các ngành dịch vụ có liên quan.
Việc thanh toán không dùng tiền mặt sẽ tạo ra môi trường tiêu dùng hiện đại, hội nhập sâu rộng với kinh tế quốc tế. Dịch vụ NHBL càng phát triển càng thể hiện tính chuyên môn hóa của ngân hàng trong việc cung cấp các sản phẩm, dịch vụ đến tay người sử dụng, làm giảm chi phí xã hội và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của các chủ thể trong nền kinh tế. Dịch vụ NHBL tạo nguồn thu ngoại tệ cho quốc gia nhờ lượng kiều hối từ nước ngoài chuyển về và hoạt động thanh toán xuất nhập khẩu, đồng thời nâng cao trình độ dân trí cho người dân Đẩy mạnh hoạt động thanh toán đặc biệt là các hoạt động chi trả kiều hối, các dịch vụ chuyển tiền từ nước ngoài vào trong nước góp phần tăng lượng ngoại tệ cho quốc gia, Nhà nước kiểm soát được lượng ngoại tệ ra vào trong nước, từ đó có chính sách quản lý ngoại hối phù hợp, thuận tiện cho người dân. Bên cạnh đó, dịch vụ NHBL cung cấp nhiều sản phẩm hiện đại, có hàm lượng công nghệ cao, nhờ vậy trình độ dân trí cho người dân được nâng lên khi sử dụng sản phẩm, dịch vụ của ngân hàng.2 Đối với ngân hàng Dịch vụ NHBL có ý nghĩa ngày càng quan trọng với các NHTM, thể hiện ở các khía cạnh sau: ● Phát triển dịch vụ NHBL mang lại nguồn thu ổn định, chắc chắn, ít rủi ro Dịch vụ NHBL có quy mô khách hàng lớn trong khi giá trị giao dịch trên mỗi khách hàng nhỏ và ít chịu ảnh hưởng của chu kỳ kinh tế, do đó rủi ro của dịch vụ này thấp hơn so với rủi ro của dịch vụ bán buôn.
Hơn nữa, nhờ việc đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ NHBL giúp phân tán rủi ro hữu hiệu, giữ vững sự ổn định trong kinh doanh và tăng tính lành mạnh trong tình hình tài chính của ngân hàng. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ● Phát triển dịch vụ NHBL giúp gia tăng và phát triển mạng lưới mạng lưới khách hàng hiện tại và tiềm năng của ngân hàng Dịch vụ NHBL đáp ứng được càng nhiều các nhu cầu của khách hàng thì càng mở rộng được quy mô khách hàng hiện tại và tiềm năng, phát triển dịch vụ NHBL cũng tăng cường mở rộng khả năng mua bán chéo giữa cá nhân và doanh nghiệp với NHTM, qua đó góp phần quảng bá hình ảnh và nâng cao thương hiệu, uy tín của ngân hàng. ● Dịch vụ NHBL giữ vai trò quan trọng trong việc mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh, góp phần đa dạng hóa hoạt động ngân hàng Phát triển dịch vụ NHBL là đưa ra các sản phẩm theo nhu cầu luôn đổi mới của khách hàng, hướng vào các nhóm khách hàng và sản phẩm, từ đó nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ của ngân hàng. Vì vậy, để có thể cạnh tranh trên thị trường bán lẻ đòi hỏi các ngân hàng phải đa dạng hoá các sản phẩm và dịch vụ phi ngân hàng để đáp ứng được càng nhiều nhu cầu của khách hàng càng tốt.
Tập trung phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ giúp các ngân hàng mở rộng thị trường, tạo nguồn vốn trung và dài hạn chủ đạo cho ngân hàng, góp phần đa dạng hóa hoạt động ngân hàng, phát triển mạng lưới rộng khắp.