Chương 1 LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUY TRÌNH LẬP KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH 1. Khái quát chung về kiểm toán Báo cáo tài chính 1. Khái niệm kiểm toán Báo cáo tài chính Kiểm toán báo cáo tài chính là hoạt động của các kiểm toán viên độc lập và có năng lực tiến hành thu thập và đánh giá các bằng chứng kiểm toán về báo cáo tài chính được kiểm toán nhằm kiểm tra và báo cáo về mức độ trung thực hợp lý của báo cáo tài chính được kiểm toán với các tiêu chuẩn, chuẩn mực đã được thiết lập. Nguyên tắc cơ bản và nội dung của kiểm toán Báo cáo tài chính Những nguyên tắc cơ bản chi phối kiểm toán báo cáo tài chính Báo cáo kiểm toán tuy không khẳng định tính trung thực, hợp lý của báo cáo tài chính được kiểm toán nhưng mức độ đảm bảo cao.
Những nguyên tắc cơ bản chi phối quá trình đạt được sự đảm bảo đó là: Tuân thủ pháp luật: Kiểm toán viên phải luôn coi trọng và chấp hành đúng pháp luật của Nhà nước trong quá trình hành nghề kiểm toán. Tuân thủ nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp bao gồm: Độc lập, chính trực, khách quan, năng lực chuyên môn và tính thận trọng, tính bảo mật, tư cách nghề nghiệp, tuân thủ chuẩn mực chuyên môn. Tuân thủ chuẩn mực kiểm toán: Chuẩn mực kiểm toán quy định các nguyên tắc, thủ tục cơ bản và hướng dẫn thể thức áp dụng các nguyên tắc và thủ tục cơ bản liên quan đến kiểm toán báo cáo tài chính. Trong quá trình kiểm toán, kiểm toán viên phải tuân thủ chuẩn mực kiểm toán Việt Nam hoặc các chuẩn mực kiểm toán được chấp nhận.
Kiểm toán viên phải có thái độ hoài nghi mang tính chất nghề nghiệp: Trong quá trình kiểm toán, kiểm toán viên phải có thái độ hoài nghi mang tính nghề nghiệp, phải luôn ý thức rằng có thể tồn tại những tình huống dẫn đến những sai sót Sv: Phạm Kim Tuyến 4 Lớp: CQ50/22.04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính trọng yếu trong các báo cáo tài chính để lập kế hoạch và thực hiện kiểm toán nhằm phát hiện ra những sai sót trọng yếu ấy. Nội dung kiểm toán báo cáo tài chính Báo cáo tài chính được kiểm toán bằng việc chia báo cáo tài chính thành các bộ phận. Có hai phương pháp tiếp cận kiểm toán báo cáo tài chính là phương pháp trực tiếp và phương pháp chu kỳ. Do vậy, nội dung kiểm toán theo hai phương pháp cũng khác nhau.
Phương pháp trực tiếp thì nội dung kiểm toán và đối tượng thông tin trực tiếp của kiểm toán là các chỉ tiêu hoặc nhóm các chỉ tiêu như tiền, hàng tồn kho, tài sản cố định… Tuy nhiên, các chỉ tiêu trên báo cáo tài chính không hoàn toàn độc lập với nhau nên việc triển khai kiểm toán theo hướng này không đạt hiệu quả cao. Phương pháp tiếp cận kiểm toán chu kỳ thì nội dung kiểm toán trong mỗi chu kỳ này là kiểm toán nghiệp vụ và kiểm toán số dư hay số tiền trên báo cáo tài chính của các chỉ tiêu có liên quan. Kiểm toán nghiệp vụ cho phép xác định hoặc thu hẹp phạm vi kiểm toán cơ bản đối với các số dư hoặc số tiền trên báo cáo tài chính. Kiểm toán theo phương pháp chu kỳ gồm những chu kỳ cơ bản: Kiểm toán chu kỳ mua vào và thanh toán; Kiểm toán chu kỳ bán hàng và thu tiền; Kiểm toán chu kỳ nhân sự và tiền lương; Kiểm toán chu kỳ hàng tồn kho và chi phí; Kiểm toán chu kỳ huy động vốn và hoàn trả; Kiểm toán tài sản cố định và các khoản đầu tư dài hạn; Kiểm toán các thông tin tài chính khác.
Mục tiêu của kiểm toán báo cáo tài chính Đối tượng của kiểm toán báo cáo tài chính là các thông tin trên báo cáo tài chính được kiểm toán. Dựa trên các bằng chứng thu thập được, đối chiếu với các tiêu chuẩn, chuẩn mực, những quy định pháp lý về kế toán và các quy định khác có liên quan, kiểm toán viên phải đi đến và đạt được ý kiến của mình về mức độ trung thực, hợp lý của báo cáo tài chính được kiểm toán. Do vậy, mục tiêu tổng quát của kiểm toán báo cáo tài chính là giúp cho kiểm toán viên và công ty kiểm toán đưa ra ý kiến xác nhận rằng báo cáo tài chính có được lập trên cơ sở chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành, có tuân thủ pháp luật liên quan và có phản ánh trung thực và hợp Sv: Phạm Kim Tuyến 5 Lớp: CQ50/22.04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính lý trên các khía cạnh trọng yếu hay không. Ngoài ra còn giúp cho đơn vị được kiểm toán thấy rõ những tồn tại, sai sót để khắc phục nhằm nâng cao chất lượng thông tin tài chính của đơn vị.
Quy trình chung kiểm toán Báo cáo tài chính Xem xét chấp nhận khách hàng và đánh giá rủi ro hợp đồng Lập hợp đồng kiểm toán và lựa chọn nhóm kiểm toán Tìm hiểu khách hàng và môi trường hoạt động Tìm hiểu chính sách kế toán và chu trình kinh doanh Lập kế hoạch Phân tích sơ bộ báo cáo tài chính kiểm toán Đánh giá chung về hệ thống kiểm soát nội bộ và rủi ro gian lận Xác định mức trọng yếu và phương pháp chọn mẫu - cỡ mẫu Tổng hợp kế hoạch kiểm toán Thử nghiệm kiểm soát Thử nghiệm cơ bản Thực hiện Đánh giá kết quả kiểm toán Lập bảng tổng hợp kết quả kiểm toán Thu thập thư giải trình của Ban giám đốc công ty khách hàng Soát xét sự kiện sau ngày phát hành BCTC Hoàn thiện hồ sơ kiểm toán Kết thúc kiểm Đánh giá kết quả và chất lượng cuộc kiểm toán toán Giải quyết các sự kiện phát sinh sau ngày ký Báo cáo kiểm toán Sơ đồ 1.1: Quy trình chung trong kiểm toán báo cáo tài chính 1. Khái quát chung về lập kế hoạch kiểm toán trong kiểm toán BCTC 1. Khái niệm và vai trò của lập kế hoạch kiểm toán Khái niệm Kế hoạch kiểm toán là những định hướng và những công việc dự kiến phải làm trong quá trình kiểm toán, có ảnh hưởng trực tiếp đến cả quá trình kiểm toán và kết quả kiểm toán. Đồng thời, kế hoạch kiểm toán cũng là căn cứ kiểm tra, kiểm soát đánh giá cuộc kiểm toán có hiệu quả, chất lượng và tin cậy hay không, là căn Sv: Phạm Kim Tuyến 6 Lớp: CQ50/22.04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính cứ giúp kiểm toán viên phân công công việc cho các trợ lý kiểm toán và phối hợp với kiểm toán viên cũng như chuyên gia khác về công việc kiểm toán.
Kế hoạch kiểm toán phải được lập cho từng cuộc kiểm toán, từng đơn vị được kiểm toán và phải được lập một cách thích hợp nhằm đảm bảo bao quát hết các khía cạnh trọng yếu của cuộc kiểm toán; phát hiện gian lận, rủi ro và những vấn đề tiềm ẩn có ảnh hưởng trọng yếu đến báo cáo tài chính, đồng thời kế hoạch kiểm toán phải đảm bảo cho mọi cuộc kiểm toán hoàn thành đúng thời hạn. Như vậy, lập kế hoạch kiểm toán là giai đoạn đầu tiên cần thực hiện trong mỗi cuộc kiểm toán để đảm bảo cho toàn bộ cuộc kiểm toán được thực hiện thành công. Tuy nhiên, lập kế hoạch kiểm toán không phải là một giai đoạn tách rời cuộc kiểm toán mà là quá trình được lặp đi lặp lại và bắt đầu ngay sau khi kết thúc cuộc kiểm toán trước và tiếp tục cho đến khi kết thúc cuộc kiểm toán hiện tại. Lập kế hoạch kiểm toán là một công việc không hề đơn giản mà nó đòi hỏi kiểm toán viên phải có trình độ chuyên môn cao và phải có sự phối hợp giữa các bộ phận chức năng khác nhau.
Vai trò Vai trò của lập kế hoạch kiểm toán được thể hiện qua một số điểm sau: - Giúp KTV tập trung đúng mức vào các phần hành quan trọng của cuộc kiểm toán; - Giúp KTV thu thập được các bằng chứng kiểm toán đầy đủ và thích hợp làm cơ sở để đưa ra các ý kiến xác đáng về các thông tin trên BCTC; - Hỗ trợ việc điều phối công việc do các KTV đơn vị thành viên và các chuyên gia thực hiện khi cần thiết; - Hỗ trợ trong việc lựa chọn thành viên nhóm kiểm toán có năng lực chuyên môn và khả năng phù hợp để xử lý các rủi ro dự kiến và phân công công việc phù hợp cho từng thành viên; - Là căn cứ để công ty kiểm toán tránh xảy ra những bất đồng đối với khách hàng. Trên cơ sở đã lập ra, KTV thống nhất với các khách hàng về nội dung công việc sẽ thực hiên, thời gian tiến hành kiểm toán cũng như trách nhiệm mỗi bên; Sv: Phạm Kim Tuyến 7 Lớp: CQ50/22.04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính - Kế hoạch kiểm toán đưa ra các kế hoạch, chương trình kiểm toán cụ thể, các bước thực hiện và nội dung thực hiện các bước đó. Từ bản kế hoạch kiểm toán, công ty kiểm toán sẽ tính toán chi phí hợp lý của cuộc kiểm toán từ đó có thể đưa ra mức phí kiểm toán mà khách hàng phải trả đảm bảo có lợi nhuận cho công ty nhưng phù hợp với các chi phí đã bỏ ra; - Căn cứ vào kế hoạch kiểm toán đã được lập, KTV có thể kiểm soát và đánh giá chất lượng công việc kiểm toán đã và đang thực hiện. Từ đó có thể đưa ra các ý kiến phương án để nâng cao hiệu quả công tác kiểm toán.
Các yêu cầu và các thủ tục lập kế hoạch kiểm toán Vai trò của các thành viên chính trong cuộc kiểm toán: Thành viên Ban Giám đốc phụ trách tổng thể cuộc kiểm toán và các thành viên chính trong nhóm kiểm toán dựa vào kinh nghiệm và sự hiểu biết của bản thân tham gia vào quá trình lập kế hoạch kiểm toán, bao gồm lập kế hoạch và thảo luận với các thành viên khác trong nhóm kiểm toán để làm tăng hiệu quả và hiệu suất cho quá trình lập kế hoạch kiểm toán. Các thủ tục ban đầu của cuộc kiểm toán: Khi bắt đầu cuộc kiểm toán năm hiện tại, KTV phải thực hiện các thủ tục sau: - Thực hiện các thủ tục đối với việc chấp nhận, duy trì quan hệ khách hàng và hợp đồng kiểm toán cụ thể; - Đánh giá việc tuân thủ chuẩn mực và các quy định về đạo đức nghề nghiệp, bao gồm tính độc lập; - Hiểu biết về các điều khoản của hợp đồng kiểm toán.