Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Tại Ủy Ban Nhân Dân Huyện Bắc Yên, Tỉnh Sơn La

Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, cải cách hành chính trở thành yếu tố then chốt để nâng cao năng lực… 82 trang · Học Viện Hành Chính Quốc Gia · 2024.

• Tác giả: Phàng Thị Vế
• Người hướng dẫn: Ts. Trần Thu Trang
• Trường học: Học Viện Hành Chính Quốc Gia
• Chuyên ngành: Quản Lý Nhà Nước
• Đề tài: Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Tại Ủy Ban Nhân Dân Huyện Bắc Yên, Tỉnh Sơn La
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
• 1.7. Kết cấu của đề tài
• 2. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
• 2.1. Các khái niệm cơ bản
• 2.1.1. Khái niệm thủ tục hành chính
• 2.1.2. Khái niệm cải cách thủ tục hành chính
• 2.1.3. Sự cần thiết cải cách thủ tục hành chính
• 2.1.4. Nguyên tắc cải cách thủ tục hành chính
• 2.1.5. Các nội dung cải cách thủ tục hành chính
• 2.1.6. Các yếu tố ảnh hưởng tới cải cách thủ tục hành chính
• 2.1.6.1. Yếu tố chủ quan
• 2.1.6.2. Sự lãnh đạo của người đứng đầu
• 2.1.6.3. Năng lực của cán bộ, công chức thực hiện cải cách thủ tục hành chính
• 2.1.6.4. Yếu tố khách quan
• 2.1.6.5. Sự tham gia và ủng hộ của người dân
• 2.1.6.6. Yếu tố pháp luật
• 2.1.6.7. Yếu tố tài chính công
• 2.1.6.8. Yếu tố khoa học, công nghệ
• 2.1.6.9. Yếu tố truyền thông
• 2.1.6.10. Các yếu tố văn hóa, lịch sử, tập quán, truyền thống
• 2.1.7. Kinh nghiệm cải cách thủ tục hành chính tại một số địa phương ở Việt Nam
• 2.1.7.1. Tại Ủy ban nhân dân huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên
• 2.1.7.2. Tại Ủy ban nhân dân huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La
• 2.1.7.3. Tại Ủy ban nhân dân huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái
• 2.1.7.4. Bài học kinh nghiệm cho UBND huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La
• 2.2. Tiểu kết chương 1
• 3. THỰC TRẠNG VỀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN BẮC YÊN, TỈNH SƠN LA
• 3.1. Khái quát chung về UBND huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La
• 3.1.1. Địa vị pháp lý
• 3.1.2. Vị trí và chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của UBND huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La
• 3.1.2.1. Vị trí và chức năng
• 3.1.2.2. Nhiệm vụ và quyền hạn
• 3.1.3. Cơ cấu tổ chức bộ máy của UBND huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La
• 3.1.4. Đội ngũ nhân sự của UBND huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La
• 3.1.5. Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả Ủy ban nhân dân huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La
• 3.2. Phân tích thực trạng cải cách thủ tục hành chính tại UBND huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La
• 3.2.1. Rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính
• 3.2.2. Công bố, công khai thủ tục hành chính, danh mục thủ tục hành chính
• 3.2.3. Đổi mới thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông trong giải quyết thủ tục hành chính
• 3.2.4. Tiếp nhận, xử lý các thông tin phản ánh, kiến nghị của các cá nhân, tổ chức về quy định thủ tục hành chính
• 3.2.5. Thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử
• 3.2.6. Đánh giá thực trạng cải cách thủ tục hành chính tại UBND huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La
• 3.2.6.1. Những mặt đạt được
• 3.2.6.2. Những mặt hạn chế
• 3.3. Tiểu kết chương 2
• 4. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU LỰC, HIỆU QUẢ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN BẮC YÊN, TỈNH SƠN LA
• 4.1. Phương hướng và nhiệm vụ tiếp tục cải cách thủ tục hành chính tại UBND huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La trong thời gian tới
• 4.2. Một số giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả cải cách thủ tục hành chính cho Ủy ban nhân dân huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La
• 4.2.1. Tăng cường phân công, phân cấp, phối hợp giữa các bộ phận, cá nhân tham gia tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính
• 4.2.2. Tăng cường rà soát, đánh giá, đơn giản hóa thủ tục hành chính
• 4.2.3. Tổ chức Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả theo hướng hiện đại
• 4.2.4. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức trong giải quyết thủ tục hành chính
• 4.2.5. Đẩy mạnh đầu tư đồng bộ cơ sở hạ tầng gắn với ứng dụng công nghệ thông tin trong cải cách thủ tục hành chính
• 4.2.6. Tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền về cải cách thủ tục hành chính
• 4.2.7. Về thanh tra, kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính
• 4.3. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Tại Bắc Yên

Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, cải cách hành chính trở thành yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đặc biệt, cải cách thủ tục hành chính (CCTTHC) đóng vai trò quan trọng trong việc tạo môi trường thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Tại Việt Nam, CCTTHC đã được triển khai qua nhiều giai đoạn, với những bước tiến đáng kể từ Nghị quyết 38/NQ-CP năm 1994. Giai đoạn 2001-2010 đánh dấu sự chuyển biến mạnh mẽ khi cải cách hành chính được xác định là trọng tâm của hoạt động cải cách nhà nước. Tiếp theo đó, Nghị quyết 30c/NQ-CP (2011-2020) và Nghị quyết 76/NQ-CP (2021-2030) tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của CCTTHC trong việc xây dựng chính phủ điện tử và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Khóa luận này tập trung phân tích và đánh giá thực trạng CCTTHC tại UBND huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La, một địa phương miền núi đang nỗ lực cải thiện môi trường hành chính để phục vụ người dân tốt hơn.

1.1. Tầm quan trọng của Cải Cách Thủ Tục Hành Chính

Cải cách thủ tục hành chính là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo môi trường thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm thiểu thời gian và chi phí tuân thủ, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Theo Nghị quyết 76/NQ-CP của Chính phủ, CCTTHC cần được thực hiện quyết liệt, đồng bộ và hiệu quả, tập trung vào các quy định liên quan đến người dân và doanh nghiệp.

1.2. Bối cảnh Cải Cách Hành Chính tại Việt Nam

Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn cải cách hành chính, bắt đầu từ Nghị quyết 38/NQ-CP năm 1994. Các giai đoạn tiếp theo (2001-2010, 2011-2020, và 2021-2030) đều nhấn mạnh tầm quan trọng của cải cách hành chính. Chính phủ đã ban hành nhiều nghị quyết và chương trình tổng thể để thúc đẩy cải cách hành chính trên cả nước, bao gồm cả cải cách thủ tục hành chính. Nghị quyết 76/NQ-CP đặc biệt chú trọng đến việc ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng chính phủ điện tử.

II. Thách Thức Thực Trạng CCTTHC ở UBND Huyện Bắc Yên

Mặc dù đã có những tiến bộ đáng kể, cải cách thủ tục hành chính ở UBND huyện Bắc Yên vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Một số hạn chế bao gồm tinh thần trách nhiệm chưa cao của một bộ phận cán bộ, cơ sở vật chất và trang thiết bị chưa đáp ứng yêu cầu, và việc ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế. Bên cạnh đó, việc tiếp nhận và xử lý phản ánh, kiến nghị của người dân đôi khi chưa kịp thời và hiệu quả. Nghiên cứu sâu hơn là cần thiết để xác định chính xác những rào cản và đề xuất các giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả cải cách thủ tục hành chính tại Bắc Yên.

2.1. Những Hạn Chế trong Triển Khai CCTTHC Bắc Yên

Bên cạnh những thành công, cải cách thủ tục hành chính tại UBND huyện Bắc Yên vẫn còn một số hạn chế. Tinh thần, trách nhiệm của một bộ phận nhỏ cán bộ, công chức đôi lúc chưa cao. Cơ sở vật chất, trang thiết bị chưa được đầu tư tương xứng với yêu cầu, nhiệm vụ được giao.

2.2. Cơ Sở Vật Chất và Ứng Dụng CNTT trong TTHC Cấp Huyện

Cơ sở vật chất, trang thiết bị chưa được đầu tư tương xứng với yêu cầu, nhiệm vụ được giao.Việc ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế. Đây là những rào cản cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả cải cách thủ tục hành chính tại địa phương.

III. Rà Soát Thủ Tục Cách Đơn Giản Hóa TTHC Bắc Yên

Rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính là một trong những nội dung quan trọng của CCTTHC. Tại UBND huyện Bắc Yên, công tác này đã được triển khai, tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để đảm bảo tính hiệu quả và phù hợp với thực tế. Việc rà soát cần tập trung vào việc loại bỏ các thủ tục rườm rà, chồng chéo, giảm thiểu thời gian và chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp. Công khai minh bạch quy trình, thủ tục, thời gian giải quyết, phí và lệ phí tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tham gia giám sát quá trình thực hiện công vụ.

3.1. Quy Trình Rà Soát và Đánh Giá TTHC tại Bắc Yên

Quá trình rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính cần được thực hiện một cách bài bản, khoa học và có sự tham gia của các bên liên quan. Cần xác định rõ các tiêu chí đánh giá, quy trình thực hiện, và cơ chế giám sát để đảm bảo tính khách quan và hiệu quả. Kết quả rà soát cần được công khai minh bạch để người dân và doanh nghiệp biết và thực hiện.

3.2. Đơn Giản Hóa Hồ Sơ và Quy Trình Giải Quyết TTHC

Việc đơn giản hóa hồ sơ và quy trình giải quyết thủ tục hành chính là một trong những mục tiêu quan trọng của cải cách thủ tục hành chính. Cần rà soát, loại bỏ các yêu cầu không cần thiết, giảm thiểu số lượng giấy tờ, và tối ưu hóa quy trình để giảm thời gian và chi phí cho người dân và doanh nghiệp.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Công Chức Bắc Yên

Nguồn nhân lực đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện cải cách thủ tục hành chính. Nâng cao năng lực cán bộ, công chức là một trong những giải pháp quan trọng để cải thiện hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính. Cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ, và tinh thần trách nhiệm cho cán bộ, công chức. Đồng thời, cần có cơ chế khuyến khích, động viên để tạo động lực cho cán bộ, công chức làm việc hiệu quả.

4.1. Đào Tạo và Bồi Dưỡng Cán Bộ Hành Chính về CCTTHC

Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ, và tinh thần trách nhiệm cho cán bộ, công chức. Đặc biệt, cần chú trọng đào tạo về kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng giao tiếp, và kỹ năng giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.

4.2. Xây Dựng Đội Ngũ Công Chức Chuyên Nghiệp và Tận Tâm

Cần có cơ chế tuyển dụng, đánh giá, và bổ nhiệm cán bộ, công chức một cách công khai, minh bạch và cạnh tranh. Đồng thời, cần có cơ chế khuyến khích, động viên để tạo động lực cho cán bộ, công chức làm việc hiệu quả. Cần xây dựng một đội ngũ công chức chuyên nghiệp, tận tâm, và có tinh thần trách nhiệm cao.

V. Ứng Dụng CNTT Chính Quyền Điện Tử Tại Bắc Yên

Ứng dụng công nghệ thông tin là xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện nay. Việc xây dựng chính quyền điện tử sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính, giảm thiểu chi phí, và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công. UBND huyện Bắc Yên cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong tất cả các lĩnh vực, đặc biệt là trong giải quyết thủ tục hành chính.

5.1. Phát Triển Dịch Vụ Công Trực Tuyến Mức Độ 3 4 Tại Bắc Yên

Việc phát triển dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4 sẽ giúp người dân và doanh nghiệp có thể thực hiện thủ tục hành chính mọi lúc, mọi nơi, trên các thiết bị khác nhau. Cần đảm bảo tính bảo mật, an toàn, và dễ sử dụng của các dịch vụ công trực tuyến.

5.2. Xây Dựng Hệ Thống Thông Tin và Cơ Sở Dữ Liệu Đồng Bộ

Cần xây dựng hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu đồng bộ, thống nhất và được cập nhật thường xuyên. Hệ thống này cần đảm bảo tính tương tác, kết nối và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan, đơn vị để nâng cao hiệu quả phối hợp trong giải quyết thủ tục hành chính.

VI. Đánh Giá và Tương Lai Cải Cách TTHC Huyện Bắc Yên

Việc đánh giá thường xuyên và khách quan quá trình cải cách thủ tục hành chính là vô cùng quan trọng. Dựa trên kết quả đánh giá, có thể điều chỉnh các giải pháp và định hướng phù hợp để đảm bảo tính hiệu quả. Trong tương lai, cải cách thủ tục hành chính tại UBND huyện Bắc Yên cần tiếp tục được đẩy mạnh, với trọng tâm là xây dựng một nền hành chính phục vụ, minh bạch, và hiệu quả.

6.1. Đánh Giá Sự Hài Lòng của Người Dân và Doanh Nghiệp

Cần thường xuyên khảo sát, lấy ý kiến đánh giá của người dân và doanh nghiệp về chất lượng dịch vụ công và hiệu quả của các giải pháp cải cách thủ tục hành chính. Kết quả đánh giá cần được sử dụng để điều chỉnh các giải pháp và định hướng phù hợp.

6.2. Định Hướng Phát Triển CCTTHC Giai Đoạn Tiếp Theo

Trong giai đoạn tiếp theo, cải cách thủ tục hành chính tại UBND huyện Bắc Yên cần tiếp tục được đẩy mạnh, với trọng tâm là xây dựng một nền hành chính phục vụ, minh bạch, và hiệu quả. Cần chú trọng đến việc ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao năng lực cán bộ, công chức, và tăng cường sự tham gia của người dân vào quá trình quản lý nhà nước.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cải cách hành chính nhà nước được xác định là một trong những động lực then chốt thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và xây dựng nền hành chính phục vụ nhân dân. Trong tiến trình đổi mới từ Nghị quyết số 38/NQ-CP ngày 04/05/1994, Quyết định số 136/2001/QĐ-TTg, Nghị quyết số 30c/NQ-CP ngày 08/11/2011 đến Nghị quyết số 76/NQ-CP ngày 15/07/2021 của Chính phủ ban hành Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2021 - 2030, cải cách thủ tục hành chính (TTHC) luôn giữ vị trí trọng tâm đột phá. Hoạt động này hướng tới mục tiêu cắt giảm gánh nặng chi phí, tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ trên cơ sở ứng dụng công nghệ thông tin và thúc đẩy cung cấp dịch vụ công trực tuyến.

Tại huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La — một huyện miền núi vùng cao, Ủy ban nhân dân (UBND) huyện đã triển khai đồng bộ các văn bản chỉ đạo của Trung ương và kế hoạch của UBND tỉnh Sơn La. Địa phương đã đạt được một số kết quả bước đầu: 100% UBND các xã, thị trấn ứng dụng phần mềm Một cửa hiện đại; tích hợp 269 dịch vụ công trực tuyến toàn trình trên Cổng Dịch vụ công của tỉnh; tỷ lệ hồ sơ trực tuyến và tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 75,6%; tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng và sớm hạn tại Bộ phận Một cửa cấp huyện đạt mức cao; Cổng thông tin điện tử huyện ghi nhận trên 3 triệu lượt truy cập. Tuy nhiên, thực tiễn tại địa phương vẫn bộc lộ một số tồn tại như tinh thần trách nhiệm của một bộ phận công chức đôi lúc chưa cao, cơ sở hạ tầng kỹ thuật và trang thiết bị công nghệ thông tin chưa đồng bộ với yêu cầu chuyển đổi số. Đồng thời, các công trình khoa học trước đây chủ yếu tập trung vào cải cách hành chính nói chung, chưa có nghiên cứu chuyên sâu, hệ thống về cải cách TTHC tại UBND huyện Bắc Yên. Do đó, khóa luận tốt nghiệp ngành Quản lý nhà nước của tác giả Phàng Thị Vế (Học viện Hành chính Quốc gia, 2024) được thực hiện nhằm giải quyết yêu cầu lý luận và thực tiễn này.

Mục đích nghiên cứu: Khóa luận hướng tới tìm hiểu thực tiễn hoạt động cải cách thủ tục hành chính tại UBND huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La; từ đó đề xuất hệ thống các giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác cải cách thủ tục hành chính tại địa phương trong giai đoạn tiếp theo.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Hệ thống hóa cơ sở khoa học, lý luận và pháp lý về thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính trong cơ quan hành chính nhà nước.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động cải cách thủ tục hành chính tại UBND huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La trong hai năm 2022 và 2023, chỉ ra những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân.
3. Xác định phương hướng và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả cải cách thủ tục hành chính tại UBND huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Nội dung hoạt động cải cách thủ tục hành chính tại UBND huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La.
• Phạm vi không gian: Cơ quan UBND huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La và các đơn vị chuyên môn, Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả trực thuộc.
• Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu thực tế trong giai đoạn 02 năm (2022 và 2023).
• Phạm vi nội dung: Căn cứ theo Nghị quyết số 76/NQ-CP ngày 15/07/2021 của Chính phủ, đề tài tập trung vào 05 nội dung trọng tâm: (1) Rà soát, đơn giản hóa TTHC; (2) Công bố, công khai TTHC và danh mục TTHC; (3) Đổi mới thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông; (4) Tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức; (5) Thực hiện TTHC trên môi trường điện tử.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập hệ thống cơ sở lý luận dựa trên việc kế thừa các quan điểm học thuật và quy định pháp luật hiện hành tại Việt Nam:

• Khái niệm cơ bản: Thủ tục hành chính được xác định theo khoản 1 Điều 3 Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 08/06/2010 của Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành chính, kết hợp với giáo trình chuyên ngành của GS. Nguyễn Văn Thâm (2012) và tài liệu nghiên cứu hành chính học của Jairo Acuña-Alfaro (2009). Cải cách TTHC được tiếp cận theo Quyết định số 53/QĐ-BCĐCCHC năm 2018 của Ban Chỉ đạo Cải cách hành chính của Chính phủ, bản chất là quá trình rà soát, cắt giảm, bãi bỏ các quy định rườm rà, lỗi thời, tối ưu hóa quy trình giải quyết công việc và công khai minh bạch nhằm giảm chi phí, thời gian tuân thủ.
• Nguyên tắc cải cách TTHC: Khóa luận hệ thống hóa 05 nguyên tắc cốt lõi: (1) Nguyên tắc tuân thủ pháp luật; (2) Nguyên tắc thường xuyên, liên tục và kịp thời; (3) Nguyên tắc hiệu quả; (4) Nguyên tắc công khai, đơn giản, dễ hiểu, thực hiện thuận lợi; (5) Nguyên tắc các bên tham gia thủ tục hành chính bình đẳng trước pháp luật.
• Khung yếu tố ảnh hưởng: Phân tích hai nhóm nhân tố tác động đến hiệu quả cải cách TTHC, bao gồm:
  • Nhóm chủ quan: Sự lãnh đạo, chỉ đạo của người đứng đầu cơ quan; Năng lực, trình độ và thái độ thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức.
  • Nhóm khách quan: Sự tham gia, giám sát của người dân và tổ chức; Yếu tố thể chế pháp luật; Nguồn lực tài chính công; Sự phát triển của khoa học và công nghệ; Công tác thông tin, truyền thông; Các yếu tố văn hóa, lịch sử, tập quán địa phương.
• Kinh nghiệm thực tiễn: Nghiên cứu bài học kinh nghiệm về CCTTHC gắn với chuyển đổi số, đầu tư trang thiết bị Một cửa và nâng cao tỷ lệ giải quyết dịch vụ công trực tuyến tại UBND huyện Phú Bình (tỉnh Thái Nguyên), UBND huyện Quỳnh Nhai (tỉnh Sơn La) và UBND huyện Trạm Tấu (tỉnh Yên Bái).

Phương pháp nghiên cứu: Tác giả phối hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng trong khoa học xã hội:

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp: Tổng hợp các báo cáo công tác kiểm soát TTHC năm 2022 (Báo cáo số 1019/BC-UBND ngày 19/12/2022) và năm 2023 (Báo cáo số 1309/BC-UBND ngày 19/12/2023) của UBND huyện Bắc Yên; số liệu từ UBND tỉnh Sơn La; các văn bản quy phạm pháp luật và các công trình luận văn liên quan.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp: Hệ thống hóa các luận cứ lý thuyết và nhóm số liệu thực tế theo các nhóm chỉ tiêu quản lý.
• Phương pháp so sánh: Đối chiếu số liệu thống kê giữa năm 2022 và năm 2023 về số lượng TTHC, tỷ lệ tiếp nhận hồ sơ trực tuyến, tỷ lệ giải quyết đúng hạn; so sánh tỷ lệ tiếp nhận hồ sơ trực tuyến của huyện Bắc Yên so với mặt bằng chung toàn tỉnh Sơn La.
• Phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi (phiếu điều tra): Thực hiện khảo sát trực tiếp với thang đo Likert 5 mức độ (1-Rất kém, 2-Kém, 3-Bình thường, 4-Tốt, 5-Rất tốt). Tổng số phiếu phát ra là 50 phiếu, thu về 50 phiếu hợp lệ (đạt 100%), chia làm 02 nhóm đối tượng:
  • Cán bộ, công chức làm việc tại UBND huyện Bắc Yên: 20 phiếu.
  • Cá nhân, đại diện tổ chức thực hiện TTHC tại Bộ phận Một cửa: 30 phiếu.
• Phương pháp quan sát: Quan sát thực tế cơ sở vật chất, thái độ phục vụ và quy trình thao tác nghiệp vụ tại Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả của huyện.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở khoa học về cải cách thủ tục hành chính

Chương 1 xây dựng khung lý thuyết toàn diện về thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính. Tác giả phân tích tính tất yếu của việc đơn giản hóa TTHC trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Chương này trình bày chi tiết 05 nguyên tắc chỉ đạo, 05 nội dung cải cách TTHC theo Nghị quyết 76/NQ-CP và các nhân tố chủ quan, khách quan tác động đến quá trình thực hiện.

Ngoài ra, chương 1 phân tích mô hình CCTTHC tại 03 địa phương có nét tương đồng về điều kiện quản lý:

1. UBND huyện Phú Bình (Thái Nguyên): Đầu tư 700 triệu đồng năm 2023 để trang bị máy tính, máy scan cho 20 xã, thị trấn; đưa tỷ lệ giải quyết hồ sơ dịch vụ công trực tuyến từ 78,5% (năm 2023) lên trên 90,1% vào tháng 4/2024; xây dựng video hướng dẫn nộp hồ sơ trực tuyến đến từng thôn xóm.
2. UBND huyện Quỳnh Nhai (Sơn La): Quản lý 406 TTHC (cấp huyện 283, cấp xã 123); áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015; 100% văn bản chuyển dạng điện tử và trên 90% văn bản phát hành có chứng thư số.
3. UBND huyện Trạm Tấu (Yên Bái): Quản lý 547 TTHC (410 thủ tục cấp huyện, 137 thủ tục cấp xã); kiên quyết thực hiện mô hình "3 giảm" (giảm thủ tục, giảm thời gian, giảm chi phí).

Từ kinh nghiệm thực tiễn này, tác giả rút ra 07 bài học then chốt áp dụng cho huyện Bắc Yên: gắn cải cách TTHC với chuyển đổi số; đề cao trách nhiệm người đứng đầu theo nguyên tắc "rõ người, rõ việc, một đầu mối"; đào tạo nâng cao trình độ công nghệ thông tin cho CBCC; đầu tư đồng bộ trang thiết bị; lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo; tăng cường kiểm tra đột xuất; đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn dịch vụ công trực tuyến.

Chương 2: Thực trạng về cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La

Chương 2 mô tả khái quát vị trí pháp lý, tổ chức bộ máy và đánh giá thực trạng CCTTHC tại huyện Bắc Yên trên cơ sở các báo cáo chính thức và kết quả khảo sát thực địa.

Về tổ chức bộ máy và nhân sự, UBND huyện Bắc Yên gồm Chủ tịch, 02 Phó Chủ tịch (phụ trách Khối Nông lâm - Kinh tế và Khối Văn hóa - Xã hội) và 12 phòng chuyên môn trực thuộc. Năm 2023, biên chế cán bộ, công chức được giao là 332 người, thực hiện 325 người; 100% cán bộ, công chức có trình độ Đại học trở lên. Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả đặt tại Trụ sở UBND huyện (Tiểu khu III, thị trấn Bắc Yên), do Chánh Văn phòng HĐND và UBND huyện trực tiếp phụ trách, bố trí 06 công chức tiếp nhận. Cơ sở vật chất gồm 01 phòng diện tích khoảng 120m², trang bị 13 ghế chờ, 06 máy tính, 06 máy in, 01 máy scan, 01 máy photocopy, 04 điện thoại cố định, 04 camera giám sát trực tuyến và phần mềm một cửa điện tử.

Thực trạng triển khai 05 nội dung CCTTHC trong 02 năm 2022 - 2023 được tác giả phân tích chi tiết:

1. Công tác rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính: UBND huyện đã ban hành các văn bản điều hành: Quyết định số 148/QĐ-UBND (23/02/2022), Kế hoạch số 72/KH-UBND (09/03/2022), Quyết định số 105/QĐ-UBND (16/02/2023), Kế hoạch số 61/KH-UBND (13/03/2023). Tỷ lệ hoàn thành kế hoạch rà soát cả hai năm đều đạt 100%.

Bảng 1: Kết quả rà soát TTHC tại UBND huyện Bắc Yên năm 2022 và 2023

Nội dung chỉ tiêu	Năm 2022	Năm 2023
Số TTHC giữ nguyên	279	396
Số TTHC liên thông	50	43
Số TTHC có giải pháp thực hiện trên môi trường điện tử	201	269

Bảng 2: Kết quả khảo sát người dân, tổ chức về công tác rà soát TTHC (N = 30)

Câu hỏi khảo sát	Tỷ lệ đồng ý (Có)	Tỷ lệ không đồng ý (Không)
Có phải thông qua nhiều cấp, khâu trung gian?	10,0% (3 người)	90,0% (27 người)
Có nội dung nào rườm rà, không cần thiết?	6,7% (2 người)*	93,3% (28 người)
Các TTHC có dễ hiểu, dễ thực hiện không?	86,6% (26 người)	13,4% (4 người)
Thời gian, chi phí giải quyết có phù hợp không?	100,0% (30 người)	0,0% (0 người)

(Ghi chú: 6,7% phản ánh rườm rà tập trung vào thủ tục yêu cầu xác nhận thông tin cư trú, nộp sổ hộ khẩu giấy).

2. Công tác công bố, công khai TTHC: Trong 02 năm, UBND tỉnh Sơn La đã công bố 675 TTHC thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp huyện (năm 2022 công bố 279 thủ tục; năm 2023 công bố 396 thủ tục). Toàn bộ danh mục được niêm yết tại Bộ phận Một cửa và cập nhật trên Cổng dịch vụ công. Khảo sát 20 cán bộ, công chức cho thấy: Tiêu chí công bố danh mục TTHC đạt 5/5 điểm; Nhập, đăng tải CSDL quốc gia đạt 4/5 điểm; Tích hợp TTHC trên Cổng DVC tỉnh đạt 3/5 điểm; Phê duyệt quy trình nội bộ đạt 3/5 điểm (nguyên nhân do hạ tầng viễn thông vùng sâu còn yếu, một số bản chưa có sóng 3G/4G ổn định).

3. Đổi mới thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông: UBND huyện đã triển khai Đề án đổi mới theo Kế hoạch số 41/KH-UBND và Công văn số 2203/UBND-VHTT, duy trì tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng và trước hạn đạt 99,9%.

Bảng 3: So sánh kết quả tiếp nhận và giải quyết hồ sơ TTHC năm 2022 và 2023

Chỉ tiêu thực hiện	Năm 2022	Năm 2023	Chênh lệch 2023 so với 2022
Tổng số hồ sơ tiếp nhận trong năm	37.744	20.734	Giảm 17.010 hồ sơ
- Hồ sơ tiếp nhận trực tuyến	658	20.187	Tăng 19.529 hồ sơ
- Hồ sơ tiếp nhận trực tiếp và qua bưu chính	37.047	518	Giảm 36.529 hồ sơ
- Hồ sơ từ kỳ trước chuyển qua	39	26	Giảm 13 hồ sơ
Tổng số hồ sơ đã giải quyết	37.730	20.718	Giảm 17.012 hồ sơ
- Giải quyết trước hạn	34.452	19.824	-
- Giải quyết đúng hạn	3.274	889	-
- Giải quyết quá hạn	4	5	Tăng 1 hồ sơ
Số hồ sơ đang giải quyết trong hạn	26	14	Giảm 12 hồ sơ

Năm 2023, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến của huyện đạt 75,73% tổng số hồ sơ tiếp nhận (đóng góp 20.528 hồ sơ, chiếm 9,0% tổng lượng hồ sơ trực tuyến toàn tỉnh Sơn La). Khảo sát cán bộ, công chức đánh giá: Quy trình một cửa đạt 4/5 điểm; Công tác chỉ đạo đôn đốc đạt 4/5 điểm; Phối hợp liên ngành và thực hiện trực tuyến đạt 3/5 điểm.

4. Tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị: UBND huyện ban hành Kế hoạch số 75/KH-UBND (2022), Kế hoạch số 78/KH-UBND (2023) về tổ chức đối thoại định kỳ với người dân, doanh nghiệp; thực hiện Công văn số 1664/UBND-VP theo Công điện 644/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Trong cả hai năm 2022 và 2023, UBND huyện Bắc Yên không ghi nhận phản ánh, kiến nghị nào về hành vi hành chính hay quy định hành chính. Khảo sát mức độ hài lòng của cá nhân, tổ chức (N = 30) cho kết quả: Rất hài lòng đạt 20,8%; Hài lòng đạt 62,5%; Tương đối hài lòng đạt 12,5%; Chưa hài lòng chiếm 4,2%; Rất không hài lòng là 0,0%.

5. Thực hiện TTHC trên môi trường điện tử: Tích hợp 269 dịch vụ công trực tuyến toàn trình; tỷ lệ số hóa giấy tờ đạt 75,6%; Cổng thông tin điện tử huyện vận hành ổn định phục vụ tra cứu thông tin với hơn 3 triệu lượt truy cập.

Đánh giá chung: UBND huyện đạt chuyển biến lớn trong tiếp nhận hồ sơ trực tuyến và kỷ luật giải quyết hồ sơ. Mặt hạn chế bao gồm: Sự phối hợp giữa các đơn vị liên ngành có lúc chưa chặt chẽ; hạ tầng mạng tại một số xã vùng cao còn thiếu thốn; một bộ phận người dân đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế về kỹ năng số; tỷ lệ đánh giá chưa hài lòng vẫn còn 4,2%.

Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La

Dựa trên các hạn chế được phát hiện tại Chương 2, tác giả đề xuất 07 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Tăng cường phân công, phân cấp và quy chế phối hợp: Phân định rõ trách nhiệm giữa các phòng chuyên môn và Bộ phận Một cửa; thiết lập thời hạn cụ thể cho từng khâu trung gian để tránh đùn đẩy trách nhiệm.
2. Đẩy mạnh rà soát, đánh giá và đơn giản hóa TTHC: Tập trung cắt giảm các biểu mẫu, giấy tờ chứng minh thông tin cư trú trùng lặp theo đúng tinh thần Đề án 06 của Chính phủ.
3. Hiện đại hóa Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả: Mở rộng nâng cấp trang thiết bị chuyên dụng (máy scan tốc độ cao, máy tra cứu thông tin cảm ứng); bố trí phân luồng khoa học tại trụ sở 120m².
4. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức: Tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng số, chuẩn hóa văn hóa giao tiếp công vụ và quy tắc ứng xử thân thiện, lấy sự phục vụ nhân dân làm trọng tâm.
5. Đầu tư đồng bộ hạ tầng công nghệ thông tin: Kiến nghị nâng cấp đường truyền internet chuyên dùng, phối hợp với các doanh nghiệp viễn thông xóa các điểm lõm sóng 3G/4G tại các thôn, bản vùng sâu của huyện.
6. Tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền: Sản xuất tài liệu hướng dẫn, clip trực quan bằng tiếng phổ thông và tiếng dân tộc thiểu số; phát huy vai trò loa truyền thanh cơ sở và tổ công nghệ số cộng đồng để hướng dẫn người dân tạo tài khoản, nộp hồ sơ trực tuyến.
7. Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát công vụ: Duy trì cơ chế kiểm tra định kỳ và đột xuất tại Bộ phận Một cửa cấp huyện và cấp xã; kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp chậm trễ, gây phiền hà hoặc không thực hiện thư xin lỗi theo quy định.

Kết quả và đóng góp

• Hệ thống kết quả định lượng cụ thể:
  • Chứng minh sự chuyển dịch cơ cấu tiếp nhận hồ sơ tại huyện Bắc Yên từ phương thức truyền thống sang trực tuyến: hồ sơ trực tuyến tăng vọt từ 658 hồ sơ (năm 2022) lên 20.187 hồ sơ (năm 2023), đạt tỷ lệ 75,73% và đóng góp 9,0% vào tổng hồ sơ trực tuyến toàn tỉnh Sơn La.
  • Tỷ lệ giải quyết hồ sơ trước và đúng hạn duy trì ở mức cao (99,9%), số hồ sơ quá hạn rất thấp (4 hồ sơ năm 2022 và 5 hồ sơ năm 2023).
  • Khảo sát thực địa ghi nhận mức độ hài lòng chung (Rất hài lòng và Hài lòng) của cá nhân, tổ chức đạt 83,3%, trong khi tỷ lệ chưa hài lòng chiếm 4,2%.
• Giải pháp bám sát thực tiễn: Hệ thống 07 nhóm giải pháp đưa ra giải quyết trực diện các bất cập đặc thù của một huyện vùng cao miền núi, đặc biệt là bài toán hạ tầng viễn thông vùng lõm sóng, trình độ số hóa của đồng bào và nâng cao cơ chế liên thông giữa các phòng ban.
• Đóng góp học thuật và thực tiễn: Khóa luận là công trình khoa học đầu tiên khảo sát, đánh giá toàn diện và hệ thống về công tác cải cách thủ tục hành chính tại UBND huyện Bắc Yên trong giai đoạn bản lề 2022 - 2023, bổ sung nguồn dữ liệu thực chứng cho phân ngành Quản lý nhà nước tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Quy mô mẫu khảo sát thực địa còn tương đối nhỏ (50 phiếu hỏi, gồm 20 cán bộ công chức và 30 người dân), chủ yếu phản ánh ý kiến tại khu vực trung tâm huyện lỵ; dữ liệu nghiên cứu giới hạn trong giai đoạn 2022 - 2023 nên chưa phân tích sâu diễn biến dài hạn sau khi triển khai toàn diện Luật Căn cước mới.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi khảo sát xã hội học xuống tận các hộ dân tại các bản đặc biệt khó khăn của 15 xã, thị trấn trên địa bàn huyện Bắc Yên; đi sâu nghiên cứu mức độ sẵn sàng chuyển đổi số trong giải quyết TTHC cấp xã và đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của dịch vụ công trực tuyến đối với đồng bào dân tộc thiểu số.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Quản lý nhà nước, Hành chính học, Luật Hành chính khi nghiên cứu về cải cách thủ tục hành chính cấp cơ sở, kiểm soát TTHC và mô hình một cửa liên thông.
• Cán bộ, công chức làm công tác cải cách hành chính tại UBND các huyện vùng cao, miền núi có điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tương tự huyện Bắc Yên (tỉnh Sơn La).
• Phần số liệu khảo sát thực tế, bảng tổng hợp văn bản chỉ đạo điều hành và hệ thống 07 nhóm giải pháp tại Chương 2 và Chương 3 là nguồn tham khảo trực tiếp cho công tác xây dựng báo cáo và kế hoạch CCTTHC tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ tiếp nhận hồ sơ trực tuyến tại UBND huyện Bắc Yên năm 2023 có sự biến động như thế nào so với năm 2022? Năm 2022, huyện chỉ tiếp nhận 658 hồ sơ trực tuyến. Đến năm 2023, số lượng hồ sơ tiếp nhận trực tuyến tăng mạnh lên 20.187 hồ sơ (tăng thêm 19.529 hồ sơ), đưa tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 75,73% tổng số hồ sơ đã tiếp nhận và chiếm 9,0% tổng lượng hồ sơ trực tuyến của toàn tỉnh Sơn La.

2. Cơ sở vật chất và nhân sự tại Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả UBND huyện Bắc Yên được bố trí như thế nào? Bộ phận Một cửa huyện đặt tại Tiểu khu III, thị trấn Bắc Yên với phòng làm việc rộng khoảng 120m², do Chánh Văn phòng HĐND và UBND huyện trực tiếp phụ trách cùng 06 công chức tiếp nhận. Trang thiết bị gồm 13 ghế chờ, 01 bàn ghi chép, 06 máy tính, 06 máy in, 01 máy scan, 01 máy photocopy, 04 điện thoại cố định, 04 camera giám sát và phần mềm một cửa điện tử.

3. Khảo sát của tác giả ghi nhận mức độ hài lòng của cá nhân, tổ chức đối với quy định và hành vi hành chính tại địa phương đạt tỷ lệ bao nhiêu? Kết quả khảo sát 30 cá nhân và tổ chức cho thấy: 20,8% đánh giá rất hài lòng; 62,5% hài lòng; 12,5% tương đối hài lòng; 4,2% chưa hài lòng và 0,0% rất không hài lòng.

4. Khóa luận sử dụng các phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu nào? Tác giả sử dụng kết hợp phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp (báo cáo năm 2022, 2023 của huyện và tỉnh), phương pháp phân tích - tổng hợp, phương pháp so sánh số liệu, phương pháp quan sát trực tiếp và phương pháp điều tra khảo sát bằng bảng hỏi với cỡ mẫu 50 phiếu (20 cán bộ công chức, 30 cá nhân/tổ chức) theo thang đo 5 mức độ.

5. Tác giả đề xuất những nhóm giải pháp trọng tâm nào để nâng cao hiệu quả CCTTHC tại huyện Bắc Yên? Chương 3 đề xuất 07 nhóm giải pháp: (1) Tăng cường phân công, phân cấp và phối hợp liên ngành; (2) Đẩy mạnh rà soát, đơn giản hóa TTHC; (3) Tổ chức Bộ phận Một cửa hiện đại; (4) Nâng cao chất lượng đội ngũ công chức; (5) Đầu tư đồng bộ hạ tầng công nghệ thông tin và xóa vùng lõm sóng; (6) Đổi mới thông tin, tuyên truyền; (7) Tăng cường thanh tra, kiểm tra và giám sát công vụ.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phàng Thị Vế đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận và pháp lý cơ bản về cải cách thủ tục hành chính, đồng thời phản ánh bức tranh thực tiễn triển khai tại UBND huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La giai đoạn 2022 - 2023. Công trình làm nổi bật những bước tiến rõ rệt của địa phương trong việc đẩy mạnh tiếp nhận hồ sơ trực tuyến, duy trì tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn 99,9% và hiện đại hóa Bộ phận Một cửa. Những hạn chế về hạ tầng số vùng cao và sự phối hợp liên phòng ban được nhận diện chính xác làm cơ sở cho 07 nhóm giải pháp khả thi, đóng góp thiết thực cho công tác nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở khoa học về cải cách thủ tục hành chính. Thực trạng về cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La. Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả cải cách thủ tục hành chính tại Ủy ban nhân dân huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La.

CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH 1. Các khái niệm cơ bản 1. Khái niệm thủ tục hành chính Từ điển tiếng Việt thông dụng của tác giả Nguyễn Như Ý định nghĩa: “Thủ tục là cách thức tiến hành một công việc với nội dung, trình tự nhất định, theo quy định của nhà nước” [3]. Theo gốc từ Hán-Việt, thuật ngữ “hành chính” có nghĩa là sự thi hành những chính sách và pháp luật của Chính phủ [1].

Theo cuốn sách “Cải cách nền hành chính Việt Nam: Thực trạng và giải pháp” do Jairo Acuña-Alfaro làm chủ biên. Khái niệm: “Hành chính được hiểu là bộ máy tổng thể bao gồm chính sách, quy định, quy trình thủ tục, hệ thống, cơ cấu tổ chức bộ máy, nhân sự. do nhà nước đầu tư ngân sách, chịu trách nhiệm tổ chức quản lý, điều hành thực hiện các hoạt động cung ứng dịch vụ công của Chính phủ, trong đó có thực thi các văn bản pháp luật của Chính phủ” [4]. Khái niệm “Thủ tục hành chính” có nhiều cách tiếp cận khác nhau: Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Nghị định 63 2010 NĐ-CP Về kiểm soát thủ tục hành chính: “Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức” [13].

Theo “Giáo trình Thủ tục hành chính” của tác giả Nguyễn Văn Thâm định nghĩa: Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức giải quyết công việc của các cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền trong mối quan hệ nội bộ của hành chính và giữa các cơ quan hành chính nhà nước với các tổ chức và cá nhân công dân. Nó giữ vai trò đảm bảo cho công việc đạt được mục đích đã định, phù hợp với thẩm quyền của các cơ quan nhà nước hoặc của các cá nhân, tổ chức được ủy quyền trong việc thực hiện chức năng quản lý nhà nước [2]. Với những cách tiếp cận trên, có thể khái quát khái niệm về “Thủ tục hành chính” chung nhất như sau: Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức tổ chức thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nước, trong đó các cơ quan, cán bộ và công chức thực hiện nhiệm vụ, còn cá nhân và tổ chức thực hiện 11 quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật trong quá trình giải quyết các công việc quản lý hành chính nhà nước. Khái niệm cải cách thủ tục hành chính Hiện nay, có rất nhiều khái niệm khác nhau về “cải cách” nhưng theo sách Từ điển thuật ngữ lịch sử phổ thông: Cải cách có nghĩa là đổi mới để tiến bộ hơn, phù hợp với sự phát triển chung của xã hội mà không ảnh hưởng tới nền tảng của chế độ hiện tại.

Như vậy, “cải cách” có nghĩa là sự thay đổi có tính hệ thống, có mục tiêu rõ ràng giúp cho một tổ chức hoạt động tốt hơn. Cuốn sách “Cải cách nền hành chính Việt Nam: Thực trạng và giải pháp” do Jairo Acuña-Alfaro làm chủ biên, định nghĩa: Cải cách hành chính là quá trình thay đổi toàn diện và tổng thể trên mọi lĩnh vực của nền hành chính, bao gồm cơ cấu tổ chức, phân cấp, phân quyền, quản lý nhân sự, cải cách tài chính công, cải cách hệ thống pháp luật,. Cải cách hành chính công nhằm đổi mới các quy tắc công vụ và tăng cường tính minh bạch trong các cơ quan hành chính nhà nước [4]. Căn cứ vào Quyết định số 53 QĐ-BCĐCCHC Về việc ban hành kế hoạch hoạt động năm 2018 của Ban chỉ đạo cải cách hành chính của Chính phủ: Cải cách thủ tục hành chính được hiểu là tháo gỡ các cơ chế, chính sách, TTHC liên quan đến đất đai, nông nghiệp nông thôn, ứng dụng công nghệ thông tin, khởi nghiệp, phát triển du lịch, tiếp cận tín dụng; bảo hiểm xã hội, chính sách đối với người có công; lý lịch tư pháp, hộ tịch… Tiếp tục cắt, giảm, đơn giản hóa thủ tục kiểm tra chuyên ngành, điều kiện kinh doanh và chi phí cho doanh nghiệp [15].

Như vậy có thể hiểu rằng, cải cách thủ tục hành chính là tổng thể quá trình rà soát và đánh giá để loại bỏ những bước, những thủ tục không hợp lý, lỗi thời, không cần thiết; kiểm soát chặt chẽ việc ban hành thủ tục hành chính mới theo luật định, đồng thời thực hiện công khai, minh bạch tất cả các TTHC tạo điều kiện thuận lợi cho các cá nhân, tổ chức; góp phần tiết kiệm chi phí và thời gian cho cả Nhà nước và cá nhân, tổ chức. Sự cần thiết cải cách thủ tục hành chính Căn cứ theo Nghị quyết số 38-CP ngày 04/05/1994 của Chính phủ về cải 12 cách một bước thủ tục hành chính trong việc giải quyết công việc của công dân và tổ chức, các Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước qua các giai đoạn từ năm 2001 cho đến nay. Khóa luận đã rút ra sự cần thiết phải cải cách TTHC có những ý cơ bản sau đây: Cải cách TTHC đáp ứng đòi hỏi khách quan của tiến trình đổi mới đất nước: Thứ nhất, thủ tục hành chính thể hiện trực tiếp, phản ánh rõ nhất mối quan hệ giữa nhà nước với tổ chức và công dân, do đó cải cách TTHC là tất yếu khách quan, cải cách để phù hợp với tình hình thực tế, đáp ứng yêu cầu của quá trình hội nhập tạo thuận lợi cho phát triển kinh tế-xã hội. Thực tế, quá trình thực hiện các thủ tục hành chính đã bộc lộ một số tồn tại như: việc xác định vai trò, trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền trong giải quyết TTHC chưa được rõ ràng; một số thủ tục còn chồng chéo nhau, một lĩnh vực, một vấn đề được quy định trong nhiều văn bản pháp luật khác nhau vừa thiếu tính đồng bộ, vừa rườm rà, phức tạp mà chưa có văn bản pháp luật thống nhất.

Tình trạng này đã gây nhiều khó khăn cho các nhà quản lý cũng như bản thân các đối tượng chịu sự tác động. Do đó, cải cách TTHC là vô cùng cần thiết, giúp cho hoạt động quản lý được hiệu quả hơn, tạo thuận lợi cho các cá nhân, tổ chức. Thứ hai, cải cách thủ tục hành chính tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện các nội dung cải cách khác trong chương trình tổng thể cải cách hành chính, qua đó có thể xác định các công việc cơ bản của cơ quan nhà nước với người dân, doanh nghiệp, xây dựng bộ máy phù với yêu cầu thực tế, lựa chọn đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng được yêu cầu công việc. Thứ ba, cải cách TTHC có tác động rất quan trọng, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.

Thông qua việc cải cách TTHC, môi trường kinh doanh được cải thiện, minh bạch, lành mạnh, các chi phí không cần thiết sẽ được cắt giảm hợp lý, đúng quy định tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển chung của toàn xã hội. Cải cách TTHC theo hướng đơn giản hóa tạo điều kiện thuận lợi cho việc đầu tư trong và ngoài nước, xuất nhập khẩu, an sinh xã hội.góp phần nâng cao vị trí xếp hạng của nước ta về tính minh bạch, môi trường kinh doanh, năng lực cạnh tranh. 13 Thứ tư, một lý do hết sức quan trọng cần phải cải cách thủ tục hành chính đó là các điều kiện về nguồn lực còn nhiều hạn chế không thể thực hiện nhiều nội dung cải cách cùng một lúc thì việc lựa chọn cải cách TTHC là một trong những giảp pháp hàng đầu mang lại hiệu quả thiết thực nhất, giúp thúc đẩy hoàn thành các mục tiêu tăng trưởng kinh tế tạo thuận lợi cho việc thực hiện các nội dung cải cách khác: cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước, cải cách tài chính công, cải cách thể chế, cải cách chế độ công vụ. Thứ năm, cải cách TTHC đẩy mạnh việc công khai, minh bạch trong tiếp nhận và giải quyết các công việc do cơ quan nhà nước tiến hành; tạo thuận lợi cho nhân dân có thể giám sát quá trình thực thi công vụ của các cơ quan nhà nước, đồng thời để nhân dân biết và thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình, tạo được lòng tin của nhân dân đối với Nhà nước, góp phần ổn định trật tự xã hội.

Nguyên tắc cải cách thủ tục hành chính Căn cứ vào “Giáo trình Thủ tục hành chính” (Nxb Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội, năm 2012) do GS. Nguyễn Văn Thâm làm chủ biên; căn cứ theo Nghị quyết số 38/NQ-CP ngày 04/05/1994 của Chính phủ về cải cách một bước thủ tục hành chính trong việc giải quyết công việc của công dân và tổ chức, và các Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước qua các giai đoạn từ năm 2001 cho đến nay. Khóa luận rút ra một số nguyên tắc cải cách thủ tục hành chính chủ yếu cần được áp dụng thống nhất như sau: Thứ nhất, nguyên tắc tuân thủ pháp luật Cải cách thủ tục hành chính phải trên cơ sở hợp hiến, hợp pháp, đảm bảo tuân thủ những quy định, quy tắc được pháp luật quy định. Việc quy định mới hoặc bổ sung, sửa đổi bãi bỏ các quy định về thủ tục hành chính phải thực hiện đúng thẩm quyền, được thể hiện bằng văn bản, đảm bảo tính đồng bộ, chính xác, không được trái với luật, pháp lệnh và các văn bản pháp quy của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ [2].

Các quy định thủ tục hành chính phải đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện và phải được công bố, công khai để mọi cơ quan, đơn vị và nhân dân đều được biết và thực hiện. Đối với một số quy định thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền của Bộ, 14 ngành Trung ương, nhưng cần phải có quy định riêng để phù hợp với đặc điểm của một số địa phương thì các Bộ, ngành Trung ương có văn bản uỷ quyền cho Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ban hành quy định. Các quy định này của Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố phải có sự thống nhất của Bộ, ngành quản lý về lĩnh vực đó và phải được công bố công khai như quy định thủ tục hành chính của Bộ, ngành [11].