chương 1 sẽ trình bày các nghiên cứu nước ngoài và trong nước về các nhân tố tác động đến HTTTKT và chất lượng thông tin kế toán. Tiếp theo ở chương 2 sẽ trình bày các cơ sở lý thuyết nền tảng để xây dựng mô hình nghiên cứu ở chương 3, tiến hành thực hiện phân tích đánh giá ở chương 4 và chương 5 sẽ bàn luận và kiến nghị.1 Các nghiên cứu nước ngoài Tiêu biểu như nghiên cứu của Rahayu (2012) đã phát hiện ra các nhân tố liên quan đến việc thực hiện HTTTKT từ đó ảnh hưởng đến chất lượng TTKT bao gồm sự cam kết của nhà quản lý cấp cao và chất lượng dữ liệu. Tác giả đã thu thập dữ liệu thông qua bảng câu hỏi bằng cách phỏng vấn tay đôi với trưởng bộ phận xử lý dữ liệu và thông tin tại văn phòng thuế ở Bandung và Jakarta. Kết quả nghiên cứu khẳng định nhân tố cam kết của nhà quản lý cấp cao và chất lượng dữ liệu có tác động đáng kể đến HTTTKT, cụ thể cam kết của nhà quản lý ảnh hưởng đến chất lượng dữ liệu, và HTTTKT có ảnh hưởng đến chất lượng TTKT.
Bên cạnh đó, Hamdan (2014) đã thực hiện một nghiên cứu tại các cơ sở dịch vụ của Syria, với mục đích phát triển và thử nghiệm một mô hình tích hợp để nghiên cứu vai trò của văn hóa tổ chức đối với sự thành công của hệ thống thông tin kế toán. Để đạt được các mục tiêu nghiên cứu, tác giả đã vận dụng mô hình chấp nhận công nghệ (TAM) với mô hình DeLone & McLean cho sự thành công của HTTTKT, bao gồm văn hóa tổ chức được đưa vào mô hình để nghiên cứu sự tác động của nó đến thành công của HTTTKT. Dữ liệu được thu thập từ 251 bảng câu hỏi đã được phân tích bằng SPSS. Kết quả nghiên cứu đã đưa ra một mô hình tích hợp về mối quan hệ giữa văn hóa tổ chức và chất lượng của HTTTKT.
Tiếp theo, tại Indonesia, tác giả Wisan (2016) đã thực hiện một nghiên cứu tác động của văn hóa tổ chức đến chất lượng HTTTKT. Mẫu nghiên cứu bao gồm 7 nhân viên kế toán tại một số trường cao đẳng ở Indonesia. Kết quả nhấn mạnh tầm quan trọng của văn hóa tổ chức trong việc cải thiện chất lượng HTTTKT. Nghiên cứu kết luận rằng văn hóa tổ chức ảnh hưởng đến chất lượng HTTTKT và chất lượng TTKT.
Chất lượng TTKT có thể cải thiện bằng cách thông qua các yếu tố trong tổ chức, đặc biệt là yếu tố văn hóa tổ chức. Hơn nữa, bài nghiên cứu của Al-Hiyari và cộng sự (2013) được thực hiện ở Malaysia với mục đích là xác định các nhân tố tác động đến chất lượng HTTTKT và chất lượng TTKT. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra mối quan hệ mật thiết giữa nguồn lực nhân sự, chất lượng HTTTKT và chất lượng TTKT. Nhóm tác giả đề xuất là phải đảm bảo đầy đủ về nguồn lực và đào tạo nhân viên trong quá trình ứng dụng HTTTKT.
Tuy nhiên, đối tượng tham gia nghiên cứu chỉ là sinh viên. Vì vậy, hướng nghiên cứu tiếp theo trong tương lai nên mở rộng thêm các yếu tố khác, tiếp cận nghiên cứu theo phương pháp định lượng, và tiến hành ở nhiều đối tượng khảo sát khác nhau. Không chỉ vậy, theo như Aldegis (2018) đã tiến hành nghiên cứu với đối tượng khảo sát là các nhân viên ở miền trung Indonesia, với mục đích tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến sự thành công của HTTTKT cũng như chất lượng TTKT. Từ việc phân tích mô hình phương trình cấu trúc hồi quy, nghiên cứu kết luận rằng văn hóa tổ chức có tác động đáng kể đến chất lượng HTTTKT.
Sự tác động tích cực này cũng góp phần cải thiện chất lượng TTKT. Hơn thế, tác giả Dehganzade và cộng sự (2011) đã thực hiện một nghiên cứu về sự tác động của nhân tố con người lên tính hữu hiệu của HTTTKT. Nhóm tác giả thu thập dữ liệu tại 62 văn phòng ngẫu nhiên đang ứng dụng HTTTKT bao gồm khu vực công và công ty tư nhân. Đầu tiên, nhóm tác giả đã dựa trên mô hình năm nhân tố về tính cách để thiết kế các câu hỏi nhằm tìm ra các đặc điểm cá nhân của người sử dụng.
Tiếp theo, dựa trên năm đặc điểm chính về tính cách đã được thảo luận, nhóm tác giả tiến hành nghiên cứu mối quan hệ giữa tính cách và tính hữu hiệu của hệ thống. Khi đó, nhóm tác giả đã xây dựng một bảng câu hỏi và được kiểm định 8 bằng cách sử dụng Spearman và Chi-square. Nhân tố con người được tác giả nghiên cứu thông qua các mối quan hệ về chuyên môn (trình độ học vấn, số lượng các khoá đào tạo các kỹ năng về máy tính), kinh nghiệm và sự hài lòng của người sử dụng. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng con người bao gồm các đặc điểm về tính cách như sự cởi mở, sự hợp tác, sự tận tâm và kinh nghiệm có ảnh hưởng tích cực đến tính hữu hiệu của HTTTKT.
Ngoài ra, tác giả Cho và cộng sự (2011) đã thực hiện nghiên cứu để xem sự tác động của lãnh đạo chuyển đổi đến sự thành công của hệ thống thông tin như thế nào. Mục đích để xem xét tác động tích cực của lãnh đạo chuyển đổi đối với thành công của hệ thống thông tin trong các tổ chức. Mẫu gồm 251 nhân viên từ một ngân hàng đa quốc gia tại Hàn Quốc. Nhìn chung, kết quả nghiên cứu cho thấy lãnh đạo chuyển đổi có tác động tích cực đến sự thành công của hệ thống thông tin.
Các kết quả kêu gọi sự chú ý của nhà quản lý về tầm quan trọng của sự phát triển lãnh đạo chuyển đổi trong các tổ chức. Không chỉ vậy, bằng chứng thực nghiệm của nghiên cứu Wongsim và Gao (2011) tại Thái Lan cho thấy chất lượng thông tin kế toán trong quá trình ứng dụng HTTTKT ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định. Việc đưa ra quyết định phụ thuộc vào sự phù hợp của HTTTKT với yêu cầu của tổ chức. Để ứng dụng thành công HTTTKT, điều quan trọng là phải quản lí tất cả các quy trình của hệ thống để đảm bảo thông tin có chất lượng.
Trong khi các nghiên cứu khác tập trung vào nhân tố của tổ chức tác động như thế nào đến chất lượng HTTTKT thì Salehi và cộng sự (2010) chứng minh ứng dụng HTTTKT cải thiện tính chính xác của BCTC tại Iran. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy có rất nhiều khoảng cách rất lớn giữa mong muốn và thực tế về các vấn đề của HTTTKT. Theo nghiên cứu của Rapina (2014) nói về các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán và ảnh hưởng của chất lượng hệ thống thông tin kế toán đến chất lượng thông tin kế toán. Mục tiêu nghiên cứu là xác định các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán từ đó tác động đến chất lượng 9 thông tin kế toán với 3 nhân tố sau: (1) cam kết quản lý, (2) văn hóa tổ chức, (3) cơ cấu tổ chức.
Tác giả đã thực hiện khảo sát các nhân viên kế toán của 33 hợp tác xã ở Bandung, Indonesia. Kết quả cho thấy sự cam kết quản lý, văn hóa tổ chức và cơ cấu tổ chức có ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán. Hơn nữa kết quả nghiên cứu còn chỉ ra rằng chất lượng hệ thống thông tin kế toán có ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng thông tin kế toán.2 Các nghiên cứu trong nước Trong luận án Tiến sĩ với đề tài “Xác định và kiểm soát các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán trong môi trường ứng dựng hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp tại các doanh nghiệp Việt Nam” (Nguyễn Bích Liên, 2012) tác giả đã sử dụng mô hình “hệ thống hoạt động” để xác định các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng TTKT tại các doanh nghiệp ở tất cả lĩnh vực ứng dụng ERP. Kết quả luận án phản ánh được quan điểm là chất lượng thông tin phụ thuộc vào người sử dụng và hệ thống tạo lập thông tin.
Ngoài ra, nghiên cứu của Ngô Thị Thu Hằng và cộng sự (2013) đã chứng minh được vai trò quan trọng của HTTTKT trong việc ngăn ngừa gian lận và sai sót tại 100 doanh nghiệp vừa và nhỏ đang hoạt động tại Hà Nội. Với phương pháp tiếp cận theo tình huống, tác giả tiến hành thu thập thông tin về thực trạng của HTTTKT bao gồm quy trình thực hiện BCTC, khả năng sử dụng phần mềm kế toán, tính bảo mật thông tin tài chính và kiểm tra chéo trong hệ thống. Với kết quả cho thấy 80.6% sai sót là có liên quan đến các yếu tố của HTTTKT như ứng dụng CNTT trong kế toán, vai trò của nhân viên quản lý trong HTKT, tần suất kiểm kê và hoạt động kiểm toán. Luận văn của Đào Ngọc Hạnh (2014) tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định tính và định lượng, với 140 mẫu quan sát.
Bảng câu hỏi được gởi đến các kế toán viên ở nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ khác nhau trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả phân tích cho thấy tác giả đã chỉ ra 3 nhân tố tác động đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán bao gồm: “Tham gia của nhân viên”, 10 “Kiến thức sử dụng công nghệ của nhà quản lý”, và “Cam kết của nhà quản lý” tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Hơn nữa, tác giả Trần Lê Thanh Thuyên (2017) đã tiến hành thực hiện một nghiên cứu nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng HTTTKT trong điều kiện áp dụng HTTTKT tại các doanh nghiệp hoạt động ở Thành Phố Hồ Chí Minh. Dựa trên sự kết hợp các lý thuyết thông tin hữu ích, lý thuyết công nghệ - tổ chức – môi trường kinh doanh,.
với việc sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp bao gồm nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng, kết quả cho thấy có ba nhân tố bao gồm cam kết tổ chức, cơ cấu tổ chức và văn hoá tổ chức đều ảnh hưởng đến chất lượng HTTTKT, đồng thời chất lượng HTTTKT cũng tác động đến chất lượng thông tin kế toán.3 Xác định khoảng trống cần nghiên cứu Qua phần tổng quan nghiên cứu ở trong và ngoài nước, có rất nhiều nhân tố tác động đến chất lượng HTTTKT đã được nghiên cứu như công nghệ thông tin, cam kết quản lí,,. Hơn nữa, các nghiên cứu đã sử dụng nhiều lý thuyết nền như mô hình hệ thống thông tin thành công DeLone & McLean, lý thuyết nguồn lực,. để cho thấy rằng chất lượng HTTTKT có ảnh hưởng đến chất lượng TTKT.