INDO-CHINOIS 19 ko. VIÊT-NAM TIÊU-HOC TUNG-THU'. MORALE (Coups préparatoire) LUÂN-LŸ 4 GIÁO-KHOA THU’ lot Dir-Bi • • (S a ch này do Nha Hoc-chínli Bông-phâp da giao cho ông TRAN-TRONG-K1M,ông NGUYEN-VAN-NGOC, ông BANG-BÌN1I PHÚC và ông BÔ-THÂN soan) In làn thù* bay i» Nhá-ninrc giù* bân-qny'ên Cam không ai diro-c in lai NHA HOC-CHÍNH BÔNG-PHÀP XUAT-BAN 1933 Giá bán trong xú* Bông-phâp Nhà-nu*ó*c àn-dinh là: 0$026 COLLECTION DES LIVRES CLASSIQUES à l’usage des Ecoles élémentaires indigènes Tous droits réservés Reproduction interdite PUBLIÉ PAR , LA DIRECTION DE L’INSTRUCTION PUBLIQUE EN INDOCHINE 19 33 Prix de vente officiel obligatoire pour toute l’Indochine; 0$026 In lan thir bay Kho sách xưa Quán Ven Đường. ⸙Quán Ven Ðường, Góp Nhặt Sách Xưa (người góp nhặt Huỳnh Chiếu Đẳng)⸙ 5 6 4.
Àn-màc cir-chï cho chïnh-te. — Bica hé mât mm lo-lem, ddu hù toc roi, quart do ban- thiu^X do' ddng dai hïnh, là dwa hé hic. Nine thè châng uhfeng là tur minh khinh mïnh, mà lai that le vài ngwài ngoài niea. Cïe trông càch ân-mâc cie-çhl, dit biêt durorc tâm tînh (2) hay, hay là dà.
— Ân-màc lôi-thôi. Thàng Nam dang chay rông ngoài durem g, mat mui nhem nhuôc d), quân ào ta-tai, dirt cà khuy (eue), radi cà - Giài nghìa. Civ-chi = su* mình di diing, an nói. — — Boan- trang nghiêm-chînh = dúng-dan chfrng-chàng.
— Nam chay ra dirù’ng an mac the nào ? — Anh nô bat du-nc dem vë làm gì ? — Anh nô day bâo nô gì ? Cách-ngón. — Birng ngoi khi trireme ngiròd ta, Tó*i, lui, khép-nép, òn-hòa dung nghi. Ta phâi''coi nhûng ngwò'i già-nua tuoi-tác nino ông bà ô nhà. Bat cw ngwài giàu, hay nghèo, sang hay hèn, la cûng pheti mot niêm ton kïnh và giù cho cô le phép.
— Giùp dir ngircri già. Mot bà lâo ngôi vá ào ô’ trên them rîinh. Trô’i nóng turc, bè thiu thiu roi dira vào côt ngu, cái ào roi xuông dat. Cuôn chi cûng roi theo, lân ra tân dàng xa.
Có con chô dâu chay lai dó’p, làm elio cuôn chi tung ra và rôi càd) lèn. May eau bé trôngthày tli ê (3) dû ng k h úc - khich cirôà 5 , vô’i nhau. Cô Thi vôi-vàng chay dên, duôi con chô, nhât^ (lat) cuôn chi lèn, quân lai tu j- tê, và nhât cái ào, se de lèn dùi bà lâo(5). Cô Thi that là ngoan.
Cô biêt giùp do ngirò’i già nhir thê moi pliai dao. Thât dàng làm giron g cho may dira trè kia không biêt tôn kinh ngirô'i già. — Mot bà lào ngoi làm gì, ô- dàu ? — Bà ngu, dành roi cài gì? — Con chô thày cuon chi, den làm gì? — Lü tre trông thày the, làm gì ? — Co Thì làm gì ? Càc anh nghT cô Thì là — ngu’ò'i the nào ? — Lù tré thè mìo ? Càgh-ngòn. — Kinh già, già de tuoi cho.
CHITONG THÚ* HAI (1) dóng nhüng dát — (2) da-dày. Ta phât nànrj tam rira cho sach-se. Tronc/ mirili có sach- se, thï m&i cUrçrc klioe manh khoan-khoái. Ngurfri sach-se, vi uhw ceti hou lurori loi, clep-de, ai trông Ihây câncj yen, cûng qui.
— P h ai sach-sê. Ngtrôi ta có sach-se mài khôe manh. Ma muôn sach-se. phài nàng tám rira.
Sang nào dây, cüng pliai rira mal, rira cô, rira lay. Mùa dông cûng nhu* mùa hè (1) phài tam gèi luôn. ser niróT Inn h. Dira lié so* riirác là dira hé hrô’D2 ) va nliât.
Ngirô'i ta nói : mróc la là ông thây thuôc giôi. Có mrác mà tám rira luôn, thi mô*i diro’c dô da, thám tliit và khôe manh trong minh. — Khoan-khoái -- nhe-nhàng, dê chili. — Muôn khôe manh, phài the nào ? Muôn sach-se, — phài làm gì ? — Tai làm sao không nèn so- nuóc la ? — Xguòi ta elio nu’óe la là the nào ? Càch-ngòn.
— Náng tám ru*a m<H dmre khôe manh. Ta không nên dr mmli-may da-ddjj, do qudn rdrh-frrfr, nhà cica rác bdn ({ \ Ngwcri ir bau là nqw&i Iwài (2 \ diìng khinh, ai tròng timi) cana phài ghê. & ban lai con siali va lain bênh nú khô chia và co khi nguy-hièm nûa. — Dira bé Mùi a ban (b quá.
Sáng dày, nó chi lan qua hai bên rná và cài mui i bòi. Nó sg nirô’C, không dám lam may khi. Uàu uó không chai, rang không xia. Mûi tliòdò ra luôn.
(Juan áo rách - ruVd và lam láp. Mát nó dan lèm-nhèni, rninh nó dáy nliCrng nôtf3 ) ghè. Nèu nó eie ó’ han (Ù nhir thê mai. chác con sinh ra nhiéu bênh tât rura.
Không ai ira dirge Mùi, ai trông thàv Mùi cung phài ghê. — Nguy hiem = cô Ihê hai dën siVc lihôe hay Unii mênh. — Mùi do ban thë 1 nào ? — O' ban bay sinh ra nhirng bênh tàt gì?- Tai làm sao không Ò ban sinh ra bênh tàt ai mi dirge n g ir(Vi ò ban ? Càch-ngòn. — 0* ban thì không ai ira.
An uông phni cô dieu-do. Bòi thï hay an, khât thï hay uông, mà h an già cung cito viva pliai, dimg it quá chng dwng nhieií quá. An Hong cô diêu-dô tin ngw&i mài khôe munii. -- ThuÓc tràng-sinh.
Mòt ông iháy thuôc da thân-thê van khôe inan h, tin h than van sàng-suôt. Có ngirô’i hôi ông dùng thuôc gì mà du o*c j :sông lâu và khôe manh nhir thé, tld ông tra lòl rang: «Gai bài thuôc tràng-sinh ày chàng khô gi, ông rnuôn dùng, tôi xin I lien. Bài tljuôc ày là an uông pliai cô diêu-dô. Tôi sò di ducere thè này là vi bïnh- sinh không hê an uông quá dò bao giò* ».
— Tràng-sinh — song lâu — Bình-sinh = snôt cîô’i, ngày nào cüng thé. — Ông lang da già mà thàn-thê, tinh-thàn con du’O'c the nào? — Ngii’ôi ta hôi ông gì? — Ông trâ lô’i làm sao ? ông thày thuôc ngoi nói chuyên. Tham an là mot net rat xâu. Ngurfri ta phài àn thï mm sông, nhirng kè tham àn thï hinh nhw sông de mà an.
Ta ch& nên tham an. Nhiêu khi chi vi miêng àn mà phài chiù nhuc và hai den than. — Dira bé vó*i lo (l) (hü) kço. Me thàng Tí bào Tí rang : « Hôm nay mày ngoan, elio ra tu lày keo trong lo W mà àn».
Tí dên, birng lo ra, thò. tay vào, bôc mot bôc. Nhirng vi tham quà, bôc nhiêu không rút tay ra rîmge. Tí không biêt làm thê nào, cir nâm tay trong lo mà khóc hu hu.
Me no chay dên, trông tliây thè, máng rang : « Tai mày bôc tham qua, nên không rút tay ra diro*c. Bô bót di, thi viêc gì dên nói thê ». thâng Tí bao nó — Me gì ? — Tí dén lain gì ? — Sao Ti phài klióc ? — Me Tí liòng Ihàv 1) ào gì ? Càch-xgòN. — Tham thirc ciré than.
Bica Ire già có net lot, bao rung turai cnrèri vui-vi Nó hay làm gì, fin-echi tic-te, không de cho ai nói gì cung mêch long bao già. — Dira bé tòt nët. Sìru lúe nào trong bung cung vui. « Trò’i nàng to, nó vui, vi nó nghï bung : có náng, me nó mó’i phoi dirge cau, dirge tlióc.
Trò’i mira to, nó vui, vi nó nglii bung có mira, thì cha : nó mó’i có nmó’C cay cày ngoài dòng. Thir nàm, chú nbat, nó vui da dành, vi nó dirge cho'i-bó’i vó*i ch un g ban. Nhirng các ngày phài di hoc, nó cung vui, nó hoc rat chain 0) } vi nó bièt có chiù hoc, ngày sau mó’i khà du’O’C. Thang Sum sung - su’ó’ng that.
Ai ai cung yêu nó, vi nó có bung yêu hêt moi ngu’òi. Lúe nào nó cûng tumi cumi hó’n-hò’ và tini càch làm cho ngiró’i ta dume vui lòng. — Medi lòng chanh lòng, làm cho ngu’òi ta không to'.-» T^iùm dll’ 9’ c vui lòn §’ tháy náng, sao > -—- ' *•" " Cau hoi. — Sim mà vui ? — Thày mira, sao mà vui ? Tai làm sao nó thich ngày thir Dira bé tot nét.
— nam, chu nhàt ? — Tai làm sao nhirng ngày di Iiqc nó cung thich ?—Tai làm sao ngu’òi ta yêu nó ? Cách-. — Ngirò'i vui thì cành eùng vui. — TínhO) ôn-hôa. Cài link (1) ôn-hôa là tinli không àc-nghiêl giân-dâ không 1 bao giù an nói thô-tgc hag hon-hào vài ai.
Ngwòi òn-hòa , không ai thù-hàn mà ai cung qui men. — Môt dura bé áe. Các anh hây trông thàng hé kia, nò di liii-thìii mot mirili, mat cúi gàm xuòng dat : day là thàng Nam, dir torn có tièng. Không ai muon gan (Tira àc.
tre con(2 trong làng, dira nào cung khièp sor. Clara ai tìrn te > nghe thày nó nói mot càu tir-tè, hón-hAu bao giù Bòi vóm 1 • ngirói lón, thì nó xàc-lào, dèi vói tre con, thì nó hung. Nó không bang lòng dira nào, là nó sinh-sir lôi-thôp climi dành ngay, làm cho kÿ phài kiiièp so*, nó mói nghe. Ây beri thàng Nam có tinh xâu ày, nên không ai cho'i vói nó.
— lai làm sao thàng Nam lai lûi-thûi mot mình ? — Boi vó’i ngirói lón, nó an o’ th£ nào? BÓi vói tré con, nó the nào? — Câch-ngôn. — Nhfrng ngirtri qui quéi tinh ma, Mình làm, mình ehju, kèu mà ai thircrng. Sir nóng-này khiën mink lean lâm cliêa hung-bao, trai veri le pliai. Ngiròri có nhán-cách.
bao già cung pkài giw elio òri - bòa, hón - hâu, không nên hai mot ti là da pliât khùng, pliât ban, Idm dieu vô ly. Ver ehong nhà gàu. — làm hôi-hân làm, bèn nho móng virt di, ròi xin lòi gàu cái rang : « Tòi xin minh bó*t dàn làm lành, tôi tir Lièi rang không pliai vài minh, bao nhiêu móng chàn tòi da nhò mà vùd di cà rói. » Gàu cái bào gàu dire rang : « G bang biêt boi thè, thiêp cûng nguôi long, nhirng giá lúe nay chàng dim g nóng-này quá, thì có phài bay giù ver ehong ta hay 1 con lành-lân cà không ?» Giâi nghïa — Hung-bgo — dû-dôi, àc-nghiêt.
Ôn-Iwa = — diu-dàng, êm-ài. — H'ôn-hâu trung-hâu, lliàt-thà. — Gàu dire giàn dir, làm gì ? — Den lúe nguôi con giàn, gàu dire hôi-hân the nào ? — Gàu dire bâo gáu cái làm sao ? Gáu cái ti â lô’i thé nào ? — Câch-ngôn. — No mât ngon, giân mât khôn.
Ngì eòi hung-tan thì làm gì rung không nghi ivirác ngliî sau, cw de edi long nông-nây mot lúe, nó sai khiên, nên nhiêu khi làm dieu không phâi le, dên sau ddu cô hôi lai cûng không kip. Ta không nên hung-tern. x — Chuy^n ông hoàng Hung Mot ông hoàng hay cô tinh hung-tçrn. Mot hôm, gap mot bà tien cho mot cài chén ngoc, va bâo ràng : «Khi nào sap den co*n nông-nàv, thi iày chén này, mue dây nirérc, uông làm ba bân, thi tùj c khôi.
» Ông hoàng Hung theo y nhir Ieri dan, thi thay piiép ay công-hiêu làm. Ben sau, lai du’O’c gap bà tien, ông nói rang : « Phép bà day elio toi, that là thân-hiêu ; toi nhô phép ay mà nay dâ khôi dujo’c tinh hung-ton.
