ĐẠI HỌC QUOC GIA THÀNH PHO HO CHÍ MINH TRUONG DAI HOC KHOA HỌC XÃ HỘI VA NHÂN VAN LY NGOC YEN NHI LUẬN ÁN TIEN SĨ TRIET HỌC TP. HÒ CHÍ MINH- 2024 ĐẠI HỌC QUOC GIA THÀNH PHO HO CHÍ MINH TRUONG DAI HOC KHOA HOC XA HOI VA NHAN VAN LÝ NGỌC YEN NHI Ngành: TRIẾT HỌC Mã số: 9229001 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Người hướng dẫn khoa học: TS. NGUYÊN TRỌNG NGHĨA TS. NGÔ THỊ MỸ DUNG Phản biện độc lập: 1.
PHAM CÔNG NHAT 2. NGUYEN THỊ THANH HUYEN Phản biện: 1. HÀ TRỌNG THA 2. NGUYÊN MINH TRÍ 3.
NGUYÊN NGỌC KHÁ TP. HÒ CHÍ MINH - 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do tôi thực hiện. Các tư liệu sử dụng trong Luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng. Những kết quả nghiên cứu của Luận án chưa được công bố trong bat kỳ công trình nao khác.
Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về công trình nghiên cứu này. Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 09 năm 2024 Tác giả Luận án Lý Ngọc Yến Nhi LỜI CẢM ƠN Đề hoàn thành luận án, tôi nhận được sự hỗ trợ và ủng hộ từ các thầy cô giáo, các nhà khoa học, các cán bộ tại cơ sở dao tạo, lãnh dao tai cơ quan công tác, đồng nghiệp, người thân và gia đình. Tôi trân trọng biết ơn tất cả. Tôi xin đặc biệt cảm ơn đến những cơ quan, tô chức, cá nhân sau đây: Tôi xin trân trọng cam ơn lãnh dao Trường Dai học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh); Ban chủ nhiệm, giáo vụ sau đại học Khoa Triết học qua các thời kỳ từ 2016 đến nay, các nhà khoa học - thầy cô giáo thuộc Khoa Triết học đã từng giảng dạy tôi từ bậc đại học đến nay, những anh chị, bạn bè đồng môn; xin cảm ơn các lãnh đạo và cán bộ phòng Quản lý đào tạo - đơn vị đào tạo Sau đại học đã luôn nhiệt tình hỗ trợ tôi hoàn thiện các thủ tục hành chính theo quy định.
Đặc biệt, tôi xin trân trọng bay tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến tập thể cán bộ hướng dẫn là TS. Nguyễn Trọng Nghĩa và TS. Ngô Thị Mỹ Dung, đã tận tình hướng dẫn, khích lệ, động viên và vẫn đặt niềm tin vào năng lực nghiên cứu của tdi trong suốt quá trình tôi thực hiện luận án. Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn các nhà khoa học đã tham gia phản biện luận án từ cấp bảo vệ chuyên đề cho đến khi tôi hoàn thành luận án với những góp ý và gợi mở sâu sắc đề tôi hoàn thiện và nâng cao chất lượng luận án.
Tiếp theo, tôi xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo Trường Đại học Ngoại thương — nơi tôi công tac từ khi tốt nghiệp đại học đến nay, đặc biệt là Ban Giám đốc Cơ sở II tại Tp. HCM, Ban chủ nhiệm Bộ môn Khoa học cơ bản qua các thời kỳ, các đồng nghiệp tại Bộ môn đã luôn quan tâm, cảm thông, động viên, tạo điều kiện dé tôi hoàn thành luận án trong những giai đoạn cao điểm. Cuối cùng, tôi xin dành sự yêu thương và lòng biết ơn đến đại gia đình, đặc biệt là xin gửi lời cảm ơn đến Cha Mẹ tôi, những người luôn bên tôi trong những giai đoạn khó khăn nhất. Xin biết ơn sự san sẻ và thấu hiểu của người thân, bạn bè - những động lực to lớn giúp tôi quyết tâm hoàn thành Luận án.
Xin chân thành cảm ơn. Thành phố Hồ Chi Minh, tháng 09 năm 2024 Tác giả Luận án Lý Ngọc Yến Nhi MỤC LỤC Trang PHAN MỞ DAU. Tính cấp thiết của đề tài. Tổng quan tinh hình nghiên cứu đề tai.
Mục đích và nhiệm vụ của luận án. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận áắn. Cai mi Cita WAM AN.
Ý nghĩa khoa hoc và ý nghĩa thực tiễn của luận án. Kết cấu của luận ánn.- -- - £©Sc+SSE£EE9EEEEEEEEEEEEE1211111211111111 111.22 PHAN NOI DUNG6015. DIEU KIỆN, TIEN DE HÌNH THÀNH VÀ CAC GIAI DOAN PHAT TRIEN CUA TU TƯỞNG NU QUYEN PHAP THE KY XX .1 DIEU KIEN, TIEN DE HINH THANH TU TUONG NU QUYEN PHAP THE KY 1 ` .1 Điều kiện kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội .2 Điều kiện khoa học. - 2-2 SSS‡EE£EEEEEEEEEEEEE12E111211211211 21111111.
-- 2: 5< +E£SE+EE£EEEEEE2EXE71211221711211 1171.2 CÁC GIAI DOAN PHAT TRIEN CUA TƯ TƯỞNG NU QUYỀN PHÁP THE KY Sa.1 Giai đoạn nửa đầu thế kỷ XX.3 Giai đoạn 1970 đến cuối thế kỷ XX.-- 2 2-©5c2SecEEeEEEEerkerrrrrrervee 62 Kết luận chương .--- 2° 2 E+SE£+SE£EE£EEEEEEEEE2E12717112112717111111. NOI DUNG VÀ ĐẶC DIEM CƠ BẢN CUA TƯ TƯỞNG NU QUYÈN PHAP THE KY XX 06.1 NOI DUNG CƠ BAN CUA TU TƯỞNG NU QUYEN PHAP THE KY XX .1 Quan niệm về phụ mit oo. ccc ccc esc essessessessessessessesecsusssessesessessesseseeasens 73 2.2 Quan niệm về quyền của Phu NE. eee essc ees eeseessessesseessesseessessesseesseesees 89 2.3 Quan niệm về con đường giải phóng phụ nữ .2 DAC DIEM CƠ BẢN CUA TƯ TƯỞNG NU QUYEN PHÁP THE KỶ XX.1 Ba cấp độ chuyền hóa về chat tương ứng với ba giai đoạn phát triển trong tư tưởng nữ quyền Pháp thế kỷ XX.--- (2© SsSEeEEEEEe SE EEEEEEEEErrkrrkrree 122 2.2 Tính đa dạng trong thế giới quan, phương pháp luận và tính thống nhất ở mục đích, lý tưởng 0.
eee es eeecesnecescecssecsseeesaeceseeesaeceaecesaeceeesseeesaeeeseeesaeeeseeeeaees 127 2.3 Tính tiên phong thể nghiệm tư duy lý luận của nữ giới và lối biểu đạt mang D111:02118. 133 Kết luận chương 2.---- 2 se SE EEEEE 171 1111111111111111 11111111111 cre 142 Chương 3. VAI TRO CUA TƯ TUONG NU QUYEN PHÁP THE KY XX DOI VOILY LUAN, THUC TIEN PHONG TRAO DAU TRANH BINH DANG GIOI VA VAN DE THUC HIEN NU QUYEN, BÌNH ĐĂNG GIỚI TẠI VIET NAM 145 3.1 VAI TRO CUA TU TƯỞNG NU QUYEN PHAP THE KY XX DOI VỚI LÝ LUẬN CUA PHONG TRAO ĐẦU TRANH BÌNH DANG GIỚI .1 Tư tưởng nữ quyền Pháp thế kỷ XX cung cấp cơ sở khoa học, triết học cho phong trào đấu tranh bình đẳng giới.2 Tư tưởng nữ quyền Pháp thé ky XX trở thành ly thuyết nền tang của phong trào bình dang giới tại Pháp và trên thế giới .2 VAI TRÒ CUA TƯ TƯỞNG NU QUYEN PHAP THE KỶ XX DOI VỚI THUC TIEN PHONG TRAO DAU TRANH BÌNH ĐĂNG GIỚI .1 Tư tưởng nữ quyền Pháp thế kỷ XX là một trong những động lực thúc day việc hiện thực hóa quyền bình dang giới ở Pháp.2 Tư tưởng nữ quyền Pháp thế kỷ XX là nguồn cảm hứng, tạo tiền đề cho phong trào đấu tranh bình đẳng giới trên thế giới.1 Tư tưởng nữ quyền Pháp thế kỷ XX với vấn đề nữ quyền va thực hiện quyền Phu nif tai Viet Nam 0115.2 Tư tưởng nữ quyền Pháp thế ky XX với van đề bình đẳng giới tại Việt Nam 180 3.3 Tư tướng nữ quyền Pháp thế kỷ XX với van đề bình dang giới thực chất ở M8. 187 Kết luận chương 3.--- ¿- ¿SE SE EEEE E1 E1 711111111111111111 11111111 re.
193 PHAN KET LUẬN. 195 DANH MỤC TÀI LIEU THAM KHAO .-- 2: 2¿22z+2Ex+eCEzcerxzerreceee 199 PHU LUC 2 DANH MỤC CAC CÔNG TRINH KHOA HỌC.- 2-2 s+2zz+cszzcsz ĐÃ CONG BO LIEN QUAN DEN DE TÀI CUA LUẬN ÁN.- PHAN MỞ DAU 1. Tinh cấp thiết của dé tài Bước vào thế kỷ XX, lịch sử tư tưởng nhân loại chứng kiến sự ra đời của hàng loạt các trường phái, khuynh hướng nghiên cứu mà ở đó vấn dé con người ngày càng được đào sâu. Trong bối cảnh đó, chủ nghĩa nữ quyền (feminism) nỗi lên như một hiện tượng khi không chỉ dừng lại như một trào lưu tư tưởng, mà hơn thế, tầm ảnh hưởng của nó ngày càng sâu rộng, vươn đến mọi ngõ ngách của đời sống.
Trong số các tư tưởng nữ quyền gây được nhiều tiếng vang ở thế kỷ XX, tư tưởng nữ quyền Pháp giữ một vị trí quan trọng và được ví như thành trì vững chắc của làn sóng nữ quyền hiện đại. Sự phát triển mạnh mẽ của trào lưu này cùng với các học thuyết nữ quyền Anh — Mỹ trong thé kỷ XX đã góp phần làm nở rộ các lý thuyết nữ quyên trên thé giới như: nữ quyền tự do, nữ quyền cấp tiến, nữ quyên xã hội chủ nghĩa, nữ quyền sinh thái, nữ quyền đen, nữ quyên hậu hiện dai. Nhiều nhà tư tưởng tiên phong của thuyết này, điển hình là Simone de Beauvoir - đại điện tiêu biểu của tư tưởng nữ quyền Pháp thé kỷ XX đã dé lại dấu ấn nữ giới quan trọng trên lĩnh vực hàn lâm khi được nước Pháp tôn vinh là “người phụ nữ Pháp vĩ đại nhất thế kỷ XX” và giới học giả mệnh danh như “một trong những nhà triết học nữ quyền nỗi tiếng nhất thế kỷ XX” (Kearney, 1993). Một trong những lý do chủ đạo dé tư tưởng nữ quyền Pháp thế ky XX có được tầm ảnh hưởng to lớn như thế là vì ngoài những hướng tiếp cận rất mới mẻ khi đưa ra quan niệm về phụ nữ, các nhà nữ quyền Pháp thế kỷ XX còn lên tiếng đấu tranh cho các quyền cụ thé của phụ nữ như: quyền tự do lao động, quyền tự do chính trị, quyền tự do giáo dục, quyền tự do lựa chọn trong quan hệ gia đình, quyền tự quyết van dé sinh sản, quyền tự do tính dục., từ đó đề xuất con đường giải phóng phụ nữ.
Bên cạnh đó, so với các khuynh hướng chủ đạo của tư tưởng nữ quyền hiện đại, tư tưởng nữ quyền Pháp thế kỷ XX dưới góc nhìn triết học còn mang những nét đặc trưng tạo nên dấu ấn như: sự chuyền hóa về chất tương ứng với các giai đoạn phát triển; mối quan hệ giữa thế giới quan, phương pháp luận và mục dich, lý tưởng: sự tiên phong thé nghiệm tư duy lý luận nữ giới với phương thức biéu đạt đặc thù. Chính các đặc sắc về nội dung và đặc điểm này của tư tưởng nữ quyền Pháp thế kỷ XX đã góp phần tạo nên những bước ngoặt trong lịch sử tư tưởng nữ quyền cũng như lý luận về bình đẳng giới, từ đó giúp phong trào đấu tranh bình đăng giới từ nửa sau thế kỷ XX đến nay đạt được những thành quả chưa từng có trong lịch sử. Hon thé nữa, hoạt động thực tiễn tích cực của các nhà tư tưởng nữ quyền Pháp thé kỷ XX cũng góp phan đáng ké đối với sự phát triển phong trào đấu tranh bình đăng giới. Các đại biểu tiên phong của trào lưu này cũng đồng thời là những nhân vật chủ chốt trong các phong trào phụ nữ tại Pháp từ sau sự kiện tháng 5 năm 1968, như Phong trào giải phóng phụ nữ (MLF) hay cuộc dau tranh cho quyền được phá thai của phụ nữ với thành qua là Tuyên ngôn 343 năm 1971 và Dự luật phá thai Simon Veil nội tiếng.