lời mở đầu, 3 chương với 6 tiết, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo. CHƯƠNG | (QUAN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TTATXH - VA VAI TRO CUA PHÁP LUẬT TRONG QLNN VỀ TTATXH 1. Quan lý Nhà nước bằng pháp luật về TTA TXT - Khai niém nà nội dung.K lrái niệm trật tt an toàn xd hỏi nà QLNN bang pháp nat về TTATXIT,. * Quan niệm về trát tự an toàn xd hoi.
Trong suốt quá trình lịch sử của đất nước, ông cha ta đã tổng kết thành quy luật : Dựng nước đi đôi với giữ nước. Đảng Cộng sản Việt Nam đã kế thừa và phát triển quy luật đó trong thời đại ngày nay: Xây dựng Chủ nghĩa xã hội phải đi đôi với bảo vệ Tổ quốc xã hội Chủ nghĩa. Trong bối cảnh quốc tế, khu vực diễn biến phức tạp, nước ta đang tiến hành công cuộc cải cách toàn diện về các mặt kinh tế - xa hội, bảo vệ trật tự an toàn xã hội trở thành một nhiệm vụ cuc kỳ quan trong cửa toàn Dang, toàn quân và toàn dân ta trong giai đoạn cách mang hiện nay. Nhằm góp phần tiếp tục ổn định tình hình kinh tế - xã hội và phát triển đất nước, một trong những điều kiện tiên quyết là phải bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia, bảo vệ trật tự an toan xã hội.
ổn định đời sống chính trị và tinh 'hần của nhân dân. Đó cũng là quy luật tất vếu của sự phát triển xã hội của các quốc gia trên thế giới. Đặc biệt, cần quản lý tốt các mặt của đời sống xã hội để đảm bảo tổ chức lao động xã hội một cách bình thường, bảo dam trật tự cần thiết cho việc thực Tiện những chính sách của Đảng và Nhà nước. Muốn vậy cần tăng cường hiệu 1uả quản lý nhà nước về trật tự an toàn xã hội bằng pháp luật.
7 Để hiểu đúng dan vai trò của pháp luật trong quản ly nhà nước (QLNN) € trật tự an toàn xã hội (TTATXH), nhìn nhận vấn dé một cách khoa học. rước hết cần phải xem xét khái niệm "trật tự an toàn xã hội". Ngay từ buổi bình minh của nền cộng hoà dan chủ ở nước ta. nhiều khái niệm chưa hình thành như ngày nay.
Trong sắc lệnh số 23 ngày 21 tháng 2 năm 1946 thành lập Việt Nam Công an vụ, Chu tịch Ho Chí Minh đã nêu lên nhiệm eu của Công an Việt nam, theo chúng tôi vừa quản triệt tính pho biển của công tác an ninh, trật tự mang tính quốc tế, vừa làm rõ tính đặc thù của công tác Công an Việt Nam như sau: “Tìm kiếm và tập trung các tin tức và tài liệu liên quan đến sự an toàn của quốc gia hoặc bẻ trong hoặc bề ngoài; dé nghị và thi hành các phương pháp dé phòng những sự hành dong có thể làm rối việc trị an và mất trật tự ở trong nước. bất cứ sự hành động đó là do người Việt Nam hay người ngoại quốc; điều tra về những hành dong trái phép nói trên và truy tìm Pa ~ - ` - ba see 10 người can phạm đê giúp Toà án trong sự trừng trị”. Như vậy thời kỳ đó có thể thấy Bác Hồ đã dùng khái niệm “an toàn quốc gia” để chỉ vấn dé an ninh chính trị, còn trật tự, trị an thì được hiểu là TTATXH. Cho đến thập kỷ 50, khái niệm trật tự trị an vẫn còn được sử dụng để chỉ các công việc thuộc về TTATXH và phạm trù an toần an ninh quốc gia vẫn bó hep trong khái niệm an ninh chính trị, chống các hành động phá hoại.
gây bạo loạn lat dé chế độ của bọn gián điệp đế quốc và bọn phản động trong nước. Nhung từ đầu thập ky 68, Chủ tịch Hồ Chí Minh trong các bài nói và viết của Người, đã mở rộng nội hàm của phạm trù an ninh quốc gia với nội dung toàn diện hơn, bao gồm an ninh trong xây dựng, bảo vệ chế độ chính trị, trong công cuộc khôi phục, xây đựng kinh tế, trong củng cố quốc phòng, trong xây dựng nền văn hoá mới, đặc biệt là trong cả các vấn đề trật tự, an toàn xã hội. Từ đó chúng tôi đồng ý với quan niệm cho rằng, an ninh quốc gia cần được hiểu dưới hai cấp độ khác nhau: an ninh quốc gia với nghĩa rộng như vừa nhân tích và an ninh quốc gia với nghĩa hẹp hơn để chỉ an nình chính trị. Ho Chí Minh; foan tập, tập 9, NXB Sự that 1989, tr.
40H, Riêng về vấn đề TTATXH. từ thang 4/1963, Bác Hồ đã nêu nhiệm vụ bao é an ninh trật tự: "phải kiên quyết làm thật tốt việc tập trung cai tạo những shan tử nguy hiểm cho an ninh xã hội và giáo dục cải tạo những người trước kia tà tế, nguy, phi. những người trước kia đã tham gia các tổ chức phản động”. = '} day Bác Hồ dùng khái niệm phần từ nguy hai cho an ninh xã hội để chỉ bọn ‘Oi phạm chuyên nghiệp giết người cướp của.
xâm hại nghiêm trong tính mạng, ‘ki sản của công dân mà trước đây ta vẫn đưa vào khái niệm “trật tự an toàn xã oi". Tháng 10/1966, Người lại nêu nhiệm vụ cho Công an “Quyết tâm đánh sai moi hoạt động gián điệp và chiến tranh tâm lí của địch, việc tổ chức bảo vệ :ài sản Nhà nước phải làm tốt hơn; duy trì trật tự, an ninh xã hội, nhất là ở các thành phố”. ia Các thuật ngữ "trật tự an toàn xã hội” ở nước ta về sau được sử dụng rong các bài nói, bài viết của các đồng chí lãnh đạo ngành Công an từ đầu những năm 60. Thuật ngữ này đã được sử dụng chính thức trong văn kiện Đại nội Đảng CSVN lần thứ IV và gần day sử dụng phổ biến trong sách báo.
đặc ¬iệt là trong Hiến pháp CHXHCN Việt Nam năm 1992 (Điều 45. “Trong bài “Lam tốt công tác giữ gìn TTATXH trong tình hình mới" ( Lạp chí Cộng sản số 10/1993 ), đồng chí Bùi Thiện Ngộ, nguyên Uy viên Bộ chính trị, Bộ trưởng Bộ Nội vụ quan niệm: " TTATXH là hệ thống các quan hệ tã hội được hình thành và điều chỉnh bởi hệ thống các quy phạm pháp luật của Nhà nước, quy phạm dao đức, thuần phong mỹ tục trong đời sống cộng đồng tủa một dân tộc, một quốc gia, nhờ đó, mọi công dân sống và lao động có tổ Hỗ Chí Minh; Toàn tập, tp 9, NXB Sự that 1989, tr. [lô Chí Minh: Sdd, ip 9, NX Sử thật 1989, tr. 1890, shức có ky cương.
mọi lợi ích chính đáng được bảo dam không bị xâm hại. Cuộc đấu tranh giữ gìn TTATXH ở Việt Nam bao gồm các nội dung chu yếu: Chống tot phạm. giif gìn trật tự nơi công cong. phong ngừa tai nạn.
bài trừ tệ nạn xã hội, chống 6 nhiễm moi trường nhằm bảo đảm hoạt động bình thường. vên ổn, hợp pháp của các cơ quan Nhà nước, các tổ chức xã hội và mọi công dân". °° Quan niệm này có ý nghĩa thực tiễn là chi ra được các nội dung chủ yếu của cuộc đấu tranh bảo vệ TTATXH ở nước ta. Nhấn mạnh kết quả điều chỉnh của các quy phạm xã hội.
trong đó có quy phạm pháp luật, tác giả Hồ Trọng Ngũ nêu rõ: “Trật tự an toàn xã hội chính là trật tự các mối quan hệ xã hội phù hợp với các yêu cầu về an toàn xã hội; là kết qủa của sự điều chỉnh bởi các quy phạm xã hội phù hợp mục tiêu ổn định và , en i h ~ ? ` ` + a ue I 1S nhát triển xã hội đã được Dang và Nha nước dé ra”. ‘Cac tác giả của công trình nghiên cúu "Từ điển bách khoa nghiệp vụ Công an" Viện Khoa học Công an năm 1995 cũng đã đưa ra định nghĩa vẻ ITATXH: “Trật tự an toàn xã hội là tình trạng xã hội có tổ chức, có kỹ luật. ‘noi người được sống yên vui lành mạnh trong xã hội theo quy định bang các tuật lệ của nhà nước, quy phạm của đạo đức, quy phạm của cuộc sống cộng lồng và thuần phong mỹ tục". © Các quan điểm nói trên về "trật tự an toàn xã hội” đều có những ưu điểm thất định.
Tuy nhiên ở các quan điểm này không tránh khỏi những hạn chế khi các định nội hàm, khách thể và phương pháp điều chỉnh. “Bài Thiện Ngộ: Làm tốt công tác giữ gìn TƯATXH trong tình hình mới: Tap chí Cong sản 10/1993, tr. 3 “ Hồ Trọng Ngũ: Về khái niệm TEATXET; Tạp chí EATXH, số 1/1996, tr. 25 Dư thảo Từ điển Bich khoa nghiệp vu Công am: HA Nội 1995, tr.
S4 Theo chúng tôi, để có một khái niệm vẻ TTATXH chính xác, có ý nghĩa chỉ đạo hoạt động thực tiễn, phải xuất phát từ 3 căn cứ: - TTATXH là sản phẩm tât vếu của một xã hội có nhà nước. Trong tất ca các kiểu nhà nước đều hình thành và tồn tại mot TTATXH của mình nhằm bao vệ chính Nhà nước và xã hội dó. Vì vậy khái niệm TTATXH phát phan ánh được ban chất nhà nước của dan, do dan và vì dan mà chúng ta đang xây dựng. - TTATXH còn phải dược quan niệm như là kết qua của một trạng thái xã hội ổn định vững vàng của nhà nước và hệ thống chính trị, trong đó các quyển của công dân được bảo vệ và tòn trọng.
- TTATXH dược diều chỉnh bởi hệ thống các quy phạm pháp luật. đạo đức, chính trị, và bằng phương pháp giáo dục thuyết phục, cưỡng chế nhà nước, trong đó quy phạm pháp luật đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành trật tự đó. Xuất phát từ những căn cứ trên. trong các công trình nghiên cứu khoa học gin đây chúng tôi đã đưa ra khái niệm sau về TTATXH : TTATXHI là trạng thái của các quan hệ xã hội được hình thành và diéu chỉnh bởi hệ thống quy phạm pháp luật của Nhà nước, quy nhhạn chính trị.
quy phạm đạo đức, thuần phong > my tục trong đời sống cộng đồng của một chân tộc, một nhà nước, là tinh trạng xd hội ổn định,ở đó mọi công dân sống và lao động có tổ chic, có kỷ cương, mọi lot ich chính đáng được hdo đảm, không bị vâm hại. iat Trong mối quan hệ với trật tự an toàn xã hội, cần phải chú ý tới hai khái niệm “Trật tự pháp luật” và “Trật tự xã hội” thường được dược viết trong sách báo của khoa học pháp lý. ' Xem: Lê Thế Tiệm, Cao Xuân Udng, Nguyễn Xuân Yêm, Chữ Văn Chí và các tác gia Thực trang và dự Đáo tình hình TFATXHI đến năm 2000- Các giải pháp đổi mới công tic giữ gin TXT: Tổng cục CSND BO Nội vụ 1995; tr.