Luận án tiến sĩ luật học theo dõi thi hành pháp luật trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính từ thực tiễn các tỉnh tây nam bộ

Luận án tiến sĩ luật học phân tích theo dõi thi hành pháp luật trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính từ thực tiễn các tỉnh tây nam bộ, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực

• Tác giả: Hồ Minh Hải
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Theo dõi thi hành pháp luật trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính từ thực tiễn các tỉnh Tây Nam Bộ
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN NGHIÊN CỨU VỀ ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài luận án
• 1.2. Nhận xét về tình hình nghiên cứu đề tài luận án
• 1.3. Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu về đề tài luận án
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THEO DÕI THI HÀNH PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH
• 2.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của theo dõi thi hành pháp luật trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính
• 2.2. Chủ thể, đối tượng, nội dung, phương pháp theo dõi thi hành pháp luật trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính
• 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến theo dõi thi hành pháp luật trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG THEO DÕI THI HÀNH PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TẠI CÁC TỈNH TÂY NAM BỘ
• 3.1. Các yếu tố đặc thù có ảnh hưởng đến theo dõi thi hành pháp luật trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính tại các tỉnh Tây Nam Bộ
• 3.2. Thực tiễn quy định pháp luật về theo dõi thi hành pháp luật trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính
• 3.3. Thực tiễn theo dõi thi hành pháp luật trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính tại các tỉnh Tây Nam Bộ
• 3.4. Đánh giá chung về thực trạng theo dõi thi hành pháp luật trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính tại các tỉnh Tây Nam Bộ
• 4. CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG THEO DÕI THI HÀNH PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH
• 4.1. Quan điểm tăng cường theo dõi thi hành pháp luật trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính
• 4.2. Giải pháp tăng cường hoạt động theo dõi thi hành pháp luật trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu và vấn đề đặt ra

Luận án tiến sĩ luật học tập trung vào việc theo dõi thi hành pháp luật trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính tại các tỉnh Tây Nam Bộ. Phần tổng quan đánh giá các công trình nghiên cứu trước đây, nhấn mạnh sự thiếu vắng các nghiên cứu chuyên sâu về theo dõi thi hành pháp luật trong lĩnh vực này. Các vấn đề đặt ra bao gồm sự cần thiết của việc hoàn thiện cơ chế theo dõi thi hành pháp luật, đặc biệt trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền. Luận án cũng đặt ra các câu hỏi nghiên cứu về tính khách quan và hiệu quả của cơ chế này.

1.1. Tình hình nghiên cứu trong nước

Các công trình nghiên cứu trong nước chủ yếu tập trung vào xử lý vi phạm hành chính mà chưa đi sâu vào theo dõi thi hành pháp luật. Một số nghiên cứu như đề tài cấp Bộ năm 2008 và sách 'Bình luận khoa học Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012' đã cung cấp nền tảng lý luận nhưng chưa đủ để giải quyết các vấn đề cụ thể về theo dõi thi hành pháp luật.

1.2. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu

Luận án chỉ ra sự cần thiết phải nghiên cứu sâu hơn về cơ chế theo dõi thi hành pháp luật, đặc biệt là trong bối cảnh đẩy mạnh xây dựng nhà nước pháp quyền. Các vấn đề như yếu tố ảnh hưởng, cơ chế thực hiện và hiệu quả của theo dõi thi hành pháp luật cần được làm rõ.

II. Lý luận về theo dõi thi hành pháp luật

Chương này tập trung vào các vấn đề lý luận về theo dõi thi hành pháp luật trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính. Luận án đưa ra khái niệm, đặc điểm và vai trò của theo dõi thi hành pháp luật, đồng thời phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động này. Các chủ thể, đối tượng và phương pháp theo dõi thi hành pháp luật cũng được làm rõ, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát quyền lực nhà nước.

2.1. Khái niệm và đặc điểm

Theo dõi thi hành pháp luật được định nghĩa là hoạt động giám sát việc thực thi pháp luật, đảm bảo tính nghiêm minh và công bằng. Đặc điểm của hoạt động này bao gồm tính hệ thống, liên tục và sự tham gia của nhiều chủ thể khác nhau.

2.2. Yếu tố ảnh hưởng

Các yếu tố như thể chế pháp luật, năng lực của cơ quan thực thi và ý thức pháp luật của người dân đều có ảnh hưởng đến hiệu quả của theo dõi thi hành pháp luật. Luận án phân tích sâu các yếu tố này để làm rõ nguyên nhân của những hạn chế hiện nay.

III. Thực trạng theo dõi thi hành pháp luật tại Tây Nam Bộ

Luận án đánh giá thực trạng theo dõi thi hành pháp luật trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính tại các tỉnh Tây Nam Bộ. Các yếu tố đặc thù của khu vực như địa lý, kinh tế và văn hóa được phân tích để làm rõ tác động đến hoạt động này. Thực tiễn quy định pháp luật và việc áp dụng cũng được đánh giá, chỉ ra những ưu điểm và hạn chế.

3.1. Yếu tố đặc thù

Các yếu tố như địa lý phức tạp, kinh tế kém phát triển và văn hóa địa phương đã ảnh hưởng đến hiệu quả của theo dõi thi hành pháp luật. Luận án chỉ ra sự cần thiết phải có các giải pháp phù hợp với đặc thù của khu vực.

3.2. Đánh giá thực trạng

Thực trạng theo dõi thi hành pháp luật tại Tây Nam Bộ còn nhiều hạn chế, bao gồm sự thiếu đồng bộ trong quy định pháp luật và năng lực hạn chế của cơ quan thực thi. Luận án đưa ra các đánh giá cụ thể và nguyên nhân của những hạn chế này.

IV. Quan điểm và giải pháp tăng cường

Chương cuối cùng của luận án đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả của theo dõi thi hành pháp luật trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện thể chế pháp luật, nâng cao năng lực của cơ quan thực thi và tăng cường sự tham gia của người dân. Luận án nhấn mạnh tính khả thi và giá trị thực tiễn của các giải pháp này.

4.1. Quan điểm tăng cường

Luận án đề xuất các quan điểm như tăng cường tính minh bạch, công khai và sự tham gia của người dân trong theo dõi thi hành pháp luật. Các quan điểm này được xây dựng dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn.

4.2. Giải pháp cụ thể

Các giải pháp bao gồm hoàn thiện quy định pháp luật, đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ thực thi và tăng cường công tác tuyên truyền pháp luật. Luận án đánh giá tính khả thi và hiệu quả của từng giải pháp.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Công trình nghiên cứu khoa học của nghiên cứu sinh Hồ Minh Hải với đề tài "Theo dõi thi hành pháp luật trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính từ thực tiễn các tỉnh Tây Nam Bộ" thuộc chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính, đặt trong bối cảnh đẩy mạnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Tính tiên phong của nghiên cứu thể hiện ở việc xác lập hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn chuyên sâu về theo dõi thi hành pháp luật (TDTHPL) – một phương thức kiểm soát quyền lực nhà nước mang tính hậu kiểm và phản hồi chính sách, áp dụng trực tiếp vào lĩnh vực phức tạp, nhạy cảm nhất của quản lý nhà nước là xử lý vi phạm hành chính (VPHC) tại một địa bàn mang tính chiến lược đặc thù: vùng đồng bằng sông Cửu Long (Tây Nam Bộ).

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) được xác định rõ nét từ sự thiếu hụt các công trình nghiên cứu mang tính bao quát cấp vùng. Mặc dù văn bản lập hiến đã ghi nhận tại Điều 99 Hiến pháp năm 2013 rằng: "Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ…: tổ chức thi hành và theo dõi việc thi hành pháp luật liên quan đến ngành, lĩnh vực trong phạm vi toàn quốc", và Chính phủ đã ban hành Nghị định số 59/2012/NĐ-CP ngày 23/7/2012 về TDTHPL, thực tiễn áp dụng vẫn tồn tại khoảng trống lớn về cơ chế vận hành, chế tài ràng buộc kết quả xử lý sau theo dõi và ranh giới phân định thẩm quyền. Các nghiên cứu trước đây của Bùi Tiến Đạt (2008), Nguyễn Tiến Dũng (2014), Nguyễn Bá Phùng (2015), hay các công trình cục bộ tại một tỉnh như Lê Thị Tố Trinh (2016 tại Kiên Giang), Nguyễn Xuân Quỳnh (2014 tại Hà Nội), Vũ Duy Sỹ (2015 tại Hải Dương) chỉ tiếp cận theo từng lát cắt đơn lẻ hoặc phạm vi một địa phương riêng biệt, chưa giải quyết được mô hình quản trị liên ngành cấp vùng.

Hệ thống câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học được thiết lập chặt chẽ:

• Câu hỏi nghiên cứu 1 (Q1): TDTHPL trong lĩnh vực xử lý VPHC được hiểu như thế nào và có những đặc điểm pháp lý đặc thù gì? Giả thuyết 1 (H1): Nhận thức lý luận hiện nay còn phân tán giữa chức năng giám sát, kiểm tra văn bản và thanh tra chuyên ngành, làm lu mờ bản chất phi tài phán nhằm hoàn thiện thể chế của TDTHPL.
• Câu hỏi nghiên cứu 2 (Q2): Nội dung, phương pháp và cơ sở pháp lý về TDTHPL trong xử lý VPHC hiện nay đang ở trạng thái nào? Giả thuyết 2 (H2): Hệ thống thể chế điều chỉnh TDTHPL còn thiếu tính đồng bộ, chưa có cơ chế xử lý dứt điểm các kiến nghị sau theo dõi, dẫn tới hiệu lực thi hành bị suy giảm.
• Câu hỏi nghiên cứu 3 (Q3): Thực trạng TDTHPL trong xử lý VPHC tại các tỉnh Tây Nam Bộ giai đoạn 2013–2017 bộc lộ những kết quả và hạn chế gì? Giả thuyết 3 (H3): Thực tiễn tại 13 tỉnh Tây Nam Bộ phản ánh sự bất cập về nguồn lực, cơ chế phối hợp liên ngành và sự tác động của các yếu tố địa bàn sông nước đặc thù đến hiệu quả xử lý VPHC.
• Câu hỏi nghiên cứu 4 (Q4): Cần xác lập quan điểm và hệ thống giải pháp nào để nâng cao hiệu lực hoạt động này trong thời gian tới? Giả thuyết 4 (H4): Việc hoàn thiện thể chế qua xây dựng Luật TDTHPL kết hợp chuẩn hóa bộ tiêu chí đánh giá định lượng và tối ưu hóa nguồn lực địa phương là giải pháp đột phá.

Khung lý thuyết của luận án được xây dựng dựa trên sự giao thoa giữa Lý thuyết Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, Lý thuyết Kiểm soát quyền lực nhà nước, Lý thuyết Quản trị nhà nước tốt (Good Governance), Lý thuyết Quyền con người và Xã hội học pháp luật. Đóng góp đột phá của công trình nằm ở việc định lượng và chuẩn hóa các tiêu chí theo dõi thực chứng, đánh giá toàn diện bức tranh thực tiễn qua chuỗi dữ liệu 5 năm (2013–2017) trên địa bàn 13 tỉnh Tây Nam Bộ, mở ra cách tiếp cận quản trị công hiện đại dựa trên bằng chứng (evidence-based policy making).

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn học thuật chỉ ra hai dòng nghiên cứu chủ đạo trong và ngoài nước:

Dòng nghiên cứu thứ nhất tập trung vào lý luận và thực tiễn xử lý vi phạm hành chính. Các công trình tiêu biểu như Đề tài cấp Bộ của Vụ Pháp luật Hình sự - Hành chính (2008) về xây dựng mô hình Bộ luật Xử lý VPHC; công trình bình luận chuyên sâu của PGS.TS Nguyễn Cảnh Hợp (2015) về Luật Xử lý VPHC năm 2012; các nghiên cứu nền tảng của TS. Trần Minh Hương (2008) trong Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam; GS. Nguyễn Đăng Dung với các phân tích so sánh pháp luật xử lý hành chính của Việt Nam với các nền tài phán phát triển như Hoa Kỳ, Pháp, Thụy Sĩ, Bỉ; bài viết của TS. Đinh Xuân Thảo (2012) về hoàn thiện thể chế VPHC; nghiên cứu của TS. Nguyễn Văn Phương (2017) và Hoàng Quốc Hùng về cơ chế bảo đảm thi hành luật. Nhóm nghiên cứu này đã làm sáng tỏ cấu thành vi phạm, trách nhiệm hành chính và thẩm quyền áp dụng chế tài, song chưa định hình sâu sắc cơ chế giám sát vòng đời thực thi của các quyết định xử phạt.

Dòng nghiên cứu thứ hai đi trực diện vào hoạt động theo dõi thi hành pháp luật. Nổi bật có các bài viết của Trịnh Thị Hằng Nga, Phạm Thị Hà My, Đoàn Thị Thanh Mỹ và Lê Minh Ánh (2011), Đoàn Ngọc Hải, cùng các luận văn thạc sĩ nghiên cứu tình huống địa phương của Lê Thị Tố Trinh (2016), Nguyễn Xuân Quỳnh (2014), Vũ Duy Sỹ (2015). Các tác giả đã bước đầu chỉ ra những điểm nghẽn về kinh phí, nhân sự kiêm nhiệm và sự thiếu vắng cơ chế phối hợp liên ngành.

Tranh luận học thuật cốt lõi (academic debates) nảy sinh từ hai luồng quan điểm đối lập:

• Luồng quan điểm thứ nhất: Đồng nhất TDTHPL với một bộ phận của hoạt động kiểm tra, thanh tra nhà nước, đòi hỏi chủ thể theo dõi phải có quyền năng áp đặt chế tài trực tiếp lên đối tượng vi phạm.
• Luồng quan điểm thứ hai (được tác giả ủng hộ và chứng minh): Khẳng định TDTHPL là hoạt động quản lý nhà nước mang tính tự kiểm tra nội bộ hệ thống hành pháp, có tính chất phi tài phán, không trực tiếp xử lý hành vi vi phạm mà đóng vai trò phản hồi chính sách, đánh giá tính khả thi của quy phạm pháp luật và kiến nghị hoàn thiện thể chế.

Vị trí học thuật của luận án được định vị như một công trình tiên phong khỏa lấp khoảng trống nghiên cứu cấp vùng. Luận án vượt qua giới hạn của các nghiên cứu đơn lẻ, tích hợp cơ chế TDTHPL vào đặc thù kinh tế - xã hội của vùng Tây Nam Bộ. Nghiên cứu đồng thời so sánh đối chiếu với các công trình quốc tế như: công trình nghiên cứu của China Papers (2012) về mô hình cưỡng chế hành chính tại Trung Quốc nhằm hạn chế lạm quyền; nghiên cứu của GS. Grzegorz Lewocki (2011) về kinh nghiệm của Ba Lan trong áp dụng chế tài hành chính; và các khuyến nghị của Liên Hợp Quốc (UN, 2011) về bảo đảm quyền con người trong các biện pháp xử lý hành chính.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng và làm sâu sắc thêm Lý thuyết Kiểm soát quyền lực nhà nước (Montesquieu) và Lý thuyết Xã hội học pháp luật của GS.TS Võ Khánh Vinh (2015) khi chứng minh rằng: sự kiểm soát quyền lực trong nhà nước pháp quyền không chỉ diễn ra thông qua sự phân công, kiềm chế giữa lập pháp, hành pháp và tư pháp, mà còn đòi hỏi cơ chế "tự kiểm soát hồi quy" bên trong chính nhánh hành pháp thông qua TDTHPL.

Khung khái niệm của luận án xác lập 4 mệnh đề khoa học:

• Mệnh đề 1 (P1): TDTHPL trong xử lý VPHC là công cụ đo lường mức độ chuyển hóa giữa quy phạm pháp luật thực định và hành vi thực tế của các chủ thể quản trị công.
• Mệnh đề 2 (P2): Hoạt động TDTHPL mang tính độc lập tương đối với hoạt động xử phạt trực tiếp, vận hành theo chu trình: Thu thập dữ liệu $\rightarrow$ Phân tích, đánh giá $\rightarrow$ Kiến nghị $\rightarrow$ Xử lý trách nhiệm và hoàn thiện văn bản.
• Mệnh đề 3 (P3): Hiệu quả TDTHPL tỷ lệ thuận với tính minh bạch của thông tin và mức độ tham gia giám sát của người dân, báo chí, tổ chức chính trị - xã hội.
• Mệnh đề 4 (P4): Các yếu tố văn hóa, kinh tế, địa lý vùng (đặc biệt là địa bàn sông nước Tây Nam Bộ) đóng vai trò biến số điều tiết (moderating variables) ảnh hưởng đến mức độ tuân thủ pháp luật hành chính.

Sự chuyển dịch mô hình (paradigm shift) mà luận án xác lập là bước chuyển từ tư duy "quản lý hành chính chấp hành - điều hành thụ động" sang mô hình "quản trị thực thi chủ động, minh bạch và dựa trên trách nhiệm giải trình".

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của đề tài tích hợp ba trụ cột lý thuyết: Lý thuyết Thượng tôn pháp luật (Rule of Law), Lý thuyết Quản trị công hiện đại (Good Governance) và Lý thuyết Quyền công dân theo Hiến pháp năm 2013: "Nhà nước bảo đảm và phát huy quyền làm chủ của nhân dân; công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân".

Phương pháp tiếp cận mới phân định ranh giới pháp lý minh bạch giữa TDTHPL với kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật theo Điều 103, Điều 107 Nghị định số 34/2016/NĐ-CP (chỉ kiểm tra từ Thông tư trở xuống về tính hợp pháp, hợp hiến) và hoạt động thanh tra nhà nước (tập trung vào xem xét, xử lý sai phạm cụ thể). TDTHPL bao quát toàn bộ hệ thống từ Luật, Nghị định đến văn bản áp dụng pháp luật, đánh giá toàn diện tính khả thi kinh tế - xã hội.

Điều kiện biên (boundary conditions) của khung phân tích được xác định rõ: áp dụng đối với hoạt động quản lý nhà nước về xử lý vi phạm hành chính của các cơ quan hành chính nhà nước, người có thẩm quyền xử phạt và các cơ quan phối hợp trên địa bàn 13 tỉnh Tây Nam Bộ.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án vận dụng thế giới quan triết học của Chủ nghĩa Mác – Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh, kết hợp lập trường nhận thức luận Hiện thực phản biện (Critical Realism) và chủ nghĩa thực chứng pháp lý (Legal Positivism). Thiết kế nghiên cứu đa tầng (multi-level design) được xây dựng trên 3 cấp độ quản lý:

1. Cấp Trung ương: Bộ Tư pháp (cơ quan đầu mối điều phối quốc gia) và các Bộ, cơ quan ngang Bộ.
2. Cấp Tỉnh: UBND cấp tỉnh, Sở Tư pháp và các sở, ban, ngành chuyên môn tại Tây Nam Bộ.
3. Cấp Cơ sở: UBND cấp huyện, cấp xã và các lực lượng thực thi trực tiếp tại cơ sở (Công an, Quản lý thị trường, Thanh tra chuyên ngành).

Phương pháp nghiên cứu hỗn hợp (Mixed methods) kết hợp hài hòa giữa phân tích định tính hệ thống quy phạm pháp luật thực định và phân tích định lượng dữ liệu hành chính thực chứng.

Quy trình nghiên cứu

Chiến lược chọn mẫu bao phủ 13 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương vùng Tây Nam Bộ (Cần Thơ, An Giang, Kiên Giang, Đồng Tháp, Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Vĩnh Long, Trà Vinh, Hậu Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau) nhằm bảo đảm tính đại diện toàn diện cho vùng sinh thái - kinh tế đặc thù.

Giao thức thu thập dữ liệu (data collection protocols) bao gồm:

• Rà soát toàn văn hệ thống văn bản pháp lý từ Pháp lệnh Xử lý VPHC 1989, 1995, 2002, 2007, 2008 đến Luật Xử lý VPHC năm 2012 và Nghị định số 59/2012/NĐ-CP.
• Khảo sát thực địa thông qua bảng hỏi, tọa đàm chuyên đề và phỏng vấn sâu cán bộ quản lý, công chức tư pháp, người có thẩm quyền xử phạt tại các địa phương.
• Thu thập báo cáo tổng kết 03 năm thi hành Nghị định 59/2012/NĐ-CP của Bộ Tư pháp và báo cáo sơ kết 05 năm thi hành Luật Xử lý VPHC (2012–2017) tại các địa phương.

Kỹ thuật tam giác hóa (Triangulation) được triển khai trên 3 phương diện:

• Tam giác hóa dữ liệu: Kết hợp báo cáo hành chính chính thức, kết quả khảo sát thực tế và phản ánh từ cơ quan báo chí, dư luận xã hội.
• Tam giác hóa phương pháp: Đối chiếu kết quả phân tích logic pháp lý với phương pháp thống kê mô tả và so sánh luật học.
• Tam giác hóa lý thuyết: Kiểm chứng thực tiễn dưới lăng kính đồng thời của Luật Hành chính, Xã hội học pháp luật và Khoa học Quản lý công.

Dữ liệu và phân tích

Dữ liệu khảo sát phản ánh toàn diện thực trạng xử lý VPHC và TDTHPL giai đoạn 2013–2017. Các công cụ phân tích logic, quy nạp, diễn giải và phân tích nội dung văn bản (content analysis) được áp dụng nhằm bóc tách các mâu thuẫn trong văn bản quy phạm pháp luật. Tính tin cậy và giá trị nội tại (internal validity) của nghiên cứu được kiểm soát chặt chẽ thông qua việc đối chiếu chéo số liệu giữa các cơ quan ban ngành địa phương với báo cáo tổng hợp của Bộ Tư pháp.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Sự bất cập mang tính cấu trúc của khung thể chế: Luận án phát hiện "khoảng trống pháp lý" nghiêm trọng khi các quy định hiện hành thiếu chế tài ràng buộc đối với các cơ quan, tổ chức không thực hiện hoặc chậm trễ xử lý các kiến nghị sau khi có kết luận TDTHPL từ UBND các cấp.
2. Xung đột thẩm quyền và chồng chéo chức năng: Thực tiễn 13 tỉnh Tây Nam Bộ cho thấy sự lúng túng trong phân định giữa hoạt động TDTHPL của ngành Tư pháp với hoạt động thanh tra chuyên ngành và kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật theo Nghị định số 34/2016/NĐ-CP, dẫn đến tình trạng đùn đẩy hoặc trùng lặp nhiệm vụ.
3. Nghịch lý về nguồn lực bảo đảm: Hoạt động TDTHPL là nhiệm vụ đa ngành, diện rộng nhưng bộ máy thực thi tại địa phương hoàn toàn kiêm nhiệm, đội ngũ cán bộ mỏng, kinh phí điều tra, khảo sát, thống kê không đáp ứng yêu cầu tối thiểu, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng báo cáo theo dõi.
4. Tác động rõ nét của yếu tố đặc thù vùng miền: Vùng Tây Nam Bộ với hệ thống kênh rạch chằng chịt, giao thông thủy phức tạp, tập quán cư dân và điều kiện kinh tế đặc thù khiến các vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, tài nguyên nước, trật tự xây dựng và an toàn giao thông đường thủy diễn biến phức tạp, trong khi các chế tài xử phạt hiện hành bộc lộ nhiều điểm không khả thi.
5. Kênh thông tin phản hồi từ nhân dân chưa được thể chế hóa: Mặc dù Hiến pháp khẳng định quyền làm chủ của nhân dân, việc tiếp nhận thông tin phản ánh từ các tổ chức xã hội, doanh nghiệp và người dân về tình hình thi hành pháp luật xử lý VPHC tại Tây Nam Bộ còn mang tính hình thức, thiếu cơ chế xử lý công khai, minh bạch.

Implications đa chiều

• Đóng góp lý thuyết: Định hình rõ nét khái niệm khoa học về TDTHPL trong xử lý VPHC: là hoạt động tự kiểm tra mang tính liên tục, hệ thống của bộ máy hành pháp nhằm đánh giá thực trạng ban hành văn bản, mức độ tuân thủ pháp luật và các điều kiện thi hành, từ đó kiến nghị hoàn thiện thể chế chứ không trực tiếp áp dụng chế tài trừng phạt cá nhân vi phạm.
• Đổi mới phương pháp luận: Cung cấp khung phương pháp đánh giá thực thi pháp luật cấp vùng, kết hợp tiêu chí định tính và định lượng có thể nhân rộng cho các vùng kinh tế khác như Tây Bắc, Tây Nguyên.
• Hàm ý thực tiễn và chính sách:
  • Đề xuất lộ trình xây dựng và ban hành Luật Theo dõi thi hành pháp luật nhằm nâng tầm giá trị pháp lý từ văn bản dưới luật (Nghị định 59/2012/NĐ-CP) lên văn bản luật.
  • Hoàn thiện các điều khoản sửa đổi Luật Xử lý VPHC năm 2012 về thẩm quyền, mức phạt, trình tự tịch thu tang vật, phương tiện và biện pháp ngăn chặn hành chính.
  • Thiết lập cơ chế phối hợp bắt buộc giữa Sở Tư pháp với các cơ quan quản lý chuyên ngành và Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân tại các tỉnh Tây Nam Bộ.
  • Phân bổ ngân sách độc lập và quy định biên chế chuyên trách cho công tác TDTHPL tại cấp tỉnh và cấp huyện.

Limitations và Future Research

Nghiên cứu có một số giới hạn nhất định:

• Giới hạn thời gian: Dữ liệu thực chứng tập trung khảo sát trong giai đoạn 2013–2017 (thời kỳ 5 năm đầu triển khai Luật Xử lý VPHC năm 2012).
• Giới hạn không gian: Tập trung khảo cứu thực tế tại 13 tỉnh vùng Tây Nam Bộ, các phân tích so sánh với các vùng miền khác chỉ đóng vai trò tham chiếu.

Hướng nghiên cứu tương lai:

1. Đánh giá tác động toàn diện sau khi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2020 và Nghị định số 32/2020/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 59/2012/NĐ-CP đi vào cuộc sống.
2. Ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI) và Cơ sở dữ liệu quốc gia về xử lý vi phạm hành chính trong việc tự động hóa hoạt động TDTHPL.
3. Nghiên cứu so sánh chuyên sâu mô hình giám sát thực thi pháp luật của các quốc gia ASEAN trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
4. Xây dựng mô hình kinh tế lượng đo lường tác động của hiệu quả TDTHPL đối với chỉ số cải cách hành chính (PAR Index) và chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI).

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Cung cấp tài liệu tham khảo nền tảng, có giá trị khoa học cao cho các chương trình đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ chuyên ngành Luật Hành chính, Luật Hiến pháp và Khoa học Quản lý công tại các trường đại học, viện nghiên cứu lớn ở Việt Nam.
• Tác động lập pháp và chính sách: Các đề xuất trong luận án đóng góp luận cứ khoa học trực tiếp cho Bộ Tư pháp và Ủy ban Pháp luật của Quốc hội trong quá trình rà soát, sửa đổi Luật Xử lý VPHC và hoạch định thể chế TDTHPL quốc gia.
• Hiệu quả xã hội và quản trị địa phương: Giúp chính quyền 13 tỉnh Tây Nam Bộ nhận diện các điểm nghẽn quản trị, giảm thiểu tình trạng lạm quyền, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, giảm thiểu khiếu nại, khiếu kiện hành chính kéo dài.
• Ý nghĩa quốc tế: Đóng góp bài học kinh nghiệm điển hình từ một quốc gia đang phát triển về kiểm soát quyền lực nội bộ nhánh hành pháp trong quá trình chuyển đổi và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh, học viên sau đại học và giảng viên ngành luật: Tiếp cận khung lý thuyết chuẩn mực và cơ sở dữ liệu thực chứng chuyên sâu về luật hành chính vùng.
• Các nhà lập pháp và cơ quan tham mưu chính sách: Nhận diện rõ các mâu thuẫn thể chế cần tháo gỡ trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về xử lý VPHC.
• Cơ quan quản lý nhà nước cấp địa phương (UBND, Sở Tư pháp 13 tỉnh Tây Nam Bộ): Vận dụng bộ giải pháp nhằm chuẩn hóa quy trình theo dõi, nâng cao hiệu lực xử lý vi phạm trên địa bàn.
• Người dân và cộng đồng doanh nghiệp tại vùng Tây Nam Bộ: Hưởng lợi từ một môi trường pháp lý minh bạch, hạn chế nhũng nhiễu, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển bền vững.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Đóng góp độc đáo nhất là việc luận giải và định hình bản chất pháp lý của TDTHPL như một cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước mang tính chất "hậu kiểm thể chế" và "phi tài phán" bên trong hệ thống hành pháp. Luận án khẳng định TDTHPL không nhằm mục đích trừng phạt trực tiếp hành vi vi phạm mà là một thiết chế phản hồi chính sách (policy feedback loop), bảo đảm cho pháp luật luôn được điều chỉnh phù hợp với thực tiễn đời sống xã hội.

2. Điểm đổi mới trong phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây? So với các nghiên cứu đơn lẻ của Bùi Tiến Đạt (2008), Lê Thị Tố Trinh (2016) hay nghiên cứu của China Papers (2012) và GS. Grzegorz Lewocki (2011), luận án là công trình đầu tiên áp dụng phương pháp nghiên cứu liên ngành, đa tầng (Trung ương - Tỉnh - Cơ sở) gắn liền với phân tích dữ liệu thực chứng cấp vùng (13 tỉnh Tây Nam Bộ) trong suốt chuỗi thời gian 5 năm (2013–2017).

3. Phát hiện thực tiễn nào mang tính bất ngờ nhất từ dữ liệu? Phát hiện về sự tồn tại của "nghịch lý kiến nghị": Dù cơ quan TDTHPL phát hiện nhiều sai phạm, bất cập trong ban hành văn bản và áp dụng pháp luật xử lý VPHC, nhưng do thiếu chế tài cưỡng chế thực hiện kết luận theo dõi, tỷ lệ xử lý trách nhiệm và sửa đổi văn bản đạt rất thấp, làm giảm sút hiệu lực quản lý nhà nước.

4. Nghiên cứu có cung cấp giao thức nhân rộng (Replication protocol) không? Có. Luận án cung cấp bộ quy trình 4 bước về TDTHPL (Thu thập $\rightarrow$ Xử lý thông tin $\rightarrow$ Kiểm tra thực tế $\rightarrow$ Kiến nghị, xử lý) kèm hệ thống tiêu chí đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật, hoàn toàn có thể chuyển giao và áp dụng cho các vùng kinh tế - xã hội khác trên cả nước.

5. Chương trình nghị sự nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo ra sao? Tập trung vào 3 trụ cột: (1) Số hóa và xây dựng hệ thống giám sát tự động việc thi hành pháp luật xử lý VPHC dựa trên dữ liệu lớn (Big Data); (2) Đánh giá tương quan giữa hiệu lực TDTHPL với chỉ số quản trị công và cải cách hành chính; (3) Hoàn thiện thể chế tài phán hành chính độc lập nhằm nâng cao hiệu lực kiểm soát quyền lực nhà nước.

Kết luận

1. Luận án đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ toàn diện những vấn đề lý luận cốt lõi về TDTHPL trong lĩnh vực xử lý VPHC, khẳng định tính tất yếu khách quan của hoạt động này trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
2. Xác định rõ khái niệm, đặc điểm, vai trò, nguyên tắc và phân định ranh giới pháp lý giữa TDTHPL với hoạt động thanh tra và kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật.
3. Đánh giá khách quan, sâu sắc bức tranh thực tiễn TDTHPL tại 13 tỉnh Tây Nam Bộ giai đoạn 2013–2017, chỉ rõ các thành tựu, bất cập và nguyên nhân gốc rễ bắt nguồn từ thể chế, nguồn lực và tính đặc thù vùng miền.
4. Đề xuất hệ thống quan điểm toàn diện và hai nhóm giải pháp mang tính đột phá, khả thi (hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện) nhằm tăng cường hiệu quả công tác TDTHPL tại Tây Nam Bộ và trên phạm vi cả nước.
5. Mở ra các hướng tiếp cận học thuật mới về quản trị công dựa trên bằng chứng, tạo tiền đề khoa học vững chắc cho tiến trình xây dựng Luật Theo dõi thi hành pháp luật tại Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và các vấn đề đặt ra cần nghiên cứu về đề tài luận án Chương 2: Những vấn đề lý luận về TDTHPL trong lĩnh vực xử lý VPHC Chương 3: Thực trạng TDTHPL trong lĩnh vực xử lý VPHC tại các tỉnh Tây Nam Bộ Chương 4: Quan điểm và giải pháp tăng cường TDTHPL trong lĩnh vực xử lý VPHC từ thực tiễn các tỉnh Tây Nam Bộ 7 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN NGHIÊN CỨU VỀ ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài luận án 1. Tình hình nghiên cứu những vấn đề lý luận của đề tài luận án Đối với tình hình nghiên cứu trong nước: Tác giả chia các công trình nghiên cứu thành hai loại: 1. Các công trình nghiên cứu về xử lý vi phạm hành chính Đây là các công trình không trực tiếp viết về TDTHPL trong lĩnh vực xử lý VPHC, nhưng có những nội dung làm tiền đề để nghiên cứu các vấn đề đặt ra của đề tài, chẳng hạn như VPHC là gì, thế nào là xử lý VPHC, hình thức xử lý, thẩm quyền xử lý, thủ tục xử lý, hậu quả xử lý, v.v… Trong nhóm công trình này có các đề tài nghiên cứu khoa học, rất nhiều bài báo khoa học, sách chuyên khảo, sách tham khảo, các luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ cụ thể : Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ (2008), Cơ sở lý luận và thực hiện tiễn xây dựng mô hình Bộ luật Xử lý VPHC ở Việt Nam, do Vụ Pháp luật Hình sự - Hành chính (Bộ Tư pháp) thực hiện.

Đây là công trình có quy mô lớn, đề tài nghiên cứu sâu, rộng về lý luận và thực tiễn xử lý VPHC ở Việt Nam, đề tài đã dành nhiều nội dung quan trọng để làm sáng tỏ cơ sở lý luận liên quan đến xử lý VPHC, xử phạt VPHC, nhiều vấn đề liên quan đến xử lý VPHC đã được phân tích, đánh giá như: quan điểm về xử lý VPHC, xử phạt VPHC, những đặc điểm của hoạt động xử lý VPHC, sự khác biệt giữa VPHC với vi phạm hình sự; nhu cầu điều chỉnh pháp luật về xử lý VPHC và tính tất yếu khách quan phải xây dựng luật xử lý VPHC. Ngoài ra đề tài còn mở rộng phân tích, đánh giá pháp luật xử phạt VPHC của một số nước trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam trong xây dựng mô hình Bộ Luật xử lý VPHC. Sách “Bình luận khoa học Luật xử lý VPHC năm 2012“ của Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh do PGS.TS Nguyễn Cảnh Hợp chủ biên, gồm 712 8 trang (Nxb. Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, 2015).

Đây là cuốn sách viết đầy đủ nhất hiện nay về các điều khoản của Luật xử lý VPHC năm 2012. Cuốn sách cung cấp những kiến thức lý luận có tính nền tảng về các vấn đề thuộc về xử lý VPHC hiện nay, trong đó có vấn đề TDTHPL trong lĩnh vực xử lý VPHC. Sách “Xã hội học pháp luật những vấn đề cơ bản“ của GS.TS Võ Khánh Vinh, xuất bản năm 2015, trang 374-400; tác giả tập trung làm sáng tỏ các dấu hiệu của hành vi vi phạm pháp luật của tổ chức, của cá nhân, sự kiểm soát của nhà nước đối với từng hành vi vi phạm pháp luật, những yếu tố, nguyên nhân tác động đến hành vi vi phạm pháp luật, phân tích làm rõ bản chất xã hội của vi phạm pháp luật, làm rõ vai trò, trách nhiệm của công dân, của nhà nước và của xã hội đối với hành vi vi phạm pháp luật. Quyển sách cung cấp nguồn gốc cơ bản của những hành vi vi phạm pháp luật trong đó có vi phạm pháp luật hành chính.

Giáo trình luật hành chính Việt Nam, năm 2008 của Trường Đại học Luật Hà Hội (trang 299 – 342) do TS. Trần Minh Hương chủ biên (NXB Công an nhân dân năm 2008). Giáo trình này định nghĩa về VPHC, khái niệm và đặc điểm của trách nhiệm hành chính, khái niệm, các nguyên tắc, các hình thức xử phạt VPHC và các biện pháp cưỡng chế hành chính khác, xác định các yếu tố cấu thành VPHC, xác định chủ thể VPHC, phân biệt giữa VPHC và tội phạm, xác định thẩm quyền, thủ tục xử phạt VPHC, xác định một số vấn đề về thời hạn, thời hiệu trong xử phạt VPHC. Giáo trình cung cấp về mặt lý luận cơ bản các vấn đề liên quan đến xử lý VPHC, là tiền đề quan trọng trong việc nghiên cứu hoàn thiện pháp luật về xử lý VPHC.

Bài viết: Về pháp luật xử lý hành chính của Việt Nam, GS. Nguyễn Đăng Dung - Đại học Quốc gia Hà Nội, Cổng thông tin điện tử Trường Đại học kiểm sát Hà Nội. Tác giả đánh giá, phân tích những tồn tại, hạn chế của hệ thống pháp luật xử lý VPHC hiện hành, xác định những quy định phù hợp, chưa phù hợp với Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị mà Việt Nam đã ký kết và tham gia. Bên cạnh đó tác giả cũng so sánh với pháp luật xử phạt hành chính ở một số nước như Mỹ, Pháp, Thụy sĩ, Bỉ để làm rõ những điểm chưa phù hợp của 9 pháp luật về xử lý hành chính của Việt Nam, trên cơ sở đó đưa ra những phương hướng, giải pháp cải cách và hoàn thiện pháp luật về xử lý VPHC ở Việt Nam.

Bài viết: Pháp luật về xử lý VPHC ở một số nước trên thế giới, 2010, Đỗ Hoàng Yến, Cổng thông tin điện tử Luật Việt. Tác giả phân tích, đánh giá một số quy định pháp luật về xử lý VPHC của một số nước như: Cộng hòa Liên bang Nga, Cộng hòa Malta, luật về xử lý VPHC một số bang của Mỹ, Australia, luật về xử lý VPHC của Trung Quốc v., Trên cơ sở đó xác định mô hình xây dựng pháp luật về xử lý VPHC của một số nước, đồng thời đưa ra những kinh nghiệm cho Việt Nam trong xây dựng mô hình pháp luật về xử lý VPHC ở Việt Nam. Bài viết: Một số vấn đề về xử phạt hành chính đối với hành vi vi phạm bảo vệ môi trường nơi công cộng, 2017, TS. Nguyễn Văn Phương, Trường Đại học Luật Hà Nội, Tạp chí Môi trường số 3/2017, Tổng cục tài nguyên môi trường.

Tác giả phân tích làm rõ nguyên nhân tác động đến ý thức tuân thủ các quy định của pháp luật bảo vệ môi trường nơi công cộng của người dân, trong đó nổi bật là niềm tin vào sự nghiêm minh của pháp luật và sự công khai, minh bạch của cơ quan, người có thẩm quyền thực thi pháp luật, đồng thời đề xuất giải pháp để nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật bảo vệ môi trường nơi công cộng. Bài viết: Cơ chế bảo đảm thi hành Luật thông qua hoạt động thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý các vi phạm trong quá trình thực thi các quy định của Luật Xử lý VPHC, Hoàng Quốc Hùng, Trang điện tử quản lý xử lý VPHC và TDTHPL. Tác giả phân tích phương diện pháp lý về thẩm quyền xử phạt VPHC, mức xử phạt tiền, về thủ tục xử phạt VPHC, hạn chế về cơ chế bảo đảm thi hành quyết định xử phạt VPHC, đồng thời phân tích đề xuất kiến nghị giải pháp để khắc phục các hạn chế. Bài viết: Chế tài hành chính và những bất cập trong quy định hiện hành về chế tài hành chính.

Cổng thông tin điện tử Trường Đại học kiểm sát Hà Nội. Tác giả phân tích khía cạnh pháp lý về lý luận chế tài hành chính và xác định khái niệm chế tài hành chính, phân tích pháp luật về các yêu cầu chung của chế tài hành chính đó là phải nghiêm khắc, nghiêm minh và phải mang đặc tính trừng 10 trị. Bên cạnh đó tác giả cũng phân tích những bất cập về các biện pháp xử phạt hành chính; các biện pháp khắc phục hậu quả; các biện pháp ngăn chặn và bảo đảm việc xử phạt; các biện pháp xử lý hành chính khác và đưa ra đề xuất hướng xử lý những bất cập đó. Bài viết: Hoàn thiện pháp luật xử lý VPHC tại Việt Nam, 2012 TS.

Đinh Xuân Thảo, Cổng thông tin điện tử Viện Nghiên cứu lập pháp. Bài viết phân tích khía cạnh pháp lý về quá trình hình thành và phát triển của pháp luật về xử lý VPHC ở Việt Nam, đánh giá thực trạng những hạn chế, những điều chưa hợp lý trong hệ thống pháp luật xử lý VPHC, đồng thời đưa ra những đề xuất kiến nghị hoàn thiện hệ thống pháp luật xử lý VPHC. Luận án tiến sĩ: Xử lý VPHC trong lĩnh vực quản lý trật tự xây dựng đô thị thực trạng và giải pháp, Nguyễn Bá Phùng, 2015, tác giả đã tập trung nghiên cứu khía cạnh pháp lý liên quan đến sự cần thiết phải ban hành luật cưỡng chế hành chính, mô hình cơ cấu, tổ chức, cơ chế về kiểm tra, giám sát, cơ chế phối hợp trong công tác quản lý và xử lý VPHC về trật tự xây dựng. Luận văn: Pháp luật về xử phạt VPHC lý luận và thực tiễn, Bùi Tiến Đạt, 2008, Luận văn tập trung nghiên cứu vấn đề lý luận cơ bản về xử lý VPHC, xác định khái niệm, đặc điểm xử phạt VPHC, thực trạng xử phạt VPHC, các biện pháp khắc phục hậu quả đối với một số hành vi VPHC trong thực tế của đời sống xã hội.

Luận văn: Xử lý VPHC trong lĩnh vực đất đai từ thực tiễn quận Long Biên, thành phố Hà Nội, Nguyễn Tiến Dũng, 2014, tác giả tập trung phân tích đánh giá thực trạng xử lý VPHC trong lĩnh vực đất đai, phân tích các khái niệm, đặc điểm, vai trò của xử lý VPHC, các biện pháp cưỡng chế nhà nước, cưỡng chế hành chính. Các công trình nghiên cứu trực diện về theo dõi thi hành pháp luật Bài viết: Hoạt động quản lý xử lý VPHC và TDTHPL ở Ninh Bình, Trịnh Thị Hằng Nga, Tạp chí Dân chủ và pháp luật. Tác giả phân tích đánh giá những kết quả đạt được trong hoạt động quản lý xử lý VPHC và TDTHPL ở Ninh Bình, phân tích những khó khăn, hạn chế như: Việc xây dựng hoàn thiện thể chế về TDTHPL vẫn còn chậm, thiếu những quy định cụ thể về cách thức phối hợp và huy động sự tham gia của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong TDTHPL, chưa có 11 chế tài xử lý trong trường hợp cơ quan, tổ chức không xử lý kết quả theo dõi tình hình thi hành pháp luật do UBND các cấp kiến nghị. Bài viết: Nhận diện những khó khăn trong công tác theo dõi thi hành pháp luật, Phạm Thị Hà My, Cổng thông tin điện tử Cục công tác phía Nam.