MỞ ĐẦU 1.Lý do lựa chọn đề tài Đầu tư công có ý nghĩa hết sức quan trọng trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Nhờ vào đầu tư công mà trong ngắn hạn, có thể kích thích nền kinh tế phát triển thông qua giải quyết công ăn việc làm cho người lao động, là bệ đỡ cho các ngành nguyên vật liệu cung ứng trong xây dựng cơ bản phát triển. Trong dài hạn, khi các dự án đầu tư được đưa vào vận hành, cũng là điều kiện để các nhà đầu tư trong và ngoài nước xem xét là một trong những tiêu chí quan trọng để đi đến các quyết định đầu tư lâu dài ở một địa phương. Ở Việt Nam, trong những năm gần đây, nguồn vốn đầu tư công từ ngân sách Nhà nước ngày càng gia tăng, chiếm tỷ trọng lớn trong lĩnh vực đầu tư phát triển.
Nhiều dự án xây dựng có quy mô lớn được đầu tư, cho thấy hoạt động đầu tư công đang được Nhà nước quan tâm, đồng thời có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế xã hội, hạ tầng kỹ thuật, tăng năng lực sản xuất, đảm bảo phúc lợi-an sinh, an ninh quốc phòng. Giai đoạn 2020-2021, dưới sự ảnh hưởng từ đại dịch Covid-19, khi các ngành nghề hầu như bị tắt nghẽn, ngưng trệ, nền kinh tế đã được điều tiết thông qua đầu tư công khi nguồn vốn chi cho đầu tư công là 431 nghìn tỷ đồng, chiếm 82,8% nguồn tiền từ thực thi chính sách tài khóa (Bộ Tài chính, 2022). Đây là cơ sở để cho thấy vai trò thiết thực của đầu tư công trong quá trình phát triển nền kinh tế nước nhà. Trong thời gian qua, Tây Ninh đã thực hiện nhiều dự án đầu tư công ở nhiều lĩnh vực khác nhau như: y tế, giáo dục, văn hóa xã hội, du lịch sinh thái, an ninh quốc phòng, quản lý Nhà nước với số lượng dự án tăng dần qua các năm.
Vốn đầu tư trong cân đối ngân sách địa phương (kể cả vốn bổ sung ngoài kế hoạch): kế hoạch vốn 13.635,2 tỷ đồng, ước giải ngân giai đoạn 2016-2022 là 19.323 tỷ đồng, đạt 97,7% kế hoạch (Nguồn: UBND tỉnh Tây Ninh, 2023). Hiệu quả đầu tư của các dự án này đã góp phần tích cực vào sự phát triển chung của địa phương. Công tác quản lý dự án 1 đầu tư công bằng vốn ngân sách Nhà nước ở tỉnh Tây Ninh trong những năm qua đã có những chuyển biến tích cực từ quy trình, nội dung, phương thức, thực hiện. Với mức độ phát triển của nền kinh tế và khoa học kỹ thuật như hiện nay, thì các cơ quan Tư pháp nói chung và Tòa án nhân dân nói riêng cũng không đứng ngoài xu hướng đó.
Theo Nghị quyết 08/NQ-TW ngày 02/01/2002 và Nghị quyết 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, trong đó xác định vị trí Tòa án là trung tâm trong hệ thống tư pháp, hoạt động của các Tòa án là hoạt động trọng tâm của hoạt động Tư pháp. Ngoài việc phát triển nguồn nhân lực, thì kết cấu hạ tầng và xây dựng các mô hình Tòa án mới cũng là yêu cầu cấp thiết, để thỏa mãn các tiêu chuẩn của một trụ sở, đúng quy định cũng như quy mô công cuộc cải cách tư pháp giai đoạn mới. Theo thời gian, thì phần lớn các trụ sở của ngành Tòa án nhân dân đã xuống cấp, ngoài ra một số trụ sở của ngành Tòa án nhân dân là đi mượn hoặc thuê. Ngành tòa án nhân dân tỉnh Tây Ninh cũng đối mặt với những khó khăn đó, nhu cầu xây mới là rất cần thiết.
Từ thực tế trên, năm 2009 Tòa án tối cao đã lên dự toán xây mới lại trụ sở của Tòa án nhân dân tỉnh Tây Ninh, khơi công xây dựng năm 2014 đến 2017 đã hoàn thành và đưa vào sử dụng. Ngoài ra, các trụ sở của các Tòa án nhân dân cấp huyện, thành phố và thị xã thuộc quản lý của Tòa án tỉnh Tây Ninh theo kế hoạch sẽ được cấp đất, và xây dựng theo mô hình mới từ nay đến năm 2025 để đáp ứng đúng tiến trình cải cách tư pháp. Do đó, việc đánh giá và lựa chọn các dự án đầu tư công sử dụng ngân sách nhà nước trong ngành Tòa án là một đề tài thiết thực, phù hợp với chuyên môn cũng như ngành nghề của bản thân. “Lý thuyết MCDM được kế thừa và phát triển ra nhiều phương pháp ứng dụng trong hành vi ra quyết định trên nhiều tiêu chí.
Phương pháp ra quyết định lựa chọn thay thế và ưu tiên tốt nhất AHP (Analytical Network Process) do Saaty (2008) đưa ra là công cụ phổ biến nhất về phát triển quan điểm lý thuyết của MCDM. Đặc điểm nổi bật của AHP là sự phân cấp các ưu tiên tiêu chí, các phân tích tiêu chí phụ thuộc lẫn nhau, có thể chi tiết các thuộc tính vô hình và hữu hình.” 2 Hiện AHP được sử dụng là một phương pháp lý thuyết được vận dụng ở nhiều lĩnh vực, song chưa có công trình nào áp dụng AHP nhằm đánh giá và lựa chọn các dự án đầu tư công sử dụng ngân sách nhà nước trong ngành tòa án. Đó là lý do tôi đã chọn đề tài: “Lựa chọn các dự án đầu tư công bằng phương pháp MCDM (Ra quyết định tiêu chí): Trường hợp tại TAND 2 cấp tỉnh Tây Ninh” làm đề tài nghiên cứu Luận văn thạc sĩ. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 2.
Các nghiên cứu quốc tế Các nghiên cứu trước đây, về công tác ra quyết định (RQĐ) đầu tư xây dựng, nhưng vẫn chưa có nghiên cứu nào góp phần để thay đổi được hiệu quả khi RQĐ đầu tư xây dựng các dự án đầu tư công sử dụng nguồn vốn NSNN nói chung, và các dự án đầu tư cho ngành tòa án nói riêng. STT Tên tác giả Tên nghiên cứu Các yếu tố 1 “Determining the “Các yếu tố hiệu quả trong QLDA, Afshin Pakseresht & Critical Success (2) Các yếu tố liên quan đến nhà Dr. Gholamreza Factors in tuyển dụng, (3) Các yếu tố liên quan Asgari (2012) Construction đến hậu cần của dự án, (4) Các yếu tố Projects: AHP liên quan đến đội ngũ thiết kế, (5) Các Approach” yếu tố liên quan đến nhà thầu, (6) Các yếu tố liên quan đến QLDA, (7) Các yếu tố môi trường của dự án” 2 “Afuzzy Analytic “Yếu tố về tài chính, (2) Thiết kế Alireza Valipour, Network Process không phù hợp, (3) Nghiên cứu dự án Nordin Method For Risk khả thi thiếu dữ liệu, (4) Phê duyệt Yahaya, Norhazilan Prioritization In đánh giá tác động môi trường, (5) MD Noor, Simona Freeway PPP Thiếu các tiêu chuẩn cho dự án PPP, Kildiene, Hadi Projects: An Iranian (6) Thay đổi chính sách pháp luật, (7) Sarvarri, Abbas Case Study, Journal Các sự kiện kinh tế ảnh hưởng đến dự Mardani (2015) Of Civil án, (8) Thời tiết khắc nghiệt , chiến Engineering And tranh thiên tai” 3 Management” 3 Bayu Kharisma, “Setting Local “Phát triển bệnh viện,(2) Đầu tư trang Sutyastic Remi, Andar Government Priorities thiết bị y tế cho bệnh viện công,(3) Mochamad Zamzam In Healthcare Nâng cao dịch vụ y tế công cộng” Noor (2019) Infrastructure Using The Analytical Hierarchy Process Approach : The Cases Of Local Governments In West Java Province” 4 Chritina Albert Rayed “Building GIS “Cơ sở hạ tầng, (2) Vị trí, (3) Dịch vụ, Assad (2019) Framework based on (4) Môi trường, (5) Dân số, (6) Sử multi criteria analysis dụng đất, (7) quy hoạch bệnh viện” for hospital site selection in developing countries” 5 Halil Sen ( 2016) “Hospital location “Điều kiện địa điểm xây dựng, (2) Quy selection with grey mô, (3) Cơ sở hạ tầng, (4) Quy hoạch sytem theory” hợp lý, (5) Chi phí xây dựng – Chi phí thiết bị y tế, (6) Mở rộng bệnh viện trong tương lai, (7) Môi trường cảnh quan” 6 Isabel Marques, Zelia “Managers’competenc “Yếu tố vật lý, (2) Dịch vụ y tế, (3) Serrasqueiro and es in private hospitals Trang thiết bị y tế, (4) các yếu tố rủi Fernanda Nogueira for investment ro, (5) Các yếu tố về tài chính” (2021) decisions during the COVID-19 pandemic” 7 M. Ali Musarat & “Factors Affecting the “Quy mô dự án, (2) Kinh nghiệm trong M.Zeeshan Ahad Success of quá khứ có liên quan, (3) Năng lực kỹ (2016) Construction Projects thuật và chuyên môn, (4) Năng lực 4 in Khyber QLDA, (5) Vật liệu & thiết bị, (6) Pakhunkhwa, Năng lực của các thành viên trong Pakistan” nhóm, (7) Nguồn vốn/ nguồn lực đầy đủ, (8) Lập kế hoạch dự án, (9) Những vấn đề về chất lượng, (10) Kinh nghiệm của nhà thầu” 8 Muhammet Gul & Ali “Hospital location “Tiêu chí về chi phí; (2) Tiêu chí về fuat Guneri (2021) salection: A systematic nhu cầu, (3) Tiêu chí về vị trí, literature review on (4) Chính sách pháp luật” methodologies and applications” 9 Pinar Mic,Zahide “A Healthcare Facility “ Chi phí đầu tư,(2) Các yếu tố về môi Figen Antmen (2019) Location Selection trường và sự phù hợp về quy hoạch,(3) Problem With Fuzzy Cơ sở hạ tầng trong bệnh viện ,(4) Vị tosis Method for a trí và địa điểm xây dựng bệnh viện” Regional Hospital” 10 Parsa Moghadam M, “Optimal Site “Gần khu dân cư, (2) nhiều cây xanh, Yardani MH, Seyyedin Selection Of Urban (3) khoảng cách bệnh viện hiện hữu, A, Pashazadeh M Hospitals Using GIS (4) Gần khu công nghiệp trường học, (2017) Software In khu quân sự và Ardabil City” trung tâm thể dục thể thao” 11 Samiullah Sohu, “Determining the “Đội ngũ QLDA có kinh nghiệm, (2) Ashfaque Ahmed Critical Success Quản lý địa điểm hiệu quả, (3) Cam Jhatial, Kaleem Ullah, Factors for Highway” kết của tất cả các bên tham gia vào dự Muhammad Tahir án, (4) Đội ngũ thiết kế có kinh Lakhiar, Jam Shahzaib nghiệm, (5) Lập kế hoạch dự án phù (2018) hợp, (6) Truyền thông và điều phối hiệu quả, (7) Phân bổ nguồn vốn phù hợp, (8) Tính sẵn có của thiết bị, (9) Hệ thống kiểm soát chất lượng hiệu quả, (10) Nguồn lực sẵn có, (11) Thực hiện quản lý an toàn, (12) Nguồn 5 nguyên liệu phù hợp, (13) Ước tính đủ chi phí dự án, (14) Mục tiêu dự án rõ ràng, (15) Các yếu tố về môi trường” 12 Tianjiao Lan, Ting “Governmental “Quy hoạch khu xây dựng,(2) Tổng số Chen, Yifan Hu,Yili Investments in giường bệnh,(3) Tổng giá trị thiết bị y Yang, Jay Hospital tế trên 10.000 nhân dân tệ” Pan (2021) Infrastructure Among 2.