Lợi ích và chi phí của dự án Metro TP.HCM

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu lợi ích và chi phí của dự án metro thành phố hồ chí minƣh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Nguyễn Trọng Khương
• Người hướng dẫn: Thạc Sĩ Nguyễn Xuân Thành
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Lợi ích và chi phí của dự án Metro TP.HCM
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: TP.HCM

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: BỐI CẢNH GIAO THÔNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 1.1. Tình hình gia tăng nhu cầu giao thông và hạ tầng giao thông TP.HCM
• 1.2. Phát triển giao thông công cộng và hệ thống tàu điện ngầm (MRT)
• 2. CHƯƠNG 2: MÔ TẢ DỰ ÁN MRT
• 2.1. Tuyến đường
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH LỢI ÍCH VÀ CHI PHÍ TÀI CHÍNH CỦA DỰ ÁN MRT
• 3.1. Phương pháp phân tích
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH LỢI ÍCH VÀ CHI PHÍ KINH TẾ CỦA DỰ ÁN MRT
• 4.1. Phương pháp phân tích
• 4.2. Ngân lưu và kết quả thẩm định kinh tế
• 4.3. Phân tích độ nhạy và rủi ro
• 5. CHƯƠNG 5: ĐỀ XUẤT CHÍNH SÁCH
• 5.1. Cơ chế giảm gánh nặng ngân sách cho thành phố
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1: GDP thành phố Hồ Chí Minh
• Phụ lục 2: Tiến độ thực hiện dự án (Nguồn: MVA 2008 [19])
• Phụ lục 3: Các thông số giả định
• Phụ lục 4: Kết quả dự báo lượng hành khách (lượt/ngày)
• Phụ lục 5: Ngân lưu doanh thu từ vé (triệu USD)
• Phụ lục 6: Ngân lưu doanh thu ngoài vé (triệu USD)
• Phụ lục 7: Ngân lưu chi phí hoạt động và bảo trì (triệu USD)
• Phụ lục 8: Ngân lưu nợ vay (triệu USD)
• Phụ lục 9: Ngân lưu tài chính ròng trên quan điểm tổng đầu tư (triệu USD)
• Phụ lục 10: Giả định phân phối xác suất của các thông số rủi ro
• Phụ lục 11: Ngân lưu và kết quả thẩm định kinh tế trên quan điểm tổng đầu tư (triệu USD)
• Phụ lục 12: Ngân lưu và kết quả thẩm định trên quan điểm ngân sách (triệu USD)
• Phụ lục 13: Gánh nặng tài chính dự án tạo ra cho ngân sách Thành phố
• Phụ lục 14: Ngân lưu thặng dư tiêu dùng (Triệu USD)
• Phụ lục 15: Ngân lưu và gánh nặng ngân sách sau khi thành phố trợ giá vé metro
• Phụ lục 16: Ngân lưu và gánh nặng ngân sách Thành phố sau khi được Chính phủ trợ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Lợi Ích Chi Phí Dự Án Metro TP

Dự án Metro TP.HCM là một dự án giao thông trọng điểm, với mục tiêu giải quyết tình trạng ùn tắc giao thông và cải thiện hạ tầng giao thông TP.HCM. Tuy nhiên, việc triển khai dự án này đi kèm với nhiều lợi ích và chi phí cần được xem xét kỹ lưỡng. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường của dự án, từ đó đưa ra cái nhìn toàn diện về hiệu quả dự án metro.

1.1. Mục tiêu và phạm vi dự án Metro TP.HCM

Dự án Metro TP.HCM bao gồm nhiều tuyến đường sắt đô thị, với mục tiêu chính là giảm tải cho hệ thống giao thông đường bộ hiện tại, kết nối các khu vực quan trọng của thành phố và thúc đẩy phát triển bền vững TP.HCM. Dự án được kỳ vọng sẽ mang lại nhiều tác động kinh tế metro và tác động xã hội metro tích cực, đồng thời góp phần giảm ô nhiễm môi trường TP.HCM.

1.2. Các giai đoạn phát triển của dự án Metro TP.HCM

Dự án Metro TP.HCM được chia thành nhiều giai đoạn, với các tuyến metro số 1 và số 2 là những ưu tiên hàng đầu. Quá trình triển khai dự án gặp phải không ít thách thức, từ việc huy động vốn đầu tư metro đến giải quyết các vấn đề liên quan đến thời gian thi công metro và đền bù giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, với sự quyết tâm của chính quyền thành phố và sự hỗ trợ của các đối tác quốc tế, dự án đang dần đi vào quỹ đạo.

II. Phân Tích Chi Phí Tài Chính Dự Án Metro TP

Việc xây dựng hệ thống Metro TP.HCM đòi hỏi nguồn vốn đầu tư khổng lồ. Chi phí không chỉ bao gồm xây dựng cơ sở hạ tầng, mua sắm thiết bị, mà còn cả chi phí vận hành, bảo trì và trả nợ vay. Phân tích chi phí tài chính giúp đánh giá rủi ro dự án metro và khả năng hoàn vốn của dự án. Việc quản lý chi phí hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo tính khả thi tài chính của dự án.

2.1. Tổng vốn đầu tư và cơ cấu nguồn vốn dự án Metro

Tổng vốn đầu tư cho dự án Metro TP.HCM lên tới hàng tỷ đô la Mỹ, với nguồn vốn từ ngân sách nhà nước, vốn vay ODA và vốn đầu tư tư nhân. Cơ cấu nguồn vốn đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính ổn định tài chính của dự án. Việc huy động vốn đầu tư metro hiệu quả là một thách thức lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan.

2.2. Chi phí vận hành và bảo trì hệ thống Metro TP.HCM

Ngoài chi phí đầu tư ban đầu, việc vận hành và bảo trì hệ thống Metro TP.HCM cũng đòi hỏi nguồn kinh phí đáng kể hàng năm. Chi phí này bao gồm chi phí nhân công, chi phí năng lượng, chi phí bảo dưỡng thiết bị và chi phí quản lý. Việc dự báo và kiểm soát chi phí vận hành là yếu tố quan trọng để đảm bảo hiệu quả dự án metro trong dài hạn.

2.3. Phân tích độ nhạy và rủi ro tài chính dự án Metro

Phân tích độ nhạy và rủi ro tài chính giúp xác định các yếu tố có ảnh hưởng lớn đến tính khả thi tài chính của dự án, như lượng hành khách, giá vé metro, chi phí đầu tư và lãi suất vay. Việc đánh giá rủi ro dự án metro một cách toàn diện giúp đưa ra các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro, đảm bảo dự án được triển khai thành công.

III. Lợi Ích Kinh Tế Xã Hội Dự Án Metro TP

Dự án Metro TP.HCM không chỉ là một dự án giao thông, mà còn là một dự án phát triển kinh tế - xã hội quan trọng. Lợi ích của dự án không chỉ giới hạn ở việc giảm ùn tắc giao thông, mà còn bao gồm tăng năng suất lao động, cải thiện chất lượng cuộc sống, thúc đẩy phát triển đô thị và bảo vệ môi trường. Việc định lượng và đánh giá các lợi ích này giúp chứng minh tính hiệu quả dự án metro.

3.1. Tác động của Metro đến giảm ùn tắc giao thông

Một trong những lợi ích lớn nhất của Metro TP.HCM là giảm ùn tắc giao thông, giúp người dân tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại. Việc giảm ùn tắc cũng góp phần giảm ô nhiễm môi trường TP.HCM và cải thiện sức khỏe cộng đồng. Theo tính toán, dự án có thể giúp giảm hàng triệu giờ lãng phí do ùn tắc mỗi năm.

3.2. Thúc đẩy phát triển đô thị và bất động sản quanh Metro

Hệ thống Metro TP.HCM có tác động lớn đến quy hoạch đô thị TP.HCM, tạo điều kiện cho việc phát triển các khu đô thị mới dọc theo các tuyến metro. Giá trị bất động sản quanh các nhà ga metro cũng có xu hướng tăng lên, mang lại lợi ích cho các nhà đầu tư và người dân. Dự án góp phần tạo ra một diện mạo đô thị hiện đại và bền vững.

3.3. Tăng cường kết nối và khả năng tiếp cận giao thông công cộng

Dự án Metro TP.HCM giúp tăng cường kết nối giữa các khu vực của thành phố, đặc biệt là giữa khu vực trung tâm và các khu vực ngoại ô. Hệ thống metro cũng tạo điều kiện cho người dân tiếp cận giao thông công cộng TP.HCM một cách dễ dàng hơn, giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và góp phần xây dựng một hệ thống giao thông công cộng hiệu quả.

IV. Đề Xuất Giải Pháp Tối Ưu Hóa Lợi Ích Dự Án Metro

Để tối đa hóa hiệu quả dự án metro, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện, từ việc quản lý chi phí, tăng cường doanh thu, đến việc cải thiện chất lượng dịch vụ và kết nối với các loại hình giao thông khác. Việc áp dụng các kinh nghiệm xây dựng metro quốc tế và các mô hình quản lý tiên tiến là rất quan trọng. Đồng thời, cần có sự tham gia tích cực của cộng đồng và các bên liên quan để đảm bảo dự án thành công.

4.1. Cơ chế giảm gánh nặng ngân sách cho thành phố

Để giảm gánh nặng cho ngân sách thành phố, cần có các cơ chế tài chính linh hoạt và sáng tạo, như hợp tác công tư (PPP), phát hành trái phiếu đô thị và thu hút vốn đầu tư từ các quỹ đầu tư. Việc phân chia rủi ro và lợi nhuận một cách hợp lý giữa các bên liên quan là yếu tố then chốt để thu hút đầu tư tư nhân.

4.2. Quản lý vận hành hiệu quả theo mô hình PPP

Mô hình PPP có thể giúp nâng cao hiệu quả vận hành và bảo trì hệ thống metro, thông qua việc chuyển giao trách nhiệm và rủi ro cho các nhà đầu tư tư nhân. Tuy nhiên, cần có cơ chế giám sát và kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo chất lượng dịch vụ và bảo vệ lợi ích của người dân.

4.3. Chính sách giá vé và trợ giá phù hợp cho người dân

Chính sách giá vé metro cần được thiết kế phù hợp với khả năng chi trả của người dân, đồng thời đảm bảo nguồn thu cho việc vận hành và bảo trì hệ thống. Việc trợ giá vé cho các đối tượng ưu tiên, như học sinh, sinh viên và người nghèo, là cần thiết để đảm bảo tính công bằng xã hội.

V. So Sánh Metro Với Các Loại Hình Giao Thông Khác

Để đánh giá khách quan hiệu quả dự án metro, cần so sánh với các loại hình giao thông khác như xe buýt, xe điện, tàu trên cao và đường bộ. Mỗi loại hình giao thông có ưu và nhược điểm riêng, phù hợp với các điều kiện và nhu cầu khác nhau. Việc lựa chọn loại hình giao thông phù hợp cần dựa trên các tiêu chí như chi phí, tốc độ, khả năng chuyên chở, tác động môi trường và tính tiện lợi.

5.1. Ưu điểm vượt trội của Metro so với xe buýt

Metro có ưu điểm vượt trội so với xe buýt về tốc độ, khả năng chuyên chở và tính ổn định. Metro ít bị ảnh hưởng bởi ùn tắc giao thông, có thể vận chuyển lượng hành khách lớn trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, chi phí đầu tư và vận hành metro cao hơn so với xe buýt.

5.2. So sánh chi phí và hiệu quả giữa Metro và tàu trên cao

Metro và tàu trên cao có nhiều điểm tương đồng về công nghệ và khả năng chuyên chở. Tuy nhiên, metro có ưu điểm về mỹ quan đô thị và ít gây tiếng ồn hơn so với tàu trên cao. Chi phí xây dựng metro thường cao hơn so với tàu trên cao, đặc biệt là khi phải đào hầm.

5.3. Vai trò của Metro trong hệ thống giao thông công cộng tích hợp

Metro đóng vai trò quan trọng trong hệ thống giao thông công cộng TP.HCM tích hợp, kết nối với xe buýt, xe điện và các loại hình giao thông khác. Việc tích hợp các loại hình giao thông giúp người dân di chuyển thuận tiện và hiệu quả hơn, giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

VI. Kết Luận Tương Lai Dự Án Metro TP

Dự án Metro TP.HCM là một dự án phức tạp và đầy thách thức, nhưng cũng mang lại nhiều lợi ích và chi phí đáng kể cho thành phố. Việc triển khai thành công dự án đòi hỏi sự quyết tâm, sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan và sự tham gia tích cực của cộng đồng. Trong tương lai, hệ thống metro sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng một thành phố thông minh, hiện đại và bền vững.

6.1. Đánh giá tổng quan về tính khả thi và hiệu quả dự án

Dự án Metro TP.HCM có tính khả thi về mặt kỹ thuật và kinh tế, nhưng cần có các giải pháp tài chính và quản lý hiệu quả để đảm bảo tính khả thi tài chính. Hiệu quả dự án metro không chỉ thể hiện ở các chỉ số kinh tế, mà còn ở các tác động xã hội và môi trường tích cực.

6.2. Bài học kinh nghiệm và khuyến nghị cho các dự án tương tự

Từ kinh nghiệm triển khai dự án Metro TP.HCM, có thể rút ra nhiều bài học quý giá cho các dự án tương tự, như tầm quan trọng của việc lập kế hoạch chi tiết, quản lý rủi ro hiệu quả, thu hút sự tham gia của cộng đồng và áp dụng các công nghệ tiên tiến.

6.3. Tầm nhìn phát triển hệ thống Metro TP.HCM trong tương lai

Trong tương lai, hệ thống Metro TP.HCM sẽ tiếp tục được mở rộng và hoàn thiện, kết nối với các khu vực lân cận và trở thành một phần không thể thiếu của hệ thống giao thông đô thị. Hệ thống metro sẽ góp phần thúc đẩy phát triển bền vững TP.HCM, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và xây dựng một thành phố đáng sống.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) đang đối mặt với áp lực gia tăng nhu cầu giao thông nhanh chóng trong bối cảnh hệ thống hạ tầng giao thông hiện tại không đáp ứng kịp mức tăng trưởng này. Với dân số trên 7 triệu người năm 2009 và dự báo đạt 10 triệu người vào năm 2020, cùng tốc độ tăng trưởng GDP bình quân khoảng 7%/năm, nhu cầu vận tải hành khách ngày càng gia tăng. Tình trạng ùn tắc giao thông nghiêm trọng, với 74 vụ ùn tắc lớn kéo dài trên 30 phút trong năm 2009, gây thiệt hại kinh tế và xã hội đáng kể. Trong bối cảnh đó, dự án xây dựng hệ thống tàu điện ngầm (Metro) được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhằm giải quyết các vấn đề giao thông đô thị.

Luận văn tập trung phân tích lợi ích và chi phí của dự án Metro TP.HCM, với tổng mức đầu tư khoảng 12,7 tỷ USD (giá năm 2010), thời gian xây dựng kéo dài khoảng 15 năm (2010–2025). Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá tính khả thi về kinh tế và tài chính của dự án, phân tích các dòng ngân lưu, độ nhạy và rủi ro, từ đó đề xuất các chính sách hỗ trợ phù hợp nhằm đảm bảo thành công của dự án. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ hệ thống Metro theo quy hoạch điều chỉnh, tập trung vào các tuyến chính và các dòng ngân lưu liên quan đến vận hành, đầu tư và doanh thu.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các quyết định chính sách đầu tư hạ tầng giao thông công cộng tại TP.HCM, góp phần giảm ùn tắc, ô nhiễm môi trường và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng các lý thuyết và mô hình kinh tế vận tải đô thị, bao gồm:

• Lý thuyết chiết khấu dòng tiền (Discounted Cash Flow - DCF): Để đánh giá tính khả thi tài chính và kinh tế của dự án thông qua các chỉ số NPV (Net Present Value), IRR (Internal Rate of Return).
• Mô hình dự báo nhu cầu giao thông đa phương tiện: Sử dụng phần mềm Cube Voyager để dự báo lượng hành khách dựa trên các yếu tố tăng trưởng kinh tế, dân số và cơ cấu phương tiện.
• Khái niệm lợi ích kinh tế xã hội: Bao gồm tiết kiệm thời gian, giảm chi phí vận hành phương tiện, giảm ùn tắc và ô nhiễm môi trường.
• Phân tích độ nhạy và rủi ro: Xác định các biến số ảnh hưởng lớn đến hiệu quả dự án như lượng khách, chi phí đầu tư, giá vé, sử dụng mô phỏng phân phối xác suất.

Các khái niệm chính bao gồm: NPV tài chính, NPV kinh tế, IRR, chi phí vốn bình quân trọng số (WACC), lợi ích ròng, chi phí vận hành và bảo trì, huy động vốn đầu tư.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ các báo cáo quy hoạch giao thông TP.HCM, các nghiên cứu khả thi của MVA (2007-2009), số liệu thống kê dân số và giao thông của Tổng cục Thống kê và Sở Giao thông Vận tải TP.HCM, cùng các tài liệu tham khảo quốc tế về dự án metro.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích dòng ngân lưu tài chính và kinh tế: Tính toán các dòng tiền vào và ra của dự án, bao gồm doanh thu vé, doanh thu ngoài vé, chi phí đầu tư, chi phí vận hành và bảo trì.
• Phân tích độ nhạy: Thay đổi các biến số chính như lượng khách, chi phí đầu tư, giá vé để đánh giá tác động đến NPV và IRR.
• Phân tích rủi ro: Sử dụng mô phỏng Monte Carlo với phần mềm CrystalBall để xác định xác suất các kịch bản khác nhau.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn xây dựng và vận hành dự án từ 2010 đến 2050, trong đó xây dựng kéo dài 15 năm (2010-2025), vận hành tính từ năm 2017.

Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ hệ thống dự án Metro và các tuyến chính theo quy hoạch điều chỉnh, lựa chọn phương pháp phân tích dựa trên tính toàn diện và khả năng mô phỏng các biến động trong thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tính khả thi tài chính thấp: NPV tài chính của dự án là -7,78 tỷ USD với xác suất âm lên đến 96,31%, IRR tài chính thấp hơn WACC (3,43%), cho thấy dự án không khả thi về mặt tài chính thuần túy.
2. Tính khả thi kinh tế cao: NPV kinh tế đạt 17,78 tỷ USD với xác suất dương 66,52%, IRR kinh tế là 11,3%, vượt mức chi phí vốn kinh tế 6%, chứng tỏ dự án mang lại lợi ích ròng lớn cho xã hội.
3. Lượng khách là biến số nhạy cảm nhất: Nếu lượng khách thực tế thấp hơn 60% dự báo, NPV tài chính giảm gần 100%, làm dự án không khả thi. Tỷ lệ khách thực tế dự kiến ban đầu chỉ đạt 60-85% trong 3-4 năm đầu vận hành.
4. Chi phí đầu tư và vốn kinh tế: Chi phí đầu tư dự kiến khoảng 12,7 tỷ USD, phân bổ theo tiến độ xây dựng. Chi phí vốn kinh tế giả định 6%, trong khi chi phí vốn tài chính cao hơn 3,43%.
5. Doanh thu ngoài vé và chi phí vận hành: Doanh thu ngoài vé (quảng cáo, cho thuê mặt bằng) chiếm khoảng 20-30% tổng doanh thu, chi phí vận hành và bảo trì dự kiến khoảng 14 triệu USD/năm ban đầu, tăng theo tiến độ mở rộng mạng lưới.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy dự án Metro TP.HCM có lợi ích kinh tế xã hội rõ rệt, đặc biệt trong việc giảm ùn tắc, tiết kiệm thời gian và chi phí vận hành phương tiện cá nhân. Tuy nhiên, tính khả thi tài chính thấp do chi phí đầu tư lớn và doanh thu vé không đủ bù đắp chi phí vận hành và trả nợ vay. Điều này phù hợp với kinh nghiệm quốc tế về các dự án metro tại các thành phố đang phát triển, nơi dự án thường cần sự hỗ trợ tài chính từ ngân sách nhà nước hoặc các cơ chế tài chính đặc biệt.

Phân tích độ nhạy và rủi ro cho thấy yếu tố quyết định thành công là khả năng thu hút lượng khách sử dụng dịch vụ. Việc xây dựng hệ thống kết nối tốt với các phương tiện giao thông công cộng khác, chính sách giá vé hợp lý và các biện pháp khuyến khích sử dụng metro là rất cần thiết. Ngoài ra, các chính sách hỗ trợ tài chính nhằm giảm gánh nặng nợ vay và chi phí vốn cũng đóng vai trò quan trọng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân phối xác suất NPV tài chính và kinh tế, bảng so sánh các kịch bản lượng khách và chi phí đầu tư, cũng như biểu đồ tiến độ huy động vốn và chi phí theo năm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng cơ chế hỗ trợ tài chính: Chính quyền TP.HCM cần phối hợp với Chính phủ để thiết lập các cơ chế hỗ trợ tài chính như trợ giá vé, bảo lãnh vay vốn hoặc cấp vốn đối ứng nhằm giảm áp lực tài chính cho dự án trong giai đoạn đầu vận hành.
2. Tăng cường kết nối giao thông công cộng: Phát triển mạng lưới xe buýt và các phương tiện công cộng khác đồng bộ với hệ thống Metro để tăng khả năng tiếp cận và thu hút hành khách, nâng tỷ lệ khách thực tế lên trên 80% dự báo.
3. Chính sách giá vé linh hoạt: Áp dụng chính sách giá vé hợp lý, có thể giảm giá cho các nhóm đối tượng ưu tiên và khuyến khích sử dụng vé tháng, vé liên thông để tăng doanh thu và giảm chi phí đi lại cho người dân.
4. Quản lý chi phí đầu tư và vận hành: Kiểm soát chặt chẽ chi phí xây dựng, vận hành và bảo trì, áp dụng công nghệ hiện đại để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn và giảm chi phí dài hạn.
5. Tăng cường truyền thông và đào tạo: Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về lợi ích của Metro, đào tạo nhân lực vận hành chuyên nghiệp để đảm bảo chất lượng dịch vụ và an toàn giao thông.

Các giải pháp trên nên được triển khai đồng bộ trong vòng 5 năm đầu tiên của dự án (2017-2022) nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả lâu dài.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về giao thông và đô thị: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách đầu tư, quản lý và phát triển hệ thống giao thông công cộng hiệu quả.
2. Nhà đầu tư và các tổ chức tài chính: Đánh giá rủi ro, lợi ích và khả năng sinh lời của dự án Metro, từ đó quyết định các hình thức tài trợ và đầu tư phù hợp.
3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế vận tải: Tham khảo phương pháp phân tích dòng tiền, mô hình dự báo và phân tích rủi ro để áp dụng cho các nghiên cứu tương tự.
4. Đơn vị vận hành và quản lý dự án Metro: Áp dụng các đề xuất về quản lý chi phí, chính sách giá vé và kết nối giao thông để nâng cao hiệu quả vận hành và thu hút khách hàng.

Mỗi nhóm đối tượng có thể khai thác các phần cụ thể của luận văn để phục vụ mục tiêu chuyên môn và thực tiễn của mình.

Câu hỏi thường gặp

1. Dự án Metro TP.HCM có khả thi về mặt tài chính không?
   Theo phân tích, dự án không khả thi về mặt tài chính thuần túy với NPV tài chính âm và xác suất âm lên đến 96%, do chi phí đầu tư lớn và doanh thu vé không đủ bù đắp chi phí vận hành và trả nợ.

2. Lợi ích kinh tế xã hội của dự án là gì?
   Dự án mang lại lợi ích kinh tế xã hội lớn với NPV kinh tế dương 17,78 tỷ USD, giúp tiết kiệm thời gian đi lại, giảm ùn tắc, ô nhiễm và thúc đẩy phát triển kinh tế đô thị.

3. Yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến hiệu quả dự án?
   Lượng khách sử dụng dịch vụ là yếu tố nhạy cảm nhất; nếu lượng khách thực tế thấp hơn 60% dự báo, dự án sẽ không khả thi về tài chính.

4. Có những giải pháp nào để cải thiện tính khả thi tài chính?
   Các giải pháp bao gồm hỗ trợ tài chính từ ngân sách, chính sách giá vé linh hoạt, tăng cường kết nối giao thông công cộng và quản lý chi phí hiệu quả.

5. Thời gian xây dựng và vận hành dự án kéo dài bao lâu?
   Dự án xây dựng trong khoảng 15 năm (2010-2025), vận hành từ năm 2017 với vòng đời dự án 40 năm, kết thúc năm 2050.

Kết luận

• Dự án Metro TP.HCM có lợi ích kinh tế xã hội rõ rệt, góp phần giảm ùn tắc và thúc đẩy phát triển đô thị bền vững.
• Tính khả thi tài chính thấp do chi phí đầu tư lớn và doanh thu vé chưa đủ bù đắp chi phí vận hành và trả nợ.
• Lượng khách sử dụng dịch vụ là biến số quyết định thành công, cần các chính sách thu hút và kết nối giao thông đồng bộ.
• Cần thiết lập các cơ chế hỗ trợ tài chính và quản lý chi phí hiệu quả để đảm bảo dự án triển khai thành công.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện chính sách hỗ trợ, tăng cường truyền thông và triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, tài chính.

Luận văn cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho các quyết định đầu tư và chính sách phát triển hệ thống Metro TP.HCM, kêu gọi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để hiện thực hóa mục tiêu phát triển giao thông bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘGIÁODỤCVÀĐÀOTẠO TRƯỜNGĐẠIHỌCKINHTẾTP.HCM NguyễnTrọngKhương LỢIÍCHVÀCHIPHÍ CỦADỰÁNMETROTP.HỒCHÍMINH LUẬNVĂNTHẠCSĨKINHTẾ TP.HỒCHÍMINH–NĂM2010 BỘGIÁODỤCVÀĐÀOTẠO TRƯỜNGĐẠIHỌCKINHTẾTP.HCM CHƯƠNGTRÌNHGIẢNGDẠYKINHTẾFULBRIGHT NguyễnTrọngKhương LỢIÍCHVÀCHIPHÍ CỦADỰÁNMETROTP.HỒCHÍMINH Chuyênngành:ChínhsáchcôngM ãsố:603114 LUẬNVĂNTHẠCSĨKINHTẾ NGƯỜIHƯỚNGDẪNKHOAHỌC: 1. ThạcsĩNguyễnXuânThành TP.HỒCHÍMINH–NĂM2010 Lờicamđoan Tôicamđoanluậnvănnàyhoàntoàndotôithựchiện.Cácđoạntríchdẫnvàsốliệusửdụngtrongl uậnvănđềuđượcdẫnnguồnvàcóđộchínhxáccaonhấttrongphạmvihiểubiếtcủatôi.Luậnvănnàykhôn gnhấtthiếtphảnánhquanđiểmcủaTrườngĐạihọcKinhtếThànhphốHồChíMinhhayChươngtrìnhgi ảngdạykinhtếFulbright. Ngườicamđoan NguyễnTrọngKhương MỤCLỤC 0 MỞĐẦU .11 0 1 1 CHƯƠNG1BỐICẢNHGIAOTHÔNGTHÀNHPHỐHỒCHÍMINH .1 TìnhhìnhgiatăngnhucầugiaothôngvàhạtầnggiaothôngTP.1 Tìnhhìnhgiatăngnhucầugiaothông .2 Pháttriểngiaothôngcôngcộngvàhệthốngtàuđiệnngầm(MRT). 12 CHƯƠ 11 5 6 NG2MÔTẢDỰÁNMRT.

18 1 18 9 CHƯƠNG3PHÂNTÍCHLỢIÍCHVÀCHIPHÍTÀICHÍNHCỦADỰÁNMRT.1 Phươngphápphântích.1 DựbáonhucầugiaothôngđốivớiMRT.2 Kếtquảướclượngdoanhthutừvécủadựán:.5 Chiphíhoạtđộngvàbảotrì:.6 Huyđộngvốnvàchiphívốntàichính:.7 Ngânlưuvàkếtquảthẩmđịnhtàichínhtrênquanđiểmtổngđầutư:.8 128 19 Phântíchđộnhạyvàrủiro. 32 CHƯƠ 12 9 20 NG4PHÂNTÍCHLỢIÍCHVÀCHIPHÍKINHTẾCỦADỰÁNMRT.1 130 21 Phươngphápphântích:.2 1 31 22 Ngânlưuvàkếtquảthẩmđịnhkinhtế:.3 1 32 23 Phântíchđộnhạyvàrủiro:. 42 13 4 25 CHƯƠNG5ĐỀXUẤTCHÍNHSÁCH.2 Cơchếgiảmgánhnặngngânsáchchothànhphố:. 62 1 40 DANHMỤCBẢNGBIỂU,HÌNHVẼVÀPHỤLỤC HÌNH 31 Hình1-1:Tỷsuấtdidânthuầnvàtỷtrọngdânsốcáctỉnh(1994-1999) .14 1 4 32 Hình1-2:Biếnđộngdânsốgiaiđoạn2000–2008 .14 2 5 33 Hình1-3:Dânsốthànhphốtạicácthờiđiểmtổngđiềutra(triệungười) .14 4 7 35 Hình1-5:Dânsốthànhphốvàxecơgiớiđăngký .14 5 8 36 Hình1-6:MốiquanhệgiữasởhữuphươngtiệngiaothôngvàGDPtheođầungười(USD) .14 6 9 37 Hình2-1:CáctuyếnMRTtheoQuyhoạchđượcduyệt.

15 147 38 Hình2-2:CáctuyếnMRT“tốiưu”theođềxuấtchỉnhsửaquyhoạch. 16 14 8 39 Hình3-1:Dựbáodânsốvùngnghiêncứucủadựán(nghìnngười). 21 149 40 Hình3-2:Dựbáoviệclàmtheoloạikhuvựcnghiêncứu(nghìnngười). 21 Hình3- 15 0 41 3:Đềxuấtcơcấuhuyđộngvốnthựchiệndựán.

29 151 42 Hình3-4:KếtquảphântíchrủirođốivớiNPVtàichính. 33 15 2 43 Hình4-1:Minhhọathặngdưtiêudùngtạorabởidựán. 36 1 53 44 Hình4-2:KếtquảphântíchrủirođốivớiNPVkinhtế. 42 15 4 45 Hình5-1:Kếtquảphântíchrủirođốivớingânlưuhoạtđộng.

48 1 55 46 Hình5-2:CơchếPPPquảnlývậnhànhhệthốngMRT. 49 15 6 BẢNG 47 Bảng1-1:SosánhmậtđộdânsốgiữaTP.HCMvớicácthànhphốChâuÁkhác .15 7 6 48 Bảng1-2:Quanhệgiữaquymôdânsốvàcácphươngtiệngiaothôngcầncó. 13 Bảng2- 158 49 1:Lộtrìnhvàchiềudàicáctuyến. 17 15 9 50 Bảng3-1:Ngânlưutàichínhcủadựán.

19 160 51 Bảng3-2:Tỷlệlượngkháchthựctếsovớilượngkháchcânbằng. 24 Bảng3- 1 61 52 3:Ngânlưudoanhthutừvé(triệuUSD). 25 16 2 53 Bảng3-4:Ngânlưudoanhthungoàivécủadựán(triệuUSD). 26 16 3 54 Bảng3-5:Sosánhchiphíđầutưcủatuyếnsố2vớicácdựánkhác.

27 Bảng3- 16 4 55 6:Ngânlưuchiphíđầutưdựán(triệuUSD). 27 1 65 56 Bảng3-7:Sốtàuvậnhànhquacácnăm. 28 1 66 57 Bảng3-8:Sốkmđườngrayvậnhànhquacácnăm. 28 1 67 58 Bảng3-9:Ngânlưuchiphíhoạtđộngvàbảotrì(triệuUSD).

29 1 68 59 Bảng3-10:Tómtắtkếhoạchtàichínhcủadựán. 30 16 9 60 Bảng3-11:Ngânlưunợvay(triệuUSD). 31 1 70 61 Bảng3-12:Ngânlưutàichínhròngdựán(triệuUSD). 32 17 1 Bảng3- 62 13:ĐộnhạycủaNPV,IRRtàichínhđốivớilượngkháchcânbằng,chiphíđầutưđơnvị,WACCvàgiávé.

32 17 2 63 Bảng4-1:Ngânlưukinhtế(triệuUSD). 40 1 73 Bảng4- 64 2:ĐộnhạycủaNPVkinhtếđốivớilượngkháchởtrạngtháicânbằng,chiphíđầutưđơnvịvàchiphívốnkinhtế. 41 1 74 65 Bảng4-3:Ngânlưungânsáchròng(TriệuUSD). 43 175 66 Bảng4-4:Gánhnặngtàichínhdựánmanglạichongânsách.

44 17 6 67 Bảng4-5:Ngânlưuthặngdưtiêudùng(TriệuUSD). 45 1 77 68 Bảng5-1:Ngânlưuhoạtđộngcủadựán(triệuUSD). 47 1 78 69 Bảng5-2:Độnhạycủangânlưuvậnhànhvớilượngkháchdựbáo. 48 Bảng5- 17 9 70 3:MứctrợgiávékhiquảnlývậnhànhhệthốngMRTtheocơchếPPP.

50 Bảng5- 1 80 71 4:Gánhnặngđốivớingânsáchsaukhithànhphốđảmnhậnviệctrợgiávémetro. 51 181 Bảng5- 72 5:NgânlưungânsáchTP.HCMvàkhảnăngtrảnợcủangânsáchsaukhiđượcChínhphủtrảnợthay75%khoản vay. 52 182 73 Bảng5-6:TỷlệphânchiangânsáchgiữaTP. 53 183 74 Bảng5-7:Tỷlệngânsáchthànhphốgiữlạităngthêmđềxuấtchotừnggiaiđoạn.

53 Bảng5- 1 84 75 8:Tỷlệtăngthêmcủangânsáchgiữlạivàgánhnặngngânsách. 54 1 85 PHỤLỤC 76 Phụlục1:GDPthànhphốHồChíMinh. 62 18 6 77 Phụlục2:Tiếnđộthựchiệndựán(Nguồn:MVA2008[19]). 63 187 78 Phụlục3:Cácthôngsốgiảđịnh.

64 1 88 79 Phụlục4:Kếtquảdựbáolượnghànhkhách(lượt/ngày). 66 18 9 80 Phụlục5:Ngânlưudoanhthutừvé(triệuUSD). 67 190 81 Phụlục6:Ngânlưudoanhthungoàivé(triệuUSD). 68 19 1 82 Phụlục7:Ngânlưuchiphíhoạtđộngvàbảotrì(triệuUSD).

69 Phụlục8: 192 83 Ngânlưunợvay(triệuUSD). 70 1 93 84 Phụlục9:Ngânlưutàichínhròngtrênquanđiểmtổngđầutư(triệuUSD). 71 19 4 85 Phụlục10:Giảđịnhphânphốixácsuấtcủacácthôngsốrủiro. 72 Phụlục11: 195 86 Ngânlưuvàkếtquảthẩmđịnhkinhtếtrênquanđiểmtổngđầutư(triệuUSD).

78 Phụlục12:Ngânlưuvàk 1 96 87 ếtquảthẩmđịnhtrênquanđiểmngânsách(triệuUSD). 79 Phụlục13:Gánhnặngtàichínhdựánt 19 7 88 ạorachongânsáchThànhphố. 80 Phụlục14:Ngânlưuthặngdưtiêudùng(TriệuU 198 89 SD). 81 199 90 Phụlục15:Ngânlưuvàgánhnặngngânsáchsaukhithànhphốtrợgiávémetro.

82 Phụlục16:N 200 91 gânlưuvàgánhnặngngânsáchThànhphốsaukhiđượcChínhphủtrảnợthay. 83 20 1 1 0 MỞĐẦU NhucầugiaothôngcủaThànhphốHồChíMinh(TP.HCM)tăngnhanhnhưnghệthốngcơsở hạtầnggiaothônglạikhôngđápứngkịpmứctăngtrưởngnày.Xâydựnghệthốngtàuđiệnmetro,xeđi ệntrênmặtđấtvàmonorail(hệthốngMRT)làgiảiphápgiảiquyếtvấnđềtrênđãđượcThủtướngChínhph 1 ủphêduyệt .Dựánnàyđãcó2/6tuyếnmetro(tuyến1,2)đượcnghiêncứukhảthivàbắtđầutriểnkhai.Tuy 0 nhiên,việcnghiêncứutổngthểdựánnàycókhảthivềmặtkinhtế,tàichínhhaykhôngsẽlàcơsởđểthành phốracácquyếtđịnhchínhsáchđểthựchiệndựánthànhcông. Luậnvănthẩmđịnhtínhkhảthicủadựánđượcđềxuấtđiềuchỉnhtheohướngtốiưu.Dựántrịgiákh oảng12,7tỷUSD(giánăm2010)vớithờigianxâydựngkéodàikhoảng15năm(2010– 2025).Tácgiảphântíchkinhtếvàtàichínhđốivớicácdòngngânlưucủadựán.Phântíchđộnhạyvàphânt íchrủirocũngđượcthựchiệnđểxácđịnhcácbiếnsốcóảnhhưởngquantrọngđếngiátrịhiệntạicủacácdò ngngânlưudựán,mứcbiếnthiênsuấtsinhlợicủadựán.Từđó,tácgiảđềxuấtcácchínhsáchnênápdụngc hodựán. DựánkhảthivềmặtkinhtếvớiNPVkinhtếlà17,78tỷUSDvớixácsuấtdươnglà66,52%.Nhưvậy, dựánnênđượcthựchiệnvìmanglạilợiíchchoxãhội.Tuynhiên,dựánkhôngkhảthivềmặttàichính,NP Vtàichínhbằng- 7,78tỷUSDvớixácsuấtâmlà96,31%.Điềunàygâykhókhănchoviệcquảnlývậnhànhhệthốngvàtrảnợ vay.Luậnvănđềxuấthaichínhsáchhỗtrợtàichínhđểgiảiquyếtcáctrởngạinày.

1 TediSouth(2008)[3] 2 Bốcụcluậnvăngồm07phần.SauphầnmởđầulàphầnbốicảnhgiaothôngThànhphố(Chương1); Chương2môtảdựán;Chương3thựchiệnphântíchvềmặttàichính;Chương4phântíchvềmặtkinhtế;C hương5phântíchcácđềxuấtchínhsách;vàphầncuốicùnglàkếtluận. 3 CHƯƠNG1 1 BỐICẢNHGIAOTHÔNGTHÀNHPHỐHỒCHÍMINH 1.1 9 TìnhhìnhgiatăngnhucầugiaothôngvàhạtầnggiaothôngTP.HCMhiệnlàvấnđềbáođộng.NghiêncứucủaKhoaKỹthuậtGiaothông, ĐạihọcBáchkhoathànhphốnăm2007 chobiếttắcnghẽngiaothônglàmthànhphốthiệthạitrên13.Sốliệucủanghiêncứunàychothấyvớimứcthunhậpbìnhquâncủangườidânthànhphố khiđólà1.500USD/người/nămthìbìnhquânmỗigiờngườilaođộngcómứctiềncônglà0,72USD/ngư ời.Mỗikhikẹtxevớithờigianbìnhquânlà45phútthìthiệthạilà0,54USD/người.Vàvới60điểmkẹtxek hiđóthìconsốthiệthạilàrấtlớnnhưtrên;đólàchưatínhđếnlãngphínhiênliệu,ônhiễmtạorachosứckhỏe conngười,hiệusuấtlaođộnggiảmdotâmtrạngmệtmỏi,đìnhđốnhoạtđộngkinhdoanhtrêncáctuyếnđư ờng,giảmtínhcạnhtranhtrongthuhútđầutưcủathànhphố.Điềuđánglongạilàxuthếùntắcnàychỉcótă ngchứkhônggiảm.Năm2009có74vụùntắclớnkéodàitrên30phút,tăng26vụ(35%)sovớinăm2008,tr ongđóđasốvụkéodàitrên1giờ.Thờigianxảyraùntắcgiaothôngkéodàitừ30phút- 01giờ(10vụ);từ01giờ-02giờ(34vụ);từ02giờ-04giờ(21vụ);từ04giờtrởlên(09vụ). 2 Cóthểnóitìnhhìnháchtắcgiaothôngnghiêmtrọngxảyralàkếtquảcủamộtquátrìnhpháttriể 3 nkhôngđồngbộgiữatăngtrưởngkinhtếvàcơsởhạtầnggiaothông.Nhucầugiaothôngcủathànhphố khôngngừngtănglêntrongkhihệthốnggiaothôngchậmđượccảithiện.1 27 Tìnhhìnhgiatăngnhucầugiaothông 28 Vớivaitròlàtrungtâmkinhtếlớnnhấtcảnước,tốcđộtăngtrưởngGDPcủaTP.HCMluôncaohơ ntốcđộtăngtrưởngcủacảnước.TỷtrọngGDPcủathànhphốchiếmxấpxỉ1/5cảnước (xemphụlục1),đi 92 ềunàylàmchothànhphốtrởthànhtrungtâmthuhút 2 NgườiLaoĐộngOnline(2007)[10]. 3 Báocáotìnhhìnhùntắcgiaothôngnăm2009[1].Hình2-1chothấytrong17tỉnhthànhcótỷsuấtdidânthuầndương(giaiđoạn1994– 1999)thìthànhphốcótỷsuấtcaonhấtvớisốdânnhiềuhơnhẳncáctỉnhkhác.

Hình1-1:Tỷsuấtdidânthuầnvàtỷtrọngdânsốcáctỉnh(1994-1999) Ghichú:Tỷsuấtdidânthuầnđượctínhnhưsau:(sốdânchuyểnđến-sốdânchuyểnđi)/tổngsốdân. Nguồn:TácgiảvẽdựavàosốliệucủaĐặngNguyênAnh(2004)[8] Sốliệugiaiđoạn2000– 2008chothấydânsốTP.HCMbiếnđộngchủyếulàdotăngcơhọc,hìnhdướiđâychothấytỷlệtăngdânsố cơhọcluôncaohơngầngấpđôitỷlệtăngtựnhiên. 5 Hình1-2:Biếnđộngdânsốgiaiđoạn2000–2008 Nguồn:TácgiảvẽdựavàosốliệucủaCụcthốngkêTP.HCM,niêngiámthốngkê2008,trang29[5]. Nhưvậy,nhậpcưcơhọclàyếutốchínhyếunhấtlàmdânsốthànhphốtăngnhanhkéotheosựgiatăn gnhucầugiaothông.Sốliệutạicácthờiđiểmtổngđiềutradướiđâychothấytrongcácthậpniên80,90và2 000,tốcđộtăngcủadânsốthànhphốởthậpniênsauluôncaohơnthậpniêntrướcđó,lầnlượtbằng16,61% /năm;26,3%/năm;và41.Sốdântạithờiđiểmđiềutranăm2009đãxấpxỉbằngvớimứcdựbáo chonăm2010theoquyhoạchtổngthểkinhtế-xãhộicủathànhphốlà7.

6 Hình1-3:Dânsốthànhphốtạicácthờiđiểmtổngđiềutra(triệungười) Nguồn:TácgiảvẽdựavàosốliệucủaTổngcụcthốngkê MộtsosánhtrongnghiêncứucủaADBchothấymậtđộdânsốởTP.HCMvàonăm2003tuythấphơ ncácthànhphốkhácởcácnướcChâuÁkháctrongkhuvựcđãcóhệthốngmetro,nhưngmậtđộdânsốtrun gbìnhởkhuvựctrungtâmthìcaohơnhẳn(45.000người/km2-xembảng2-1). Bảng1-1:SosánhmậtđộdânsốgiữaTP.HCMvớicácthànhphốChâuÁkhác Chỉsố Bangkok Kuala Manila HongKong Singapore ThànhphốHồ Lumpur ChíMinh Diệntích 1.000ở - Trung bình tâm vùngtrungtâ khoảng45.000ng m ườiở7quậntrungt âm. Ghichú:Sốliệudânsốnếukhôngcóghichúlàdânsốnăm2000Nguồn:A DB2007,trang9[12] 7 ĐiềunàychothấyhệthốnggiaothôngcôngcộngcủaTP.HCMtuykhônghiệnđạibằngcácthànhp hốđượcsosánhnhưnglạiphảigánhchịuáplựcgiaothôngởvùngnộiđôlớnhơngấprưỡi. Tìnhtrạngnà Hình1-4:ÙntắcgiaothôngtrênxalộHàNội Nguồn:truycậptrangwebcủaChínhphủvàongày15/3/2010http://www.

ykhiếnchohệthố vn/portal/page?_pageid=33,39318834&_dad=portal&_schema=PORTAL&pers_id=2 8213338&item_id=40655320&p_details=1 nggiaothônghiệ nnaycủathànhph ốcóbiểuhiệnquá tải. Nhucầugiaothôngcủangườidânthànhphốtăngnhanhcònthểhiệnởviệcphươngtiệngiaothông cánhângồmxeôtôvàxemáytăngnhanh.Tínhbìnhquânmỗingàycó100xeôtôvà1.000xemáyđăngký mớitạithànhphố,ngoàirahàngngàycòncókhoảng1.000ôtômangbiểnsốcáctỉnhlưuthôngtrênđịabànthànhphố .Năm2007,sốlượngxem 4 áyđãđạtmức2người/phươngtiện. Hình1-5:Dânsốthànhphốvàxecơgiớiđăngký Ghichú:Nhữngnămđểtrốnglàdokhôngcósốliệu.TríchnguồnsốliệudânsốđượclấytừNiêngiámThống kêTP.Sốliệuđăngkýxecơgiớinăm1990- 1996từJBIC,“VậntảicôngcộngđôthịởViệtNam:Cảithiệnkhuônkhổluậtđịnh,bàinghiêncứusố4củaJBIC,12/1999,tr.5 &8vànăm2000-2007từPhòngCảnhsátGiaothôngĐườngbộTP. Tốcđộtăngxecontronggiaiđoạn2004– 2007là20,7%/năm,nângtổngsốxeconvàonăm2007lên400.Trongtươnglai,vớimứcsốngngàycàngcaochắcchắnxuhướngtăngcácphươngtiệncánhânsẽ ngàycàng 5 Báocáotìnhhìnhùntắcgiaothôngnăm2009[1].

9 nhanh(Hình2- 6)vàthànhphốsẽphảiđốimặtvớinạnáchtắcgiaothông,tainạngiaothông,ônhiễm…nếuhệthốnggiaot hôngkhôngđượcđầutưnângcấp. Hình1- 6:MốiquanhệgiữasởhữuphươngtiệngiaothôngvàGDPtheođ ầungười(USD) Nguồn:TácgiảvẽdựavàosốliệucủaMVA(2009)tríchnguồnHoutrans(JICA.HCM HiệntrạngmạnglướigiaothôngcủathànhphốđượctrìnhbàytrongQuyhoạchgiaothông choth 5 6 ấyhiệnnaygiaothôngthànhphốphụthuộcgầnnhưhoàntoànvàomạnglướiđườngbộ.Phươngthứcvậnc huyểnhànhkháchđôthịbằngđườngsắthiệnkhôngđượcsửdụng.Phươngthứcvậnchuyểnđườngthủyb ịhạnchếbởitìnhtrạnglấnchiếm,bồilấptrêncácsông- kênh,bởikhổthôngthuyềncủacáccầuvàbởichếđộbánnhậttriềuvớimứcdao 6 TediSouth(2008)[3] 10 độnglớnnênchưatạothànhhệthốngliênhoànđểkhaitháccáclợithếcủavậntảiđườngthủy. Hạtầnggiaothôngđườngbộđượcđánhgiálàchưatươngxứngvớinhucầu.Tổngchiềudàiđườn gcáccấphạngcủaThànhphốtheoBáocáoquyhoạchhiệnkhoảng3.Trongđóchỉcókhoảng14 %sốđườngcólòngđườngrộngtrên12mthuậnlợiđểvậnchuyểnhànhkháchbằngxebuýt,51%rộngtừ7 m– 12mchỉcóthểchoxeôtôvàminibuýtlưuthông,cònlạilàđườngcóbềrộngdưới7mchỉđủchoxehaibánhl ưuthông. Diệntíchđấtdànhchogiaothôngchỉkhoảng9%- 7 17%diệntíchchungởhầuhếtcácquận,thấphơnmứcyêucầucủađôthịloạiđặcbiệtlà24%- 8 26% .Tỷlệnàycòncóthểnhỏhơnkhicácđườngởcácquậnmớicómặtđườngthấpsovớimựcnướctriều 6 v 7 àhơn50%diệntíchThànhphốcaohơnmựcnướcbiểnchưatới2mnêncónhiềukhảnăngbịngập .350nútcắtgiaothôngvới120nútquantrọngnhưngchỉcó9nútlàgiaocắtkhácmức.Mộtsốnú tquantrọngcòngiaocắtđồngmứcvớicảđườngsắt.Hệthốngbến– bãiđỗxechiếmdiệntíchkhoảng0,1%diệntíchđôthịtheođánhgiátrongBáocáoquyhoạchlàcònít.Phần lớncácbến– bãinằmtrongnộiđô,ởnhữngvịtríkhôngphùhợp,hạnchếvềmặtbằngnêngópphầnlàmphứctạpthêmtìn 10 hhìnhgiaothông.

Hệthốnggiaothôngcôngcộngtheoquyhoạch phảiđápứng60%- 9 70%nhucầuđilạitrongthànhphốthếnhưngtheotínhtoáncủaMVA(2009),giaothôngcôngcộngchỉch iếmdưới5%thịphần.Ởcácthànhphốcómứcđộpháttriểntươngtự,thịphầncủaxebuýtthường 7 Nghịđịnhsố11/2010/NĐ-CPvềquảnlývàbảovệkếtcấuhạtầnggiaothôngđườngbộ. 9 TediSouth(2008)[3]tríchnguồnViệnQuihoạchđôthịTP.HCMvàCôngtytưvấnNikkenSekkki,“Nghiêncứuđiềuchỉnh quihoạchchungxâydựngTP.HCMđếnnăm2025”,choUBNDTP.Đánglongạihơn,giaothôngcôngcộngThànhphốđãcóbướcpháttriểnthụtlùimộtcáchnghiêmtr 10 ọng.000xebuýtđápứng10%nhucầucủa3triệudânlúcđóthìnăm2004,th 12 ànhphốcó2.840xebuýtđápứng3,2%nhucầuđilạicủa6,2triệungười. 11 Nguyênnhânlàdohoạtđộngcủahệthốngxebuýtbịhạnchếbởinhữngyếukémcủacơsởhạtầnggi aothôngđườngbộkểtrên,cóđến35%mạnglướiđườngrộngdưới7mđãlàmgiảmmứcđộbaophủcủamạ nglướituyến,giảmhiệuquảkhaithác.Quantrọnghơn,hệthốngxebuýtthànhphốcònbịhạnchếdocơch ếquảnlýđiềuhànhmangtínhhànhchính.TrungtâmQuảnlývàđiềuhànhvậntảihànhkháchcôngcộngtr ựcthuộcSởGiaothôngvậntảichịutráchnhiệmđiềuhànhcácdoanhnghiệpkinhdoanhvậntảicôngcộng. Cơchếnàykhôngtạorasựgắnkếtgiữalợinhuậnvàtráchnhiệmphụcvụcủadoanhnghiệpcũngnh ưsựphốihợphoạtđộnggiữacácdoanhnghiệpđểhìnhthànhhệthốngmạngliênhoàn,trungchuyểnthuậ ntiệntrongkhiđâylạilàyếutốsốngcòncủamộthệthốnggiaothôngcôngcộng.TediSouth(2008)chobiế tchỉsốphủmạngxebuýt(chỉtínhcácđườngcóbềrộngtrên7m)là1,15km/km,điềunàychothấyviệctổch ứccáctuyếnkhôngkhoahọcgâynênsựtrùnglặptuyến.

Nhưvậy,cóthểthấyrằnghạtầnggiaothôngyếukémcầnđượccảithiện,đặcbiệtlàhệthốnggiaothô ngcôngcộng.2 10 Pháttriểngiaothôngcôngcộngvàhệthốngtàuđiệnngầm(MRT) 12 Trướcáplựcnhucầugiaothônggiatăngvàthiệthạilớngâyrabởinạnkẹtxe,chínhquyềnthànhphố đãđềratrongQuyhoạchpháttriểngiaothôngvàthựchiệnđồngthờicácchínhsáchsauđểcảithiệntìnhhì nhgiaothông: 1. Pháttriểnhệthốngđườngbộhiệnhành. Hạnchếphươngtiệncánhân. TheoQuyhoạchpháttriểngiaothông,đểtổchứcgiaothôngchomộtđôthịlớn,trướctiêncầnhìnht hànhmạnglướiđườngcơsởbaogồmcáctuyếngiaothôngquácảnh,đốingoại:đườnghướngtâm,đường vànhđai,đườngxuyêntâmcáccấphạng.Tuynhiên,việcpháttriểnthêmsốlượngđườngmớitrongmạng lướisẽchỉthựchiệnởcácvùngngoàiđườngvànhđaisố2nhưCủChi,BìnhChánh,mộtphầndomạnglưới đườngcơsởvùngnộiđôđãđượcđịnhhình,mộtphầnlàdoviệcmởthêmđườngởnộiđôlàkhônghiệnthực domứcđộđôthịhóacao .Vớiđịnhhướngnhưvậy,giảiphápthứnhấtcótácdụngkháhạnchếtrongviệcgiả 13 14 mbớtáplựcnhucầugiaothôngvùngnộiđôvàtácdụngcũngchỉlàtạmthời.Việcmởrộng,làmmớiđường cóthểlàmgiảmtắcnghẽnnhưngmặtkháccóthểkhuyếnkhíchthêmphươngtiệncánhânthamgiagiaoth ôngkhithànhphốvẫnlàtrungtâmkinhtếcósứcthuhútdânnhậpcưlớnvàlâudài.

Chínhsáchhạnchếphươngtiệncánhânnhưthuphíôtô,phíxảthải…cũngsẽkhôngthểthựchiệnđ ượcnếukhôngpháttriểnhệthốnggiaothôngcôngcộnglàmphươngtiệnthay 13 MassRapidTransit.Mặtkhác,nếuchỉthựchiệnriênggiảiphápnàysẽhạnchếgiaothôngvàcóthểgâyảnhhưởngtiêucựccho nềnkinhtếthànhphố. Dovậy,tronghệthốngcácgiảipháp,xâydựngmộthệthốnggiaothôngcôngcộnghiệnđạisẽlàgiải phápcốtlõi.Kinhnghiệmtừcácnướckháccũngchothấypháttriểnhệthốnggiaothôngcôngcộngcầnph ùhợpvớiquymôdânsố(Bảng2- 2).Dânsốthànhphốhiệnnaylàtrên7triệungườivàtheodựbáocủaQuyhoạchpháttriểngiaothôngthìđế nnăm2020sẽđạt10triệu,khuvựcnộithànhlà6triệudân,lưulượnggiaothôngtrêncáctuyếnđườngchín hởtrungtâmsẽđạtkhoảng16–26nghìnlượtngười/giờ/hướng. Bảng1-2:Quanhệgiữaquymôdânsốvàcácphươngtiệngiaothôngcầncó Quymôdân Lưulượngtốiđa Phươngtiệnvậnchuyển (1.000người) (người/giờ/hướng) 15-20 - Phươngtiệncánhân 20-60 <1.000 Xebuýt+xecánhân 60-100 1.000 Xebuýtlàchính+xecánhân 100-300 2.000 Xebuýtlàchính+taxi+xecánhân 300-500 6.000 Xeđiện+Xebuýt+taxi+xecánhân 500–1.000 Đườngsắtnhẹ+Xeđiện+Xebuýt+taxi+xecánhân Đườngsắtnộiô– >1.000 ngoạiô;tàuđiệnngầmvàcácphươngtiệnkểtrên. Nguồn:TediSouth2008,trang6-2[3] KhiđốichiếuhiệntrạngdânsốvàdựbáocủaQuyhoạchvớibảng2- 2,tathấyhiệnnayhệthốnggiaothôngcôngcộngcủathànhphốlẽrađãphảicóhệthốngđườngsắtnộiô– ngoạiô;tàuđiệnngầmkếtnốivớimạnglướixebuýtcùngsựhỗtrợcủacácphươngtiệnkhác.

Nhưvậy,xâydựngmộthệthốngMRTkếthợptốtvớihệthốngxebuýtđượccảitiếnđồngthờiápd ụngcácbiệnpháphạnchếphươngtiệngiaothôngíthiệuquảchuyênchởsẽlàmộtgiảipháptốiưuchothàn hphố.Hệthốngnàysẽgópphầnthúcđẩysựhìnhthànhcácđôthịvệtinhxungquanhthànhphốkhimànhờ nóviệcđilạiởkhoảngcáchxađượcnhanhchóng,antoàn,chínhxácvàđiềunàycũnggiúplàmgiảmáplực giaothôngtrongnộiđô. 14 CHƯƠNG2 2 MÔTẢDỰÁNMRT 2.1 11 Tuyếnđường QuyhoạchhệthốngMRTcủathànhphốđãđượcThủtướngphêduyệtvàotháng01/2007gồmcáct uyếnnhưhình3- 1.Mạnglướiđườngsắtđôthịbaogồm06tuyếnđườngsắtmetro,02tuyếnmonorailvà01tuyếnxeđiệnm ặtđấtvớitổngchiềudài109kmvớicáchướngtuyếnnhưsau: Tuyến1:BếnThành–SuốiTiên,dài19,7km(Tuyếnmàucam). Tuyến2:ThamLương–BếnThành-ThủThiêm,dài12,3km(Tuyếnmàuđỏ). Tuyến3:MiềnĐông– PhúLâm,dài13kmvàsẽđượckéodàitheohướngBắcđếnThủĐức(Tuyếnmàuxanhdươngđậm).

Tuyến4:NgãsáuGòVấp– KhánhHội,dài11,3kmvàsẽđượckéodàitheocảhaihướng(Tuyếnmàuxanhlá). Tuyến5:ĐoạncongbánnguyệtvềphíaTây- BắctừBìnhThạnhquaPhúNhuậnsauđóchạyvềhướngBìnhChánh,dài17km(Tuyếnmàuhồng). Tuyến6:ĐoạnBắc– NamnốiTuyếnsố2vớiTuyếnsố3nằmởkhuvựcphíaTâythànhphố,dài6km(Tuyếnmàunâuđỏ). Tuyếnxeđiệnmặtđất(XĐ1):ThủThiêm–BếnxemiềnTây,dài12,5km(Tuyếnmàu đen).

Hình2-1:CáctuyếnMRTtheoQuyhoạchđượcduyệt Nguồn:TrangwebcủaBanQuảnlýđườngsắtđôthị(http://www.vn/en/) Tuynhiên,trướcthựctrạngthayđổicủanhucầugiaothôngthànhphốvàyêucầuphảicótầmnhìnx ahơn,thànhphốđãxúctiếnđềxuấtchỉnhsửabảngquyhoạchnàytheohướngnốidàiTuyến1vàchỉnhsửa hướngTuyếnsố3,cụthểnhưhình3-2. 16 Hình2-2:CáctuyếnMRT“tốiưu”theođềxuấtchỉnhsửaquyhoạch Nguồn:MVA(2009)[4] Tuyến1:KéodàivềhướngTâyNamtheohướngTuyếnsố3cũ(màuvàng).Tuyến2: KéodàitheohướngBắcđếnbếnxeAnSương(màuđỏ).