Mở đầu chương 5, nhóm nghiên cứu trình bày tổng quan về một số nền tảng thương mại điện tử (TMĐT) lớn tại Hà Nội. Dựa trên dữ liệu thứ cấp và sơ cấp đã thu thập, chương này tập trung vào việc phân tích và đánh giá thực trạng triển khai hoạt động logistics ngược trên các sàn TMĐT. Ngoài ra, chương 14 cũng đo lường và phân tích các yếu tố liên quan đến logistics ngược có ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách hàng khi mua sắm trên các sàn TMĐT tại Hà Nội. Chương 6: Đề xuất giải pháp.
Ở phần đầu chương 6, nghiên cứu đưa ra những dự báo về sự phát triển của TMĐT tại Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung đến năm 2025, cùng với tầm nhìn đến năm 2030. Dựa trên các kết quả phân tích từ chương 5, nhóm sẽ đề xuất những giải pháp khả thi nhằm thúc đẩy sự phát triển của TMĐT tại Việt Nam nói chung và nâng cao mức độ hài lòng của khách hàng thông qua hoạt động logistics ngược trên các sàn TMĐT nói riêng. Tổng quan về Logistics ngƣợc 2. Khái niệm và đặc điểm của logistics ngược 2.
Khái niệm Logistics ngược Các tài liệu nghiên cứu đã chỉ ra rằng vấn đề liên quan đến Logistics ngược đã xuất hiện từ nhiều thập kỷ trước. Tuy nhiên, khái niệm Logistics ngược bắt đầu được định hình rõ nét từ những năm 1970, khi các thuật ngữ như kênh ngược, dòng ngược lần đầu tiên xuất hiện trong các tài liệu khoa học, chủ yếu liên quan đến tái chế ( Guiltinan & Nwokoye, 1975). Kể từ đó, đã có nhiều định nghĩa khác nhau về Logistics ngược, và những định nghĩa này đã có sự thay đổi theo thời gian. Trong thập niên 80, Logistics ngược được hiểu như là sự chuyển động của sản phẩm theo hướng ngược lại với các luồng truyền thống trong chuỗi cung ứng, cụ thể là thông qua các sản phẩm hỏng (Douglas M.
(Stock, 1992) định nghĩa Logistics ngược như một tập hợp các biện pháp nhằm thực hiện các hoạt động liên quan đến tái chế, thay thế, tái sử dụng và xử lý chất thải. Khái niệm hóa Logistics ngược là quá trình di chuyển hàng hóa từ tay người tiêu dùng trở lại nhà sản xuất trong hệ thống phân phối, Vào cuối thập niên 1990, (RevLog, 1998) và (Rogers, D. S, 1998) đã đưa ra khái niệm mới về Logistics ngược, coi đây là quá trình lập kế hoạch, thực hiện và kiểm soát các dòng nguyên liệu thô, sản phẩm dở dang, bao bì và thành phẩm từ sản xuất, phân phối hoặc sử dụng đến điểm phục hồi hoặc xử lý phù hợp. Hai khái niệm ngược của (RevLog, 1998) và (Rogers, D.
S, 1998) có nhiều điểm tương đồng, thể hiện tính toàn diện của Logistics ngược. Như vậy, nhiều khái niệm về Logistics ngược đã được hình thành trong các thập kỷ qua, giúp các nhà nghiên cứu, tổ chức và khách hàng có cái nhìn tổng quát về lĩnh vực này. Tóm lại ta có thể hiểu: Logistics ngược là quá trình tổ chức, thực hiện và kiểm soát một cách hiệu quả dòng chảy của nguyên liệu, bán thành phẩm, thành phẩm và bao bì từ các điểm tiêu dùng đến các điểm thu hồi với mục đích tận dụng các giá trị còn lại hoặc thu hồi một cách hợp lý. Đặc điểm của Logistics ngược Tính phân tán: Logistics ngược có tính chất không thể đoán trước về vị trí, thời gian, chất lượng và số lượng.
Dòng phế thải và vật liệu cũ có thể xuất hiện trong sản xuất, lưu thông hoặc tiêu dùng, liên quan đến nhiều lĩnh vực, bộ phận và cá nhân, diễn ra liên tục trong mọi ngóc ngách của xã hội. Chính sự đa dạng này khiến Logistics ngược trở nên phi tập trung, khác với Logistics xuôi, nơi mà số lượng, thời gian và địa điểm giao hàng là những yêu cầu cơ bản. Logistics ngược thường liên quan đến sự bất thường về chất lượng hoặc số lượng sản phẩm. 16 Độ chậm: Số lượng Logistics ngược ban đầu thường rất ít và đa dạng.
Chỉ khi được thu thập liên tục, quy mô dòng chảy mới có thể lớn lên. Việc sản xuất chất thải và vật liệu cũ thường không đáp ứng ngay lập tức nhu cầu của con người, mà cần trải qua quy trình xử lý, tái cấu trúc và nhiều liên kết khác. Chuỗi quy trình này có thể mất nhiều thời gian, và việc thu gom, sắp xếp phế liệu cũng khá phức tạp. Tất cả điều này xác định độ chậm của vật liệu thải.
Tính phức tạp: Các sản phẩm tái chế thường khó phân loại khi vào hệ thống Logistics ngược vì các vật liệu phế thải thường lẫn lộn với nhau và có điều kiện khác nhau. Sau khi được kiểm tra và phân loại, sự phức tạp của Logistics ngược sẽ giảm dần cùng với việc tạo ra các vật liệu phế thải. Tính đa dạng: Vì tính phi tập trung của Logistics ngược và việc người tiêu dùng lạm dụng chính sách tái chế như trả lại và thu hồi sản phẩm, một số công ty gặp khó khăn trong việc kiểm soát thời gian và không gian tái chế, dẫn đến sự biến động. Điều này thể hiện qua bốn khía cạnh chính: Logistics ngược không có sự chắc chắn cao Hệ thống xử lý và phương thức Logistics ngược phức tạp và đa dạng Công nghệ Logistics ngược có những đặc điểm riêng Chi phí tương đối cao Logistics ngược thường tồn tại trong nhiều hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, từ thu mua, phân phối, kho bãi, sản xuất, marketing đến tài chính, yêu cầu sự phối hợp và quản lý chặt chẽ.
Mặc dù đối với một số ngành, Logistics ngược đã trở thành yếu tố quan trọng để tìm kiếm lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt, nhiều nhà quản lý vẫn xem nhẹ nó so với Logistics xuôi về chi phí, giá trị tài sản và lợi ích tiềm năng. Thêm vào đó, việc thiếu nhân viên quản lý và công nghệ chuyên môn, cũng như sự thiếu hụt mạng lưới Logistics ngược và hỗ trợ từ hệ thống thông tin, đã trở thành những rào cản cho việc triển khai Logistics ngược một cách hiệu quả. Các dòng vật chất trong logistics ngược Dòng vật chất trong Logistics ngược phát sinh từ nhiều nguyên nhân đa dạng: Dòng thu hồi các sản phẩm không bán được hoặc sản phẩm bị khuyết tật: Khi các sản phẩm được đưa vào thị trường nhưng không đạt yêu cầu tiêu thụ, chúng thường bị ứ đọng. Những sản phẩm này cần phải được thu hồi kịp thời để chuyển đến những thị trường khác đang có nhu cầu, nhằm tối ưu hóa lợi ích kinh doanh.
Những sản phẩm đã được tiêu thụ nhưng lại gặp phải các khuyết tật về công dụng, màu sắc, kiểu dáng hay tính năng cũng cần được thu hồi. Việc này không chỉ giúp nâng cấp và sửa chữa sản phẩm mà còn tạo cơ hội để chúng có thể đưa trở lại thị trường. Dòng thu hồi bao bì từ việc tháo dỡ các sản phẩm đã qua sử dụng: Nhiều sản phẩm khi hết hạn sử dụng sẽ được khách hàng thải hồi, nhưng bên cạnh đó, nhiều chi 17 tiết và bộ phận như linh kiện điện tử vẫn có thể được tận dụng. Việc thu hồi này không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn góp phần bảo vệ môi trường.
Dòng thu hồi và tái sử dụng bao bì sản phẩm: Sau khi khách hàng sử dụng, một lượng lớn bao bì như chai, lọ thủy tinh, nhựa và vỏ lon cần được thu gom lại. Việc tái sử dụng hoặc tái chế những bao bì này không chỉ giúp tiết kiệm nguyên liệu mà còn tạo ra giá trị kinh tế, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Dòng thu hồi và tái sử dụng pallet, container: Những công cụ như pallet và container không chỉ đơn thuần là bao bì chuyển tải mà còn có vai trò cực kỳ quan trọng trong thương mại hàng hóa quốc tế. Việc thu hồi và tái sử dụng chúng không chỉ giúp giảm thiểu chi phí vận chuyển mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động Logistics, góp phần vào sự bền vững của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Vị trí và vai trò của logistics ngược 2. Vị trí của Logistics ngược Logistics ngược, đúng như tên gọi, là quá trình di chuyển hàng hóa ngược lại so với dòng chảy thông thường của chuỗi cung ứng. Thay vì đi từ nhà sản xuất đến người tiêu dùng, hàng hóa trong logistics ngược sẽ bắt đầu từ người tiêu dùng cuối cùng, sau đó quay trở lại nhà phân phối và nhà sản xuất. Điều này tạo nên một dòng chảy ngược chiều so với dòng cung ứng thuận.
Vị trí cụ thể của dòng logistics ngược trong chuỗi cung ứng được thể hiện rõ ràng trong hình 2. Mô tả vị trí xuất hiện dòng logistics ngược (Nguồn:An. Vai trò của Logistics ngược Thị trường Logistics hiện nay ngày càng trở nên năng động, phức tạp và không ổn định. Logistics không chỉ đơn thuần là một phần của chuỗi cung ứng mà còn đóng 18 vai trò thiết yếu trong việc lập kế hoạch, thực hiện và quản lý hiệu quả toàn bộ quá trình sản xuất, từ khâu thu mua nguyên vật liệu cho đến phân phối sản phẩm đến tay người tiêu dùng.
Tuy nhiên, khi sản phẩm bị lỗi, hư hỏng hoặc hết hạn sử dụng, việc thu hồi từ tay người tiêu dùng trở thành một thách thức. Trong những năm gần đây, dưới áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt và tình hình ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng, Logistics ngược đã nổi lên như một giải pháp quan trọng. Bên cạnh Logistics xuôi vốn đã trở thành điều hiển nhiên trong mỗi doanh nghiệp, Logistics ngược không chỉ giúp giảm chi phí mà còn tăng doanh thu, nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng và giảm thiểu tác động tiêu cực của hoạt động sản xuất kinh doanh đến môi trường. Logistics ngược tạo sự thông suốt cho quá trình Logistics xuôi: Logistics ngược đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ dòng vận động xuôi.
Trong nhiều khâu của quá trình Logistics xuôi xuất hiện những sản phẩm không đạt yêu cầu cần sửa chữa lại, bao bì lỗi phải dán nhãn mác lại. Để đảm bảo rằng những sản phẩm này có thể trở lại kênh Logistics xuôi một cách nhanh chóng và hiệu quả, cần phải có một loạt các hoạt động Logistics ngược. Điều này cho thấy, sự vận động của dòng Logistics ngược không chỉ đảm bảo tính liên tục cho quá trình Logistics xuôi mà còn tạo nền tảng vững chắc cho việc tối ưu hóa quản trị chuỗi cung ứng. Logistics nâng cao trình độ dịch vụ khách hàng: Thông qua việc thu hồi các sản phẩm không đáp ứng được nhu cầu, doanh nghiệp có thể thực hiện việc sửa chữa, bảo hành và bảo dưỡng, từ đó thỏa mãn tốt hơn yêu cầu của khách hàng.