Liên Kết Kinh Tế Trong Chăn Nuôi Và Tiêu Thụ Lợn Thịt Ở Tỉnh Thái Nguyên

Luận án tiến sĩ phân tích liên kết kinh tế trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt tại tỉnh Thái Nguyên, góp phần phát triển bền vững ngành chăn nuôi.

• Tác giả: Phan Thị Vân Giang
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Bảo Dương
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế Nông nghiệp
• Đề tài: Liên Kết Kinh Tế Trong Chăn Nuôi Và Tiêu Thụ Lợn Thịt Ở Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về liên kết kinh tế trong chăn nuôi lợn tại Thái Nguyên

Liên kết kinh tế trong chăn nuôi lợn thịt tại Thái Nguyên đang trở thành một chủ đề nóng hổi trong bối cảnh phát triển nông nghiệp bền vững. Tỉnh Thái Nguyên, với tiềm năng chăn nuôi lớn, đang tìm kiếm các giải pháp để tối ưu hóa quy trình sản xuất và tiêu thụ lợn thịt. Việc phát triển các mô hình liên kết không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng. Theo nghiên cứu của Phan Thị Vân Giang (2021), việc xây dựng các chuỗi liên kết chặt chẽ giữa các tác nhân trong chuỗi cung ứng là rất cần thiết để giải quyết các vấn đề về giá cả và chất lượng sản phẩm.

1.1. Đặc điểm chăn nuôi lợn tại Thái Nguyên

Chăn nuôi lợn tại Thái Nguyên chủ yếu diễn ra ở quy mô hộ gia đình, với nhiều hộ chăn nuôi nhỏ lẻ. Đặc điểm này tạo ra những thách thức trong việc quản lý chất lượng và nguồn gốc sản phẩm. Theo số liệu thống kê, tỉnh Thái Nguyên có đàn lợn lớn thứ ba trong khu vực miền Bắc, với sản lượng lợn thịt bình quân đạt 91.674 tấn trong giai đoạn 2014 - 2018.

1.2. Vai trò của liên kết kinh tế trong chăn nuôi

Liên kết kinh tế trong chăn nuôi lợn không chỉ giúp tăng cường khả năng cạnh tranh mà còn tạo ra sự ổn định cho người chăn nuôi. Các mô hình liên kết dọc và ngang giúp giảm thiểu rủi ro và tăng cường khả năng tiếp cận thị trường cho các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ.

II. Thách thức trong liên kết kinh tế chăn nuôi lợn tại Thái Nguyên

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng liên kết kinh tế trong chăn nuôi lợn tại Thái Nguyên vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như giá cả bấp bênh, thiếu thông tin thị trường và sự cạnh tranh không lành mạnh từ các sản phẩm không rõ nguồn gốc đang gây khó khăn cho người chăn nuôi. Theo nghiên cứu, việc thiếu sự liên kết chặt chẽ giữa các tác nhân trong chuỗi cung ứng đã dẫn đến tình trạng sản xuất không hiệu quả.

2.1. Giá cả và thị trường tiêu thụ không ổn định

Giá thịt lợn thường xuyên biến động, ảnh hưởng đến thu nhập của người chăn nuôi. Việc tiếp cận thông tin thị trường còn hạn chế, khiến cho người chăn nuôi khó khăn trong việc định giá sản phẩm.

2.2. Thiếu sự hỗ trợ từ chính sách

Các chính sách hỗ trợ cho hoạt động liên kết trong chăn nuôi lợn còn thiếu cụ thể và chưa tác động mạnh mẽ đến người chăn nuôi nhỏ lẻ. Điều này dẫn đến việc các hộ chăn nuôi không thể phát triển bền vững.

III. Phương pháp phát triển liên kết kinh tế trong chăn nuôi lợn

Để tăng cường liên kết kinh tế trong chăn nuôi lợn, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc phát triển các mô hình liên kết dọc và ngang sẽ giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất và tiêu thụ. Các giải pháp như xây dựng hợp tác xã, tổ hợp tác và các mô hình liên kết với doanh nghiệp sẽ tạo ra sự bền vững cho ngành chăn nuôi.

3.1. Xây dựng mô hình hợp tác xã chăn nuôi

Hợp tác xã chăn nuôi có thể giúp các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ hợp tác trong việc cung cấp thức ăn, giống và tiêu thụ sản phẩm. Mô hình này đã được áp dụng thành công tại một số địa phương và cần được nhân rộng.

3.2. Tăng cường liên kết với doanh nghiệp

Liên kết với doanh nghiệp sẽ giúp người chăn nuôi tiếp cận được công nghệ mới và thị trường tiêu thụ ổn định. Doanh nghiệp có thể hỗ trợ người chăn nuôi trong việc đảm bảo chất lượng sản phẩm và tiêu thụ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về liên kết kinh tế

Nghiên cứu về liên kết kinh tế trong chăn nuôi lợn tại Thái Nguyên đã chỉ ra rằng việc áp dụng các mô hình liên kết có thể mang lại nhiều lợi ích cho người chăn nuôi. Các mô hình này không chỉ giúp tăng cường hiệu quả sản xuất mà còn đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng. Kết quả từ các mô hình liên kết đã cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong thu nhập của người chăn nuôi.

4.1. Kết quả từ mô hình liên kết dọc

Mô hình liên kết dọc giữa người chăn nuôi và doanh nghiệp đã giúp tăng cường khả năng tiêu thụ sản phẩm, giảm thiểu rủi ro cho người chăn nuôi. Nhiều hộ chăn nuôi đã có thu nhập ổn định hơn nhờ vào việc tham gia vào chuỗi cung ứng.

4.2. Hiệu quả từ mô hình liên kết ngang

Mô hình liên kết ngang giữa các hộ chăn nuôi đã tạo ra sự hỗ trợ lẫn nhau trong việc cung cấp giống và thức ăn, giúp giảm chi phí sản xuất và tăng cường khả năng cạnh tranh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của liên kết kinh tế trong chăn nuôi lợn

Liên kết kinh tế trong chăn nuôi lợn tại Thái Nguyên đang có nhiều triển vọng phát triển. Việc áp dụng các mô hình liên kết sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và tiêu thụ, đồng thời đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng. Tương lai của ngành chăn nuôi lợn tại Thái Nguyên phụ thuộc vào khả năng xây dựng và duy trì các liên kết bền vững giữa các tác nhân trong chuỗi cung ứng.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể để phát triển các mô hình liên kết bền vững, giúp người chăn nuôi nhỏ lẻ có thể cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Việc mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực chăn nuôi sẽ giúp Thái Nguyên tiếp cận được công nghệ mới và thị trường tiêu thụ rộng lớn hơn, từ đó nâng cao giá trị sản phẩm lợn thịt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH PHAN THỊ VÂN GIANG LIÊN KẾT KINH TẾ TRONG CHĂN NUÔI VÀ TIÊU THỤ LỢN THỊT Ở TỈNH THÁI NGUYÊN LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ THÁI NGUYÊN - 2021 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH PHAN THỊ VÂN GIANG LIÊN KẾT KINH TẾ TRONG CHĂN NUÔI VÀ TIÊU THỤ LỢN THỊT Ở TỈNH THÁI NGUYÊN Ngành: Kinh tế Nông nghiệp Mã số: 9.15 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. Phạm Bảo Dƣơng THÁI NGUYÊN - 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dựa trên hƣớng dẫn của tập thể hƣớng dẫn khoa học và các tài liệu tham khảo đã trích dẫn. Kết quả nghiên cứu là trung thực và chƣa công bố trên bất cứ một công trình nào khác. Tác giả PHAN THỊ VÂN GIANG ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn Ban Giám hiệu, thầy cô, các nhà khoa học của Trƣờng Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh, đặc biệt là các cán bộ, giảng viên của Khoa Kinh tế, Bộ môn Kinh tế học và Phòng đào tạo đã tạo điều kiện cho tôi học tập và nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS. Phạm Bảo Dương đã tận tình hƣớng dẫn và giúp đỡ tôi trong quá trình hoàn thành Luận án. Tôi xin gửi lời tri ân đến gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã luôn đồng hành, động viên, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu. Xin chân thành cảm ơn. Tác giả luận án Phan Thị Vân Giang iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii MỤC LỤC . iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. vii DANH MỤC CÁC BẢNG. viii DANH MỤC CÁC HÌNH . ix MỞ ĐẦU . Tính cấp thiết của đề tài . Mục tiêu nghiên cứu . Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu . Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài . Đóng góp mới của luận án . Bố cục của luận án .6 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU . Tổng quan các nghiên cứu của nƣớc ngoài . Những công trình nghiên cứu liên quan đến liên kết kinh tế trong sản xuất - tiêu thụ nông sản . Nghiên cứu về liên kết chuỗi hàng hóa lợn thịt . Tổng quan những công trình nghiên cứu trong nƣớc. Nghiên cứu về liên kết kinh tế trong sản xuất và tiêu thụ nông sản . Nghiên cứu về liên kết kinh tế trong sản xuất và tiêu thụ thịt lợn . Kết quả đạt đƣợc và khoảng trống trong nghiên cứu liên kết kinh tế chuỗi chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt. Những kết quả đạt đƣợc . Khoảng trống nghiên cứu .17 Chƣơng 2: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ LIÊN KẾ KINH TẾ TRONG CHĂN NUÔI VÀ TIÊU THỤ LỢN THỊT . Một số vấn đề lý luận về liên kết kinh tế trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt . Quan niệm về liên kết kinh tế trong sản xuất và tiêu thụ nông sản . Liên kết kinh tế trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt . Vai trò, tác động của liên kết kinh tế trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt . Đặc điểm của liên kết kinh tế trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt . Các hình thức, mức độ liên kết kinh tế trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt . Nội dung liên kết kinh tế trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt . Kết quả, hiệu quả của liên kết kinh tế trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt . Các yếu tố ảnh hƣởng đến liên kết kinh tế trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt . Cơ sở thực tiễn về liên kết kinh tế trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt . Trên thế giới . Bài học kinh nghiệm về liên kết kinh tế trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt .59 Chƣơng 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Câu hỏi nghiên cứu . Phƣơng pháp tiếp cận và khung phân tích . Phƣơng pháp tiếp cận . Khung phân tích nội dung liên kết kinh tế trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt . Phƣơng pháp nghiên cứu . Chọn điểm nghiên cứu . Thu thập thông tin . Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu . Nhóm chỉ tiêu phản ánh thực trạng chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt . Nhóm chỉ tiêu phản ánh đặc điểm tác nhân . Nhóm chỉ tiêu thể hiện điều kiện sản xuất, kỹ thuật của ngƣời chăn nuôi . Chỉ tiêu phản ánh về tiêu thụ thịt lợn . Nhóm chỉ tiêu phân tích kinh tế của các tác nhân trong mô hình liên kết . Nhóm chỉ tiêu phản ánh nội dung liên kết . Các biến trong mô hình các yếu tố ảnh hƣởng đến liên kết của hộ chăn nuôi lợn thịt . Nhóm chỉ tiêu phản ánh hiệu quả và hiệu lực của liên kết trong chuỗi cung ứng lợn thịt .75 Chƣơng 4: THỰC TRẠNG LIÊN KẾT KINH TẾ TRONG CHĂN NUÔI VÀ TIÊU THỤ LỢN THỊT Ở TỈNH THÁI NGUYÊN . Đánh giá về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của tỉnh Thái Nguyên . Tiềm năng và lợi thế.Hoạt động cung ứng, chăn nuôi lợn thịt . Hoạt động tiêu thụ lợn thịt trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên . Liên kết dọc trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt ở tỉnh Thái Nguyên . Kết quả hoạt động của các mô hình liên kết dọc ở tỉnh Thái Nguyên . Thực trạng liên kết ngang trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt ở tỉnh Thái Nguyên . Các loại hình liên kết ngang trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt ở tỉnh Thái Nguyên . Kết quả, hiệu quả, tính bền vững của các mô hình liên kết ngang trong chăn nuôi lợn thịt ở tỉnh Thái Nguyên. Kết quả thực hiện các chính sách hỗ trợ hoạt động liên kết trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt ở tỉnh Thái Nguyên . Nhóm chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nôn nghiệp . Kết quả thực hiện nhóm chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã . Một số hạn chế và nguyên nhân trong việc thực thi các chính sách hỗ trợ liên quan đến liên kết kinh tế trong sản xuất và tiêu thụ nông sản ở Thái Nguyên . Phân tích các yếu ảnh hƣởng đến liên kết kinh tế trong chăn nuôi tiêu thụ lợn thịt ở tỉnh Thái Nguyên . Ảnh hƣởng của các yếu tố môi trƣờng bên ngoài . Ảnh hƣởng của các yếu tố thuộc về đặc điểm của các tác nhân . Phân tích mô hình các yếu tố ảnh hƣởng đến quyết định tham gia liên kết kinh tế trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt của ngƣời chăn nuôi ở tỉnh Thái Nguyên . Đánh giá chung về Liên kết kinh tế trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt ở tỉnh Thái nguyên . Các kết quả đạt đƣợc và nguyên nhân. Các hạn chế và nguyên nhân .135 Chƣơng 5: GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG LIÊN KẾT TRONG CHĂN NUÔI VÀ TIÊU THỤ LỢN THỊT Ở THÁI NGUYÊN . Quan điểm, định hƣớng, mục tiêu phát triển ngành chăn nuôi lợn thịt của tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2020 – 2025, tầm nhìn 2030. Quan điểm phát triển . Mục tiêu phát triển . Giải pháp nhằm tăng cƣờng liên kết bền vững trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2020 - 2025 . Giải pháp thuộc về chính sách . Giải pháp phát triển liên kết dọc giữa các tác nhân trong chuỗi cung ứng lợn thịt . Phát triển đồng bộ hệ thống giết mổ gia súc, gia cầm tập trung và hệ thống kinh doanh sản phẩm chăn nuôi . Giải pháp phát tăng cƣờng liên kết ngang . Nhóm giải pháp hỗ trợ khác .159 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .161 TÀI LIỆU THAM KHẢO .171 vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CCƢ : Chuỗi cung ứng CN : Chăn nuôi CNGC : Chăn nuôi gia công CP : Cổ phần DN : Doanh nghiệp HCN : Hộ chăn nuôi HTX : Hợp tác xã KTXH : Kinh tế xã hội LK : Liên kết LKKT : Liên kết kinh tế LN : Lợi nhuận NTD : Ngƣời tiêu dùng PTNT : Phát triển nông thôn SX : Sản xuất TACN : Thức ăn chăn nuôi THT : Tổ hợp tác TLSX : Tích lũy sản xuất TNHH : Trách nhiệm hữu hạn Tiếng Anh VietGAP : Vietnamese Good Agricultural Practices viii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Chọn điểm nghiên cứu tỉnh Thái Nguyên . Bảng tổng hợp mẫu khảo sát thực trạng liên kết . Xác định quy mô mẫu khảo sát khả năng tham gia liên kết . Số lƣợng lợn và sản lƣợng thịt hơi giai đoạn 2015 - 2019 . Kết quả khảo sát quy mô và hoạt động cung ứng đầu vào của hộ chăn nuôi lợn thịt tỉnh Thái Nguyên . Kết quả khảo sát hoạt động tiêu thụ của hộ chăn nuôi lợn thịt ở tỉnh Thái Nguyên . Phân tích lợi ích kinh tế giữa các tác nhân Đại lý cung ứng thức ăn - Hộ chăn nuôi .NPhân phối lợi ích kinh tế trong Mô hình liên kết Hộ chăn nuôi - Doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm. Đặc điểm chung của các trang trại liên kết gia công lợn thịt . Phân phối lợi ích kinh tế giữa Trang trạng CNGC - Công ty . Kết quả khảo sát các hình thức, mức độ liên kết ngang trong chuỗi cung ứng lợn thịt ở tỉnh Thái Nguyên . Tình hình hoạt động của các Tổ hợp tác, Hợp tác xã chăn nuôi lợn thịt ở tỉnh Thái Nguyên . Quyền lợi và nghĩa vụ của Hộ chăn nuôi khi tham gia các HTX, THT . Kết quả hỗ trợ vốn các các dự án theo Nghị quyết số 21/2016/NQ – HĐND giai đoạn 2016 - 2019 . Tình hình hỗ trợ phát triển HTX nông nghiệp trên địa bàn .109 tỉnh Thái Nguyên . Tổng hợp kết quả kiểm định thống kê Kruskall-Wallis . Kết quả ƣớc lƣợng mô hình Logits các yếu tố ảnh hƣởng đến quyết định tham gia liên kết của Hộ chăn nuôi .126 ix DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2. Cấu trúc chuỗi cung ứng lợn thịt theo chiều dọc . Sơ đồ phân loại mức độ liên kết kinh tế . Sơ đồ các tác nhân chuỗi cung ứng sản phẩm lợn thịt . Sơ đồ liên kết dọc giữa Đơn vị chăn nuôi - Đơn vị cung ứng đầu vào. Sơ đồ liên kết dọc giữa Đơn vị chăn nuôi - Đơn vị cung ứng đầu vào. Sơ đồ liên kết ngang Hộ chăn nuôi - Hộ chăn nuôi . Sơ đồ liên kết các hội, hiệp hội . Khung phân tích liên kết kinh tế trong chăn nuôi và tiêu thụ lợn thịt .1 Cấu trúc Chuỗi cung ứng lợn thịt ở tỉnh Thái Nguyên . Sơ đồ các kênh tiêu thụ lợn thịt ở tỉnh Thái Nguyên.