Giáo trình Nhập Môn Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam: Đối tượng, Chức năng

Giáo trình LSĐ: Tài liệu học tập đầy đủ và chi tiết về LSĐ. Nắm vững kiến thức, kỹ năng cần thiết với giáo trình LSĐ chất lượng cao.

• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam: Nhập Môn & Nghiên Cứu
• Loại tài liệu: Bài giảng

Mục lục chi tiết

• CHƯƠNG NHẬP MÔN: ĐỐI TƯỢNG, CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, HỌC TẬP LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
• 0.1. I. Đối tượng nghiên cứu của môn học Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• 0.2. Chức năng, nhiệm vụ của môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• 0.2.1. 1. Chức năng của khoa học Lịch sử Đảng
• 0.2.2. Nhiệm vụ của khoa học Lịch sử Đảng
• 0.3. Phương pháp nghiên cứu, học tập môn học Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• 0.3.1. 1. Phương pháp nghiên cứu
• 0.3.2. Phương pháp học tập của sinh viên
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM RA ĐỜI VÀ LÃNH ĐẠO ĐẤU TRANH GIÀNH CHÍNH QUYỀN (1930 - 1945)
• 1.1. I. Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng (tháng 2-1930)
• 1.1.1. 1. Bối cảnh lịch sử
• 1.1.1.1. a) Tình hình thế giới tác động đến cách mạng Việt Nam
• 1.1.1.2. b) Bối cảnh trong nước và các phong trào yêu nước trước khi có Đảng
• 1.1.2. Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị các điều kiện thành lập Đảng
• 1.1.2.1. a) Nguyễn Ái Quốc lựa chọn con đường cách mạng vô sản (1911-1920)
• 1.1.2.2. b) Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị về tư tưởng, chính trị và tổ chức cho sự ra đời của Đảng

Tóm tắt

I. Tại Sao Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam Quan Trọng Nhập Môn Nghiên Cứu Giá Trị Cốt Lõi

Nghiên cứu và học tập Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam mang ý nghĩa vô cùng to lớn đối với việc nhận thức sâu sắc về lịch sử Việt Nam hiện đại và chính trị Việt Nam. Môn học này không chỉ là sự tổng hợp các sự kiện mà còn là hành trình khám phá những quy luật phát triển, hoạt động lãnh đạo của Đảng, cũng như các yếu tố quyết định thành công của cách mạng Việt Nam. Hiểu rõ về Vai trò lãnh đạo của Đảng từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập đến quá trình phát triển đất nước Việt Nam là điều kiện tiên quyết để nắm bắt bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam. Nó cung cấp cái nhìn toàn diện về con đường mà dân tộc đã lựa chọn để xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Khoa học Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam có chức năng nhận thức khoa học và giáo dục tư tưởng chính trị. Về chức năng nhận thức, môn học giúp hiểu một cách hệ thống về cuộc đấu tranh và vai trò cầm quyền của Đảng. Đảng Cộng sản Việt Nam luôn tự xây dựng và chỉnh đốn để hoàn thành sứ mệnh lịch sử trước đất nước và dân tộc. Việc nghiên cứu còn nâng cao nhận thức về thời đại mới, bồi đắp lý luận từ thực tiễn Việt Nam, nhận thức rõ những vấn đề lớn của đất nước trong mối quan hệ với thế giới. Tổng kết lịch sử Đảng giúp nhận thức quy luật của cách mạng giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, quy luật đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Về chức năng giáo dục, môn học này trau dồi thế giới quan, phương pháp luận khoa học, xây dựng niềm tin vào thắng lợi của cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng. Nó giáo dục lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, tinh thần chiến đấu bất khuất, đức hy sinh của các chiến sĩ cộng sản. Như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định, Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam là “cả một pho lịch sử bằng vàng”, chứa đựng tính khoa học, cách mạng và giá trị thực tiễn sâu sắc trong Đường lối của Đảng, cũng như những kinh nghiệm và bài học quý báu có tính quy luật của cách mạng Việt Nam.

1.1. Đối Tượng Nghiên Cứu và Chức Năng Khoa Học Của Lịch Sử Đảng

Đối tượng nghiên cứu của Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam bao gồm các sự kiện lịch sử Đảng, tập trung vào việc làm sáng tỏ nội dung, tính chất, bản chất của các sự kiện gắn liền với sự lãnh đạo của Đảng. Môn học cũng nghiên cứu sâu sắc về các Đường lối của Đảng, Cương lĩnh xây dựng đất nước, làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn, giá trị hiện thực của đường lối trong tiến trình phát triển cách mạng Việt Nam. Quá trình lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực tiễn của Đảng trong sự nghiệp cách mạng cũng là một đối tượng trọng tâm, làm rõ những thắng lợi, thành tựu, kinh nghiệm và bài học. Đặc biệt, nghiên cứu này còn làm sáng tỏ Tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam, công tác xây dựng Đảng qua các Giai đoạn phát triển Đảng và thời kỳ lịch sử, đồng thời phân tích các Văn kiện Đảng quan trọng. Khoa học này không chỉ nhận thức các quy luật phát triển mà còn có chức năng dự báo và phê phán, góp phần giải quyết các nhiệm vụ hiện tại của đất nước.

1.2. Phương Pháp Học Tập và Nghiên Cứu Hiệu Quả về Lịch Sử Đảng

Phương pháp nghiên cứu, học tập Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam cần quán triệt phương pháp luận sử học Mácxít, đặc biệt là nắm vững chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử để xem xét lịch sử một cách khách quan, trung thực và đúng quy luật. Việc nhận thức rõ các sự kiện trong mối quan hệ nhân quả, hình thức – nội dung, bản chất – hiện tượng là hết sức cần thiết. Cùng với Chủ nghĩa Marx-Lenin tại Việt Nam, Tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng, việc nắm vững tư tưởng này có ý nghĩa quan trọng để hiểu rõ lịch sử Đảng. Các phương pháp cụ thể bao gồm phương pháp lịch sử và phương pháp logic, kết hợp với phương pháp tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận và phương pháp so sánh. Đối với sinh viên, việc nghe giảng trên lớp, làm việc nhóm, thảo luận và thăm các bảo tàng, di tích lịch sử là cách tiếp cận hiệu quả, giúp hiểu sâu sắc hơn về các thời kỳ nổi bật của Đảng.

II. Bối Cảnh Lịch Sử Thách Thức Nào Dẫn Đến Sự Ra Đời của Đảng Cộng Sản Việt Nam

Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập vào tháng 2-1930 là kết quả tất yếu của quá trình phát triển lịch sử, đáp ứng yêu cầu giải phóng dân tộc trong bối cảnh đầy biến động của thế giới và trong nước. Lịch sử Việt Nam hiện đại ghi nhận một giai đoạn dài dân tộc phải đối mặt với ách thống trị tàn bạo của thực dân Pháp, đẩy đất nước vào tình trạng thuộc địa nửa phong kiến. Những chính sách cai trị và bóc lột hà khắc đã làm sâu sắc thêm mâu thuẫn xã hội, đặc biệt là giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp xâm lược và tay sai. Chính tình hình này đã tạo nên một thách thức lớn, đòi hỏi phải có một tổ chức chính trị đủ sức mạnh và đường lối đúng đắn để lãnh đạo cách mạng.

Các phong trào yêu nước trước đó, dù kiên cường, đều thất bại do thiếu đường lối đúng đắn và sự lãnh đạo tập trung. Từ phong trào Cần Vương mang nặng màu sắc phong kiến đến các xu hướng dân chủ tư sản của Phan Bội Châu hay Phan Châu Trinh, tất cả đều không tìm ra lối thoát cho dân tộc. Sự thất bại này đã đặt ra một "khủng hoảng về đường lối cứu nước", một vấn đề nan giải trong chính trị Việt Nam thời bấy giờ. Quần chúng nhân dân, đặc biệt là giai cấp công nhân và nông dân, đang chờ đợi một ngọn cờ mới, một lực lượng tiên phong có khả năng dẫn dắt cuộc đấu tranh đến thắng lợi. Đây là tiền đề quan trọng, buộc những người yêu nước tiến bộ phải tìm kiếm một con đường cách mạng hoàn toàn mới, một giải pháp có thể giải quyết triệt để các vấn đề dân tộc và giai cấp.

2.1. Tình Hình Thế Giới và Những Tác Động Quyết Định tới Cách Mạng Việt Nam

Từ nửa cuối thế kỷ XIX, chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa. Các nước đế quốc tăng cường bóc lột và xâm lược, biến nhiều quốc gia thành thuộc địa. Ở châu Á, phong trào giải phóng dân tộc đầu thế kỷ XX phát triển mạnh mẽ, tác động lớn đến phong trào yêu nước Việt Nam. Biến cố lịch sử Đảng quan trọng nhất là thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917, mở ra thời đại cách mạng chống đế quốc, thời đại giải phóng dân tộc. Sự kiện này đã cổ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân và thúc đẩy sự ra đời của các đảng cộng sản trên thế giới. Quốc tế Cộng sản được thành lập tháng 3-1919, với Luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của V.I. Lênin, có vai trò quan trọng trong việc truyền bá Chủ nghĩa Marx-Lenin tại Việt Nam và định hướng cho việc thành lập đảng cộng sản ở các nước thuộc địa, bao gồm Việt Nam. Đây là nền tảng tư tưởng cho Giai đoạn phát triển Đảng tiếp theo.

2.2. Việt Nam Trước 1930 Các Phong Trào Yêu Nước và Khủng Hoảng Đường Lối

Sau khi Pháp xâm lược (1858) và triều đình Huế đầu hàng (1884), Việt Nam trở thành nước thuộc địa nửa phong kiến. Thực dân Pháp tiến hành hai cuộc khai thác thuộc địa (1897-1914 và 1919-1929), làm cho kinh tế Việt Nam lạc hậu, phụ thuộc, xã hội bị phân hóa sâu sắc. Giai cấp địa chủ, nông dân, công nhân, tư sản, tiểu tư sản đều chịu ảnh hưởng. Đặc biệt, mâu thuẫn chủ yếu và gay gắt nhất là giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp xâm lược. Nhiều phong trào yêu nước nổ ra như Cần Vương, phong trào của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, Việt Nam Quốc dân đảng, nhưng đều thất bại. Các phong trào này, dù góp phần cổ vũ tinh thần yêu nước, nhưng không tìm ra được Đường lối của Đảng cứu nước đúng đắn, đẩy dân tộc vào tình trạng khủng hoảng về phương hướng giải phóng. Điều này cho thấy sự cần thiết của một Tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam mới.

III. Cách Mạng Vô Sản Nguyễn Ái Quốc và Hành Trình Thành Lập Đảng Cộng Sản Việt Nam

Hành trình tìm đường cứu nước của Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản là một chương vĩ đại trong Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam. Vượt lên những hạn chế của các nhà yêu nước đương thời, Nguyễn Ái Quốc đã quyết định ra đi từ năm 1911. Qua trải nghiệm thực tế ở nhiều nước, Người nhận thức sâu sắc về bản chất của sự bóc lột và xác định rõ kẻ thù cùng lực lượng đồng minh. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga (1917) và sự ra đời của Quốc tế Cộng sản đã mở ra một con đường mới. Tháng 7-1920, khi đọc Sơ thảo Luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của V.I. Lênin, Nguyễn Ái Quốc đã tìm thấy ánh sáng lý luận cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, đó chính là Chủ nghĩa Marx-Lenin tại Việt Nam. Sự kiện Người bỏ phiếu tán thành Quốc tế III và trở thành một trong những sáng lập viên của Đảng Cộng sản Pháp (12-1920) đã đánh dấu bước chuyển biến quyết định, từ một người yêu nước trở thành một người cộng sản, đặt nền móng vững chắc cho việc Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập.

Từ năm 1921, Nguyễn Ái Quốc bắt tay vào việc chuẩn bị về tư tưởng, chính trị và tổ chức. Người tham gia thành lập Hội Liên hiệp thuộc địa, sáng lập báo Le Paria, kiên trì lên án chủ nghĩa thực dân và kêu gọi nhân dân bị áp bức đấu tranh. Tác phẩm "Bản án chế độ thực dân Pháp" là minh chứng hùng hồn cho lập trường này. Về tư tưởng, Người khẳng định "Đảng muốn vững phải có chủ nghĩa làm cốt", nhấn mạnh việc truyền bá lý luận Mác-Lênin vào phong trào công nhân và yêu nước. Về chính trị, Nguyễn Ái Quốc đưa ra những luận điểm quan trọng về cách mạng giải phóng dân tộc, xác định đây là một bộ phận của cách mạng vô sản thế giới và có thể thành công trước cách mạng vô sản ở chính quốc. Người cũng chỉ rõ lực lượng cách mạng chủ yếu là công nông và vai trò của Đảng Cộng sản là lãnh đạo cách mạng. Về tổ chức, tháng 6-1925, Người thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tại Quảng Châu, với Cộng sản đoàn làm nòng cốt, xuất bản báo Thanh niên và trực tiếp huấn luyện cán bộ. Các bài giảng của Người được tập hợp thành cuốn "Đường Kách Mệnh", xác định rõ con đường, mục tiêu, lực lượng và phương pháp đấu tranh của cách mạng Việt Nam, thể hiện sự vận dụng sáng tạo Chủ nghĩa Marx-Lenin tại Việt Nam vào đặc điểm cụ thể của đất nước. Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên chính là tổ chức tiền thân quan trọng của Đảng Cộng sản Việt Nam sau này, giúp Giai đoạn phát triển Đảng được định hình rõ nét.

3.1. Hồ Chí Minh Lựa Chọn Con Đường Cứu Nước và Chuẩn Bị Toàn Diện

Năm 1911, Nguyễn Tất Thành (sau là Hồ Chí Minh) bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước, vượt qua mọi hạn chế của các phong trào yêu nước đương thời. Qua các chuyến đi và trải nghiệm thực tế, Người nhận ra bản chất của xã hội với hai giống người: bóc lột và bị bóc lột, từ đó xác định rõ kẻ thù và đồng minh. Năm 1920, việc đọc Luận cương của V.I. Lênin về vấn đề dân tộc và thuộc địa đã giúp Nguyễn Ái Quốc tìm thấy con đường cứu nước theo chủ nghĩa Mác-Lênin. Người tham gia Đảng Xã hội Pháp, rồi trở thành sáng lập viên của Đảng Cộng sản Pháp, đánh dấu sự chuyển biến từ người yêu nước thành người cộng sản. Tư tưởng Hồ Chí Minh đã hình thành, trở thành nền tảng quan trọng cho việc định hình Đường lối của Đảng sau này, tập trung vào giải phóng dân tộc gắn liền với giải phóng giai cấp và xã hội.

3.2. Đảng Cộng Sản Việt Nam Thành Lập và Cương Lĩnh Chính Trị Đầu Tiên

Đến năm 1929, phong trào cách mạng Việt Nam phát triển mạnh mẽ, dẫn đến sự ra đời của ba tổ chức cộng sản: Đông Dương Cộng sản Đảng, An Nam Cộng sản Đảng và Đông Dương Cộng sản Liên đoàn. Tình trạng nhiều tổ chức cùng lãnh đạo đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hợp nhất. Với tư cách là phái viên của Quốc tế Cộng sản, Nguyễn Ái Quốc đã chủ trì Hội nghị hợp nhất tại Hương Cảng (Trung Quốc) từ ngày 6-1 đến 7-2-1930. Hội nghị quyết định Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập, thông qua các văn kiện quan trọng như Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt của Đảng. Đây là Cương lĩnh xây dựng đất nước đầu tiên, xác định phương hướng chiến lược là "làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản", với nhiệm vụ hàng đầu là chống đế quốc giành độc lập dân tộc. Tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đã chấm dứt sự khủng hoảng đường lối cứu nước, mở ra bước ngoặt lịch sử vĩ đại cho cách mạng Việt Nam.

IV. Vai Trò Lãnh Đạo của Đảng Từ Cách Mạng Tháng Tám Đến Đổi Mới Kinh Tế

Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập, Vai trò lãnh đạo của Đảng trở nên không thể thiếu trong mọi Giai đoạn phát triển Đảng của cách mạng Việt Nam. Từ những năm 1930-1945, Đảng đã lãnh đạo nhân dân đấu tranh giành chính quyền, nổi bật với đỉnh cao là Cách mạng tháng Tám 1945, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Sau đó, Đảng tiếp tục chỉ đạo toàn dân tiến hành hai cuộc kháng chiến vĩ đại: Kháng chiến chống Pháp (1945-1954) và Kháng chiến chống Mỹ (1954-1975), nhằm bảo vệ nền độc lập non trẻ và thống nhất đất nước. Đây là những dấu mốc quan trọng, khẳng định năng lực lãnh đạo, bản lĩnh chính trị và sự sáng tạo của Đảng trong việc vận dụng Đường lối của Đảng phù hợp với từng hoàn cảnh lịch sử.

Sau khi đất nước thống nhất, Đảng đối mặt với những thách thức mới trong công cuộc hàn gắn vết thương chiến tranh và xây dựng chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cả nước. Đặc biệt, từ năm 1986, trước tình hình kinh tế - xã hội gặp nhiều khó khăn, Đảng đã khởi xướng và lãnh đạo công cuộc Đổi mới kinh tế. Chính sách này đã mang lại những thay đổi căn bản, đưa đất nước vượt qua khủng hoảng, đạt được những thành tựu to lớn trong phát triển đất nước Việt Nam và hội nhập quốc tế. Mỗi Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam đều là dịp để Đảng tổng kết, đánh giá tình hình, đề ra những quyết sách chiến lược, thể hiện sự linh hoạt và khả năng tự đổi mới để đáp ứng yêu cầu của thời đại. Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam là minh chứng rõ ràng cho tầm vóc và ý nghĩa của sự lãnh đạo này đối với vận mệnh dân tộc.

4.1. Cách Mạng Tháng Tám 1945 và Kháng Chiến Chống Thực Dân Pháp 1945 1954

Cách mạng tháng Tám 1945 thành công rực rỡ đã đưa dân tộc Việt Nam từ thân phận nô lệ lên làm chủ đất nước, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tuy nhiên, chính quyền cách mạng non trẻ phải đối mặt với muôn vàn khó khăn: giặc đói, giặc dốt, và đặc biệt là sự quay trở lại xâm lược của thực dân Pháp cùng sự quấy phá của các lực lượng phản động. Chính trị Việt Nam đứng trước tình thế "ngàn cân treo sợi tóc". Với Đường lối của Đảng kháng chiến kiến quốc đúng đắn, Đảng đã lãnh đạo nhân dân tiến hành Kháng chiến chống Pháp toàn dân, toàn diện, lâu dài. Từ những ngày đầu tiên với Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đến chiến thắng Điện Biên Phủ "chấn động địa cầu", Đảng đã chứng tỏ bản lĩnh và khả năng tập hợp sức mạnh dân tộc để giành độc lập, tự do cho Tổ quốc, làm phá sản âm mưu tái chiếm của thực dân Pháp.

4.2. Chiến Lược Thống Nhất Đất Nước Kháng Chiến Chống Mỹ và Xây Dựng Xã Hội Chủ Nghĩa 1954 1975

Sau Hiệp định Giơnevơ (1954), đất nước tạm thời chia cắt thành hai miền. Đảng đã đề ra hai nhiệm vụ chiến lược song song: xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và tiến hành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam. Miền Bắc trở thành hậu phương lớn vững chắc, chi viện cho tiền tuyến miền Nam trong cuộc Kháng chiến chống Mỹ xâm lược. Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ III (1960) đã hoàn chỉnh đường lối này, giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Với tinh thần "Không có gì quý hơn độc lập tự do", Đảng đã lãnh đạo toàn dân đánh bại các chiến lược chiến tranh của đế quốc Mỹ, từ "Chiến tranh đặc biệt", "Chiến tranh cục bộ" đến "Việt Nam hóa chiến tranh", kết thúc bằng chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử năm 1975, hoàn thành sự nghiệp thống nhất đất nước.

4.3. Đổi Mới Kinh Tế Bước Ngoặt Lịch Sử Phát Triển Đất Nước Việt Nam Từ 1986

Sau chiến tranh, đất nước đối mặt với nhiều khó khăn, thử thách trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Nhận thức được điều đó, Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VI (1986) đã khởi xướng công cuộc Đổi mới kinh tế toàn diện. Đây là một bước ngoặt lịch sử quan trọng, thể hiện bản lĩnh độc lập, tự chủ, sáng tạo của Đảng trong việc vận dụng Chủ nghĩa Marx-Lenin tại Việt Nam và Tư tưởng Hồ Chí Minh vào điều kiện cụ thể của đất nước. Công cuộc Đổi mới đã chuyển nền kinh tế từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, mở cửa hội nhập quốc tế. Nhờ đó, Việt Nam đạt được những thành tựu to lớn trong phát triển đất nước Việt Nam, nâng cao đời sống nhân dân, củng cố vị thế quốc gia trên trường quốc tế. Các Cương lĩnh xây dựng đất nước qua từng thời kỳ đổi mới đã được bổ sung, hoàn thiện, định hướng rõ ràng cho sự phát triển bền vững.

V. Ý Nghĩa Lịch Sử và Bài Học Quý Báu của Đảng Cộng Sản Việt Nam

Thành công của Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam qua các thời kỳ là minh chứng hùng hồn cho Vai trò lãnh đạo của Đảng đối với vận mệnh dân tộc. Từ những ngày đầu gian khó của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc đến công cuộc phát triển đất nước Việt Nam hiện nay, Đảng luôn là đội tiên phong, dẫn dắt nhân dân vượt qua mọi thử thách. Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám 1945, hai cuộc Kháng chiến chống Pháp và Kháng chiến chống Mỹ, cùng với những thành tựu của công cuộc Đổi mới kinh tế, không chỉ có ý nghĩa lịch sử sâu sắc đối với Việt Nam mà còn góp phần cổ vũ phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới. Đây là những bài học quý báu về sự độc lập, tự chủ, sáng tạo trong việc xác định Đường lối của Đảng, tập hợp sức mạnh toàn dân và vận dụng đúng đắn lý luận cách mạng vào thực tiễn.

Các Biến cố lịch sử Đảng và những Giai đoạn phát triển Đảng đã cung cấp nhiều kinh nghiệm quý giá. Đặc biệt, việc giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc, giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa nhiệm vụ dân tộc và dân chủ, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong Mặt trận Việt Minh là những yếu tố then chốt dẫn đến thắng lợi. Đảng luôn coi trọng xây dựng lực lượng chính trị và vũ trang, kết hợp linh hoạt đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang, ở cả nông thôn và thành thị. Công tác xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, lấy Chủ nghĩa Marx-Lenin tại Việt Nam và Tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng, gắn bó mật thiết với quần chúng, là nhân tố hàng đầu quyết định mọi thắng lợi. Những kinh nghiệm này không chỉ là tài sản của Đảng mà còn là kim chỉ nam cho chính trị Việt Nam trong tương lai, giúp dân tộc tiếp tục vững bước trên con đường đã chọn, củng cố xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc.

5.1. Giá Trị Vượt Thời Đại Tư Tưởng Hồ Chí Minh và Chủ Nghĩa Marx Lenin tại Việt Nam

Tư tưởng Hồ Chí Minh và Chủ nghĩa Marx-Lenin tại Việt Nam là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng Cộng sản Việt Nam. Sự vận dụng sáng tạo Chủ nghĩa Marx-Lenin tại Việt Nam vào điều kiện cụ thể của một nước thuộc địa nửa phong kiến, cùng với sự phát triển độc đáo của Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, đã tạo nên Đường lối của Đảng đúng đắn. Đó là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tính dân tộc, tính giai cấp và tính nhân văn. Tư tưởng này không chỉ giải quyết thành công vấn đề giải phóng dân tộc, mà còn chỉ ra con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Giá trị này vượt thời đại, là sức mạnh nội sinh giúp Đảng và nhân dân Việt Nam vượt qua mọi khó khăn, đạt được những thành tựu vĩ đại, định hình Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam.

5.2. Kinh Nghiệm Lãnh Đạo Tổng Kết Các Giai Đoạn Phát Triển Đảng và Biến Cố Lịch Sử

Trong suốt Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam, Đảng đã không ngừng tổng kết kinh nghiệm từ thực tiễn cách mạng qua các Giai đoạn phát triển Đảng. Đặc biệt, những Biến cố lịch sử Đảng như cuộc khủng bố 1930-1931, hay những khó khăn sau Cách mạng tháng Tám 1945, đã giúp Đảng rút ra những bài học sâu sắc về xây dựng lực lượng, củng cố Tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam, và điều chỉnh Đường lối của Đảng. Kinh nghiệm quan trọng là luôn đặt lợi ích dân tộc lên hàng đầu, dựa chắc vào khối liên minh công nông, tập hợp mọi tầng lớp nhân dân trong mặt trận dân tộc thống nhất rộng rãi. Đảng luôn coi trọng công tác tự xây dựng, tự chỉnh đốn, nâng cao bản lĩnh chính trị, trí tuệ và tính tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên. Điều này đảm bảo Vai trò lãnh đạo của Đảng luôn vững chắc, linh hoạt và sáng tạo trong mọi hoàn cảnh.

VI. Tương Lai của Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam Tiếp Tục Nghiên Cứu và Phát Triển

Việc nghiên cứu và học tập Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam không chỉ là nhìn lại quá khứ mà còn là định hình tương lai. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và những biến đổi phức tạp của thế giới, việc nắm vững những bài học lịch sử, những nguyên tắc cốt lõi trong Đường lối của Đảng là vô cùng cần thiết. Đảng tiếp tục lãnh đạo công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, kiên định với mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Điều này đòi hỏi phải không ngừng phát triển lý luận, tổng kết thực tiễn, và vận dụng sáng tạo Cương lĩnh xây dựng đất nước phù hợp với tình hình mới. Sự phát triển không ngừng của chính trị Việt Nam và phát triển đất nước Việt Nam gắn liền với sự trưởng thành của Đảng.

Để tiếp tục sứ mệnh vẻ vang của mình, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn coi trọng công tác lý luận và giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ. Mỗi kỳ Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam là một dịp quan trọng để Đảng tổng kết chặng đường đã qua, đề ra phương hướng, nhiệm vụ cho giai đoạn tiếp theo, củng cố niềm tin và sự đoàn kết trong toàn Đảng và toàn dân. Văn kiện Đảng được thông qua tại các Đại hội không chỉ là định hướng chiến lược mà còn là cam kết của Đảng với nhân dân. Việc nghiên cứu sâu sắc về Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam giúp củng cố niềm tin, bồi đắp lòng tự hào dân tộc, và trang bị tri thức cho thế hệ trẻ tham gia vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, tiếp tục thực hiện sứ mệnh lịch sử của Đảng.

6.1. Văn Kiện Đảng và Đại Hội Đảng Cộng Sản Việt Nam Định Hướng Tầm Nhìn

Các Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam là những sự kiện chính trị trọng đại, nơi Đảng tổng kết Giai đoạn phát triển Đảng đã qua, đánh giá Biến cố lịch sử Đảng, và đề ra Đường lối của Đảng cho chặng đường tiếp theo. Văn kiện Đảng được thông qua tại các Đại hội, đặc biệt là Cương lĩnh, là kim chỉ nam cho sự phát triển của đất nước, thể hiện tầm nhìn chiến lược và bản lĩnh của Đảng. Những văn kiện này không chỉ phản ánh những thành tựu mà còn chỉ ra những hạn chế, thách thức, và đề ra giải pháp. Việc nghiên cứu các Văn kiện Đảng giúp hiểu rõ hơn về quá trình hoạch định chính sách, sự điều chỉnh linh hoạt của Đảng để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, và cam kết của Đảng trong việc xây dựng chủ nghĩa xã hội và phát triển đất nước Việt Nam bền vững.

6.2. Trách Nhiệm Thế Hệ Mới trong Nghiên Cứu và Xây Dựng Chủ Nghĩa Xã Hội

Thế hệ trẻ ngày nay có trách nhiệm tiếp nối và phát huy truyền thống vẻ vang của Lịch Sử Đảng Cộng Sản Việt Nam. Nghiên cứu lịch sử Đảng không chỉ là học thuộc lòng sự kiện mà là thấu hiểu ý nghĩa, giá trị của từng Giai đoạn phát triển Đảng, những bài học từ Biến cố lịch sử Đảng. Điều này giúp củng cố niềm tin vào Đường lối của Đảng, tự hào về Tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam và đóng góp tích cực vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện nay. Việc chủ động tìm hiểu, phân tích sâu sắc các Văn kiện Đảng và tinh thần của các Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam là cách để thế hệ trẻ nâng cao nhận thức chính trị, bồi đắp lý tưởng cách mạng, và trở thành những công dân tích cực, góp phần vào sự nghiệp phát triển đất nước Việt Nam và bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền quốc gia.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT: GIÁO TRÌNH LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam là tài liệu học tập và nghiên cứu chuẩn hóa thuộc khối kiến thức lý luận chính trị bắt buộc trong chương trình đào tạo trình độ đại học và sau đại học tại các cơ sở giáo dục đại học ở Việt Nam. Đối với hệ đại học không chuyên về lý luận chính trị, chương trình được phân bổ với thời lượng 2 tín chỉ, tập trung tái hiện có hệ thống tiến trình lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử.

Mục tiêu học tập của giáo trình bao gồm việc trang bị cho người học hệ thống tri thức khoa học về sự lãnh đạo, đấu tranh và cầm quyền của Đảng; phân tích nội dung, cơ sở lý luận, thực tiễn và giá trị hiện thực của Cương lĩnh, đường lối chính trị; làm rõ tổ chức và công tác xây dựng Đảng; đồng thời tổng kết các quy luật, bài học kinh nghiệm của cách mạng Việt Nam. Về mặt tư tưởng, giáo trình hướng tới việc bồi dưỡng thế giới quan, phương pháp luận khoa học mác-xít và củng cố nhận thức chính trị cho sinh viên.

Cấu trúc giáo trình tiếp cận theo trật tự thời gian lịch sử kết hợp phân tích logic chính trị. Nội dung được triển khai từ chương Nhập môn về phương pháp luận đến 3 thời kỳ lịch sử cốt lõi:

1. Đảng ra đời và lãnh đạo đấu tranh giải phóng dân tộc (1930–1945);
2. Đảng lãnh đạo hai cuộc kháng chiến giành độc lập hoàn toàn, thống nhất đất nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc (1945–1975);
3. Đảng lãnh đạo cả nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội, bảo vệ Tổ quốc và thực hiện công cuộc đổi mới (1975–2018).

Điểm đặc sắc của giáo trình là sự kết hợp chặt chẽ giữa việc trình bày sự kiện lịch sử xác thực với công tác tổng kết lý luận đường lối, làm rõ quá trình vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh vào điều kiện cụ thể của Việt Nam qua từng giai đoạn.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung kiến thức của giáo trình được cấu trúc mạch lạc theo các giai đoạn phát triển lịch sử:

• Chương Nhập môn: Đối tượng, chức năng, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu, học tập: Xác định 4 đối tượng nghiên cứu trọng tâm (sự kiện lịch sử Đảng; Cương lĩnh, đường lối; quá trình lãnh đạo thực tiễn; tổ chức và công tác xây dựng Đảng). Trình bày 4 chức năng (nhận thức khoa học, giáo dục tư tưởng chính trị, dự báo, phê phán) và 4 nhóm nhiệm vụ cơ bản, cùng hệ thống phương pháp luận mác-xít.
• Chương 1: Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và lãnh đạo đấu tranh giành chính quyền (1930–1945):
  • Tiền đề và sự thành lập Đảng (1930): Phân tích bối cảnh quốc tế (Cách mạng Tháng Mười Nga 1917, Quốc tế Cộng sản 1919), phân hóa xã hội thuộc địa nửa phong kiến (địa chủ, nông dân, công nhân, tư sản, tiểu tư sản); hoạt động chuẩn bị tư tưởng, chính trị, tổ chức của Nguyễn Ái Quốc qua các tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp, Đường Cách Mệnh, báo Le Paria, báo Thanh niên; sự xuất hiện 3 tổ chức cộng sản năm 1929 và Hội nghị thành lập Đảng (tháng 2/1930) thông qua Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt.
  • Tiến trình đấu tranh (1930–1945): Cao trào cách mạng 1930–1931 với đỉnh cao Xô Viết Nghệ Tĩnh; Luận cương chính trị tháng 10/1930 của Trần Phú; phong trào khôi phục tổ chức (1932–1935) và Đại hội I của Đảng (tháng 3/1935 tại Ma Cao); phong trào dân chủ 1936–1939 với văn kiện Chung quanh vấn đề chiến sách mới (10/1936), tác phẩm Tự chỉ trích của Nguyễn Văn Cừ; phong trào giải phóng dân tộc 1939–1945 gắn liền với chuyển hướng chỉ đạo chiến lược tại Hội nghị Trung ương 6 (11/1939), Hội nghị Trung ương 8 (5/1941), sự thành lập Mặt trận Việt Minh và các đội vũ trang (Cứu quốc quân, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân).
• Chương 2: Đảng lãnh đạo hai cuộc kháng chiến hoàn thành giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước (1945–1975):
  • Kháng chiến chống thực dân Pháp (1945–1954): Xây dựng và bảo vệ chính quyền sau Cách mạng Tháng Tám; đường lối toàn quốc kháng chiến; chiến dịch Việt Bắc Thu – Đông 1947, chiến dịch Biên giới Thu – Đông 1950; Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II (tháng 2/1951) thông qua Chính cương Đảng Lao động Việt Nam; chiến cuộc Đông Xuân 1953–1954 và chiến dịch Điện Biên Phủ, dẫn đến Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954.
  • Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và xây dựng CNXH ở miền Bắc (1954–1975): Khôi phục kinh tế, cải tạo xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc; Nghị quyết Hội nghị Trung ương 15 (1/1959) mở đường cho phong trào Đồng Khởi (1960); Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III (9/1960) hoàn chỉnh đường lối tiến hành đồng thời hai chiến lược cách mạng; các Hội nghị Trung ương lần thứ 11 và 12 (1965) đề ra đường lối đánh bại chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” và “Chiến tranh cục bộ” của đế quốc Mỹ.
• Chương 3: Đảng lãnh đạo cả nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội và thực hiện công cuộc đổi mới (1975–2018): Tiến trình xây dựng CNXH trên phạm vi cả nước và các bước đột phá lý luận về kinh tế thị trường định hướng XHCN, hội nhập quốc tế.

Progression logic của giáo trình phát triển từ tiền đề kinh tế – xã hội dẫn đến sự ra đời của Đảng, chuyển sang giai đoạn lãnh đạo đấu tranh giành chính quyền, tiếp nối bằng việc bảo vệ chính quyền qua hai cuộc kháng chiến chống ngoại xâm và hoàn thiện đường lối xây dựng đất nước thời kỳ đổi mới.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Fundamental theories: Hệ thống lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin (chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử) và tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc, lý luận về đảng kiểu mới của giai cấp vô sản.
• Core principles: Nguyên tắc tính đảng kết hợp chặt chẽ với tính khoa học; nguyên tắc độc lập, tự chủ gắn liền với đoàn kết quốc tế; nguyên tắc giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa nhiệm vụ giải phóng dân tộc và cách mạng ruộng đất (giai cấp).
• Essential frameworks: Khung phân tích văn kiện chính trị (Chính cương, Luận cương, Chỉ thị, Nghị quyết); mô hình phân tích mâu thuẫn xã hội; khung chiến lược tiến hành đồng thời hai nhiệm vụ cách mạng ở hai miền Nam – Bắc.

Kỹ năng phát triển

• Technical skills: Kỹ năng tra cứu, đối chiếu và trích dẫn văn bản quy chuẩn từ hệ thống Văn kiện Đảng Toàn tập và Hồ Chí Minh Toàn tập; kỹ năng phân kỳ lịch sử và xác lập niên biểu các sự kiện chính trị.
• Analytical skills: Năng lực phân tích, so sánh các văn kiện có tính chất bước ngoặt (như so sánh Cương lĩnh tháng 2/1930 với Luận cương tháng 10/1930, phân tích văn kiện Chung quanh vấn đề chiến sách mới năm 1936 và các Nghị quyết Trung ương 6 năm 1939, Trung ương 8 năm 1941); kỹ năng phân tích mối quan hệ nhân – quả giữa bối cảnh quốc tế và phong trào trong nước.
• Practical competencies: Năng lực vận dụng các bài học lịch sử về xây dựng tổ chức, vận động quần chúng và bài học sửa sai (như công tác sửa sai cải cách ruộng đất 1956–1957) vào công tác thực tiễn và nhận định các vấn đề chính trị – xã hội đương đại.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình định hình phương pháp luận giảng dạy và học tập dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa hai phương pháp cơ bản của khoa học lịch sử: phương pháp lịch sử (tái hiện cụ thể, chân thực tiến trình diễn biến theo thời gian) và phương pháp logic (khái quát bản chất, vạch ra quy luật phát triển và ý nghĩa lý luận).

Yếu tố đào tạo	Nội dung và Quy chuẩn thực hiện theo Giáo trình
Pedagogical approach	Quán triệt thế giới quan mác-xít; kết hợp thuyết giảng lý thuyết với phương pháp nêu vấn đề, hướng dẫn thảo luận và tổng kết thực tiễn lịch sử gắn với nghiên cứu lý luận.
Bài tập & Case studies	Nghiên cứu tình huống về sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược qua các Hội nghị Trung ương 6 (11/1939), Trung ương 7 (11/1940), Trung ương 8 (5/1941); nghiên cứu case study về công tác quản lý xã hội của chính quyền Xô Viết Nghệ Tĩnh 1930–1931.
Practical exercises	Tổ chức các buổi học tập thực tế, khảo sát điền dã tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, bảo tàng địa phương và các khu di tích lịch sử gắn với sự lãnh đạo của Đảng (như ATK Việt Bắc, di tích Pác Bó, Nguyên Bình, Ngã ba Đồng Lộc, Tân Trào).
Assessment methods	Đánh giá quá trình qua mức độ tham gia thảo luận nhóm, bài tập chuyên đề phân tích văn kiện; kiểm tra giữa kỳ tự luận/trắc nghiệm và thi kết thúc học phần đánh giá năng lực nắm vững sự kiện, tư duy tổng hợp quy luật.
Self-study guidelines	Đọc trước bài giảng theo đề cương; tự nghiên cứu các tác phẩm kinh điển (Đường Cách Mệnh, Tự chỉ trích); lập bảng so sánh nội dung các văn kiện chính trị qua từng thời kỳ; liên hệ thực tế địa phương.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tính hệ thống và phân kỳ chuẩn hóa: Giáo trình phân bổ nội dung phù hợp với khung chương trình đào tạo tín chỉ, tập trung phân tích 3 giai đoạn mang tính bước ngoặt của lịch sử dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng từ năm 1930 đến 2018.
• Đánh giá khách quan, trung thực lịch sử: Điểm nổi bật về mặt khoa học của giáo trình là thái độ nhìn nhận thẳng thắn các hạn chế, khuyết điểm trong từng giai đoạn lịch sử. Cụ thể:
  • Phân tích nguyên nhân hạn chế về nhận thức dân tộc – giai cấp trong Luận cương chính trị tháng 10/1930.
  • Chỉ rõ xu hướng “tả” khuynh ở một số địa phương trong phong trào 1930–1931.
  • Làm rõ sai lầm giáo điều, rập khuôn mô hình nước ngoài tại Đại hội II (1951) khi đưa lý luận Xtalin và tư tưởng Mao Trạch Đông vào nền tảng chỉ đạo.
  • Nêu rõ các khuyết điểm nghiêm trọng trong quá trình cải cách ruộng đất (1953–1956) cùng các giải pháp sửa sai của Đảng trong giai đoạn 1956–1957.
• Gắn kết lý luận với thực tiễn thời đại: Cung cấp cơ sở lý luận từ các bài học kháng chiến và kiến quốc để phân tích những vấn đề của thời kỳ đổi mới toàn diện, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế hiện nay.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học/cao đẳng: Giáo trình được biên soạn phục vụ toàn bộ sinh viên theo học bậc đại học trong hệ thống giáo dục quốc dân (đặc biệt là sinh viên hệ không chuyên lý luận chính trị học phần 2 tín chỉ), sinh viên các ngành Khoa học Xã hội và Nhân văn, Sư phạm Lịch sử, Báo chí, Luật và Xây dựng Đảng.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành hoặc có kiến thức nền tảng từ các học phần: Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học, cùng kiến thức cơ bản về lịch sử Việt Nam và lịch sử thế giới cận – hiện đại.
• Giảng viên: Sử dụng làm tài liệu quy chuẩn để xây dựng đề cương bài phân phối chương trình, biên soạn bài giảng điện tử, thiết kế đề bài thảo luận và xây dựng ngân hàng đề kiểm tra, đánh giá theo chuẩn đầu ra (C-LOs).
• Học viên cao học, cán bộ và tài liệu tra cứu: Phục vụ công tác bồi dưỡng lý luận chính trị, nghiên cứu chuyên sâu, làm tài liệu tham khảo cho cán bộ, đảng viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành Lịch sử Đảng và Lịch sử Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?
Phù hợp trực tiếp với sinh viên các trường đại học, cao đẳng trên cả nước; giảng viên giảng dạy lý luận chính trị; học viên cao học và cán bộ nghiên cứu khoa học xã hội.

2. Cần kiến thức nền nào để học?
Cần nắm vững phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử từ học phần Triết học Mác - Lênin và các khái niệm cơ bản về giai cấp, dân tộc, nhà nước từ Chủ nghĩa xã hội khoa học.

3. Điểm khác biệt với giáo trình Lịch sử Việt Nam thông thường?
Giáo trình Lịch sử Đảng tập trung nghiên cứu đối tượng đặc thù: sự ra đời, Cương lĩnh, đường lối, tổ chức, công tác xây dựng Đảng và quy luật lãnh đạo cách mạng của Đảng, không dàn trải toàn bộ lịch sử chính trị - văn hóa thuần túy.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?
Cần đọc giáo trình kết hợp tra cứu các văn kiện gốc trong "Văn kiện Đảng Toàn tập", lập bảng niên biểu sự kiện, sơ đồ tư duy phân tích các hội nghị Trung ương và tham gia đầy đủ các buổi thảo luận chuyên đề.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?
Các tài liệu bổ trợ bao gồm: bộ "Hồ Chí Minh Toàn tập", "Văn kiện Đảng Toàn tập", các tác phẩm "Đường Cách Mệnh", "Bản án chế độ thực dân Pháp", "Tự chỉ trích", "Vấn đề dân cày" và hệ thống tư liệu bảo tàng, di tích lịch sử.

---

Kết luận

Giáo trình Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam là văn bản học thuật cung cấp hệ thống tri thức lịch sử và lý luận chính trị có độ chuẩn xác khoa học cao về con đường cách mạng Việt Nam. Tiến trình học tập đề xuất bắt đầu từ việc nắm vững phương pháp luận tại chương Nhập môn, đi sâu phân tích tiến trình lịch sử và các văn kiện chiến lược qua 3 thời kỳ trọng tâm (1930–1945, 1945–1975, 1975–2018), từ đó tổng kết bài học kinh nghiệm thực tiễn. Để đạt kết quả nghiên cứu toàn diện, người học cần kết hợp giáo trình với bộ nguồn tư liệu bổ trợ gồm Văn kiện Đảng Toàn tập, Hồ Chí Minh Toàn tập và hoạt động khảo sát thực tế tại các di tích lịch sử cách mạng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu bằng các cuộc bãi công của công nhân ở nhà máy xi măng Hải Phòng, ở đồn điền Phú riềng, ở nhà máy sợi Nam Định, nhà máy diêm Bến Thủy. Kết hợp với công nhân là phong trào đấu tranh của nông dân diễn ra ở nhiều nơi như Hà Nam, Thái Bình, Nghệ An, Hà Tĩnh. Phong trào đấu tranh đặc biệt mạnh mẽ bắt đầu từ tháng 5-1930, trong ngày quốc tế 15 lao động 1-5-1930 lần đầu tiên công nông và nhân dân Đông Dương dưới sự lãnh đạo của Đảng đã tỏ ra dấu hiệu đoàn kết với vô sản thế giới và biểu dương lực lượng của mình. Phong trào phát triển với qui mô rộng lớn của cả nước, tập trung ở các nhà máy, xí nghiệp, hầm mỏ và các đô thị lẫn nông thôn ở cả ba miền Trung, Nam, Bắc.

Hầu hết các cuộc đấu tranh đều thắng lợi, thực dân Pháp và bọn tay sai một mặt tăng cường đàn áp khủng bố một mặt phải thực hiện những nhượng bộ nhất định như thả người bị bắt, cải thiện điều kiện làm việc của công nhân, hoãn thuế cho nông dân. Tháng 9-1930, phong trào phát triển đến đỉnh cao từ khẩu hiệu đấu tranh đòi dân sinh dân chủ ban đầu quần chúng đã tiến lên đấu tranh chính trị, từ những cuộc đấu tranh đòi giảm sưu giảm thuế ban đầu môt số nơi chuyển sang hành động trừng trị bọn cường hào ác bá, đốt ấn triên, phá ngục tù của thực dân Pháp. Trong nhiều cuộc biểu tình, quần chúng nhân dân đã tổ chức được các đội vũ trang để tự vệ để chống đàn áp. Bên cạnh các cuộc đấu tranh đòi dân sinh dân chủ còn xuất hiện các cuộc biểu tình ủng hộ Công Xã Quảng Châu và kỷ niệm cách mạng tháng Mười Nga.

Cao trào cách mạng của công nông đã lôi cuốn nhiều trí thức tham gia. Đặc biệt là ở Nghệ An - Hà Tĩnh, trước khí thế đấu tranh của quần chúng, bộ máy chính quyền của đế quốc và tay sai ở nhiều huyện đã bị tê liệt, tan rã. Các tổ chức Đảng ở địa phương đã chỉ đạo quần chúng tiến hành quản lý đời sống và trật tự xã hội, mặc nhiên làm nhiệm vụ của một chính quyền nhân dân. Chính quyền Xô viết Nghệ Tĩnh đã tuyên bố xóa bỏ chính quyền cũ và các luật lệ bất công của bọn thực dân phong kiến, ban bố quyền tự do dân chủ cho nhân dân.

Chính quyền đã chia lại công điền, công thổ một cách công bằng, thủ tiêu các thứ thuế vô lý, giải quyết nạn đói, củng cố đê điều, vận động nhân dân hỗ trợ nhau tăng gia sản xuất. Về văn hóa xã hội, chính quyền tổ chức đời sống mới, mở lớp dạy Quốc ngữ cho nhân dân, xóa bỏ các tệ nạn xã hội và các hủ tục mê tín dị đoan, xây dựng tình thân ái đoàn kết đồng cam cộng khổ giúp đỡ nhau của người lao động. Xô Viết Nghệ Tĩnh trở thành nguồn cỗ vũ mạnh mẽ cho lực lượng công nông trên cả nước. Khắp nơi trong các cuộc đấu tranh ngoài các khẩu hiệu đòi tăng lương ,giảm giờ làm, chống khủng bố đàn áp, còn xuất hiện các khẩu hiệu ủng hộ Xô Viết Nghệ Tĩnh.

Khi Xô Viết Nghệ Tĩnh ra đời cuộc đấu tranh của nhân dân ta và thực dân Pháp diễn ra càng quyết liệt hơn. Thực dân Pháp điên cuồng đàn áp khủng bố nhân dân Nghệ An - Hà 16 Tĩnh, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Đông Dương nhân dân ta vẫn kiên quyết đấu tranh bảo vệ và duy trì ảnh hưởng của chính quyền Xô Viết công nông đầu tiên của dân tộc. Tuy vậy, khi phong trào phát triển đến đỉnh cao ở một số địa phương đã xuất hiện khuynh hướng “tả”, khuynh hướng này làm cho phong trào chỉ mang màu sắc công nông mà chưa thể hiện được là phong trào của dân tộc. Ở nước ngoài Nguyễn Ái Quốc theo dõi sát sao diễn tiến của phong trào cách mạng 1930-1931, từ tháng 9-1930, Người đã gởi thư báo cáo cho Quốc Tế Cộng Sản yêu cầu Quốc tế Cộng sản, Quốc tế Công hội, Quốc tế Nông dân hãy làm tất cả những gì có thể làm được để giúp đỡ và ủng hộ phong trào cách mạng ở Đông Dương.

Tháng 4-1931, Nguyễn Ái Quốc viết thư gởi Ban Chấp Hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương, nhấn mạnh phải xây dựng Đảng về chính trị tư tưởng và tổ chức. Người chỉ rõ những điểm còn thiếu sót trong việc tổ chức lực lượng của Đảng và các đoàn thể quần chúng ở các khu vực thuộc Trung kỳ và Bắc kỳ. Dưới sự lãnh đạo của Ban chấp hành Trung ương Đảng và sự chỉ dẫn của Nguyễn Ái Quốc, Đảng ta đã có những chỉ thị cụ thể cho phong trào cách mạng như chỉ thị về vấn đề thành lập “Hội phản đế đồng minh”; chỉ thị về phát triển đội tự vệ công nông; chỉ thị về việc chống âm mưu của thực dân Pháp ép buộc nông dân Nghệ An Hà tĩnh ra đầu thú; chỉ thị uốn nắn chủ trương thanh Đảng sai lầm của xứ ủy Trung kỳ. Nhờ vậy phong trào vẫn phát triển đúng hướng và tránh được nhiều tổn thất.

Cao trào 1930-1931 là bước thắng lợi đầu tiên có ý nghĩa quyết định đến tiến trình phát triển về sau của cách mạng Việt nam. Cao trào bước đầu tạo ra trận địa và lực lượng cách mạng. Trong thực tế đấu tranh với quân thù, khối liên minh công nông đã được hình thành, đội ngũ cán bộ Đảng viên đã được rèn luyện và thử thách. Tuy cao trào cách mạng 1930-1931 bị thực dân Pháp đàn áp dữ dội song thực dân Pháp không thể xóa được một thành quả của 17 cao trào cách mạng 1930-1931 là quyền lãnh đạo cách mạng đã thuộc về Đảng Cộng sản Việt Nam.

b)Luận cương chính trị của Đảng Cộng sản Đông Dương (tháng 10 - 1930) Từ ngày 14 đến ngày 31-10-1930, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ nhất họp tại Hương Cảng (Trung Quốc), hội nghị đã đổi tên Đảng Cộng sản Việt nam thành Đảng Cộng sản Đông Dương.Trần Phú được bầu làm Tổng Bí thư. Nội dung cơ bản của Luận cương chính trị tháng 10-1930 Xác định mâu thuẫn giai cấp diễn ra gay gắt giữa một bên là thợ thuyền, dân cày và các phần tử lao khổ với một bên là địa chủ phong kiến và tư bản đế quốc. - Về phương hướng chiến lược của cách mạng: lúc đầu cách mạng Đông Dương là một cuộc “cách mạng tư sản dân quyền”, có tính chất thổ địa và phản đế, “tư sản cách mạng dân quyền là thời kỳ dự bị để làm xã hội cách mạng”, sau đó sẽ tiếp tục “phát triển, bỏ qua thời kỳ tư bổn mà tranh đấu thẳng lên con đường xã hội chủ nghĩa”. - Về nhiệm vụ của cách mạng: đánh đổ phong kiến, thực hành cách mạng ruộng đất triệt để và đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp, làm cho Đông Dương hoàn toàn độc lập.

Hai nhiệm vụ chiến lược này có quan hệ khăng khít với nhau, trong đó “vấn đề thổ địa là cốt của cách mạng tư sản dân quyền” và là cơ sở để Đảng giành quyền lãnh đạo dân cày. - Về lực lượng cách mạng: Giai cấp vô sản và nông dân là động lực chính của cách mạng tư sản dân quyền, trong đó giai cấp vô sản là động lực chính và mạnh. - Về lãnh đạo cách mạng: Luận cương khẳng định: “Điều kiện cốt yếu cho sự thắng lợi của cách mạng ở Đông Dương là cần phải có một Đảng Cộng sản có một đường lối chánh trị đúng có kỷ luật tập trung, mật thiết liên lạc với quần chúng, và từng trải tranh đấu mà trưởng thành”. - Về phương pháp cách mạng: Luận cương nêu rõ phải ra sức chuẩn bị cho quần chúng về con đường “võ trang bạo động”.

Đến lúc có tình thế cách mạng, “Đảng phải lập tức lãnh đạo quần chúng để đánh đổ chánh phủ của địch nhân và giành lấy chánh quyền cho công nông”. Võ trang bạo động để giành chính quyền là một nghệ thuật, “phải tuân theo khuôn phép nhà binh”. Cách mạng Đông Dương là một bộ phận của cách mạng vô sản thế giới, vì thế giai cấp vô sản Đông Dương phải đoàn kết gắn bó với giai cấp vô sản thế giới, trước hết là giai cấp 18 vô sản Pháp, và phải mật thiết liên hệ với phong trào cách mạng ở các nước thuộc địa và nửa thuộc địa. Luận cương đã khẳng định nhiều vấn đề căn bản thuộc về chiến lược của cách mạng.

Về cơ bản thống nhất với nội dung của Chính cương, sách lược vắn tắt của hội nghị thành lập Đảng tháng 2-1930. Tuy nhiên, luận cương không vạch rõ được mâu thuẫn chủ yếu của xã hội Việt Nam thuộc địa là mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam và đế quốc Pháp xâm lược, từ đó không đặt nhiệm vụ chống đế quốc lên hàng đầu; không đề ra được một chiến lược liên minh dân tộc và giai cấp rộng rãi trong cuộc đấu tranh chống đế quốc xâm lược và tay sai. Nguyên nhân chủ yếu của những hạn chế đó là Luận cương chính trị chưa tìm ra và nắm vững những đặc điểm của xã hội thuộc địa, nửa phong kiến và do nhận thức giáo điều, máy móc về vấn đề dân tộc và giai cấp trong cách mạng ở thuộc địa, lại chịu ảnh hưởng trực tiếp tư tưởng tả khuynh, nhấn mạnh một chiều đấu tranh giai cấp đang tồn tại trong Quốc tế Cộng sản và một số Đảng cộng sản trong thời gian đó. Sau hội nghị TW tháng 10-1930, Đảng có chủ trương mới: Ngày 18.1930 Thường vụ Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị Về vấn đề thành lập “Hội phản đế Đồng minh” là tổ chức mặt trận đầu tiên để tập họp các tầng lớp nhân dân; khẳng định vai trò của nhân dân trong sự nghiệp giải phóng dân tộc.

c)Cuộc đấu tranh khôi phục tổ chức và phong trào cách mạng, Đại hội Đảng lần thứ nhất (3-1935) Vừa mới ra đời, Đảng đã phát động được một phong trào cách mạng rộng lớn, mà đỉnh cao là Xô Viết Nghệ-Tĩnh (1-5-1930). Thực dân Pháp và tay sai đã thẳng tay đàn áp, khủng bố, cách mạng tổn thất hết sức nặng nề, hệ thống tổ chức Đảng bị phá vỡ, toàn bộ Ban Chấp hành Trung ương bị bắt.3 Phong trào cách mạng tạm thời lắng xuống. Các đảng viên của Đảng trong các nhà tù ở khắp nước như nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội), Khám Lớn, Chợ Quán (Sài Gòn), nhà tù Vinh (Nghệ An) Hải Phòng, Côn Đảo, Kontum. đã bí mật thành lập nhiều chi bộ trong tù để lãnh đạo đấu tranh chống khủng bố, chống chế độ lao tù hà khắc, đòi cải thiện sinh hoạt.