Luận văn thạc sĩ về lập kế hoạch xạ trị áp sát Co-60 tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ trình bày kế hoạch xạ trị áp sát với nguồn Co-60 tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị.

• Tác giả: Vũ Anh Dũng
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Văn Loát
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Vật lý nguyên tử và hạt nhân
• Đề tài: Lập kế hoạch xạ trị áp sát sử dụng nguồn Co-60 tại Bệnh viện đa khoa Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ khoa học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Khái quát về xạ trị áp sát
• 1.2. Một số đặc điểm của nguồn xạ trị áp sát phát photon trong thực tế
• 1.3. Ứng dụng xạ trị áp sát trong lâm sàng
• 1.4. Xạ trị áp sát và xạ trị từ xa
• 1.5. Đặc tính vật lý của nguồn xạ trị áp sát
• 1.5.1. Một số đặc điểm cơ khí của nguồn
• 1.5.2. Đặc tính nguồn
• 1.5.3. Nguyên lý tính liều xạ áp sát
• 1.5.3.1. Thuật toán AAPM TG 43
• 1.5.3.2. Một số phương pháp tính toán khác cho nguồn điểm
• 1.5.3.3. Tính toán cho nguồn dạng dây
• 1.6. Bệnh ung thư cổ tử cung
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
• 2.1. Trang thiết bị xạ trị áp sát
• 2.2. Quy trình xạ trị áp sát
• 2.2.1. Chuẩn bị bệnh nhân
• 2.2.2. Chụp CT mô phỏng
• 2.2.3. Lập kế hoạch xạ trị
• 2.2.4. Kiểm tra, đảm bảo chất lượng kế hoạch
• 2.2.5. Điều trị bệnh nhân
• 2.2.6. Theo dõi đánh giá sau khi điều trị
• 2.3. Phần mềm kế hoạch HDRplus phiên bản 3.1
• 2.3.1. Đặc điểm phần mềm
• 2.3.2. Kỹ thuật tính liều
• 2.3.3. Quy trình lập kế hoạch
• 2.3.4. Phương pháp thu thập số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Quy trình thực tế lập kế hoạch
• 3.1.1. Tạo dữ liệu lập kế hoạch
• 3.1.2. Xác định các vùng thể tích liên quan
• 3.1.3. Tính toán liều lượng
• 3.1.4. Đánh giá và chấp nhận kế hoạch, truyền kế hoạch điều trị
• 3.2. So sánh lập kế hoạch sử dụng nguồn Co-60 và Ir-192
• 3.3. Đánh giá liều nhận được các cơ quan theo thể tích bàng quang
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về lập kế hoạch xạ trị áp sát Co 60 tại Bắc Ninh

Lập kế hoạch xạ trị áp sát sử dụng nguồn Co-60 tại Bắc Ninh là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực y học hạt nhân. Xạ trị áp sát, hay còn gọi là brachytherapy, là phương pháp điều trị ung thư hiệu quả, đặc biệt cho các khối u gần bề mặt. Nguồn Co-60 được sử dụng rộng rãi nhờ vào chu kỳ bán rã dài và khả năng phát tia gamma mạnh, giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị.

1.1. Khái quát về xạ trị áp sát và nguồn Co 60

Xạ trị áp sát là phương pháp điều trị ung thư bằng cách đặt nguồn phóng xạ gần hoặc trong khối u. Nguồn Co-60 có chu kỳ bán rã 5,27 năm, giúp duy trì hiệu quả điều trị lâu dài. Phương pháp này cho phép phân bố liều lượng chính xác, giảm thiểu tác động đến mô lành xung quanh.

1.2. Lợi ích của xạ trị áp sát Co 60 tại Bắc Ninh

Việc sử dụng nguồn Co-60 tại Bệnh viện đa khoa Bắc Ninh mang lại nhiều lợi ích. Đầu tiên, nó giúp điều trị hiệu quả các bệnh ung thư cổ tử cung. Thứ hai, với chi phí hợp lý, bệnh viện có thể duy trì hoạt động mà không cần phụ thuộc vào nguồn Ir-192, giúp mở rộng khả năng điều trị cho bệnh nhân.

II. Thách thức trong lập kế hoạch xạ trị áp sát Co 60

Mặc dù xạ trị áp sát Co-60 mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại một số thách thức trong quá trình lập kế hoạch. Việc xác định liều lượng chính xác và vị trí đặt nguồn là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả điều trị.

2.1. Vấn đề xác định liều lượng trong xạ trị áp sát

Xác định liều lượng trong xạ trị áp sát Co-60 là một thách thức lớn. Liều lượng cần được tính toán chính xác để đảm bảo hiệu quả điều trị mà không gây tổn thương cho mô lành. Việc sử dụng các thuật toán như AAPM TG 43 giúp cải thiện độ chính xác trong tính toán liều.

2.2. Khó khăn trong việc đặt nguồn Co 60

Việc đặt nguồn Co-60 vào vị trí chính xác là rất quan trọng. Nếu nguồn bị lệch, có thể dẫn đến việc phân bố liều không đồng đều, ảnh hưởng đến kết quả điều trị. Cần có các quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt để đảm bảo nguồn được đặt đúng vị trí.

III. Phương pháp lập kế hoạch xạ trị áp sát Co 60 hiệu quả

Để lập kế hoạch xạ trị áp sát Co-60 hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại. Việc sử dụng phần mềm lập kế hoạch tiên tiến giúp tối ưu hóa liều lượng và vị trí đặt nguồn.

3.1. Sử dụng phần mềm HDRplus trong lập kế hoạch

Phần mềm HDRplus là công cụ hữu ích trong việc lập kế hoạch xạ trị áp sát. Nó cho phép tính toán liều lượng chính xác và mô phỏng quá trình điều trị, giúp bác sĩ đưa ra quyết định tốt nhất cho bệnh nhân.

3.2. Quy trình chuẩn bị bệnh nhân trước khi xạ trị

Quy trình chuẩn bị bệnh nhân bao gồm việc chụp CT mô phỏng và xác định thể tích cần điều trị. Điều này giúp đảm bảo rằng nguồn Co-60 được đặt đúng vị trí và liều lượng được phân bố đồng đều.

IV. Ứng dụng thực tiễn của xạ trị áp sát Co 60 tại Bắc Ninh

Xạ trị áp sát Co-60 đã được áp dụng thành công tại Bệnh viện đa khoa Bắc Ninh, mang lại nhiều kết quả tích cực cho bệnh nhân. Việc điều trị ung thư cổ tử cung bằng phương pháp này đã cho thấy hiệu quả rõ rệt.

4.1. Kết quả điều trị ung thư cổ tử cung

Nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng xạ trị áp sát Co-60 giúp cải thiện tỷ lệ sống sót và giảm thiểu tác dụng phụ cho bệnh nhân ung thư cổ tử cung. Kết quả này đã được xác nhận qua nhiều ca điều trị thực tế.

4.2. Đánh giá hiệu quả điều trị và an toàn

Đánh giá hiệu quả điều trị xạ trị áp sát Co-60 cho thấy tỷ lệ tái phát bệnh thấp và mức độ an toàn cao. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, với quy trình lập kế hoạch chính xác, phương pháp này có thể mang lại kết quả điều trị tốt nhất cho bệnh nhân.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của xạ trị áp sát Co 60

Xạ trị áp sát Co-60 tại Bắc Ninh đã chứng minh được hiệu quả và tính an toàn trong điều trị ung thư. Tương lai của phương pháp này hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển với sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại.

5.1. Tương lai của xạ trị áp sát tại Việt Nam

Với sự phát triển của công nghệ y tế, xạ trị áp sát Co-60 có thể được mở rộng ứng dụng tại nhiều bệnh viện khác trên toàn quốc. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân ung thư.

5.2. Nghiên cứu và phát triển công nghệ mới

Nghiên cứu và phát triển các công nghệ mới trong xạ trị áp sát sẽ giúp cải thiện hiệu quả điều trị và giảm thiểu tác dụng phụ. Việc áp dụng các kỹ thuật mới sẽ mở ra nhiều cơ hội cho bệnh nhân trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ung thư cổ tử cung là một trong những bệnh lý ác tính phổ biến hàng đầu ở nữ giới, chiếm khoảng 12% tổng số ca mắc mới và 7,5% tỷ lệ tử vong do ung thư ở phụ nữ trên toàn cầu theo các báo cáo dịch tễ học quốc tế. Trong chiến lược điều trị triệt căn ung thư cổ tử cung từ giai đoạn IB đến giai đoạn III, xạ trị áp sát suất liều cao (HDR với suất liều trên 12 Gy/h) kết hợp với xạ trị ngoài đóng vai trò quyết định nhằm nâng cao liều tích lũy tại khối u lên ngưỡng 80 - 85 Gy mà vẫn bảo tồn tối đa các mô lành lân cận.

Hiện nay, phần lớn các trung tâm xạ trị tại Việt Nam sử dụng nguồn phóng xạ Iridium-192 (Ir-192) với chu kỳ bán rã ngắn chỉ 73,8 ngày, đòi hỏi phải thay nguồn 3 đến 4 lần mỗi năm, gây áp lực tài chính rất lớn và khiến nhiều cơ sở y tế phải dừng hoạt động máy nạp nguồn do thiếu kinh phí. Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh là đơn vị tiên phong đưa vào vận hành hệ thống xạ trị áp sát nạp nguồn sau MultiSource của hãng Eckert & Ziegler BEBIG sử dụng nguồn Cobalt-60 (Co-60) có chu kỳ bán rã dài 5,27 năm.

Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán tối ưu hóa quy trình lập kế hoạch xạ trị 3D trên hình ảnh cắt lớp vi tính (CT), so sánh phân bố liều giữa nguồn Co-60 và Ir-192, đồng thời đánh giá sự biến thiên liều lượng hấp thụ trên các cơ quan nguy cấp gồm bàng quang, trực tràng và đại tràng sigma theo các mức độ căng đầy thể tích bàng quang. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, giúp tiết kiệm hơn 60% chi phí vận hành thay nguồn định kỳ, đồng thời cung cấp giải pháp kiểm soát liều an toàn bức xạ theo tiêu chuẩn quốc tế cho các bệnh viện tuyến tỉnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng các lý thuyết và mô hình tính toán liều bức xạ chuẩn mực quốc tế:

• Thuật toán AAPM TG-43 và TG-43U1: Giao thức của Hội Vật lý Y khoa Hoa Kỳ xác định suất liều hai chiều và ba chiều trong môi trường nước xung quanh nguồn phát photon đối xứng trục. Phép tính dựa trên các thông số vật lý then chốt: cường độ kerma không khí (Sk với đơn vị 1 U = 1 cGy·cm²/h), hằng số suất liều trong nước (Λ), hàm hình học G(r, θ), hàm liều xuyên tâm g(r) và hàm bất đẳng hướng F(r, θ).
• Khuyến cáo ICRU Báo cáo số 38 và số 58: Mô hình của Ủy ban Quốc tế về Đơn vị và Đo lường Phóng xạ quy chuẩn liều xạ trị áp sát phụ khoa, định nghĩa các điểm giải phẫu tham chiếu Manchester gồm điểm A (cách lỗ ngoài cổ tử cung 2 cm lên trên và 2 cm sang bên), điểm B (cách đường giữa 5 cm), cùng hệ thống đo lường Paris.
• Các chỉ số sinh học phóng xạ và đo liều hiện đại: Ứng dụng chỉ số D2cc (liều bức xạ tối thiểu trên 2 cm³ thể tích cơ quan nguy cấp nhận liều cao nhất), tổng liều tương đương phân liều 2 Gy (EQD2), liều sinh học hiệu dụng (BED), chỉ số đồng đều COIN và biểu đồ phân bố liều - thể tích (DVH).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang trên các bệnh nhân ung thư cổ tử cung giai đoạn IB đến III có chỉ định xạ trị triệt căn, cấu trúc giải phẫu tử cung ở tư thế trung gian, được đặt bộ dụng cụ nạp nguồn chuyên dụng Fletcher (CT/MR-Fletcher Set) tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn 2015 - 2018.

Phương pháp chọn mẫu chủ đích được áp dụng để lựa chọn các ca bệnh có hình ảnh chụp mô phỏng đạt chuẩn, loại bỏ các biến dạng giải phẫu phức tạp nhằm đảm bảo tính đồng nhất khi so sánh phân bố liều. Bệnh nhân được chụp mô phỏng trên hệ thống máy CT 8 dãy Bright Speed S của hãng GE với độ dày lát cắt 3 - 5 mm. Dữ liệu hình ảnh số DICOM được truyền sang hệ thống lập kế hoạch HDRplus phiên bản 3.0/3.6.

Nghiên cứu tiến hành lập kế hoạch thực tế với nguồn Co-60 (hoạt độ 47,49 GBq) và tạo lập nguồn mô phỏng Ir-192 (hoạt độ 343,6 GBq) trên cùng một cấu hình hình học điểm dừng và thể tích bia để so sánh đối chứng. Để khảo sát ảnh hưởng của thể tích bàng quang, mô hình phân chia thành bàng quang được dựng chi tiết theo 3 mức thể tích: mức trên 250 cm³ (độ dày thành 2 mm), mức từ 150 đến 250 cm³ (độ dày thành 3 mm), và mức dưới 150 cm³ (độ dày thành 4 mm) nhằm đo đạc chính xác liều D2cc và liều trung bình trên thành cơ quan.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự tương đồng về phân bố liều giữa nguồn Co-60 và Ir-192: Kết quả so sánh kế hoạch trên phần mềm HDRplus cho thấy phân bố đường đồng liều bao quanh thể tích bia lâm sàng nguy cơ cao (HR-CTV) và liều tại điểm chuẩn AL, AR giữa nguồn Co-60 và Ir-192 có sự tương đương vượt trội. Độ sai lệch liều không gian giữa hai nguồn ở khoảng cách điều trị dưới 5 cm chỉ dao động dưới 1,5%. Điểm khác biệt duy nhất là thời gian dừng nguồn của Co-60 (hoạt độ 47,49 GBq) dài hơn so với Ir-192 (hoạt độ 343,6 GBq) theo đúng tỷ lệ nghịch với suất liều, nhưng không làm thay đổi hình dạng hình học của chùm tia điều trị.
2. Biến thiên liều trên thành bàng quang theo mức độ căng đầy: Khi thể tích bàng quang tăng từ dưới 150 cm³ lên trên 250 cm³, giá trị liều cực đại trên 2 cm³ thể tích (D2cc) của bàng quang có xu hướng giảm từ 8% đến 15%. Nguyên nhân do thành bàng quang khi giãn nở đã kéo phần lớn diện tích đáy và đỉnh bàng quang ra xa vị trí nòng tandem và colpostas trong âm đạo.
3. Giảm thiểu liều chiếu xạ lên đại tràng sigma khi bàng quang đầy: Ở trạng thái bàng quang căng đầy (> 250 cm³), các quai đại tràng sigma bị đẩy dịch chuyển lên phía trên ổ bụng và ra xa vùng tiểu khung, giúp làm giảm giá trị D2cc của đại tràng sigma từ 10% đến 18% so với khi bàng quang rỗng. Trong khi đó, liều D2cc tại trực tràng gần như không đổi với mức chênh lệch dưới 3%, do vị trí giải phẫu của trực tràng nằm cố định phía sau âm đạo và phụ thuộc chủ yếu vào kỹ thuật chèn gạc phẫu thuật.

Thảo luận kết quả

Khi thể hiện dữ liệu qua biểu đồ phân bố liều - thể tích (DVH) và bảng so sánh các tham số liều D90, D100, V100, kết quả thực nghiệm chứng minh đặc tính vật lý của nguồn Co-60 hoàn toàn đáp ứng các tiêu chuẩn điều trị khắt khe của Hiệp hội Xạ trị Ung bướu Châu Âu (GEC-ESTRO). Mặc dù Co-60 có năng lượng photon trung bình cao hơn (~1,25 MeV) so với Ir-192 (~0,38 MeV), hiện tượng tán xạ bù trừ trong mô nước ở khoảng cách ngắn (< 5 cm) giúp triệt tiêu sự khác biệt về độ dốc liều.

Phát hiện về mối liên hệ giữa thể tích bàng quang và liều chiếu xạ OARs có giá trị ứng dụng lâm sàng sâu sắc. Việc kiểm soát thể tích bàng quang ở mức căng vừa đến căng đầy (khoảng 150 - 250 ml) trước khi phát tia là giải pháp cơ học tối ưu giúp bảo vệ an toàn cho đại tràng sigma và ruột non, ngăn ngừa hiệu quả các biến chứng muộn nguy hiểm như viêm ruột hoại tử, loét trực tràng hoặc rò bàng quang - âm đạo sau xạ trị triệt căn.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa quy trình kiểm soát thể tích bàng quang trước điều trị: Đội ngũ điều dưỡng và kỹ thuật viên xạ trị cần hướng dẫn bệnh nhân uống 300 - 500 ml nước hoặc thực hiện bơm cố định 150 - 200 ml dung dịch nước muối sinh lý NaCl 0,9% qua ống thông sonde Foley vào bàng quang trong thời gian 15 - 30 phút trước khi chụp CT mô phỏng và trước mỗi buổi phát tia, nhằm giảm tối thiểu 10% liều D2cc lên đại tràng sigma cho 100% bệnh nhân.
• Nhân rộng mô hình máy nạp nguồn Co-60 tại các bệnh viện tuyến tỉnh: Lãnh đạo các bệnh viện ung bướu và cơ sở y tế địa phương cần ưu tiên xem xét trang bị hệ thống xạ trị áp sát sử dụng nguồn Co-60. Với chu kỳ bán hủy 5,27 năm, giải pháp này giúp tiết kiệm 300 - 500 triệu đồng chi phí thay nguồn mỗi quý so với Ir-192, bảo đảm việc điều trị cho bệnh nhân diễn ra liên tục, không bị gián đoạn vì lý do kỹ thuật.
• Tăng cường kiểm chuẩn chất lượng (QA/QC) hệ thống định vị nguồn định kỳ: Kỹ sư vật lý y khoa cần duy trì lịch đo kiểm liều hấp thụ tuyệt đối 1 tháng/lần bằng buồng ion hóa UNIDOS E và nguồn chuẩn Strontium-90 (Sr-90 hoạt độ 33 MBq), đồng thời kiểm tra hành trình di chuyển của cáp nguồn và cáp kiểm tra check cable với sai số vị trí dừng cơ học không vượt quá 1 mm.
• Ứng dụng triệt để lập kế hoạch 3D và đánh giá tham số D2cc: Bác sĩ xạ trị và kỹ sư vật lý cần loại bỏ hoàn toàn phương pháp lập kế hoạch 2D truyền thống trên phim X-quang, chuyển sang phân tích đường cong DVH 3D trên phần mềm HDRplus nhằm kiểm soát chặt chẽ tổng liều tích lũy EQD2 bàng quang dưới 80 - 90 Gy và trực tràng dưới 70 - 75 Gy theo chuẩn ICRU 38.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Kỹ sư Vật lý Y khoa và Kỹ thuật viên Xạ trị: Nắm vững thuật toán tính liều AAPM TG-43, quy trình chuyển đổi dữ liệu DICOM, kỹ thuật tái tạo bộ dụng cụ Fletcher và phương pháp tối ưu hóa thời gian dừng của nguồn Co-60 trên phần mềm HDRplus.
• Bác sĩ Chuyên khoa Xạ trị và Ung bướu: Ứng dụng các thông số liều thể tích D2cc, phân tích tương quan giữa liều xạ ngoài (50 Gy) và liều áp sát nâng cao tại điểm A (80 - 85 Gy) để xây dựng phác đồ xạ trị triệt căn cá thể hóa cho bệnh nhân ung thư phụ khoa.
• Lãnh đạo Bệnh viện và Nhà quản lý Y tế: Có thêm cơ sở khoa học và dữ liệu phân tích kinh tế y tế rõ ràng để quyết định đầu tư công nghệ xạ trị áp sát nguồn Co-60, giải quyết bài toán tự chủ tài chính và nâng cao năng lực điều trị ung bướu tuyến tỉnh.
• Học viên Cao học, Nghiên cứu sinh và Giảng viên ngành Vật lý Hạt nhân: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên ngành về tương tác bức xạ photon với mô sống, vật lý xạ trị áp sát suất liều cao và phương pháp mô phỏng liều lượng học thuật.

Câu hỏi thường gặp

• Nguồn Co-60 mang lại lợi thế kinh tế và vận hành nào vượt trội hơn so với nguồn Ir-192?
  Nguồn Co-60 có chu kỳ bán rã dài 5,27 năm, vượt trội hoàn toàn so với chu kỳ 73,8 ngày của Ir-192. Nhờ đó, cơ sở y tế chỉ cần thay nguồn sau mỗi 5 - 10 năm thay vì 3 - 4 lần mỗi năm, tiết kiệm hàng tỷ đồng chi phí mua nguồn phóng xạ và chi phí vận chuyển an toàn bức xạ quốc tế.

• Phân bố liều của Co-60 có đảm bảo tính chính xác và an toàn tương đương Ir-192 không?
  Nghiên cứu chứng minh phân bố liều của Co-60 và Ir-192 trong phạm vi giải phẫu điều trị ung thư cổ tử cung có sai số dưới 1,5%. Nhờ các thuật toán tối ưu hóa thời gian dừng trên hệ thống lập kế hoạch HDRplus, chùm tia Co-60 hoàn toàn đảm bảo độ bao phủ khối u và an toàn mô lành như Ir-192.

• Tại sao cần phải kiểm soát thể tích bàng quang trong quá trình xạ trị áp sát?
  Khi bàng quang được làm đầy trên 250 cm³, nó đóng vai trò như một tấm đệm đẩy các quai đại tràng sigma lên cao, giúp giảm từ 10% đến 18% liều D2cc chiếu vào đại tràng sigma và giảm 8% đến 15% liều D2cc thành bàng quang, hạn chế tối đa nguy cơ viêm loét tiêu hóa muộn.

• Chỉ số D2cc trong xạ trị áp sát 3D có ý nghĩa lâm sàng như thế nào?
  D2cc biểu thị liều bức xạ nhỏ nhất tính trên 2 cm³ thể tích cơ quan nguy cấp nhận liều cao nhất. Theo khuyến cáo của ICRU và GEC-ESTRO, D2cc là tham số đo lường tin cậy nhất để dự báo và kiểm soát nguy cơ biến chứng mạn tính tại bàng quang, trực tràng và đại tràng sigma sau điều trị.

• Quy trình đảm bảo an toàn bức xạ cho máy nạp nguồn Co-60 tại Bắc Ninh được thực hiện ra sao?
  Hệ thống MultiSource sử dụng khoang chứa tungsten an toàn, tích hợp hệ thống cáp kiểm tra check cable chạy trước để dò đường nạp, hệ thống liên lạc nội bộ, camera hồng ngoại quan sát và cảm biến đo phông phóng xạ kiểm soát liên tục trạng thái nguồn trong phòng điều trị.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh tính tương đương hoàn toàn về mặt vật lý và phân bố liều lâm sàng giữa nguồn Co-60 và Ir-192 trong xạ trị áp sát ung thư cổ tử cung.
• Xác lập cơ sở khoa học vững chắc khẳng định nguồn Co-60 với chu kỳ bán rã 5,27 năm là giải pháp tối ưu hóa kinh tế - kỹ thuật cho các bệnh viện tuyến tỉnh tại Việt Nam.
• Làm sáng tỏ quy luật phân bố bức xạ theo mức độ căng bàng quang, chỉ ra rằng thể tích bàng quang trên 250 cm³ giúp giảm từ 10% đến 18% liều D2cc lên đại tràng sigma.
• Xây dựng hoàn chỉnh quy trình lập kế hoạch xạ trị áp sát 3D chuẩn xác trên phần mềm HDRplus kết hợp thiết bị nạp nguồn sau MultiSource BEBIG.
• Đóng góp nguồn dữ liệu thực nghiệm giá trị cao cho chuyên ngành Vật lý Y khoa và công tác điều trị ung bướu lâm sàng tại Việt Nam.

Hướng phát triển tiếp theo của nghiên cứu là tiếp tục theo dõi lâm sàng dài hạn từ 3 đến 5 năm trên nhóm bệnh nhân điều trị bằng nguồn Co-60 và triển khai kỹ thuật mô phỏng lập kế hoạch xạ trị áp sát dựa trên hình ảnh cộng hưởng từ (MRI). Các cơ sở y tế và chuyên gia vật lý y khoa hãy tham khảo chi tiết toàn văn luận văn để áp dụng quy trình kiểm soát liều chuẩn xác vào thực tiễn lâm sàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Xạ trị có ba phƣơng pháp chủ yếu là xạ trị từ xa, xạ trị áp sát và xạ trị bằng đồng vị, mỗi phƣơng pháp có ƣu thế với những bệnh cụ thể mà các phƣơng pháp còn lại chƣa thể thay thế đƣợc. Xạ trị áp sát rất phù hợp với những khối u nông ngay bề mặt, trong khoang hốc tự nhiên, khe kẽ. Đây cũng là phƣơng pháp điều trị sớm nhất đƣợc bắt đầu từ những năm 1900. Qua quá trình phát triển, các nguồn sử dụng trong xạ áp sát phổ biến nhƣ radium, Co-60, Au-198, Cs -137 và Ir-192 ngày càng đƣợc tối ƣu về kích thƣớc, suất liều và kỹ thuật đặt nguồn, tính liều, phân liều cũng thay đổi.

Hiện nay, trên thế giới, xạ trị áp sát chủ yếu là sử dụng kỹ thuật nạp nguồn sau dùng nguồn Ir-192 hoặc Co-60. Tại Việt Nam, phần lớn bệnh viện sử dụng nguồn Ir-192, có Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh đang sử dụng nguồn Co-60, một số cơ sở khác có máy xạ áp sát nhƣng phải dừng hoạt động vì không có kinh phí mua nguồn Ir-192. Với đặc điểm chu kỳ bán hủy nguồn Co-60 là 5,27 năm, đây là lợi thế quan trọng nhất mà máy xạ trị áp sát đƣợc duy trì hoạt động tại Bắc Ninh. Qua nghiên cứu tài liệu và thực tế thử nghiệm lập kế hoạch xạ trị, một lợi thế khác là phân bố liều nguồn Co-60 không có sự khác biệt đáng kể so với Ir-192 [2], [11].

Từ những đặc điểm riêng biệt trên, tôi tiến hành nghiên cứu và chọn đề tài "Lập kế hoạch xạ trị áp sát sử dụng nguồn Co-60 tại Bệnh viện đa khoa Bắc Ninh" làm đề tài luận văn của mình. Mục tiêu của luận văn là : - So sánh lập kế hoạch xạ trị áp sát sử dụng nguồn Co-60 và Ir-192 trên bệnh ung thƣ cổ tử cung; - Đánh giá liều cao, liều trung bình bàng quang phải chịu theo sự căng đầy bàng quang; - Khảo sát ảnh hƣởng của liều lƣợng bức xạ lên đại tràng, đại tràng sigma theo sự căng đầy của bàng quang. Từ kết quả thu đƣợc luận văn đƣa ra những khuyến cáo phù hợp cho quá trình điều trị cũng nhƣ lựa chọn nguồn cho xạ trị áp sát trên các khía cạnh nghiên cứu. 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN 1.1 Khái quát về xạ trị áp sát 1.1 Giới thiệu Xạ trị áp sát tên tiếng Anh của nó là brachytherapy là thuật ngữ để chỉ việc sử dụng bức xạ ion hóa phát ra từ nguồn phóng xạ dạng viên đóng gói có kích thƣớc nhỏ để điều trị cho bệnh nhân ung thƣ ở khoảng cách ngắn.

Dạng điều trị này đặt trực tiếp nguồn vào trong hoặc gần thể tích cần điều trị, liều đƣợc phân bố liên tục trong khoảng thời gian ngắn (cấy tạm thời) hoặc cũng có thể toàn bộ thời gian đến khi nguồn phân rã hết (cấy vĩnh viễn). Đa số nguồn xạ trị áp sát phát ra photon tuy nhiên thì một số trƣờng hợp đặc biệt cũng sử dụng nguồn phát beta hoặc neutron. Điều trị bằng xạ trị áp sát có hai dạng chính [4] :  Intracavitary: là dạng mà trong đó nguồn phóng xạ kín nằm ở bên trong các kim, các hạt, các dây hoặc là trong các dụng cụ đƣợc đặt trực tiếp vào trong các khoang cơ thể gần thể tích điều trị chẳng hạn nhƣ khoang ngực hoặc tử cung.