Luận án tiến sĩ về lãnh đạo xây dựng hệ thống chính trị ở Thái Bình từ 1997 đến 2010

Luận án tiến sĩ nghiên cứu đảng bộ tỉnh thái bình lãnh đạo xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở từ năm 1997 đến năm 2010, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: PGS, TS. Nguyễn Ngọc Hà
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Lãnh Đạo Xây Dựng Hệ Thống Chính Trị Ở Thái Bình (1997-2010)
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích và nhiệm vụ của luận án
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Đóng góp của Luận án
• 0.6. Kết cấu của Luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu tiêu biểu
• 1.2. Nhóm công trình nghiên cứu về xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở
• 1.3. Nhóm công trình nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị ở cơ sở
• 1.4. Nhóm công trình nghiên cứu liên quan đến Thái Bình và Đảng bộ tỉnh Thái Bình đối với việc xây dựng hệ thống chính trị
• 1.5. Nhận xét về những công trình nghiên cứu và những vấn đề luận án cần tập trung giải quyết
• 1.5.1. Những vấn đề các công trình nghiên cứu đã giải quyết
• 1.5.2. Những vấn đề mà luận án sẽ làm sáng tỏ
• 2. CHƯƠNG 2: CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH THÁI BÌNH VỀ XÂY DỰNG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ Ở CƠ SỞ (1997-2001)
• 2.1. Cơ sở hoạch định và nội dung chủ trương lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh
• 2.1.1. Cơ sở hoạch định
• 2.1.2. Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Thái Bình
• 2.2. Sự triển khai chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Bình
• 2.2.1. Xây dựng, củng cố tổ chức cơ sở đảng thực sự là hạt nhân lãnh đạo hệ thống chính trị ở cơ sở
• 2.2.2. Tập trung xây dựng hệ thống chính quyền và đội ngũ cán bộ ở cơ sở
• 2.2.3. Công tác Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội ở cơ sở
• 2.2.4. Thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH THÁI BÌNH VỀ XÂY DỰNG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ Ở CƠ SỞ (2001-2010)
• 3.1. Đảng bộ tỉnh Thái Bình lãnh đạo xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa IX (2001-2005)
• 3.1.1. Quan điểm xây dựng HTCT ở cơ sở theo Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 (khóa IX)
• 3.1.2. Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Thái Bình
• 3.1.3. Sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Bình
• 3.2. Đảng bộ tỉnh Thái Bình tăng cường lãnh đạo thực hiện xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở trong bối cảnh mới (2005-2010)
• 3.2.1. Yêu cầu tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Bình trong xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở trên địa bàn tỉnh
• 3.2.2. Sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Bình
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 4.1. Đảng bộ tỉnh Thái Bình đã quán triệt, vận dụng chủ trương, đường lối xây dựng HTCT của Trung ương phù hợp với tình hình thực tế của địa phương
• 4.2. Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Bình, HTCT ở cơ sở được đổi mới và từng bước hoàn thiện tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội
• 4.3. Trong quán triệt chủ trương của Đảng và chỉ đạo xây dựng HTCT ở cơ sở đôi lúc còn có biểu hiện nóng vội, hình thức
• 4.4. Một số kinh nghiệm
• 4.4.1. Nhận thức đúng về hệ thống chính trị cơ sở và vai trò của hệ thống chính trị cơ sở
• 4.4.2. Nâng cao sự lãnh đạo của Đảng, vai trò của chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội đối với xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở
• 4.4.3. Đào tạo đội ngũ cán bộ làm nhiệm vụ xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở
• 4.4.4. Luôn phát huy vai trò của trưởng thôn gắn với việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở
• 4.4.5. Bài học về sự gần dân, dựa vào dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân
• 4.5. Tiểu kết chương 4
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án

Hệ thống chính trị cơ sở đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước. Nghiên cứu về hệ thống chính trị ở cơ sở đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học. Các công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng, lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam là yếu tố quyết định trong việc xây dựng và củng cố hệ thống chính trị ở cơ sở. Những nghiên cứu này không chỉ tập trung vào lý luận mà còn đề cập đến thực tiễn, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị. Các tác giả như Hoàng Chí Bảo, Vũ Hoàng Công đã chỉ ra những đặc điểm và xu hướng của hệ thống chính trị cơ sở, đồng thời nêu ra những giải pháp cần thiết để cải thiện tình hình. Những nghiên cứu này đã tạo nền tảng cho việc hiểu rõ hơn về vai trò của lãnh đạo trong việc xây dựng hệ thống chính trị ở Thái Bình.

1.1. Nhóm công trình nghiên cứu về xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở

Các công trình nghiên cứu về hệ thống chính trị ở cơ sở đã chỉ ra rằng, việc xây dựng hệ thống chính trị là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong công cuộc đổi mới. Nghiên cứu của Bùi Thế Đức và Nguyễn Huy Kiệm đã nêu rõ thực trạng và đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng của hệ thống chính trị. Đặc biệt, các tác giả đã nhấn mạnh vai trò của lãnh đạo trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng tại cơ sở. Những nghiên cứu này đã chỉ ra rằng, sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Bình trong việc xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở là rất cần thiết để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững.

II. Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Bình về xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở 1997 2001

Giai đoạn 1997-2001, Đảng bộ tỉnh Thái Bình đã đưa ra nhiều chủ trương quan trọng nhằm xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở. Sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh đã tập trung vào việc củng cố tổ chức cơ sở đảng, xây dựng chính quyền và đội ngũ cán bộ ở cơ sở. Đặc biệt, việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở đã được chú trọng, nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Các chủ trương này không chỉ giúp ổn định tình hình chính trị mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Đảng bộ tỉnh đã nhận thức rõ vai trò của hệ thống chính trị trong việc tổ chức và vận động nhân dân thực hiện các chính sách của Đảng và Nhà nước.

2.1. Cơ sở hoạch định và nội dung chủ trương lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh

Cơ sở hoạch định các chủ trương lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Bình được xây dựng dựa trên tình hình thực tế của địa phương. Đảng bộ đã xác định rõ mục tiêu xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh, có hiệu lực và hiệu quả. Nội dung chủ trương bao gồm việc củng cố tổ chức cơ sở đảng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và thực hiện tốt Quy chế dân chủ. Những chủ trương này đã tạo ra những chuyển biến tích cực trong việc xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở, góp phần nâng cao lòng tin của nhân dân đối với Đảng và chính quyền.

III. Sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Bình về xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở 2001 2010

Từ năm 2001 đến 2010, Đảng bộ tỉnh Thái Bình tiếp tục tăng cường lãnh đạo trong việc xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở. Đảng bộ đã triển khai các chủ trương theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa IX, nhấn mạnh việc đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị. Sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh đã tạo ra những bước tiến quan trọng trong việc củng cố tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị. Đặc biệt, việc nâng cao vai trò của chính quyền và các đoàn thể chính trị - xã hội đã góp phần quan trọng trong việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị tại địa phương.

3.1. Đảng bộ tỉnh Thái Bình lãnh đạo xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa IX

Đảng bộ tỉnh Thái Bình đã quán triệt và thực hiện nghiêm túc Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa IX về xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở. Các chủ trương được đưa ra nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị, từ đó tạo ra sự đồng thuận trong nhân dân. Sự lãnh đạo của Đảng bộ đã giúp củng cố niềm tin của nhân dân vào chính quyền, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Những thành tựu đạt được trong giai đoạn này đã khẳng định vai trò quan trọng của lãnh đạo trong việc xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở.

IV. Nhận xét và kinh nghiệm

Đảng bộ tỉnh Thái Bình đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm từ quá trình lãnh đạo xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở. Một trong những bài học quan trọng là cần nâng cao sự lãnh đạo của Đảng, vai trò của chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội. Việc đào tạo đội ngũ cán bộ có năng lực, trách nhiệm là yếu tố quyết định đến sự thành công của hệ thống chính trị. Đồng thời, việc phát huy vai trò của nhân dân trong xây dựng hệ thống chính trị cũng cần được chú trọng. Những kinh nghiệm này không chỉ có giá trị cho Thái Bình mà còn có thể áp dụng cho các địa phương khác trong cả nước.

4.1. Những kinh nghiệm từ sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Bình

Kinh nghiệm từ sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Bình cho thấy rằng, việc xây dựng hệ thống chính trị cần phải gắn liền với thực tiễn địa phương. Đảng bộ cần thường xuyên lắng nghe ý kiến của nhân dân, từ đó điều chỉnh các chủ trương cho phù hợp. Sự gần gũi, dựa vào dân và lắng nghe ý kiến của nhân dân là yếu tố quan trọng để xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh. Những bài học này sẽ giúp các cấp lãnh đạo có những quyết sách đúng đắn trong việc xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Các khái niệm nghiên cứu và mối quan hệ của nó với sự phân cấp và sự quản lí địa phương tốt; chương II: Lịch sử của chính quyền địa phương và quá trình cải các ở Việt nam; chương III: Các khung pháp lí của các mối quan hệ địa phương – trung ương; chương IV: Điểm yếu của chính quyền địa phương với 3 điểm yếu: Hệ thống cồng kềnh; sự phân công chức năng không rõ ràng: giữa cấp huyện và cấp xã, sự chồng chéo về chức năng giữa các cơ quan chuyên ngành; việc thực hiện yếu của cấp xã: ( có đưa ra ví dụ về Thái Bình năm 1997): đưa ra bảng về những khó khăn đối với việc thực hiện “dân chủ cơ sở” ở Thái Bình (8 xã): khó khăn liên quan đến chính quyền và những khó khăn liên quan đến nhân dân; chương V: Hướng tới chính quyền địa phương mạnh và có trách nhiệm ở Việt Nam: nêu các kinh nghiệm của Nhật Bản trong thúc đẩy quá trình phân cấp; sự cần thiết phải tổ chức lại hệ thống chính quyền địa phương; làm mạnh chính quyền địa phương và vấn đề nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương. Bài viết theo đường link: http://www.mil/Portals/59/Publications/VietNam%20Stud y_4.pdf: Vietnam: A country study, trong chương 4: government and polictics (50 trang), trong đó 23 trang đầu nói về sự phát triển của Đảng cộng sản việt nam (Development of the Vietnamese Communist Party) ,tổ chức của Đảng (Party Organization), Quốc hội và ủy ban trung ương (The Party Congress and the Central Committee), các tổ chức đảng khác (Other Party Organizations), các tổ chức mặt trận (Front Organizations), sơ đồ về tổ chức đảng cộng sản Việt Nam, 1987, (Organization of the Vietnamese Communist Party, 1987), hệ thống 14 z chính phủ (The System of Government) trong đó: sự phát triển của Hiến pháp, Quốc hội, Nhà nước, Hội đồng bộ trưởng, Tòa án nhân dân, Viện kiểm soát nhân dân,People's Courts and People's Organs of Control. Một điều tra về Quy chế dân chủ ở cơ sở: Survey on Grassroots Democracy Regulation - Implementation Situation and Organization Capacity of Social Organizations in Thai Binh Province (DOHA and VUSTA of Thai Binh Province, 2009); Mobilizing Rural Institutions for Sustainable Livelihoods and Equitable Development, Governance Institution - the case of the Grassroots Democracy Steering Committee (CAP, IPSARD, 2008) (Điều tra về Qui chế dân chủ cơ sở - Tình hình thực hiện và năng lực tổ chức của các tổ chức xã hội tỉnh Thái Bình ( DOHA and VUSTA của tỉnh Thái Bình, 2009) đã nêu thực trạng về tình hình thực hiện Quy chế dân chủ ở tỉnh Thái Bình: việc thực hiện Quy chế dân chủ thời gian qua góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, giữ vững an ninh, trật tự cơ sở, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và chất lượng đảng viên. Bên cạnh những thành tựu đạt được, việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu mong muốn, còn nhiều yếu kém, khuyết điểm, nhiều nơi vẫn còn tình trạng quan liêu, mất dân chủ trong các cơ quan lãnh đạo của Đảng, chính quyền và đoàn thể, với những biểu hiện của sự xa dân, hách dịch, sống xa hoa, lãng phí…; nêu lên những thành tựu và hạn chế, năng lực tổ chức của các tổ chức xã hội trong tỉnh Thái Bình.

Nhóm công trình nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị ở cơ sở Đề cập đến nhóm các công trình nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với hệ thống chính trị ở cơ sở trước hết phải kể đến cuốn sách của Nguyễn Hữu Đồng (chủ biên): Đảng và các tổ chức chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị Việt Nam hiện nay (Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, 2009). Cuốn sách bước đầu nghiên cứu làm rõ đúng vị trí, vai trò, nhiệm vụ của Đảng và tổ chức chính 15 z trị - xã hội trong hệ thống chính trị; chỉ rõ thực trạng hoạt động của Đảng và tổ chức chính trị - xã hội; những vấn đề đang đặt ra trong tổ chức và hoạt động của Đảng, các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đồng thời, cuốn sách đề cập đến vấn đề đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng, nhằm đổi mới hệ thống chính trị, thực hiện tốt dân chủ hóa xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Nhóm tác giả Nông Đức Mạnh, Trần Đình Hoan, Chu Văn Thành với cuốn: Chủ trương, chính sách và quy định của Đảng về xây dựng, củng cố hệ thống chính trị cơ sở trong sạch, vững mạnh (Nhà xuất bản Thông tấn, 2005).

Đây là những tập hợp nhằm truyền đạt tinh thần nội dung nghị quyết Trung ương 5 (khóa IX) và các văn bản hữu quan, nhằm đưa các nghị quyết, chỉ thị, hướng dẫn của Đảng về xây dựng và củng cố hệ thống chính trị của cơ sở đảng vào cuộc sống, nâng cao năng lực và sức chiến đấu của cơ sở Đảng. Cuốn sách trình bày quan điểm, đường lối của Đảng về xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở; chức năng, nhiệm vụ của đảng bộ, chi bộ cơ sở; chủ trương, chính sách của Đảng về xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở và giới thiệu một số bài viết, bài nói của các đồng chí lãnh đạo Đảng; các nhà khoa học về xây dựng hệ thống chính trị cơ sở; năm 2005, Nhà xuất bản Sự thật xuất bản cuốn: Đảng Cộng sản Việt Nam trong hệ thống chính trị của hai tác giả Trần Đình Huỳnh và Mạnh Quang Thắng trình bày về hệ thống chính trị ở nước ta; vai trò, vị trí của Đảng cộng sản Việt Nam trong hệ thống chính trị; mối quan hệ giữa Đảng và Nhà nước với các tổ chức chính trị xã hội và việc đổi mới quan hệ giữa Đảng và các hệ thống chính trị trong nước; năm 2005, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh xuất bản cuốn: Một số vấn đề đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị cấp cơ sở do Phan Xuân Biên (chủ biên) tập hợp các bài viết phân tích phương thức lãnh đạo của Đảng đối với chính quyền nhà nước; Việc đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị tại cơ sở phường, xã, thị trấn. Luận án Phó Tiến sĩ khoa học Lịch sử của Bùi Thị Hồng Tiến: Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo quá trình xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt trong 16 z hệ thống chính trị cấp cơ sở từ năm 1975 đến 1993 (Qua thực tế một số tỉnh Nam Trung Bộ) đã làm sáng tỏ quá trình Đảng lãnh đạo, xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt trong hệ thống chính trị cấp cơ sở ở một số tỉnh Nam Trung Bộ thời kỳ trước và sau khi thực hiện chủ trương đổi mới, thông qua đó góp phần nghiên cứu nhằm tiếp tục đổi mới công tác cán bộ để xây dựng hệ thống chính trị cấp cơ sở vững mạnh; nghiên cứu của Hoàng Chí Bảo: “Đảng bộ xã lãnh đạo việc xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở nông thôn hiện nay” (Tạp chí Lịch sử Đảng, số 2, 2005) đã đánh giá năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng, đặc biệt là ở nông thôn; trình bày việc đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở nông thôn thì phải bắt đầu từ đổi mới và nâng cao chất lượng của tổ chức Đảng. Yêu cầu và nội dung của việc đổi mới này bao gồm cả đổi mới về quan niệm, nhận thức, tổ chức, phương pháp lãnh đạo, từ lãnh đạo đến tuyên truyền, vận động; nhấn mạnh tầm quan trọng của cấp cơ sở, là nơi trực tiếp tổ chức thực hiện nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Nghị quyết của cấp ủy cơ sở là nghị quyết để hành động và ngắn gọn, cụ thể, thiết thực, sáng tạo, hiệu quả - đó là tinh thần của nghị quyết hành động. Bài phỏng vấn của tác giả Thủy Huyền đối với đồng chí Nguyễn Ngọc Lâm - Phó trưởng Ban Tổ chức Trung ương trên báo điện tử của Xây dựng đảng (14/10/2013) về Đổi mới, nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở đã xoay quanh việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa IX) với những kết quả chủ yếu của việc đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo của tổ chức đảng; nâng cao hiệu lực của chính quyền cơ sở; đổi mới công tác hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể; về xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở; đổi mới sự chỉ đạo của cấp trên; đưa ra những hạn chế trong việc thực hiện nghị quyết Trung ương 5 (khóa IX): một số cấp ủy chưa quan tâm và chưa có biện pháp chỉ đạo sát thực; chương trình, kế hoạch thực hiện Nghị quyết nhiều nơi còn thiếu cụ thể, hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp xã còn nặng về hình thức…; qua đó, đồng chí Nguyễn Ngọc Lâm đưa ra 5 kinh nghiệm trong chỉ đạo 17 z và thực hiện nghị quyết Trung ương 5 (khóa IX); bài viết của Nguyễn Huy Kiệm: Nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trong giai đoạn hiện nay (Tạp chí Cộng sản, số 80-2013) đã xoay quanh việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX, đánh giá về diện mạo của hệ thống chính trị cơ sở sau hơn 10 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa IX): sự đổi mới về nội dung, phương thức lãnh đạo của tổ chức đảng; hoạt động của chính quyền cơ sở; công tác của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể; công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở. Để nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trong giai đoạn hiện nay, tác giả đưa ra 6 giải pháp cụ thể gắn với vị trí, chức năng của từng bộ phận cụ thể. Các nghiên cứu về vai trò của tổ chức cơ sở Đảng ở nông thôn và tác động của nó đối với việc xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở cũng đươc nhiều công trình đề cập đến.

Năm 1991, Ban Tổ chức cán bộ Chính phủ đã tổ chức Hội thảo khoa học về chính quyền cấp cơ sở. Hội thảo đã phân tích thực trạng chính quyền cơ sở đồng thời đề ra một số phương hướng cải tiến xây dựng và hoàn thiện chính quyền cơ sở. Tuy nhiên, các báo cáo khoa học mới tập trung phân tích về vị trí, chức năng, nhiệm vụ chính quyền cấp cơ sở, còn chưa đề cập đến vai trò của các chi bộ, đảng bộ cơ sở với chính quyền xã.