Lãnh Đạo Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa Ở Nông Thôn Tại Huyện Mỹ Lộc Từ Năm 2006 Đến Năm 2015

Khám phá luận văn về xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn, phân tích các yếu tố và giải pháp nâng cao chất lượng văn hóa cộng đồng.

• Tác giả: Trần Thị Thảo
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hoàng Hồng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử
• Đề tài: Lãnh Đạo Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa Ở Nông Thôn Từ Năm 2006 Đến Năm 2015
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẢNG BỘ HUYỆN MỸ LỘC LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Ở NÔNG THÔN GIAI ĐOẠN 2006 - 2010
• 1.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên - xã hội và thực trạng đời sống văn hóa ở nông thôn của huyện Mỹ Lộc trước năm 2006
• 1.2. Chủ trƣơng xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn của Đảng bộ huyện Mỹ Lộc giai đoạn 2006 - 2010
• 1.2.1. Khái quát đường lối của Đảng và chủ trương của Đảng bộ tỉnh Nam Định về xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn
• 1.2.2. Chủ trương xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn của Đảng bộ huyện Mỹ Lộc
• 1.2.3. Quá trình chỉ đạo xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn của Đảng bộ huyện Mỹ Lộc giai đoạn 2006 - 2010
• 1.2.4. Xây dựng nếp sống văn minh, lối sống văn hóa trong việc cưới, việc tang, lễ hội và mừng thọ
• 1.2.5. Xây dựng Làng, thôn xóm văn hóa, Gia đình văn hóa
• 1.2.6. Xây dựng Hương ước, quy ước
• 1.2.7. Xây dựng thiết chế văn hóa
• 1.2.8. Các hoạt động văn hóa, văn nghệ và thể dục thể thao
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG BỘ HUYỆN MỸ LỘC LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Ở NÔNG THÔN GIAI ĐOẠN 2010 – 2015
• 2.1. Yêu cầu mới và chủ trƣơng xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn của Đảng bộ huyện Mỹ Lộc
• 2.2. Chủ trƣơng của Đảng bộ huyện Mỹ Lộc lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn giai đoạn 2010 - 2015
• 2.3. Đảng bộ huyện Mỹ Lộc chỉ đạo xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn giai đoạn 2010 – 2015
• 2.4. Xây dựng nếp sống văn minh, lối sống văn hóa trong việc cưới, việc tang, lễ hội và mừng thọ
• 2.5. Xây dựng Làng, thôn xóm văn hóa, Gia đình văn hóa
• 2.6. Xây dựng Hương ước, quy ước
• 2.7. Xây dựng thiết chế văn hóa
• 2.8. Các hoạt động văn hóa, văn nghệ và thể dục thể thao
• 2.9. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 3.1. Một số nhận xét
• 3.2. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Lãnh Đạo Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa Nông Thôn

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, phát triển văn hóa được xem là giải pháp quan trọng. Sự gia tăng giá trị vật chất không phải lúc nào cũng nâng cao chất lượng cuộc sống. Sự nghiệp đổi mới của Đảng đã đạt nhiều thành tựu, trong đó có phát triển văn hóa - xã hội và xây dựng con người mới. Đảng luôn kiên định xây dựng và thực hiện các chủ trương, chính sách đổi mới, chỉ đạo, hoạch định các chính sách văn hóa nhằm xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở là một trong những chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước. Văn kiện Đại hội V của Đảng ghi rõ nhiệm vụ của cách mạng tư tưởng và văn hóa là đưa văn hóa thâm nhập vào cuộc sống hàng ngày của nhân dân, đặc biệt chú trọng xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.

1.1. Vai Trò Của Văn Hóa Trong Phát Triển Kinh Tế Xã Hội

Xây dựng và nâng cao đời sống văn hóa, thông tin ở cơ sở là một trong ba chương trình công tác chính hàng năm của Bộ Văn hóa thông tin. Cơ sở là nơi trực tiếp động viên, giáo dục xã hội và phát triển cá nhân. Việc tổ chức xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở là một chủ trương mang tính chiến lược lâu dài, thực hiện suốt trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở được coi là bước đi ban đầu của sự nghiệp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc theo định hướng Chủ nghĩa xã hội.

1.2. Chủ Trương Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa Ở Nông Thôn

Một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu mà Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 5 khóa VIII (16/7/1998) đã nêu là: “Phải xây dựng môi trường văn hóa từ trong mỗi gia đình, làng bản, xã phường, khu tập thể, cơ quan… xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh, đáp ứng nhu cầu văn hóa đa dạng và không ngừng tăng lên của các tầng lớp nhân dân. Đẩy mạnh phong trào xây dựng làng, ấp, xã, phường văn hóa, nâng cao tính tự quản của cộng đồng dân cư trong việc xây dựng nếp sống văn minh”. Xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở chính là thực hiện một cách cụ thể, thiết thực và sinh động chủ trương của Đảng là nghiên cứu và giáo dục sâu rộng những đạo lý dân tộc tốt đẹp do cha ông để lại, khuyến khích nhân dân lao động tham gia sự nghiệp văn hóa trên cả hai mặt sáng tạo và hưởng thụ.

II. Thách Thức Trong Lãnh Đạo Xây Dựng Văn Hóa Nông Thôn Mỹ Lộc

Việt Nam về cơ bản là một nước nông nghiệp, do đó trong tiến trình xây dựng và phát triển đất nước, nông nghiệp, nông thôn và nông dân có một vị trí, vai trò quan trọng. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn trở thành một trong những nhiệm vụ quan trọng trong công cuộc đổi mới. Xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn là góp phần tạo nên động lực, đẩy nhanh quá trình đổi mới, đồng thời góp phần tích cực vào công cuộc bảo tồn và chấn hưng văn hóa nước nhà, vì một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Nhận thức sâu sắc về vai trò, tầm quan trọng và sự cần thiết về xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn và thực hiện chủ trương, đường lối, nghị quyết của Đảng, Đảng bộ huyện Mỹ Lộc đã thực hiện, triển khai mạnh mẽ công tác xây dựng đời sống văn hóa trong cư dân nông thôn góp phần vào công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa của địa phương, cũng như thực hiện một bộ phận trong chương trình xây dựng “nông thôn mới” và phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa.

2.1. Thực Trạng Đời Sống Văn Hóa Nông Thôn Huyện Mỹ Lộc

Trong thời gian qua, đời sống văn hóa ở nông thôn huyện Mỹ Lộc đã có những thay đổi theo chiều hướng tích cực, bộ mặt nông thôn có nhiều khởi sắc. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở của huyện Mỹ Lộc cũng còn gặp phải nhiều vấn đề bất cập do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan mang lại. Chính vì vậy, việc nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện Mỹ Lộc với công tác xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn từ năm 2006 đến năm 2015 là rất cần thiết.

2.2. Sự Cần Thiết Nghiên Cứu Về Lãnh Đạo Văn Hóa Ở Mỹ Lộc

Trên cơ sở đó rút ra những kinh nghiệm và giải pháp nhằm thực hiện có hiệu quả hơn nữa việc xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn của huyện Mỹ Lộc trong tương lai. Với những ý nghĩa nêu trên nên tác giả đã quyết định chọn thực hiện đề tài Luận văn Thạc sĩ Chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam:“Đảng bộ huyện Mỹ Lộc (tỉnh Nam Định) lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn từ năm 2006 đến năm 2015”.

III. Phương Pháp Lãnh Đạo Xây Dựng Nếp Sống Văn Minh 2006 2015

Vấn đề xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn được triển khai rộng khắp trong cả nước, ở Trung ương cũng như các tỉnh đều có những công trình nghiên cứu được đăng tải trên các sách, báo, tạp chí: Bộ Văn hóa thông tin đã cho xuất bản một số cuốn sách có liên quan đến vấn đề xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Các cuốn sách đã nêu rõ được thực trạng xây dựng làng - ấp văn hóa trên địa bàn cả nước và đề cập đến những vấn đề được coi là giải pháp để làm tốt công tác xây dựng làng - ấp văn hóa. Đề cập đến vai trò của gia đình trong sự nghiệp phát triển của xã hội nói chung và sự nghiệp đổi mới nói riêng. Cuốn sách chỉ rõ việc cần thiết đẩy mạnh xây dựng GĐVH với những tiêu chí mới phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ của công cuộc đổi mới đất nước.

3.1. Xây Dựng Gia Đình Văn Hóa Trong Sự Nghiệp Đổi Mới

Những năm gần đây cũng có một số cuốn sách được xuất bản về vấn đề này, điển hình như: Nội dung cuốn sách phản ánh về phong trào do Ủy ban MTTQ Việt Nam chủ trì. Trên cơ sở nêu bật những ý nghĩa của phong trào, cuốn sách đã đưa ra một cách phân tích sâu sắc về những vấn đề thuộc về nội dung của phong trào và hệ thống những giải pháp để thực hiện phong trào “Toàn dân xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” có hiệu quả.

3.2. Phong Trào Toàn Dân Đoàn Kết Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa

Cuốn sách đã giải đáp những vấn đề về nội dung phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, từ nội hàm đến khái niệm cho đến việc hướng dẫn thực hiện phong trào. Xuất phát từ việc phân tích khái niệm văn hóa, tác giả đã đưa ra một cách nhìn nhận chi tiết về môi trường văn hóa nông thôn, đồng thời nhấn mạnh đến những yếu tố cần thiết phải xây dựng môi trường văn hóa nông thôn lành mạnh và một hệ thống các giải pháp để làm được điều đó.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kết Quả Xây Dựng Văn Hóa Tại Mỹ Lộc

Nhóm tác giả nêu bật được vai trò của Hội nông dân với phong trào xây dựng GĐVH, thôn, ấp, bản, Làng văn hóa. Đồng thời đề cập đến những việc đã làm được và chưa làm được của Hội nông dân đối với phong trào. Từ đó các tác giả rút ra những giải pháp cần thiết để nâng cao vai trò của Hội nông dân với phong trào. trình bày dưới dạng hỏi – đáp tất cả những vấn đề liên quan đến việc xây dựng GĐVH, Làng văn hóa, xây dựng nếp sống văn minh. Cuốn sách có vai trò tuyên truyền, hướng dẫn mọi người hiểu được bản chất và cách thực hiện những vấn đề đã nêu sao cho phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước.

4.1. Đánh Giá Hiệu Quả Phong Trào Văn Hóa Ở Mỹ Lộc

Liên quan trực tiếp tới xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, đáng lưu ý có các luận văn, luận án sau: đã nghiên cứu quá trình Đảng bộ huyện Yên Khánh vận dụng chủ trương chung của Đảng trong lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa từ năm 2000 đến năm 2010 và đã đánh giá khách quan các thành tựu, hạn chế và bước đầu rút ra một số kinh nghiệm góp phần thực hiện tốt hơn nữa chủ trương xây dựng một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Thực Tiễn Xây Dựng Văn Hóa

đã nghiên cứu một số vấn đề lý luận chung về đời sống văn hóa tinh thần và xây dựng đời sống văn hóa tinh thần; Khái quát những mục tiêu và nội dung cơ bản của xây dựng đời sống văn hóa tinh thần; Tìm hiểu những yếu tố tác động đến quá trình xây dựng đời sống văn hóa tinh thần; Nghiên cứu về thực trạng xây dựng đời sống văn hóa tinh thần ở tỉnh Bắc Giang và những vấn đề đặt ra, để từ đó đưa ra phương hướng và giải pháp nhằm đẩy mạnh quá trình xây dựng đời sống văn hóa tinh thần ở tỉnh Bắc Giang hiện nay.

V. Kết Luận Tầm Quan Trọng Của Lãnh Đạo Văn Hóa Nông Thôn

đã nghiên cứu sự chỉ đạo của Đảng bộ huyện Lương Tài (Bắc Ninh) về xây dựng đời sống văn hóa từ năm 1998 – 2013 và phân tích những thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm từ thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng đời sống văn hóa của địa phương. Nhìn chung các công trình nghiên cứu, các tác phẩm nói trên đã đề cập tương đối toàn diện những nội dung cơ bản của văn hóa. Những tri thức khoa học này là những tài liệu quý báu giúp tác giả nhận thức rõ về bản chất, vai trò của văn hóa, đồng thời là cơ sở để có thể kế thừa khi thực hiện đề tài.

5.1. Hướng Phát Triển Văn Hóa Nông Thôn Trong Tương Lai

Tuy nhiên, viết về đời sống văn hóa ở cơ sở của huyện Mỹ Lộc (tỉnh Nam Định) một cách có hệ thống dưới góc độ lịch sử cho đến nay chưa có một cuốn sách chuyên khảo nào. Về nội dung này mới chỉ có một số Kỷ yếu Hội thảo và Báo cáo bước đầu tổng kết đời sống văn hóa ở cơ sở. Trong đó đáng chú ý có Hội nghị tổng kết 15 năm thực hiện phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa (2000-2015) của Huyện.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Lãnh Đạo Văn Hóa

Hội nghị đã Báo cáo tập hợp một cách hệ thống tham luận các cơ sở trên địa bàn huyện trong 15 năm thực hiện cuộc vận động, trên cơ sở tổng kết những bài học kinh nghiệm, các Báo cáo tham luận cũng đưa ra những phương hướng đẩy mạnh công cuộc xây dựng đời sống văn hóa trong những năm tiếp theo. Những tài liệu trên đây đã phần nào cho thấy cái nhìn tổng quan về vấn đề xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở nói chung và thực trạng xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn huyện Mỹ Lộc (tỉnh Nam Định) nói riêng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Mỹ Lộc thuộc tỉnh Nam Định sở hữu quy mô diện tích tự nhiên 7.407 ha cùng dân số 69.671 người, phân bổ tại 1 thị trấn và 10 xã thuần nông. Trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa, địa phương đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 14,46%/năm trong giai đoạn 2010 - 2015, giá trị sản xuất bình quân đầu người tăng vọt từ 24 triệu đồng năm 2010 lên 47 triệu đồng năm 2015. Sự chuyển dịch kinh tế nhanh chóng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc bảo tồn các giá trị truyền thống, đẩy lùi tệ nạn xã hội và nâng cao đời sống tinh thần cho người dân nông thôn.

Đề tài tập trung nghiên cứu toàn diện sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện Mỹ Lộc đối với công tác xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn từ năm 2006 đến năm 2015. Mục tiêu trọng tâm là hệ thống hóa các chủ trương, đường lối chỉ đạo, phân tích các giải pháp thực thi trong việc xây dựng nếp sống văn minh, bình xét danh hiệu Gia đình văn hóa, Làng văn hóa, hoàn thiện hệ thống thiết chế và hương ước cơ sở. Phạm vi khảo sát bao quát toàn bộ 137 khu dân cư thuộc 11 xã, thị trấn trên địa bàn huyện trong khung thời gian 10 năm chuyển biến mạnh mẽ.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp bằng chứng khoa học khẳng định văn hóa là động lực nội sinh thúc đẩy kinh tế - xã hội. Luận văn làm rõ mô hình đưa tỷ lệ gia đình văn hóa đạt từ 75% đến 85% và xây dựng 111 nhà văn hóa cơ sở, góp phần quan trọng vào việc hoàn thành Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng nền tảng lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa, nhấn mạnh văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển kinh tế - xã hội. Khung lý thuyết kế thừa các luận điểm cốt lõi từ Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương 5 khóa VIII năm 1998 về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, cùng các định hướng từ Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ X và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Nam Định lần thứ XVII.

Hệ thống lý thuyết được xây dựng dựa trên 5 khái niệm cốt lõi: Đời sống văn hóa, Đời sống văn hóa cơ sở, Gia đình văn hóa, Làng văn hóa và Hương ước nông thôn mới. Mô hình nghiên cứu vận hành theo cơ chế quản lý đa tầng: Đảng bộ huyện định hướng chủ trương, chính quyền các cấp thể chế hóa văn bản, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể vận động quần chúng, cùng cộng đồng dân cư thực hiện quyền tự quản tại thôn xóm.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp hai phương pháp chủ đạo của khoa học lịch sử: phương pháp lịch sử và phương pháp logic. Phương pháp lịch sử được lựa chọn để tái hiện chân thực tiến trình lãnh đạo của Đảng bộ huyện Mỹ Lộc theo dòng thời gian 10 năm từ 2006 đến 2015 trong hoàn cảnh cụ thể. Phương pháp logic giúp phân tích mối quan hệ nhân quả giữa đường lối ban hành và hiệu quả thực thi, phân định rõ thành tựu và hạn chế nhằm đúc rút bài học kinh nghiệm.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm văn kiện Đảng bộ tỉnh Nam Định, nghị quyết của Huyện ủy Mỹ Lộc, báo cáo tổng kết 15 năm phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa giai đoạn 2000 - 2015 và các số liệu lưu trữ tại địa phương. Về cỡ mẫu và chọn mẫu, tác giả tiến hành khảo sát toàn diện 100% đơn vị hành chính gồm 137 thôn, xóm và chọn mẫu điển hình tại các địa bàn trọng điểm như thôn Cấp Tiến 1 xã Mỹ Phúc, thôn Trường Sinh xã Mỹ Tân và thôn Cao Đài xã Mỹ Thành. Lý do lựa chọn phối hợp phương pháp điều tra toàn diện và mẫu điển hình nhằm bảo đảm tính khách quan, khoa học và phản ánh sát thực tế địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, công tác chỉ đạo thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội đạt kết quả rõ rệt. Trong giai đoạn 2006 - 2010, toàn huyện có 3.689 đám cưới với khoảng 85% đám cưới thực hiện đúng nếp sống mới, giảm từ 40% đến 50% số mâm cỗ tiệc so với trước năm 2006. Đối với 1.894 trường hợp tang lễ, tỷ lệ tổ chức trang nghiêm, tiết kiệm, đảm bảo vệ sinh môi trường đạt xấp xỉ 85%, loại bỏ triệt để các hủ tục như lăn đường, khóc mướn hay trừ tà.

Thứ hai, phong trào xây dựng Làng văn hóa và Gia đình văn hóa ghi nhận sự tăng trưởng vượt bậc. Số lượng khu dân cư đạt chuẩn văn hóa tăng từ 65 làng trước năm 2006 lên 80 trên tổng số 137 khu dân cư giai đoạn 2006 - 2010. Tỷ lệ gia đình đạt chuẩn văn hóa tăng từ 55% lên mức phổ biến từ 75% đến 85% ở nhiều địa bàn. Toàn huyện đã xây dựng 61 Câu lạc bộ Gia đình văn hóa và 76 Câu lạc bộ Ông bà mẫu mực con cháu hiếu thảo với hơn 3.000 thành viên, duy trì 137 tổ hòa giải và 60 địa chỉ tin cậy phòng chống bạo lực gia đình.

Thứ ba, thiết chế văn hóa và hương ước được củng cố toàn diện. Có 88 trên tổng số 137 thôn xóm đã hoàn thành việc rà soát, sửa đổi hương ước, quy ước tiến bộ. Toàn huyện phát triển hệ thống 111 nhà văn hóa (gồm 1 nhà văn hóa huyện, 10 hội trường xã và 96 nhà văn hóa thôn), 118 sân thể thao và 106 trạm truyền thanh. Nhờ đó, tỷ lệ người dân tham gia luyện tập thể dục thể thao thường xuyên tăng từ 16,3% lên 25,2%, và tỷ lệ gia đình thể thao tăng từ 13,5% lên 20,8%.

Thảo luận kết quả

Kết quả tích cực trên khẳng định tính đúng đắn của chủ trương gắn kết nhiệm vụ văn hóa với phong trào xây dựng nông thôn mới theo phương châm "Nhà nước và nhân dân cùng làm". Toàn bộ dữ liệu này có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột thể hiện mức tăng trưởng tỷ lệ Gia đình văn hóa qua các giai đoạn, kết hợp bảng tổng hợp phân bố thiết chế nhà văn hóa và sân thể thao tại 11 xã, thị trấn để làm nổi bật mức cải thiện đời sống tinh thần của nhân dân.

So sánh với các nghiên cứu tại huyện Yên Khánh (tỉnh Ninh Bình) hay huyện Lương Tài (tỉnh Bắc Ninh), Mỹ Lộc có lợi thế đặc thù khi kết hợp khéo léo giữa bảo tồn không gian di tích thời Trần với phong trào khuyến học dòng họ. Dẫu vậy, luận văn cũng chỉ ra hạn chế: một số bản hương ước còn mang tính rập khuôn, hình thức; nguồn lực trang bị âm thanh, ánh sáng cho nhà văn hóa xóm còn eo hẹp khi mỗi công trình cần từ 100 đến 150 triệu đồng đầu tư.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát huy bền vững các thành tựu văn hóa cơ sở, luận văn đưa ra 4 khuyến nghị then chốt:

1. Tăng cường năng lực lãnh đạo và ban hành nghị quyết chuyên đề: Huyện ủy và Đảng ủy 11 xã, thị trấn cần định kỳ ban hành các chỉ thị chuyên đề về văn hóa nông thôn, gắn trách nhiệm của cấp ủy với tiêu chí thi đua. Phấn đấu 100% chi bộ thôn xóm xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, giữ vững tỷ lệ khu dân cư văn hóa đạt trên 90% trong giai đoạn 2016 - 2020. Chủ thể thực hiện: Ban Chấp hành Đảng bộ huyện và các chi bộ trực thuộc.

2. Quy hoạch quỹ đất và chuẩn hóa thiết chế văn hóa: Ủy ban nhân dân huyện chỉ đạo các phòng ban chuyên môn bố trí diện tích từ 500 đến 1.000 m² đất cho mỗi nhà văn hóa và sân thể thao thôn. Phấn đấu đến năm 2022 đạt 100% trong số 137 thôn xóm có nhà văn hóa độc lập đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân huyện Mỹ Lộc và Ủy ban nhân dân các xã.

3. Rà soát và nâng cao chất lượng thực thi hương ước: Phòng Tư pháp phối hợp Phòng Văn hóa - Thông tin tổ chức thẩm định 100% các bản hương ước sửa đổi, bảo đảm phù hợp luật pháp hiện hành, giảm tỷ lệ vi phạm nếp sống văn minh cưới tang xuống dưới 3% trong suốt giai đoạn 2016 - 2025. Chủ thể thực hiện: Phòng Tư pháp, Phòng Văn hóa - Thông tin và Ban Tư pháp cấp xã.

4. Mở rộng xã hội hóa nguồn lực và đa dạng hóa câu lạc bộ: Phát động các phong trào vận động nhân dân và con em xa quê đóng góp quỹ văn hóa, nâng tỷ trọng vốn xã hội hóa đạt từ 35% đến 45% tổng mức đầu tư thiết chế. Đẩy mạnh phong trào thể dục thể thao nhằm đạt mục tiêu 35% người dân tập luyện thường xuyên và 30% gia đình thể thao vào năm 2020. Chủ thể thực hiện: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể quần chúng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ lãnh đạo cấp ủy và cơ quan quản lý nhà nước cấp huyện, xã: Nắm bắt phương pháp xây dựng nghị quyết chuyên đề, nâng cao kỹ năng quản lý đời sống văn hóa tại 11 xã, thị trấn và giải quyết hiệu quả các mâu thuẫn phong tục tại nông thôn.

2. Cán bộ văn hóa, tuyên giáo và Mặt trận Tổ quốc các cấp: Vận dụng quy trình chuẩn hóa bình xét danh hiệu thi đua, phát triển các mô hình câu lạc bộ gia đình và triển khai nếp sống văn minh trên địa bàn 137 khu dân cư.

3. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên ngành Lịch sử Đảng, Văn hóa học: Sử dụng nguồn tư liệu lịch sử thực chứng phong phú giai đoạn 2006 - 2015, phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu phương pháp luận và phân tích tiến trình lãnh đạo văn hóa của Đảng ở cơ sở.

4. Ban tự quản thôn xóm, tổ hòa giải và các chức sắc, người có uy tín tại cộng đồng: Tham khảo cẩm nang thực hành về rà soát 88 bản hương ước, phương thức tổ chức việc cưới tang tiết kiệm và kinh nghiệm vận động nhân dân đóng góp 100 đến 150 triệu đồng xây dựng nhà sinh hoạt cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Thành tựu nổi bật nhất của Đảng bộ huyện Mỹ Lộc trong lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa giai đoạn 2006 - 2015 là gì? Thành tựu lớn nhất là việc gắn kết thành công phong trào văn hóa với chương trình xây dựng nông thôn mới, nâng số làng văn hóa lên 80 trên tổng số 137 khu dân cư và nâng tỷ lệ gia đình văn hóa lên mức 75% đến 85% vào năm 2010.

2. Quá trình thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới và việc tang tại Mỹ Lộc chuyển biến như thế nào? Địa phương đã chỉ đạo tổ chức 3.689 đám cưới và 1.894 đám tang theo chuẩn nếp sống mới với tỷ lệ đạt văn minh khoảng 85%, giảm 40% đến 50% số lượng cỗ bàn và xóa bỏ hầu hết các hủ tục mê tín dị đoan.

3. Huyện Mỹ Lộc đã áp dụng phương thức nào để xây dựng mạng lưới thiết chế văn hóa cơ sở? Huyện vận dụng hiệu quả phương châm "Nhà nước và nhân dân cùng làm", huy động sức dân hiến đất và hỗ trợ nguồn kinh phí từ 100 đến 150 triệu đồng mỗi nhà văn hóa, hoàn thiện hệ thống 111 nhà văn hóa cùng 118 sân thể thao.

4. Hương ước và quy ước đóng vai trò gì trong quản lý văn hóa nông thôn tại huyện Mỹ Lộc? Thông qua việc rà soát và phê duyệt 88 bản hương ước theo chuẩn pháp lý, hương ước đã trở thành công cụ tự quản hiệu quả, hỗ trợ 137 tổ hòa giải giải quyết kịp thời các mâu thuẫn nội bộ trong nhân dân.

5. Bài học kinh nghiệm then chốt nào được rút ra từ công trình nghiên cứu này? Bài học cốt lõi là phải bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của cấp ủy Đảng, phát huy vai trò gương mẫu của cán bộ, đảng viên, coi trọng quyền làm chủ của nhân dân và kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với nâng cao dân trí.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ tiến trình lãnh đạo của Đảng bộ huyện Mỹ Lộc đối với công tác xây dựng đời sống văn hóa nông thôn trong giai đoạn 10 năm từ 2006 đến 2015.
• Nghiên cứu phản ánh thành quả vượt bậc với 80 trên 137 khu dân cư đạt Làng văn hóa, nâng tỷ lệ Gia đình văn hóa đạt trên 80% và xây dựng mạng lưới 111 nhà văn hóa khang trang.
• Đánh giá khách quan các hạn chế về chất lượng một số bản hương ước và tình trạng thiếu thốn trang thiết bị tại các nhà văn hóa thôn nghèo.
• Đúc kết 4 bài học kinh nghiệm sâu sắc về công tác tư tưởng, quy chế dân chủ cơ sở, xã hội hóa nguồn lực và vai trò tiên phong của đảng viên.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược cho giai đoạn 2016 - 2025 nhằm tiếp tục nâng tỷ lệ luyện tập thể thao lên trên 35% và củng cố vững chắc môi trường văn hóa nông thôn mới.

Công trình là tài liệu tham khảo khoa học có giá trị lý luận và thực tiễn cao cho các cấp ủy Đảng và các nhà nghiên cứu trong việc hoạch định chính sách phát triển văn hóa bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Đảng bộ huyện Mỹ Lộc lãnh đạo công tác xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn giai đoạn 2006 – 2010. Chƣơng 2: Đảng bộ huyện Mỹ Lộc lãnh đạo đẩy mạnh công tác xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn giai đoạn 2010 -2015. Chƣơng 3: Một số nhận xét và kinh nghiệm 12 Chia s tài liu, lun vn, án tt nghip, h tr download tài liu lun vn. Th vin lun vn, án, tiu lun, lun án, báo cáo, bài tp ln, tài, án, thc tp, tt nghip, thc s, tin s, cao hc Tài liu Lun Vn - Báo Cáo ni bt, c sc, mang giá tr cao vi y các nh dng pdf, w 18 of 107.

Chƣơng 1 ĐẢNG BỘ HUYỆN MỸ LỘC LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Ở NÔNG THÔN GIAI ĐOẠN 2006 - 2010 1. Khái quát về điều kiện tự nhiên - xã hội và thực trạng đời sống văn hóa ở nông thôn của huyện Mỹ Lộc trƣớc năm 2006.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội của huyện Mỹ Lộc. Điều kiện tự nhiên Mỹ Lộc xƣa là một trong các huyện thuộc phủ Thiên Trƣờng. Thời thuộc Pháp, vùng đất của huyện Mỹ Lộc rất rộng lớn, bao gồm cả phần đất của thành phố Nam Định ngày nay.

Từ sau Cách mạng Tháng Tám, huyện Mỹ Lộc đã qua nhiều lần điều chỉnh địa giới. Ngày 01/9/1950 cắt 4 xã Lộc An, Mỹ Xá, Lộc Hạ, Lộc Hoà vào thành phố Nam Định. Năm 1953, cắt các xã Mỹ Toàn, Mỹ An, Mỹ Đồng, Mỹ Phong, Mỹ Điền sang huyện Nam Trực. Đến ngày 25/9/1954, cắt các xã Lộc An, Mỹ Xá, Lộc Hạ, Lộc Hoà trả về huyện Mỹ Lộc.

Thời kỳ 1965-1975, huyện thuộc tỉnh Nam Hà. Ngày 13/6/1967, Hội đồng Chính phủ ra Quyết định số 76-CP sát nhập toàn bộ huyện Mỹ Lộc vào thành phố Nam Định. Từ 1975-1981, thuộc tỉnh Hà Nam Ninh. Sau năm 1981, trở về thuộc tỉnh Nam Định.

Ngày 16/2/1997, Chính phủ ra Nghị định số 19/CP tái lập huyện Mỹ Lộc trên cơ sở tách ra từ thành phố Nam Định. Mỹ Lộc là huyện ven thành phố, diện tích tự nhiên 7.407 ha; dân số 69.671 ngƣời Thực hiện nghị định 19/CP và nghị định 95/CP của Chính phủ, huyện Mỹ Lộc đƣợc tái lập gồm có 1 thị trấn Mỹ Lộc và 10 xã là xã Mỹ Tân, Mỹ Trung, Mỹ Phúc, Mỹ Thắng, Mỹ Hà, Mỹ Hƣng, Mỹ Thịnh, Mỹ Thuận, Mỹ Tiến, Mỹ Thành. Lãnh thổ Mỹ Lộc nằm ở phía Bắc và phía Tây của thành phố Nam Định, đƣợc bao bọc bởi sông Hồng ở phía Đông và sông Châu Giang ở phía Bắc. Trung tâm huyện lỵ nằm trên quốc lộ 21A (trục đƣờng Nam Định – Phủ Lý) cách thành phố Nam Định 8 km và Phủ Lý 23 km.

- Phía Bắc giáp huyện Bình Lục và Lý Nhân của tỉnh Hà Nam. 13 Chia s tài liu, lun vn, án tt nghip, h tr download tài liu lun vn. Th vin lun vn, án, tiu lun, lun án, báo cáo, bài tp ln, tài, án, thc tp, tt nghip, thc s, tin s, cao hc Tài liu Lun Vn - Báo Cáo ni bt, c sc, mang giá tr cao vi y các nh dng pdf, w 19 of 107. - Phía Đông giáp sông Hồng và tiếp giáp huyện Vũ Thƣ, tỉnh Thái Bình.

- Phía Nam giáp thành phố Nam Định và huyện Vụ Bản. - Phía Tây giáp huyện Vụ Bản và tỉnh Hà Nam. Nhƣ vậy, về mặt điều kiện tự nhiên nhƣ trên huyện Mỹ Lộc có vị thế rất thuận lợi để phát triển kinh tế - xã hội. Địa hình Huyện Mỹ Lộc đƣợc bao bọc bởi tuyến đê sông Hồng (dài 7.1 km) và đê Ất Hợi (dài khoảng 16.5km) của sông Châu Giang, các đê này phân chia lãnh thổ huyện thành hai dạng địa hình chính: - Khu vực ngoài đê có địa hình cao hơn, đất đai màu mỡ do đƣợc phù sa sông Hồng bồi đắp hàng năm, thuận lợi cho việc phát triển trồng trọt cây công nghiệp (dâu, đay), màu, rau và hoa.

- Khu vực trong đê có địa hình phần lớn thấp, trũng, thƣờng bị úng ngập nên đất bị glay hóa mạnh với độ sâu trên 0,5m, phù hợp cho trồng lúa và nuôi trồng thủy sản. Khí hậu, thủy văn Cũng nhƣ các khu vực ở đồng bằng sông Hồng, khí hậu ở Mỹ Lộc cũng mang đặc điểm chung của khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm. - Nhiệt độ trung bình năm là 23,7 độ C, tổng lƣợng mƣa trung bình năm 1750mm, tổng số giờ nắng trung bình trong năm là 1670 giờ. - Độ ẩm không khí trung bình năm khá cao (trên 80%), chênh lệch giữa các tháng không nhiều (3-8%).

- Có 2 sông chính chảy bao quanh lãnh thổ Mỹ Lộc là sông Hồng và sông Châu Giang. Sông Hồng đoạn chảy dọc ranh giới phía Đông huyện dài 7,1km. Điều kiện kinh tế - xã hội Tình hình kinh tế - xã hội trong những năm gần đây, huyện Mỹ Lộc đã đạt đƣợc nhiều thành tựu nổi bật về kinh tế - xã hội, nền kinh tế có tốc độ tăng trƣởng khá và dần ổn định. Tổng giá trị sản xuất của huyện năm 2015 đạt 2.

Nhịp độ tăng trƣởng bình quân giai đoạn 2010 – 2015 đạt 14,46%/năm. 14 Chia s tài liu, lun vn, án tt nghip, h tr download tài liu lun vn. Th vin lun vn, án, tiu lun, lun án, báo cáo, bài tp ln, tài, án, thc tp, tt nghip, thc s, tin s, cao hc Tài liu Lun Vn - Báo Cáo ni bt, c sc, mang giá tr cao vi y các nh dng pdf, w 20 of 107. Giá trị sản xuất bình quân đầu ngƣời tăng qua các năm, năm 2010 đạt 24 triệu đồng/ngƣời, năm 2015 đạt 47 triệu đồng/ngƣời (theo giá hiện hành).

Cơ cấu kinh tế đã có bƣớc chuyển dịch tích cực theo hƣớng tăng tỷ trọng ngành công nghiệp – dịch vụ, giảm dần tỷ trọng ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản. Các lĩnh vực văn hóa – xã hội có nhiều bƣớc tiến bộ, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục – đào tạo, Mỹ Lộc sớm đạt đƣợc các chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi và phổ cập giáo dục trung học cơ sở. Chất lƣợng giáo dục trên cả hai mặt đạo đức và học lực đều có tiến bộ. Tỷ lệ thi tốt nghiệp ở bậc Tiểu học hàng năm đạt 100%, Trung học cơ sở đạt 99%, Trung học phổ thông đạt 98% trở lên.

Công tác khuyến học đƣợc quan tâm, phong trào xã hội hóa giáo dục phát triển. Công tác khám, chữa bệnh hàng năm hoàn thành và vƣợt kế hoạch, thực hiện tốt các công tác phòng chống dịch, không có dịch bệnh lớn xảy ra. Các chƣơng trình y tế quốc gia, phòng chống lao, phòng chống bƣớu cổ đã đƣợc thực hiện nghiêm túc. Công tác quản lý y tế cơ sở đƣợc tăng cƣờng, đến nay có 8/11 trạm xá xã, thị trấn có bác sỹ (đạt 72,7%), bƣớc đầu quan tâm y tế thôn, xóm có 115/137 thôn xóm có cán bộ y tế hoạt động, chiếm 83,9%.

Phong trào thể dục, thể thao phát triển mạnh mẽ, thu hút đông đảo nhân dân tham gia phong trào “Rèn luyện thể dục, thể thao theo gƣơng Bác Hồ vĩ đại”. Đời sống văn hóa nhân dân đƣợc cải thiện rõ rệt. Nhân dân đƣợc tiếp cận với các hoạt động văn hóa phong phú và đa dạng. Phong trào xây dựng Làng văn hóa, GĐVH đƣợc sự quan tâm của các cấp ủy đảng, chính quyền, các ngành, các cấp.

Hoạt động tuyên truyền, vận động, phổ biến xây dựng Làng văn hóa, GĐVH đƣợc chú trọng. Nhân dân tích cực tham gia xây dựng Làng văn hóa, GĐVH, xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn, góp phần tích cực vào phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa và tạo nền tảng, tiền đề để thực hiện chƣơng trình mục tiêu quốc gia của Chính phủ về xây dựng “nông thôn mới”. 15 Chia s tài liu, lun vn, án tt nghip, h tr download tài liu lun vn. Th vin lun vn, án, tiu lun, lun án, báo cáo, bài tp ln, tài, án, thc tp, tt nghip, thc s, tin s, cao hc Tài liu Lun Vn - Báo Cáo ni bt, c sc, mang giá tr cao vi y các nh dng pdf, w 21 of 107.

Thực trạng đời sống văn hóa ở nông thôn của huyện Mỹ Lộc trước năm 2006. Chủ trương Phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa là cuộc vận động lớn của Đảng đƣợc xác định là một trong 4 giải pháp thực hiện Nghị quyết Trung ƣơng 5 khoá VIII về xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc văn hoá dân tộc nhằm thu hút mọi nguồn lực xã hội, các thành phần kinh tế tham gia các hoạt động sáng tạo cung cấp phổ biến nâng cao mức hƣởng thụ văn hoá của nhân dân. Những quan điểm về văn hóa nói chung, xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở nói riêng của Nghị quyết Hội nghị Trung ƣơng 5 (khóa VIII) tiếp tục đƣợc Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX (4/2001) bổ sung, phát triển. Đại hội đã xác định rõ hơn nhiệm vụ xây dựng đời sống văn hóa cơ sở: “Mở rộng và nâng cao hiệu quả cuộc vận động Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa , “Xây dựng nếp sống văn minh và GĐVH”, “Phong trào ngƣời tốt việc tốt”, làm cho văn hóa thấm sâu vào từng khu dân cƣ, từng gia đình, từng ngƣời, hoàn thiện hệ giá trị mới của con ngƣời Việt Nam, kế thừa các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc và tiếp thu tinh hoa văn hóa của loài ngƣời, tăng sức đề kháng chống văn hóa đồi trụy, độc hại.

Nâng cao tinh thần văn hóa trong hoạt động kinh tế, chính trị xã hội và sinh hoạt của nhân dân. Tháng 7/2004, Hội nghị BCH Trung ƣơng Đảng lần thứ 10 (khóa IX) họp đã tổng kết, đánh giá 5 năm triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ƣơng 5 khóa VIII. Trên cơ sở đó, Hội nghị cũng chỉ rõ: “Tiếp tục xây dựng và phát triển văn hóa theo tinh thần Nghị quyết Trung ƣơng 5 (khóa VIII), nâng cao chất lƣợng công cuộc xây dựng và phát triển văn hóa” [18, tr. Với sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, ngày 16/7/2000 BCĐ phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa của tỉnh Nam Định đƣợc thành lập theo tinh thần Nghị quyết TW5 (khóa VIII).

Ngày 19/9/2000 Lễ phát động và kế hoạch triển khai phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa đã đƣợc ban hành tới các cơ sở, ngành, đoàn thể và các huyện, thị trên địa bàn Tỉnh.