Đảng bộ huyện Từ Liêm lãnh đạo phát triển nông nghiệp giai đoạn 1986-2005

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò của đảng bộ huyện Từ Liêm trong phát triển nông nghiệp giai đoạn 1986-2005, cung cấp cái nhìn sâu sắc về chính sách.

• Tác giả: Nguyễn Thị Bình
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Lịch Sử
• Đề tài: Đảng Bộ Huyện Từ Liêm Lãnh Đạo Phát Triển Nông Nghiệp Trong Những Năm 1986 – 2005
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ CHẾ QUẢN LÝ VÀ THỰC TRẠNG KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HUYỆN TỪ LIÊM TRƯỚC NĂM 1986
• 1.1. Vài nét về thiên nhiên, con người huyện Từ Liêm
• 1.2. Cơ chế quản lý kinh tế huyện Từ Liêm trước năm 1986
• 1.2.1. Xây dựng các hợp tác xã nông nghiệp theo mô hình tập thể hoá (1958-1980)
• 1.2.2. Bước đầu đổi mới cơ chế quản lý nông nghiệp (1981-1986)
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG BỘ TỪ LIÊM TỔ CHỨC CHỈ ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TRONG NHỮNG NĂM 1986 - 1995
• 2.1. Chỉ đạo thực hiện ba chương trình kinh tế lớn theo tinh thần Đại hội VI của Đảng cộng sản Việt Nam
• 2.2. Tập trung chỉ đạo đổi mới cơ chế quản lý nông nghiệp theo Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị
• 2.3. Chỉ đạo thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo phân vùng sản xuất và thực hiện xây dựng nông thôn mới
• 2.4. Kết quả đạt được qua 10 năm Đảng bộ Từ Liêm tổ chức chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp (1986 - 1995)
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẢNG BỘ TỪ LIÊM TỔ CHỨC CHỈ ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP THEO HƯỚNG CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ (1996 - 2005)
• 3.1. Chủ trương của Đảng về công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp và nông thôn
• 3.2. Đảng bộ Từ Liêm tổ chức thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn
• 3.3. Chỉ đạo đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 3.4. Chỉ đạo thực hiện chính sách khuyến nông, tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật
• 3.5. Chỉ đạo tiếp tục đổi mới quản lý hợp tác xã nông nghiệp
• 3.6. Gắn phát triển kinh tế nông nghiệp với xây dựng nông thôn mới
• 3.7. Kết quả tổ chức thực hiện và một số kinh nghiệm lịch sử
• 3.7.1. Kết quả tổ chức thực hiện
• 3.7.2. Một số kinh nghiệm lịch sử
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về lãnh đạo phát triển nông nghiệp huyện Từ Liêm 1986 2005

Lãnh đạo phát triển nông nghiệp huyện Từ Liêm trong giai đoạn 1986-2005 là một quá trình quan trọng, phản ánh sự chuyển mình của nền kinh tế nông nghiệp Việt Nam. Thời kỳ này, huyện Từ Liêm đã có những bước tiến đáng kể trong việc áp dụng các chính sách nông nghiệp mới, nhằm nâng cao đời sống của người dân và phát triển kinh tế địa phương. Đảng bộ huyện đã chủ động triển khai nhiều chương trình, kế hoạch phát triển nông nghiệp, từ đó tạo ra những thay đổi tích cực trong sản xuất nông nghiệp.

1.1. Điều kiện tự nhiên và xã hội huyện Từ Liêm

Huyện Từ Liêm có vị trí địa lý thuận lợi, nằm trong vùng đồng bằng phì nhiêu, với nguồn nước dồi dào từ sông Hồng và sông Nhuệ. Điều này tạo điều kiện cho việc phát triển nông nghiệp, đặc biệt là trồng trọt và chăn nuôi. Bên cạnh đó, dân cư đông đúc và có truyền thống sản xuất nông nghiệp lâu đời cũng là yếu tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển này.

1.2. Vai trò của Đảng bộ trong phát triển nông nghiệp

Đảng bộ huyện Từ Liêm đã đóng vai trò quan trọng trong việc hoạch định chính sách và tổ chức thực hiện các chương trình phát triển nông nghiệp. Sự lãnh đạo của Đảng đã giúp huyện thực hiện thành công nhiều chương trình kinh tế lớn, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

II. Những thách thức trong phát triển nông nghiệp huyện Từ Liêm 1986 2005

Mặc dù có nhiều thành tựu, nhưng huyện Từ Liêm cũng phải đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình phát triển nông nghiệp. Các vấn đề như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, và sự cạnh tranh từ các sản phẩm nông nghiệp khác đã ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp tại đây.

2.1. Biến đổi khí hậu và tác động đến sản xuất nông nghiệp

Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều khó khăn cho sản xuất nông nghiệp, như hạn hán, lũ lụt, và sự thay đổi của mùa vụ. Những yếu tố này đã làm giảm năng suất cây trồng và ảnh hưởng đến đời sống của người nông dân.

2.2. Ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến nông nghiệp

Ô nhiễm môi trường do hoạt động sản xuất công nghiệp và sinh hoạt đã tác động tiêu cực đến chất lượng đất và nước, từ đó ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Việc xử lý ô nhiễm và bảo vệ môi trường là một thách thức lớn cho huyện Từ Liêm.

III. Phương pháp phát triển nông nghiệp bền vững tại huyện Từ Liêm

Để đối phó với những thách thức, huyện Từ Liêm đã áp dụng nhiều phương pháp phát triển nông nghiệp bền vững. Các chính sách khuyến nông, hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất đã được triển khai hiệu quả.

3.1. Chính sách khuyến nông và hỗ trợ nông dân

Chính sách khuyến nông đã giúp nông dân tiếp cận với các kỹ thuật sản xuất hiện đại, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Huyện cũng đã tổ chức nhiều lớp tập huấn, hội thảo để nâng cao nhận thức cho nông dân.

3.2. Ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp

Việc áp dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp đã giúp huyện Từ Liêm tăng cường năng suất và chất lượng sản phẩm. Các mô hình nông nghiệp công nghệ cao đã được triển khai, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân.

IV. Kết quả đạt được trong phát triển nông nghiệp huyện Từ Liêm 1986 2005

Trong giai đoạn 1986-2005, huyện Từ Liêm đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận trong phát triển nông nghiệp. Năng suất cây trồng và sản lượng nông sản tăng lên rõ rệt, góp phần nâng cao đời sống của người dân và thúc đẩy kinh tế địa phương.

4.1. Tăng trưởng sản xuất nông nghiệp

Sản xuất nông nghiệp của huyện Từ Liêm đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ, với nhiều loại cây trồng chủ lực như rau màu, hoa quả. Điều này không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong huyện mà còn cung cấp cho thị trường Hà Nội.

4.2. Cải thiện đời sống người nông dân

Nhờ vào sự phát triển nông nghiệp, đời sống của người nông dân huyện Từ Liêm đã được cải thiện đáng kể. Thu nhập từ sản xuất nông nghiệp đã giúp nhiều hộ gia đình thoát nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống.

V. Kết luận và triển vọng phát triển nông nghiệp huyện Từ Liêm

Kết thúc giai đoạn 1986-2005, huyện Từ Liêm đã có những bước tiến quan trọng trong phát triển nông nghiệp. Tuy nhiên, để tiếp tục phát triển bền vững, huyện cần phải tiếp tục đổi mới và áp dụng các giải pháp hiệu quả hơn trong quản lý và sản xuất nông nghiệp.

5.1. Định hướng phát triển nông nghiệp trong tương lai

Huyện Từ Liêm cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, phát triển các mô hình nông nghiệp bền vững, và tăng cường hợp tác giữa các hộ nông dân để nâng cao hiệu quả sản xuất.

5.2. Tầm quan trọng của chính sách hỗ trợ nông nghiệp

Chính sách hỗ trợ nông nghiệp cần được cải thiện và mở rộng hơn nữa, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân trong việc tiếp cận nguồn lực và công nghệ mới, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 1986 – 2005 ghi dấu bước chuyển mình mang tính bước ngoặt của nền kinh tế Việt Nam khi bước vào thời kỳ Đổi mới toàn diện. Tại huyện Từ Liêm, một địa bàn cửa ngõ phía Tây Thủ đô Hà Nội với diện tích tự nhiên trên 75 km2 và quỹ đất nông nghiệp khoảng 4.100 ha, kinh tế nông nghiệp luôn giữ vai trò là trụ cột quan trọng nhằm bảo đảm sinh kế cho hơn 24,24 vạn dân cư thời điểm bấy giờ.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm đặt ra là làm thế nào để giải phóng sức sản xuất của lực lượng lao động nông thôn, xóa bỏ cơ chế quản lý tập trung quan liêu, bao cấp và thích ứng linh hoạt với áp lực đô thị hóa ngày càng tăng cao. Mục tiêu của công trình là phân tích có hệ thống đường lối, chủ trương và sự chỉ đạo thực tiễn của Đảng bộ huyện Từ Liêm trong việc lãnh đạo phát triển nông nghiệp, từ đó đánh giá những thành tựu, hạn chế và đúc kết các bài học lịch sử sâu sắc.

Phạm vi nghiên cứu được xác định trên địa bàn 16 đơn vị hành chính của huyện Từ Liêm từ năm 1986 đến năm 2005. Ý nghĩa của nghiên cứu được minh chứng rõ rệt qua các chỉ số phát triển: giá trị sản xuất canh tác bình quân từ mức 15,48 triệu đồng/ha năm 1989 đã tăng vọt lên 30,8 triệu đồng/ha năm 1993, đưa Từ Liêm trở thành đơn vị dẫn đầu toàn thành phố Hà Nội về hiệu quả thâm canh và là điểm sáng tiêu biểu trong xây dựng nông thôn mới ven đô.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Đồng thời, nghiên cứu tích hợp lý thuyết quản lý kinh tế chuyển đổi từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cùng lý thuyết lãnh đạo chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam trong hoạch định và thực thi chính sách phát triển.

Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa mô hình phân tích lịch sử chính sách và mô hình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp thích ứng với quá trình đô thị hóa. Hệ thống khái niệm chủ đạo xuyên suốt công trình bao gồm: kinh tế hộ tự chủ, cơ chế khoán sản phẩm cuối cùng theo Chỉ thị 100 và Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị, nông nghiệp hàng hóa ven đô, hợp tác xã dịch vụ kiểu mới, cùng tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn bao gồm hệ thống văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, VII, VIII, IX; các chỉ thị, nghị quyết chuyên đề của Thành ủy Hà Nội và Đảng bộ huyện Từ Liêm từ khóa XVI đến khóa XIX. Bên cạnh đó là nguồn số liệu lưu trữ từ 35 báo cáo thường niên của Phòng Nông nghiệp huyện, 20 niên giám và báo cáo kinh tế – xã hội của Ủy ban nhân dân huyện Từ Liêm giai đoạn 1986 – 2005.

Nghiên cứu khảo sát trên cỡ mẫu toàn diện gồm 26 hợp tác xã nông nghiệp ban đầu và sau đó là 16 xã, thị trấn của huyện Từ Liêm. Phương pháp chọn mẫu chủ đích được áp dụng để khảo sát sâu các địa bàn đại diện cho từng tiểu vùng kinh tế sinh thái: xã Xuân Đỉnh và Quảng An đại diện cho mô hình khoán thí điểm và hoa, cây cảnh; xã Phú Minh (gồm Phú Diễn và Minh Khai) đại diện cho vùng thâm canh rau an toàn và kinh tế vườn - ao - chuồng; xã Tây Tựu và Tây Mỗ đại diện cho vùng chuyển đổi cây trồng kết hợp làng nghề truyền thống.

Tác giả sử dụng phương pháp lịch sử kết hợp logic, phân tích, tổng hợp, thống kê so sánh và phương pháp liên ngành lịch sử - kinh tế học. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là nhằm tái hiện chân thực, khách quan tiến trình phát triển kinh tế nông nghiệp của huyện suốt 20 năm, bóc tách mối quan hệ nhân quả giữa chính sách lãnh đạo của Đảng bộ với các biến động chỉ số kinh tế thực tế như năng suất cây trồng, thu nhập hộ gia đình và tỷ trọng cơ giới hóa. Timeline nghiên cứu, thu thập và xử lý tài liệu được hoàn thành trong thời gian 24 tháng từ năm 2007 đến năm 2009.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, việc thực hiện Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị đã tạo nên bước đột phá thể chế, giải phóng mạnh mẽ sức lao động của người nông dân. Huyện ủy Từ Liêm đã chỉ đạo giao khoán ổn định từ 10 đến 15 năm trên 4.000 ha trong tổng số hơn 5.000 ha đất canh tác, đồng thời điều chỉnh tăng đất phần trăm cho hộ gia đình từ 5% lên 10% với quy mô 362 ha. Bộ máy quản lý gián tiếp của các hợp tác xã được tinh gọn từ 1.450 người xuống còn 632 người, giảm hơn 56% chi phí hành chính và xóa bỏ triệt để tâm lý trông chờ, ỷ lại.

Thứ hai, năng suất và sản lượng nông nghiệp phục hồi thần tốc sau khủng hoảng kinh tế 1986 – 1987. Sau giai đoạn năng suất lúa giảm còn 61,1 tạ/ha và có tới 6.123 lượt hộ thiếu đói giáp vụ năm 1987, sự lãnh đạo kịp thời đã giúp năng suất lúa năm 1988 tăng 8,2 tạ/ha lên 69,3 tạ/ha và đạt mức 75 tạ/ha vào năm 1989. Cơ cấu giống lúa thuần chủng CR203 phủ sóng trên 75% diện tích tại 18 hợp tác xã trọng điểm. Trong hai năm 1989 – 1990, huyện đã cung ứng cho thị trường gần 60 vạn tấn lương thực, 60.000 tấn rau và 60.000 đầu lợn.

Thứ ba, cơ cấu kinh tế nông nghiệp chuyển dịch mạnh mẽ sang sản xuất hàng hóa có giá trị cao. Giá trị sản xuất nông nghiệp toàn huyện tăng từ 45,173 tỷ đồng năm 1992 lên 163,9 tỷ đồng giá hiện hành năm 1993, tăng trưởng 27% so với năm 1991. Doanh thu bình quân trên 1 ha canh tác đạt 30,8 triệu đồng vào năm 1993, vượt chỉ tiêu bình quân chung toàn thành phố Hà Nội (21,3 triệu đồng/ha) trước 2 năm. Huyện đã khôi phục xuất khẩu hoa tươi với 34.000 bông hoa loa kèn năm 1988 và nâng thu nhập thực tế của hộ nông dân tăng từ 35% đến 40%.

Thứ tư, hạ tầng kỹ thuật và cơ giới hóa nông nghiệp được củng cố vượt bậc. Huyện đã đầu tư 5,5 triệu đồng ban đầu và bổ sung 1.460 triệu đồng cho các công trình thủy nông trọng điểm như trạm bơm tiêu úng Đồng Bông, xây mới 4 trạm bơm công suất 11.000 m3/giờ tại Xuân Phương, Tây Mỗ, Trung Văn, đưa tỷ lệ cơ giới hóa khâu làm đất tại nhiều xã đạt từ 60% đến 70%.

Thảo luận kết quả

Thành công của nông nghiệp Từ Liêm bắt nguồn từ sự vận dụng sáng tạo chủ trương của Trung ương vào điều kiện cụ thể của địa phương. Đảng bộ huyện đã nhạy bén phân định 3 tiểu vùng kinh tế chuyên canh: vùng lương thực - cây ăn quả, vùng rau thực phẩm chất lượng cao và vùng hoa - cây cảnh ven đô. Sự kết hợp giữa trao quyền tự chủ đất đai và cung ứng đồng bộ vật tư, giống mới đã kích thích tinh thần khởi nghiệp của nông dân.

So với các vùng nông nghiệp thuần nông ở đồng bằng Bắc Bộ, Từ Liêm đối mặt với thách thức suy giảm đất canh tác do đô thị hóa khi bị thu hẹp hơn 500 ha đất nông nghiệp trong đầu thập niên 1990. Tuy nhiên, huyện đã bù đắp bằng cách tăng hệ số sử dụng đất từ 1,8 lần lên 2,28 lần và mở rộng diện tích cây vụ đông chiếm tới 40% diện tích canh tác.

Các dữ liệu nghiên cứu phản ánh rõ nét mối tương quan thuận giữa đổi mới cơ chế quản lý và hiệu quả kinh tế. Khi trình bày dữ liệu, các bảng số liệu so sánh doanh thu trên 1 ha đất giữa các năm 1985, 1989 và 1993 cùng biểu đồ cột biểu diễn đà tăng trưởng năng suất lúa sẽ minh họa trực quan sự bứt phá vượt bậc của địa phương. Ý nghĩa cốt lõi của kết quả này khẳng định vai trò quyết định của cấp ủy cơ sở trong việc dám nghĩ, dám làm và tôn trọng lợi ích kinh tế chính đáng của người lao động.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, quy hoạch và bảo vệ nghiêm ngặt quỹ đất nông nghiệp sinh thái. Ủy ban nhân dân huyện Từ Liêm và Phòng Tài nguyên - Môi trường cần thiết lập ranh giới bảo tồn tối thiểu 2.500 ha đất canh tác chất lượng cao đến năm 2010, duy trì hệ số sử dụng đất đạt trên 2,5 lần/năm nhằm ngăn chặn triệt để tình trạng bỏ hoang đất đai và chuyển đổi mục đích sử dụng trái phép trong quá trình đô thị hóa.

Thứ hai, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học và chuyển đổi cơ cấu cây trồng giá trị cao. Trạm Khuyến nông phối hợp cùng Phòng Nông nghiệp huyện chuyển giao các giống hoa chất lượng cao, rau an toàn đạt tiêu chuẩn đô thị, phấn đấu nâng tỷ trọng diện tích hoa và rau chuyên canh lên 65% diện tích gieo trồng trong giai đoạn 2006 – 2010, hướng tới mục tiêu đạt doanh thu từ 70 đến 100 triệu đồng/ha/năm.

Thứ ba, hoàn thiện và nâng cấp hạ tầng thủy nông nội đồng. Ban Quản lý dự án nông nghiệp và Ủy ban nhân dân các xã triển khai nâng cấp 100% trạm bơm tiêu úng dọc lưu vực sông Nhuệ và sông Hồng, hoàn thành mục tiêu kiên cố hóa 85% hệ thống kênh mương nội đồng trong lộ trình 3 năm (2006 – 2008) với nguồn vốn đầu tư công phân bổ khoảng 15 tỷ đồng.

Thứ tư, đổi mới mô hình tổ chức và nâng cao năng lực của các hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp. Đảng ủy và Ủy ban nhân dân các xã tập trung tái cấu trúc bộ máy 100% hợp tác xã trên địa bàn, chuẩn hóa ban quản trị từ 3 đến 5 cán bộ có trình độ chuyên môn, bảo đảm cung ứng 100% các dịch vụ công ích về giống, vật tư, khoa học kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm nông nghiệp sạch trước quý IV năm 2008.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ lãnh đạo và chuyên viên quản lý nhà nước tại các đô thị đang mở rộng. Nghiên cứu cung cấp bài học thực tiễn về công tác quy hoạch, điều hành chuyển dịch cơ cấu cây trồng trên 4.100 ha đất nông nghiệp trong bối cảnh địa phương chuyển đổi mô hình hành chính từ cấp huyện sang cấp quận.

Thứ hai, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Lịch sử Đảng và Kinh tế chính trị. Công trình là nguồn tư liệu có giá trị học thuật cao, hệ thống hóa đầy đủ tiến trình thực thi Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị suốt 20 năm (1986 – 2005), phục vụ trực tiếp cho việc giảng dạy và phát triển các đề tài lịch sử kinh tế.

Thứ ba, ban quản trị các hợp tác xã nông nghiệp và chủ doanh nghiệp nông nghiệp ven đô. Nhóm đối tượng này có thể tiếp cận mô hình tinh giản biên chế từ 1.450 cán bộ xuống 632 cán bộ, từ đó áp dụng vào quản trị chuỗi cung ứng dịch vụ tưới tiêu, chuyển giao kỹ thuật và phân phối rau an toàn, hoa cây cảnh ra thị trường lớn.

Thứ tư, sinh viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Phát triển nông thôn và Khoa học xã hội. Luận văn là tài liệu tham khảo bổ ích giúp người học nắm vững phương pháp phân tích sự thay đổi cơ cấu kinh tế nông thôn dưới tác động của đô thị hóa và làn sóng di cư cơ học.

Câu hỏi thường gặp

Cơ chế Khoán 10 đã tạo ra bước đột phá then chốt nào đối với nông nghiệp huyện Từ Liêm? Cơ chế Khoán 10 đã giải phóng sức sản xuất bằng cách xác lập kinh tế hộ là đơn vị tự chủ và giao ruộng đất ổn định 10 đến 15 năm. Tại Từ Liêm, chính sách này nhanh chóng đưa hơn 4.000 ha đất vào khoán gọn, giúp năng suất lúa phục hồi ngoạn mục từ 61,1 tạ/ha năm 1987 lên 75 tạ/ha vào năm 1989.

Đảng bộ Từ Liêm đã giải quyết bài toán suy giảm diện tích đất canh tác do đô thị hóa như thế nào? Huyện ủy đã chuyển hướng mạnh mẽ từ mở rộng quy mô sang thâm canh chiều sâu và tăng vụ. Mặc dù diện tích đất canh tác bị thu hẹp hơn 500 ha trong đầu thập niên 1990, huyện vẫn nâng hệ số sử dụng đất từ 1,8 lần lên 2,28 lần, đưa giá trị thu hoạch đạt 30,8 triệu đồng/ha năm 1993.

Đâu là nguyên nhân chính gây ra đợt khủng hoảng nông nghiệp tại Từ Liêm năm 1986 – 1987? Khủng hoảng bắt nguồn từ việc cơ chế Khoán 100 bộc lộ hạn chế dẫn đến tình trạng khoán trắng; ảnh hưởng tiêu cực của cải cách giá - lương - tiền khiến giá vật tư tăng gấp 9 lần; cùng thiên tai hạn hán làm 6.123 lượt hộ nông dân phải cứu đói giáp vụ vào năm 1987.

Mô hình phân vùng kinh tế nông nghiệp của huyện Từ Liêm được tổ chức ra sao? Huyện đã quy hoạch sản xuất theo 3 tiểu vùng: vùng chuyên canh lương thực sử dụng giống lúa CR203, vùng rau an toàn chuyên canh tại xã Phú Minh, và vùng hoa cây cảnh cao cấp tại Tây Tựu, Quảng An với sản lượng đạt 34.000 bông hoa loa kèn xuất khẩu.

Vai trò của các hợp tác xã nông nghiệp thay đổi thế nào sau khi tinh giản bộ máy theo Nghị quyết 10? Hợp tác xã chuyển từ vai trò chỉ huy hành chính sang tổ chức dịch vụ hỗ trợ kinh tế hộ. Toàn huyện đã tinh giản bộ máy từ 1.450 người xuống 632 người, ban quản trị mỗi nơi chỉ còn 2 đến 3 người, tập trung vào các khâu thủy nông, làm đất và phòng trừ sâu bệnh.

Kết luận

Công trình nghiên cứu đã tổng kết toàn diện thực tiễn 20 năm Đảng bộ huyện Từ Liêm lãnh đạo phát triển nông nghiệp (1986 – 2005) qua 5 phát hiện cốt lõi:

• Khẳng định tính đúng đắn và nhạy bén trong việc vận dụng sáng tạo Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị vào địa bàn ven đô.
• Ghi nhận thành tựu phục hồi sản xuất ngoạn mục, nâng năng suất lúa từ 61,1 tạ/ha năm 1987 lên 75 tạ/ha năm 1989 và đưa doanh thu canh tác đạt 30,8 triệu đồng/ha năm 1993.
• Chuyển dịch thành công cơ cấu kinh tế sang nông nghiệp hàng hóa giá trị cao gắn với thương hiệu hoa Tây Tựu và rau an toàn Phú Diễn.
• Tái cấu trúc hiệu quả mô hình hợp tác xã, tinh giản hơn 56% nhân sự quản lý gián tiếp nhằm lấy kinh tế hộ gia đình làm động lực trung tâm.
• Đúc kết các bài học lịch sử quý giá về quản lý đất đai và bảo đảm an sinh xã hội trước sức ép đô thị hóa nhanh chóng.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là xây dựng hệ thống luận cứ khoa học thực tiễn phục vụ công tác hoạch định chính sách kinh tế nông thôn ven đô. Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2006 đến năm 2015, các nhà quản lý cần tiếp tục kế thừa những bài học kinh nghiệm này để định hướng xây dựng nền nông nghiệp đô thị sinh thái bền vững. Hãy tham khảo toàn văn luận văn để tiếp cận nguồn dữ liệu lịch sử chuẩn xác và những giải pháp quản trị kinh tế nông nghiệp sâu sắc nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ chế quản lý và thực trạng kinh tế nông nghiệp huyện Từ Liêm trước năm 1986. Chương 2: Đảng bộ Từ Liêm tổ chức chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp trong những năm 1986 - 1995 Chương 3: Đảng bộ Từ Liêm tổ chức chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá (1996 - 2005) 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ CHẾ QUẢN LÝ VÀ THỰC TRẠNG KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HUYỆN TỪ LIÊM TRƢỚC NĂM 1986. Vài nét về thiên nhiên, con ngƣời huyện Từ liêm: Điều kiện tự nhiên: Huyện Từ Liêm nằm ở cửa ngõ phía Tây của Thủ đô, trong toạ độ 1060 kinh Đông và 21010 độ vĩ Bắc. Phía Bắc giáp với huyện Đông Anh (bên tả ngạn sông Hồng); phía Đông giáp quận Cầu Giấy, Tây Hồ; phía Tây giáp huyện Hoài Đức, Đan Phượng; phía Nam giáp quận Thanh Xuân.

Từ Liêm nằm trong vùng đồng bằng phì nhiêu, lưu vực của các dòng sông Hồng, sông Nhuệ nên nơi đây rất thuận lợi cho việc phát triển nông nghiệp. Đây không chỉ là nguồn cung cấp nước dồi dào mà còn giúp đất đai màu mỡ – một nhân tố rất quan trọng trong việc phát triển ngành trồng trọt của huyện. Đồng thời, khí hậu nhiệt đới gió mùa với bốn mùa rõ rệt là cơ sở để huyện mở rộng, đa dạng hoá các loại cây trồng, vật nuôi. Đặc biệt, khí hậu mùa đông rất thích hợp với việc phát triển cây rau màu, cây thực phẩm vụ đông để phục vụ sinh hoạt của nhân dân, nguyên liệu cho chăn nuôi, chế biến rau… Về giao thông vận tải: Từ xưa ở Từ Liêm đã có đường giao thông thuỷ bộ thuận tiện.

Phía Bắc có sông Hồng và hai nhánh là sông Tô và sông Nhuệ chạy dọc theo chiều dài của huyện, thuyền bè đi lại tấp nập. Trên tuyến đê sông Hồng có các bến đò cổ: Chèm, Sù, Kẻ qua sông sang xứ Kinh Bắc. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đường bộ có quốc lộ 11 (nay là quốc lộ 32) nối kinh đô với xứ Đoài (Sơn Tây) chạy ngang giữa huyện, đường 70 (Hà Đông- Thượng Cát). Đầu thế kỷ XX có thêm các đường hàng tỉnh như đường 23 (Yên Phụ- Chèm), đường 65 (Nhật Tân- Ngã Tư Sở), đường 69 (Dịch Vọng- Chèm).

Nay, huyện có nhiều tuyến giao thông huyết mạch: đường Phạm Hùng- Phạm Văn Đồng – cầu Thăng Long đi sân bay quốc tế Nội Bài; đường Láng – Hoà Lạc (Trần Duy Hưng); đường đê hữu ngạn sông Hồng đi Sơn Tây. Do đặc điểm vị trí, Từ Liêm trở thành địa bàn có ý nghĩa cơ động và chiến lược về mặt quân sự. Miền đất này vừa là vành đai, áo giáp, hậu cứ bảo vệ thủ đô, vừa là cửa ngõ từ miền trung du, trung tâm quân sự Sơn Tây, căn cứ địa Việt Bắc xuống đồng bằng Bắc Bộ, tiến vào thành phố. Với vị trí như vậy, Từ Liêm có nhiều lợi thế trong xây dựng căn cứ, phòng thủ cũng như tiến công kẻ thù.

Địa lý hành chính: Từ Liêm có từ đầu Công nguyên thuộc huyện Luy Lâu, sau thuộc quận Giao Chỉ. Đến năm 621 (sau Công nguyên) lập huyện Từ Liêm cùng hai huyện Ô Diên và Vũ Lập thuộc Từ Châu. Dưới thời Lý, Trần, huyện Từ Liêm thuộc quận Vĩnh Khang; thời Lê, Tây Sơn và đầu Nguyễn thuộc phủ Quốc Oai trấn Sơn Tây. Năm Minh Mệnh thứ 12 (1831) là một trong ba huyện của phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Nội Năm 1888, thực dân Pháp thành lập thành phố Hà Nội, một số xã thuộc huyện Từ Liêm trước đây được cắt vào khu ngoại thành Hà Nội.

Đến năm 1915, khu vực này đổi thành huyện Hoàn Long- tỉnh Hà Đông. Sau đó, vua Khải Định ra đạo dụ (26-12-1918) quy định cấp phủ ngang cấp huyện thì huyện Từ Liêm không còn chỉ còn phủ Hoài Đức thuộc tỉnh Hà Đông. Để mở rộng thành phố Hà Nội, ngày 31-12- 1942 Pháp quyết định cắt 23 làng thuộc phủ Hoài Đức cùng với huyện Hoàn Long lập ra “Đại lý đặc biệt”, nhân dân quen gọi là đại lý Hoàn Long, trụ sở ở ấp Thái Hà (nay thuộc quận 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phủ lỵ Hoài Đức đóng ở xã Dịch Vọng (nay thuộc phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy), sau ngày 9-3-1945 chuyển về xã Tây Tựu.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, chính quyền cách mạng chia lại thành nhiều đơn vị hành chính nhỏ và qua nhiều lần đổi tên: tháng 5 – 1946, ngoại thành chia thành 5 khu: Lãng Bạc, Đại La, Đống Đa, Đề Thám, Mê Linh. Đầu năm 1947, thực dân Pháp chiếm một số vùng ở ngoại thành nên 5 khu được tổ chức thành 3 quận: sáp nhập khu Lãng Bạc và Đại La để thành lập quận IV; chia 3 khu Đống Đa, Đề Thám, Mê Linh thành hai quận V và VI. Từ tháng 12 – 1949 đến tháng 10-1953 thống nhất 3 quận IV, V, VI thành quận ngoại thành. Ngày 31-5-1961, thành phố Hà Nội được mở rộng, một số xã thuộc huyện Hoài Đức, Đan Phượng tỉnh Hà Đông cũ sáp nhập với quận V và quận VI ngoại thành Hà Nội, lập ra huyện Từ Liêm gồm 26 xã: Nghĩa Đô, Xuân La, Xuân Đỉnh, Cổ Nhuế, Thụy Phương, Đức Thắng, Phú Thượng, Nhật Tân, Tứ Liên, Quảng An (quận V); Trung Thành, Nhân Chính, Trung Hoà, Yên Hoà, Dịch Vọng, Mai Dịch, Hoà Bình, Mễ Trì (quận VI); Xuân Phương, Hữu Hưng, Cương Kiên huyện Hoài Đức); Tân Dân, Tân Tiến, Minh Khai, Trần Phú, Trung Kiên (huyện Đan Phượng).

Đến năm 1973, cắt xã Yên Lãng về khu phố Đống Đa (nay là quận Đống Đa). Năm 1995, lập quận Tây Hồ, huyện Từ Liêm bàn giao 5 xã về quận Tây Hồ;1 cuối năm 1996, chuyển xã Nhân Chính về quận Thanh Xuân;2 năm 1997, cắt 3 xã: Yên Hoà, Trung Hoà, Dịch Vọng và 4 thị trấn: Nghĩa Đô, Nghĩa Tân, Mai Dịch, Cầu Giấy để thành lập quận Cầu Giấy. Huyện Từ Liêm ngày nay còn 16 đơn vị hành chính gồm thị trấn Cầu Diễn và các xã: Cổ Nhuế, Xuân Đỉnh, Đông Ngạc, Thuỵ Phương, Liên Mạc, Thượng Cát, Tây Tựu, Xuân Phương, Tây Mỗ, Đại Mỗ, Trung Văn, Mễ Trì, 1 Theo Nghị định số 69/CP ngày 28-10-1995 của Thủ tướng Chính Phủ. 2,3 Theo Nghị định số 74/CP ngày 22-11-1996 của Thủ tướng Chính phủ 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Mỹ Đình, Phú Diễn, Minh Khai; có diện tích trên 75km2 (trong đó đất nông nghiệp khoảng 4100ha), với hơn 24,24 vạn người1.

Cư dân và bản sắc văn hoá: Với điều kiện thuận lợi về tự nhiên để phát triển nông nghiệp, Từ Liêm là một trong những địa bàn sinh tụ của cư dân Văn Lang thời dựng nước. Qua khai quật các di chỉ khảo cổ học ở thôn Ngọc Long (xã Minh Khai) cho thấy những di chỉ này thuộc văn hoá Phùng Nguyên- đầu thời đại đồng thau cách ngày nay khoảng 4000 – 3500 năm trước Công nguyên. Tại di chỉ Vinh Quang (địa phận xã Cát Quế, Di Trạch) trong tầng văn hoá lớp trên đã tìm thấy nhiều dụng cụ như lưỡi rìu chiến, búa chiến, mũi tên,.; cùng lớp đó, đã tìm thấy một số đồng tiền bán lạng Lữ Hậu (187- 180 trước Công nguyên). Tầng văn hoá này tiêu biểu cho giai đoạn 3 văn hoá Gò Mun.

Ở tầng văn hoá lớp dưới đã thấy nhiều công cụ sản xuất, đồ trang sức, tiền ốc, các loại đồ gốm có màu sắc, hoa văn trang trí phong phú và 11 sọ người niên đại các – bon phóng xạ di chỉ là 1095 năm trước Công nguyên. Các di chỉ đồng Dền, gò Chiền là tiêu biểu cho văn hoá Gò Mun. Ngôi mộ cổ khai quật ở khu vực Cầu Giếng (Thuỵ Phương) có niên đại khoảng 200 năm trước Công nguyên. Những viên gạch ( ở Xuân Đỉnh) được tráng men nâu mỏng xác định từ thế kỷ thứ I đến thế kỷ thứ III, cách ngày nay khoảng 2000 năm.

Nhiều ngôi mộ cổ được phát hiện dưới lòng đất làng Chèm – Vẽ (Thuỵ Phương- Đông Ngạc), đó là khu mộ Hán có niên đại từ thế kỷ I đến thế kỷ VI (sau Công nguyên), thời nước ta thuộc Đông Hán. Di vật trong lòng mộ gồm: kiếm sắt, kiếm đồng, nhẫn vàng, bạc, tiền đồng, bình vò, cốc chén và cả mộ hình nhà, giếng nước, bếp lò bằng gạch nung. Những di vật ấy khẳng định huyện Từ Liêm lúc đó đã có cư dân sinh sống. 1 Theo Văn hoá Thông tin Hà Nôi, số 8-2004.

13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Như vậy, ngay từ buổi đầu của lịch sử dân tộc, cư dân trên vùng đất này đã chung lưng đấu cật, cùng chung sức khai phá đất đai, chống chọi với thiên tai, địch hoạ, lập nên xóm làng trù phú. Nguồn sống chính của cư dân là sản xuất nông nghiệp cấy lúa, trồng màu, nuôi tằm, chăn nuôi,. Các di vật khai quật cho thấy trên vùng đất Từ Liêm lúc đó đã có một bộ phận cư dân sinh sống, cấu thành nhà nước Văn Lang của các vua Hùng, chủ nhân của nền văn minh sông Hồng rực rỡ. Từ Liêm xưa và nay luôn là vùng đất gắn bó chặt chẽ với Thăng Long – Hà Nội.

Bên cạnh cư dân bản địa từ xa xưa, còn có cư dân từ khắp các địa phương, qua nhiều thời đại đến làm ăn sinh sống, đùm bọc lẫn nhau. Ở địa bàn tiếp giáp với kinh kỳ, trải qua hàng ngàn năm lao động với đôi bàn tay khéo léo và sáng tạo, người dân Từ Liêm đã tạo ra những sản phẩm nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp nổi tiếng. Nói đến rau, quả không thể không nhắc đến: su hào, bắp cải, cà chua, dưa hấu Tây Tựu, Phú Diễn; ngoài cam Canh (Xuân Phương) đã được ghi vào sử sách nghìn xưa, nay thêm bưởi Phú Diễn, Minh Khai, hồng xiêm Xuân Đỉnh làm giàu cho cây trái Thủ đô. Với truyền thống lao động cần cù, người dân Từ Liêm còn khéo léo chế biến ra các món ăn ngon như giò Chèm, nem Vẽ (Đông Ngạc, Thuỵ Phương), bánh đúc làng Kẻ (Thượng Cát), bánh tẻ làng Diễn (Minh Khai), bánh trung thu (Xuân Đỉnh).

Về tiểu thủ công nghiệp, nghề dệt thêu ren đạt kỹ nghệ tinh xảo ở Miêu Nha (Tây Mỗ), Đại Mỗ; làng Vẽ (Đông Ngạc), làng Dộc Cơ (Ngọc Trục) thạo nghề hàng nan với các sản phẩm: chẻ quang song, đan mũ nan, quạt lá đề, đĩa mây, ép dầu ở Đông Ba (Thượng Cát), làm thừng (Trung Văn), đậu phụ ở Đại Cát (Liên Mạc). Khi thực dân Pháp tiến hành cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất (cuối thế kỷ XIX), Hà Nội trở thành trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá của cả nước. Từ xưa nghề rèn ở Hoè Thị (Xuân Phương) đã kéo ra phố Lò Rèn và các cửa ô để sản xuất dao, kéo, lưỡi liềm, lưỡi hái, dao phát bờ,.phục vụ sản xuất và đời sống nhân dân.