Chương 1 ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG LÃNH ĐẠO KINH TẾ DU LỊCH TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2005 1. Các yếu tố tác động và tình hình du lịch Hải Phòng trước năm 2001 1. Khái niệm du lịch, kinh tế du lịch Du lịch là hiện tượng kinh tế, xã hội phức tạp và trong quá trình phát triển, nội dung của nó không ngừng được mở rộng và ngày càng phong phú. Trên thế giới cũng như ở Việt Nam, du lịch được nhiều người định nghĩa theo nhiều cách khác nhau, ở những góc độ khác nhau.
Tại Điều 10 trong Pháp lệnh Du lịch của Việt Nam, thuật ngữ “du lịch” được hiểu “là hoạt động của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm thỏa mãn nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định”. Như vậy, du lịch là một hoạt động có nhiều đặc thù, gồm nhiều thành phần tham gia. Hoạt động du lịch vừa có đặc điểm của ngành kinh tế vừa có đặc điểm của ngành văn hóa – xã hội. Cùng với sự phát triển của hoạt động du lịch là hoạt động kinh doanh du lịch.
Kinh tế du lịch từng bước trở thành một bộ phận hợp thành của hoạt động kinh tế - xã hội, lấy sự phát triển các loại hình kinh doanh du lịch, biến các tài nguyên du lịch của một quốc gia, một vùng lãnh thổ thành hàng hóa và dịch vụ du lịch đáp ứng nhu cầu cho du khách. Du lịch dần được xã hội hóa, số lượng người đi du lịch ngày càng đông, xuất hiện những nhu cầu cần giải quyết như: bảo đảm chỗ ăn, chỗ ngủ cho những người tạm thời sống ngoài nơi cư trú thường xuyên của họ. Để đáp ứng nhu cầu đó đã xuất hiện các nghề mới trong dân chúng ở vùng có tài nguyên du lịch như kinh doanh du lịch, nhà hàng, môi giới, hướng dẫn du lịch…Hàng loạt các cơ sở chuyên phục vụ du lịch như khách sạn, quán ăn, cửa hàng, tiệm giải khát, dịch vụ giặt là, massage…cùng các tổ chức du lịch và đội ngũ phục vụ du khách lần lượt ra 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Từng bước hình thành một ngành mới là ngành kinh doanh du lịch và theo đó xuất hiện một thị trường mới là thị trường du lịch.
Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam, “kinh tế du lịch là một loại hình kinh tế có tính đặc thù mang tính dịch vụ và thường được xem như ngành công nghiệp không khói, gồm có du lịch quốc tế và du lịch trong nước, có chức năng nhiệm vụ tổ chức việc khai thác tài nguyên và cảnh quan của đất nước (tài nguyên thiên nhiên, phong cảnh kinh tế, văn hóa, lịch sử…) nhằm thu hút khách du lịch trong và ngoài nước, tổ chức buôn bán, xuất nhập khẩu tại chỗ hàng hóa và dịch vụ cho khách du lịch” [17, tr586]. Tiềm năng du lịch Hải Phòng Muốn đầu tư để phát triển các loại hình kinh doanh du lịch có hiệu quả cần thiết phải có những yếu tố khách quan, chủ quan, nguồn lực nhất định mới có thể duy trì hoạt động lâu bền và phát triển bởi nó trực tiếp quyết định đến việc sản xuất ra các sản phẩm du lịch đáp ứng nhu cầu của du khách. Hải Phòng có tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn phong phú, đa dạng, rất thuận lợi cho việc tổ chức các loại hình du lịch kết hợp và bổ trợ. Vị trí địa lý Hải Phòng là thành phố ven biển, nằm phía Đông miền duyên hải Bắc Bộ, cách thủ đô Hà Nội 102 km.
Đây là nơi hội tụ đầy đủ các lợi thế về đường biển, đường sắt, đường bộ và đường hàng không, giao lưu thuận lợi với các tỉnh trong cả nước và các quốc gia trên thế giới. Như vậy, có thể thấy Hải Phòng là thành phố có vị trí giao thương thuận lợi và đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của vùng Bắc Bộ. Đặc điểm địa hình Địa hình Hải Phòng khá đa dạng gồm đồi núi, sông ngòi, biển đảo.Tổng diện tích của thành phố Hải Phòng là 1.519 km2, bao gồm cả huyện đảo (Cát Hải và Bạch Long Vĩ). Đồi núi chiếm 15% diện tích, phân bố chủ yếu ở phía Bắc, do vậy địa hình phía Bắc có hình dáng và cấu tạo địa chất của vùng trung du với những đồng bằng xen đồi.
Bờ biển Hải Phòng thấp và khá 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com bằng phẳng. Mũi Đồ Sơn nhô ra biển như một bán đảo, tạo cho Đồ Sơn một vị trí chiến lược quan trọng và thắng cảnh thiên nhiên nổi tiếng. Ngoài khơi thuộc địa phận Hải Phòng có nhiều đảo rải rác như Cát Bà, Bạch Long Vĩ. Nghị quyết Hội nghị lần thứ 9 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về xây dựng “chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020” đã nhấn mạnh Hải Phòng là địa phương có vùng bờ, biển và đảo rộng lớn, nằm trong chiến lược biển của cả nước.
Hải Phòng có những lợi thế vượt trội nằm trong vùng năng động nhất của Việt Nam hiện nay. Bởi vậy, phát triển du lịch ven biển là một trong những hướng ưu tiên trong việc thu hút đầu tư phát triển các thế mạnh. Hệ thống sông ngòi Hải Phòng có mật độ trung bình từ 0.8 km/km2, độ dốc nhỏ, chảy chủ yếu theo hướng Tây Bắc – Đông Nam. Các con sông chính của Hải Phòng: sông Đá Bạc, sông Cấm, sông Lạch Tray, sông Văn Úc, sông Thái Bình, sông Bạch Đằng, ngoài ra còn có nhiều con sông nhỏ khác nằm ở khu vực nội thành quận Hồng Bàng.
Với đặc điểm địa hình đa dạng, phong phú, Hải Phòng có điều kiện phát triển các loại hình du lịch khác nhau: du lịch sinh thái biển đảo, du lịch điền dã. Khí hậu là một yếu tố tự nhiên quan trọng đối với quá trình hình thành và phát triển các loại hình kinh doanh du lịch. Hải Phòng nằm trong vùng có khí hậu khá đa dạng. Chịu ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới gió mùa, trong đó, từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau là khí hậu của mùa Đông lạnh và khô, từ tháng 5 đến tháng 10 là khí hậu của mùa Hè, nồm mát và mưa nhiều.
Lượng mưa trung bình từ 1. Do nằm sát biển nên vào mùa Đông, Hải Phòng ấm hơn 1oC và mùa Hè mát hơn 1oC so với Hà Nội. Với điều kiện khí hậu như vậy, Hải Phòng khá thuận lợi cho việc phát triển các loại hình du lịch kinh doanh theo nhu cầu của khách nghỉ dưỡng, tham quan thắng cảnh, lễ hội…vào thời gian có khí hậu mát mẻ, ít mưa bão như tháng 2, 3, 4, 10, 11 hoặc khách đi du lịch biển, núi, du lịch đồng quê…vào các tháng hè như tháng 5, 6, 7, 8. Như vậy, với đặc điểm khí hậu đa dạng là điều kiện 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thuận lợi cho quá trình xây dựng các sản phẩm du lịch quanh năm để tránh được yếu tố mùa vụ trong kinh doanh.
Tài nguyên thiên nhiên Tài nguyên rừng: Hải Phòng có rừng ngập mặn và rừng cây lấy gỗ, ăn quả, tre, mây,…với diện tích 17. Rừng nguyên sinh Cát Bà với thảm thực vật phong phú, đa dạng, nhiều loại thảo mộc quý hiếm; Đồ Sơn là một bán đảo đồi núi, rừng thông nối tiếp nhau vươn ra biển dài đến 5 km, có giá trị chủ yếu về phong cảnh và môi trường sinh thái. Trong đất liền có vùng núi Voi, nằm ở phía Bắc thị xã Kiến An và Tràng Kênh (huyện Thuỷ Nguyên) là một quần thể thiên nhiên đa dạng, cấu tạo chủ yếu là núi đá vôi, nhiều hang động kỳ thú…là những địa danh nổi tiếng của thành phố Cảng. Tài nguyên nước cũng là một yếu tố quan trọng cho sự phát triển du lịch.
Trong những năm qua, thành phố đã có những biện pháp làm giảm thiểu sự ô nhiễm đối với các nguồn nước ao, hồ, sông ngòi và biển. Hải Phòng đã đưa vào khai thác Khu du lịch suối khoáng nóng Tiên Lãng, xây dựng hệ thống xử lý nước thải, bảo vệ nghiêm ngặt các nguồn nước tránh ô nhiễm. Tài nguyên văn hóa – xã hội Bên cạnh nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, Hải Phòng còn có hệ thống các tài nguyên nhân văn bao gồm các giá trị về văn hóa – lịch sử, các lễ hội truyền thống, làng nghề cổ truyền đặc trưng cũng có ý nghĩa quan trọng cho sự phát triển du lịch. Là miền đất cửa ngõ trấn giữ phía biển Đông của Tổ quốc, luôn phải đương đầu chống quân xâm lược từ đường biển, Hải Phòng còn lưu giữ nhiều di tích lịch sử, tồn tại mãi với non sông đất nước.
Theo số liệu thống kê của Viện nghiên cứu phát triển du lịch, năm 2004, Hải Phòng có tổng số 300 di tích trong đó có 85 di tích xếp hạng (21 di tích lịch sử, 37 di tích kiến trúc nghệ thuật, 4 di tích lịch sử cách mạng, 23 di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật) - chiếm 4.82% trong tổng số di tích xếp hạng toàn vùng du lịch Bắc Bộ. Ví dụ như: chùa tháp Tường Long; chùa Dư Hàng (Lê 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chân), đình Kiền Bái (Thủy Nguyên), đình Hàng Kênh (Lê Chân), thành cổ Dương Kinh; Bến tàu Không số (Đồ Sơn)… Ngoài ra, Hải Phòng còn là cái nôi của nhiều ngành nghệ thuật dân tộc độc đáo như múa rối nước, nghề tạc tượng (Vĩnh Bảo), ca trù, hát đúm (Thủy Nguyên) và các lễ hội dân gian truyền thống: lễ hội chọi trâu và đua thuyền rồng ở Đồ Sơn, lễ hội làng cá Cát Bà, hội vật cầu làng Kim. Ngoài những tiềm năng du lịch tự nhiên và nhân văn kể trên, các điều kiện về cơ sở vật chất kỹ thuật cũng góp phần không nhỏ đảm bảo cho du lịch Hải Phòng phát triển bền vững: Trước hết là sự phát triển của nền kinh tế thành phố trong những năm gần đây. Quy mô kinh tế của thành phố từng bước được mở rộng, duy trì vị trí thứ hai ở vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, sau thủ đô Hà Nội.
“GDP tăng trưởng liên tục với tốc độ khá, bình quân 11%/năm, gấp 1,57 lần mức tăng chung cả nước.815 tỷ đồng (giá so sánh) gấp 2,8 lần năm 2002. Tỷ trọng GDP (theo giá so sánh) trong GDP cả nước liên tục tăng qua các năm, từ 3,2% năm 2002 lên 3,9% năm 2007 và 4,7% năm 2012.