Chương 1 ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ VĨNH YÊN LÃNH ĐẠO SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRONG NHỮNG NĂM 1997 - 2010 1. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục và đào tạo Dƣới ánh sáng đƣờng lối đổi mới của Đảng, sự nghiệp giáo dục và đào tạo ở nƣớc ta, bƣớc đầu có những khởi sắc và có dấu hiệu đáng mừng. Những quan điểm chỉ đạo phát triển giáo dục đƣợc thể hiện rõ trong Hiến pháp nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1992), Luật giáo dục (1999), bổ sung, sửa đổi (2005; 2009), Báo cáo Chính trị Đại hội IX (4-2001) của Đảng và Chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội (2001 - 2010), Chiến lƣợc phát triển giáo dục và đào tạo (2001-2010), Báo cáo Chính trị Đại hội X (4-2006), Báo cáo Chính trị Đại hội XI (2011) của Đảng và các Hội nghị Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng đã xác định những quan điểm cụ thể đối với giáo dục và đào tạo ở nƣớc ta. Giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu Trong lịch sử hình thành và phát triển của xã hội loài ngƣời, giáo dục và đào tạo luôn chiếm vị trí trọng yếu.
Ngày nay, không một quốc gia nào trên thế giới lại không thấy rõ vị trí nền tảng, vai trò then chốt của giáo dục và đào tạo đối với công cuộc xây dựng và phát triển đất nƣớc. Nhờ có giáo dục con ngƣời mới có tri thức, nắm bắt đƣợc quy luật của tự nhiên và xã hội, thực hiện năng lực làm chủ của mình trong quá trình phát triển của xã hội. Theo Lênin: không thể xây dựng Chủ nghĩa xã hội trên đất nƣớc toàn những con ngƣời mù chữ. Quán triệt quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh, Đảng ta hết sức quan tâm đến giáo dục và đào tạo.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII (6-1991) của Đảng lần đầu tiên đã xác định: “Đẩy mạnh hơn nữa sự nghiệp giáo dục và đào tạo, khoa học, công nghệ, coi đó là quốc 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sách hàng đầu để phát huy nhân tố con ngƣời, động lực trực tiếp của sự phát triển” [12, tr. Hội nghị lần thứ tƣ Ban Chấp hành Trung ƣơng khóa VII (14-1-1993) ra Nghị quyết: Về tiếp tục đổi mới sự nghiệp giáo dục và đào tạo đã tiếp tục quán triệt và làm sâu sắc quan điểm trên. Thực hiện chủ trƣơng đƣa đất nƣớc chuyển sang thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Đại hội lần thứ VIII (1996) của Đảng đã nhấn mạnh: “Cùng với khoa học công nghệ, giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí đào tạo nhân lực, bồi dƣỡng nhân tài. Coi trọng cả ba mặt: mở rộng quy mô, nâng cao chất lƣợng và phát huy hiệu quả” [13, tr.
Cụ thể hóa đƣờng lối phát triển giáo dục và đào tạo của Đại hội VIII (1996), Hội nghị lần thứ hai (12-1996) của Ban Chấp hành Trung ƣơng khóa VIII đã thông qua Nghị quyết về Định hướng chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và nhiệm vụ đến 2000. Nghị quyết đã nêu rõ thực trạng giáo dục và đào tạo ở nƣớc ta trong thời gian qua và kết luận: “Thực sự coi giáo dục và đào tạo cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu. Nhận thức sâu sắc giáo dục và đào tạo cùng với khoa học công nghệ là nhân tố quyết định tăng trƣởng kinh tế và phát triển xã hội, đầu tƣ cho giáo dục là đầu tƣ cho phát triển” [17, tr. Đồng thời, Hội nghị Trung ƣơng lần thứ hai (12-1996) cũng chỉ rõ “Đảng và Nhà nƣớc cần tập trung mọi cố gắng dành ƣu tiên cao nhất cho giáo dục, đào tạo và khoa học, công nghệ thể hiện trên các mặt, chính sách đãi ngộ cán bộ và tổ chức quản lý.
Các cấp ủy Đảng và mọi Đảng viên nên phải quán triệt sâu sắc quan điểm cơ bản này trong mọi lĩnh vực hoạt động. Các tổ chức Đảng phải coi đây là nhiệm vụ thƣờng xuyên trong hoạt động của mình” [17, tr. Với những mục tiêu của giáo dục và đào tạo trong nhiệm vụ đào tạo con ngƣời mới Xã hội chủ nghĩa phục vụ sự phát triển kinh tế - xã hội, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX (4-2001) của Đảng tiếp tục khẳng định và 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phát triển quan điểm đã đề ra từ các Đại hội trƣớc: “Phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa là điều kiện phát huy nguồn lực con ngƣời - yếu tố cơ bản của sự phát triển xã hội, tăng trƣởng kinh tế nhanh và bền vững” [14, tr. Tháng 7 năm 2002, Hội nghị lần thứ sáu của Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng khóa IX, sau khi kiểm điểm việc thực hiện Nghị quyết Trung ƣơng lần thứ hai (khóa VIII), khẳng định những thành tựu đạt đƣợc, chỉ ra những khó khăn vƣớng mắc trong giáo dục và đào tạo đã đề ra phƣơng hƣớng phát triển giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ từ nay đến 2005 và đến năm 2020.
Về giáo dục và đào tạo, hội nghị chỉ rõ những công việc cụ thể phải tập trung thiết thực thực hiện trong đó có tăng cƣờng đầu tƣ cho giáo dục và đào tạo đúng với những yêu cầu quốc sách hàng đầu. Luật giáo dục bổ sung, sửa đổi (2005), tại Điều 9 quy định rõ: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dƣỡng nhân tài” [30, tr. Thực hiện chủ trƣơng đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X (4-2006) tiếp tục coi: “Giáo dục và đào tạo cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, là nền tảng và động lực thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc” [23, tr. Vì vậy cần phải “đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao” [23, tr.
Đại hội đã đề ra mục tiêu, nhiệm vụ và chỉ tiêu chủ yếu phát triển kinh tế xã hội 5 năm 2006 - 2010. Theo đó, để phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới trong 5 năm tới cần “phát triển mạnh khoa học - công nghệ, giáo dục và đào tạo; nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc và phát triển kinh tế tri thức” [17, tr. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Để thực hiện nhiệm vụ trên, trong các năm tới, Đảng, Nhà nƣớc, trọng tâm là ngành giáo dục và đào tạo cần “tạo chuyển biến cơ bản về phát triển giáo dục và đào tạo” với những định hƣớng phát triển cơ bản sau: Đổi mới tƣ duy giáo dục một cách nhất quán, từ mục tiêu, chƣơng trình, nội dung, phƣơng pháp đến cơ cấu và hệ thống tổ chức, cơ chế quản lý để tạo đƣợc chuyển biến cơ bản và toàn diện của nền giáo dục nƣớc nhà, tiếp cận với trình độ giáo dục của khu vực và thế giới; khắc phục cách đổi mới chắp vá, thiếu tầm nhìn tổng thể, thiếu các kế hoạch đồng bộ. Phấn đấu xây dựng nền giáo dục hiện đại, của dân, do dân và vì dân, bảo đảm công bằng về cơ hội học tập cho mọi ngƣời, tạo điều kiện để toàn xã hội học tập và học tập suốt đời, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc.
Ƣu tiên hàng đầu cho việc nâng cao chất lƣợng dạy và học. Đổi mới chƣơng trình, nội dung, phƣơng pháp dạy và học, nâng cao chất lƣợng đội ngũ giáo viên và tăng cƣờng cơ sở vật chất của nhà trƣờng, phát huy khả năng sáng tạo và độc lập suy nghĩ của học sinh, sinh viên. Hoàn chỉnh và ổn định lâu dài hệ thống giáo dục quốc dân; chú trọng phân luồng đào tạo sau trung học cơ sở Đẩy mạnh xã hội hoá giáo dục và đào tạo. Đổi mới cơ chế quản lý, nâng cao chất lƣợng các trƣờng công lập; bổ sung chính sách ƣu đãi để phát triển các trƣờng ngoài công lập và các trung tâm giáo dục cộng đồng.
Ƣu tiên phát triển giáo dục và đào tạo ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống trƣờng lớp, cơ sở vật chất kỹ thuật của các cấp học, mở thêm các trƣờng nội trú, bán trú và có chính sách đảm bảo đủ giáo viên cho các vùng này. Đổi mới và nâng cao năng lực quản lý nhà nƣớc về giáo dục và đào tạo; đổi mới tổ chức và hoạt động, đề cao và đảm bảo quyền tự chủ, tự chịu trách 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhiệm của nhà trƣờng; tập trung khắc phục những tiêu cực trong dạy thêm, học thêm, thƣ cử, tuyển sinh, đánh giá kết quả học tập và cấp chứng chỉ, văn bằng. Tăng cƣờng hợp tác quốc tế về giáo dục và đào tạo; từng bƣớc xây dựng nền giáo dục hiện đại, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc.
Nhƣ vậy, với quan điểm coi giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, Đảng ta xác định phát triển giáo dục và đào tạo là một chiến lƣợc với mục tiêu xây dựng một hệ thống giáo dục và đào tạo đi trƣớc một bƣớc so với phát triển kinh tế. Xây dựng nền giáo dục có tính nhân dân, dân tộc, khoa học, hiện đại theo định hướng xã hội chủ nghĩa Xã hội xã hội chủ nghĩa là một xã hội phát triển cao về chất so với xã hội tƣ bản chủ nghĩa. Vì vậy, tính chất của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa cũng có sự khác biệt. Nền giáo dục xã hội chủ nghĩa hƣớng vào phục vụ đại đa số quần chúng nhân dân lao động.
Bƣớc vào thời kỳ đổi mới, Đảng ta đã khẳng định cần phải xây dựng một “Nền giáo dục thấm nhuần sâu sắc tính nhân dân, tính dân tộc và tính hiện đại” [17, tr. Đồng thời, Luật giáo dục bổ sung, sửa đổi (2005), tại Điều 3 cũng quy định tính chất của nền giáo dục: “Nền giáo dục Việt Nam là nền giáo dục xã hội chủ nghĩa có tính nhân dân, tính dân tộc, khoa học, hiện đại, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh làm nền tảng” [30, tr. Nền giáo dục xã hội chủ nghĩa mang tính nhân dân là nền giáo dục của nhân dân và vì nhân dân, định hƣớng cho hoạt động của nhân dân và huy động đƣợc toàn dân tham gia vào sự nghiệp giáo dục của đất nƣớc.