Chương 1. Tình hình giáo dục phổ thông của quận Đống Đa những năm cuối của thế kỷ XX. Đảng bộ Đống Đa tiếp tục đẩy mạnh lãnh đạo phát triển giáo dục phổ thông trong 10 năm đầu của thế kỷ XXI. Đánh giá chung và bài học kinh nghiệm.
6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 TÌNH HÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG CỦA QUẬN ĐỐNG ĐA NHỮNG NĂM CUỐI THẾ KỶ XX 1. Những điều kiện chi phối giáo dục phổ thông của quận Đống Đa 1. Vài nét về vị trí địa lý, chính trị, kinh tế, văn hóa của quận Đống Đa Nằm ở phía Tây Nam nội thành Hà Nội, quận Đống Đa gắn liền với địa danh lịch sử Gò Đống Đa nơi Quang Trung đại phá quân Thanh, cùng di tích Văn Miếu- Quốc Tử Giám. *Vị trí địa lý, địa hình Là một trong 4 quận trung tâm của Thủ đô,phía bắc giáp quận Ba Đình, phía đông bắc giáp quận Hoàn Kiếm (ranh giới là phố Lê Duẩn), phía đông giáp quận Hai Bà Trưng (ranh giới là phố Lê Duẩn và đường Giải phóng), phía nam giáp quận Thanh Xuân (ranh giới là đường Trường Chinh và đường Láng), phía tây giáp quận Cầu Giấy (ranh giới là sông Tô Lịch), là mảnh đất có bề dày lịch sử và truyền thống cách mạng.
Diện tích: 9,94 km2. Dân số: khoảng 356. Quận Đống Đa tương đối bằng phẳng. Có một số hồ lớn như Ba Mẫu, Kim Liên, Xã Đàn, Đống Đa, Văn Chương.
Trước có nhiều ao, đầm nhưng cùng với quá trình đô thị hóa đã bị lấp. Quận có hai sông nhỏ chảy qua là sông Tô Lịch và sông Lừ. Phía đông có một vài gò nhỏ, trong đó có gò Đống Đa. * Lịch sử hình thành: Trước kia vùng đất Đống Đa là khu phía Tây của quận Thọ Xương cũ, tỉnh Hà Nội.
Trước năm 1945, Đống Đa là phần đất của đại lý Hoàn Long thuộc ngoại thành Hà Nội. Năm 1961, khu Đống Đa bao gồm các khu vực sau: Khu phố Đống Đa cũ; các khối từ 2 đến 14, từ 15 đến 20, từ 22 đến 25 của khu phố Ba Đình cũ; khu Bệnh viện Bạch Mai của khu phố Bạch Mai cũ; Khu Công nghiệp Thượng Đình; xã Phương Liên (quận 7 ngoại thành); Các thôn Khương Trung, Khương Thượng (thuộc xã Tam Khương, quận 7 ngoại thành); các thôn Thái Hà, Thịnh Quang (thuộc xã Thái Thịnh, quận 6 ngoại thành); các thôn Thịnh Hào, Hoàng Cầu (thuộc 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com xã Thống Nhất, quận 6 ngoại thành) và Xóm Chùa của thôn Láng Hạ (thuộc xã Trung Thành, quận 6 ngoại thành). Từ năm 1981, khu Đống Đa chính thức gọi là quận Đống Đa với 24 phường: Văn Miếu, Quốc Tử Giám, Hàng Bột, Nam Đồng, Trung Liệt, Khâm Thiên, Phương Liên, Phương Mai, Khương Thượng, Láng Thượng, Cát Linh, Văn Chương, Ô Chợ Dừa, Quang Trung, Thổ Quan, Trung Phụng, Kim Liên, Trung Tự, Thịnh Quang, Láng Hạ, Nguyễn Trãi, Phương Liệt, Thượng Đình, Thanh Xuân. Ngày 13/10/1982, theo Quyết định số 173-HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng, quận Đống Đa thành lập thêm 2 phường: Phường Thanh Xuân Bắc gồm diện tích và nhân khẩu của : thôn Phùng Khoang (xã Trung Văn), thôn Cự Chính (xã Nhân Chính) thuộc quận Từ Liêm và thôn Triều Khúc (xã Tân Triều) thuộc quận Thanh Trì; Phường Kim Giang gồm diện tích và nhân khẩu của thôn Kim Giang, xã Đại Kim, quận Thanh Trì và đoạn đường ven sông Tô Lịch (từ phường Thượng Đình tới Đại Kim).
Như vậy, Sau khi điều chỉnh, quận Đống Đa có 26 phường. Ngày 22/11/1996, theo Nghị định số 74-CP của Chính phủ, điều chỉnh toàn bộ diện tích và nhân khẩu của các phường: Thượng Đình, Thanh Xuân Bắc, Thanh Xuân, Kim Giang, Phương Liệt; một phần diện tích và nhân khẩu của phường Nguyễn Trãi, của phường Khương Thượng thuộc quận Đống Đa về quận Thanh Xuân quản lý. Phường Nguyễn Trãi còn lại được đổi tên là phường Ngã Tư Sở. * Đơn vị hành chính: Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, quận Đống Đa còn 21 phường: Văn Miếu, Quốc Tử Giám, Hàng Bột, Nam Đồng, Trung Liệt, Khâm Thiên, Phương Liên, Phương Mai, Khương Thượng, Ngã Tư Sở, Láng Thượng, Cát Linh, Văn Chương, Ô Chợ Dừa, Quang Trung, Thổ Quan, Trung Phụng, Kim Liên, Trung Tự, Thịnh Quang, Láng Hạ.
Trụ sở UBND Quận tại 279 phố Tôn Đức Thắng. * Di tích lịch sử-văn hóa và danh lam thắng cảnh: Văn Miếu và Quốc Tử Giám là quần thể đa dạng và phong phú hàng đầu của quận Đống Đa nói riêng và của thủ đô Hà Nội nói chung. Văn Miếu được xây dựng vào năm 1070 dưới thời vua Lý Thánh Tông, là nơi thờ Khổng Tử, các bậc hiền triết của Nho giáo và Tư nghiệp Quốc tử giám Chu Văn An, người thầy đạo cao, 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đức trọng của nền giáo dục Việt Nam. Quốc Tử Giám được xây dựng năm 1076 dưới triều vua Lý Nhân Tông, là nơi đào tạo nhân tài cho đất nước, là trường đại học đầu tiên ở nước ta.
Gò Đống Đa nơi ghi dấu ấn Quang Trung đại phá quân Thanh. Pháo Đài Láng; Chùa Bộc; Chùa Láng; Ô Chợ Dừa; Sân vận động Hàng Đẫy; Ga xe lửa Hà Nội; Chợ Kim Liên… Điều kiện tự nhiên, xã hội của Đống Đa thuận lợi để phát triển kinh tế, văn hóa, vì vậy giáo dục luôn được quan tâm phát triển, đa dạng hóa các loại hình giáo dục, mở rộng không gian và quy mô mạng lưới giáo dục. Giáo dục phổ thông của Đống Đa luôn là một trong những quận đứng đầu thành phố về tỷ lệ học sinh đến trường cao, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THPT, … 1. Quận Đống Đa trong lợi thế của vùng đất ngàn năm văn hiến Trải qua một nghìn năm văn hiến, kinh thành thăng long xưa và Thủ đô Hà Nội nay đã khẳng định vị thế trung tâm cả về chính trị, kinh tế và văn hóa của nước Việt Nam hòa bình, độc lập, có vị trí xứng đáng trong khu vực và trên thế giới, vẫn là niềm tự hào, là “Nơi đô thành bậc nhất của đế vương muôn đời” như Lý Công Uẩn đã tiên đoán.
Là trung tâm đầu não chính trị của Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á với bản Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9/1945, Hà Nội nay là trái tim của đất nước, là nơi tập trung các cơ quan lãnh đạo của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các đoàn thể chính trị - xã hội, các Bộ, Ban, Ngành., nơi diễn ra các sự kiện chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội.quan trọng của đất nước. Là một trong 4 quận trung tâm của Thủ đô, quận Đống Đa luôn cố gắng phát triển kinh tế, văn hóa – xã hội, chung tay góp phần xây dựng Thủ đô Hà Nội luôn trở thành thủ đô của hòa bình. Nhân dân quận Đống Đa lao động cần cù, sáng tạo, có nhiều đóng góp to lớn trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ Quốc. Trong sự nghiệp đổi mới, Đảng bộ và nhân dân quận Đống Đa tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang, góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa Thủ đô và đất nước.
9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Qua 1000 năm xây dựng, bảo vệ và phát triển Thủ đô, Đống Đa luôn là một trong những quận lớn của Thành phố đi đầu về tốc độ tăng trưởng kinh tế hàng năm, nhiều di tích lịch sử văn hóa, kiến trúc và cách mạng đã được Bộ văn hóa – Thông tin công nhận xếp hạng. Về số lượng bảo tàng, thư viện, câu lạc bộ, rạp chiếu phim, rạp hát, hiệu sách.đứng đầu cả nước. Rất nhiều cơ quan thông tấn, báo chí, nhà xuất bản đặt trụ sở tại quận, kịp thời truyền tải thông tin đi khắp Thành phố và cả nước, đến bạn bè khắp năm châu và mang thông tin từ khắp thế giới về với người Việt Nam. Đống Đa là một trong những quận đào tạo nhân tài cho Thành phố và cả nước.
Từ xa xưa kinh đô Thăng Long đã xây dựng trường Đại học đầu tiên của nước ta đóng trên địa bàn của quận – Văn Miếu – Quốc Tử Giám, còn hiện nay quận tập trung hơn 10 trường Đại học và Cao đẳng của cả nước, mỗi năm đào tạo hàng nghìn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho sự nghiệp xây dựng phát triển Thủ đô và đất nước. Không chỉ vậy, còn có nhiều cử nhân, tiến sĩ, giáo sư. trưởng thành từ đây, đang có mặt ở khắp mọi miềm của Tổ quốc, phấn đấu cho sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, góp sức làm cho Thủ đô ngày càng giàu mạnh. Mảnh đất này chính là cái nôi rèn luyện và tạo dựng các thế hệ trí thức của thời đại mới.
Các thế hệ danh nhân đó lại bồi đắp trở lại cho Hà Nội để ngày càng trở thành nơi tiêu biểu cho nền văn hóa Thủ đô nói riêng và văn hóa Viêt Nam nói chung. Như vậy, Đảng bộ quận Đống Đa đã xuất phát từ những lợi thế về điều kiện tự nhiên, xã hội, kế thừa và phát triển những thành tích vốn có để lãnh đạo phát triển giáo dục nói chung và giáo dục phổ thông nói riêng. Những khó khăn trong phát triển giáo dục phổ thông ở quận Đống Đa Bên cạnh những thuận lợi cho sự phát triển ngành giáo dục nói chung và giáo dục phổ thông nói riêng, khi bước vào thế kỷ XXI giáo dục phổ thông của quận Đống Đa vẫn còn nhiều khó khăn như: *Sự biến động về dân cư: Là quận nội thành cũ, đông dân,dân số trong độ tuổi đi học luôn biến động do cấu trúc dân cư phức tạp, nhiều diện vãng lai, tạm trú dài hạn không có hộ khẩu thường trú, gây khó khăn về đảm bảo thực hiện phổ cập giáo dục. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Dân số cơ học tăng nhanh dẫn đến nguy cơ thiếu trường học.
Bậc học mầm non còn 3 phường như: Trung Liệt, Kim Liên, Ô Chợ Dừa không còn đất để xây trường mầm non công lập. *Về yêu cầu phát triển các ngành kinh tế đòi hỏi trình độ cao: Yêu cầu nhanh chóng nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế; vừa một lúc phải thực hiện nâng cao dân trí, vừa phải đào tạo nguồn nhân lực cho nhiều ngành kinh tế gắn với công nghệ hiện đại và thị trường lao động đòi hỏi chất lượng cao. *Về sự chuyển đổi từ giáo dục thuần túy công lập sang xã hội hóa giáo dục: Những khó khăn do chính nền giáo dục phổ thông của quận để lại từ những năm cuối của thế kỷ XX. Đó là quy mô giáo dục phát triển chưa cân đối, hợp lý (số trường THPT ngoài công lập quá nhiều).